# jomle

title: موجودات زنده غیرازانسان وقتی می میرند روح آنان چه سرنوشتی دارد
text:
  موجودات زنده غیرازانسان وقتی می میرند روح آنان چه سرنوشتی دارد؟


  ●پاسخ:
  سلام

  در قرآن دو آيه است كه مستقيماً به مسئله حشر حيوانات اشاره دارد:

  1. «و ما من دابة فى الارض ولا طائر يطير بجناحيه الا امم أمثالكم ما فرّطنا فى الكتاب من شى‏ء ثمّ الى ربّهم يحشرون؛ هيچ جنبنده‏ اى در زمين و هيچ پرنده‏اى كه با دو بال خود پرواز مى‏ كند، نيست؛ مگر اين كه امت‏هايى همانند شمايند. ما هيچ چيز را در اين كتاب فروگذار نكرديم؛ سپس همگى به سوى پروردگارشان محشور مى‏ شوند». (1) «دابه هر جنبنده‏اى را كه بر روى زمين بجنبد، گويند و در قرآن كريم، به تمام جنبده‏ ها اعم از انسان و حيوانات اطلاق شده است و هرگاه در برابر انسان آمده ـ مثل اين آيه ـ به معناى حيوانات است».(2) امت، جماعتى را مى‏ گويند كه در هدفى يگانه اشتراك داشته باشند. حشر نيز به معناى كوچ دادن جمعى از جايى به جاى ديگر است».(3)

  2.«و اذا الوحوش حشرت؛ هنگامى كه حيوانات وحشى محشور مى‏شوند».(4)

  در قرآن، به حشر انسان و حيوانات اشاره شده، اما در مقابل، براى موجودات ديگرى، چون آسمان، زمين، ماه، سنگ و خلاصه موجودات بى‏جان و غير ذى‏ شعور، از واژه «حشر» استفاده نشده است و اين نشانه دقت خاص قرآن در اين موضوع است كه انسان و حيوانات ـ جانداران و موجودات ذى‏ شعور ـ را در يك طرف قرار داده و براى آنها از واژه «حشر» استفاده كرده و موجودات غير جاندار را نيز در طرف ديگر قرار داده و از اين لفظ براى آنها استفاده نكرده است.

  ____________________________
  پى نوشت

  1.انعام، آيه 38.

  2.سيد على اكبرقرشى، قاموس قرآن، ج 2 ص 323.

  3.سيد محمد حسين طباطبايى، تفسيرالميزان، ترجمه موسوى همدانى، ج7، ص 71 و 102.

  4.تكوير، آيه 51.

  5. بخشی از مقالۀ حشر حیوانات، سید سعید لواسانی، مجلۀ پرسمان، شماره 23.


title: چه کسانی بدون حساب واردبهشت وجهنم می شوند
text:
  چه کسانی بدون حساب واردبهشت وجهنم می شوند؟ 



  ●پاسخ:
  امير المومنين(ع) در تفسير اين آيه مى‏ فرمايد:

  «و معنى قوله (فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ) وَ (مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ) فهو قلة الحساب و كثرته و الناس يومئذ على طبقات و منازل فمنهم من يحاسب حساباً يسيراً و ينقلب إلى أهله مسروراً و منهم الذين يدخلون الجنة بغير حساب لأنهم لم‏يتلبسوا من أمر الدنيا و إنما الحساب هناك على من تلبس بها هاهنا و منهم من يحاسب على النقير و القطمير و يصير إلى عذاب السعير و منهم أئمة الكفر و قادة الضلالة فأولئك لايقيم لهم وزناً و لا يعبأ بهم بأمره و نهيه يوم القيامة و هم فى جهنم خالدون (و تلفح وجوههم النار و هم فيها كالحون)؛ مومنون (23)، آيه 104. (فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ)؛ الاحتجاج، ج 1، ص 244.


  «و معناى «كسى كه ميزانش سنگين باشد» و «كسى كه ميزانش سبك باشد» عبارت از كمى و زيادى حساب است و مردم در آن روز بر طبقات و جايگاه‏هاى مختلفى هستند:

  گروهى به سرعت محاسبه مى‏ شوند و با شادمانى به سوى خاندان خود باز مى‏ گردد؛ گروهى بدون حساب وارد بهشت مى‏ شوند؛

  زيرا خود را به دنيا آلوده نكرده‏ اند و حساب قيامت براى كسانى است كه در دنيا خود را آلوده كرده‏ اند؛ و گروهى بر كمترين و كوچكترين [امر ]محاسبه مى‏ شوند و به سوى عذاب دردناك رانده مى‏ شوند و از ايشان است

  پيشوايان كفر و رهبران گمراهى كه براى آنها هيچ ميزانى برپا نمى‏ شود؛ آنها در روز قيامت هيچ ارجى ندارند و در دوزخ جاودانه هستند و (شعله‏ هاى سوزان آتش [همچون شمشير] به صورت‏هاى‏ شان نواخته مى‏ شود و در دوزخ چهره‏اى عبوس دارند)؛ پس كسانى كه ميزان‏هاى‏ شان سنگين باشد، آنها رستگاراند».


  در آن روز حساب در دستان خداوند متعال است و همگى از روى عدالت حسابرسى مى‏ شوند: (وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى‏ بِنا حاسِبِينَ)؛

  «ما ترازوى عدل را در روز قيامت برپا مى‏ كنيم. پس به هيچ كس كمتر ستمى نمى‏ شود و اگر به مقدار سنگينى يك دانه خردل باشد، ما آن را حاضر مى‏ كنيم. و كافى است كه ما حساب كننده باشيم».انبياء (21)، آيه 47.

  امام صادق(ع) در تفسير آيه (وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ) مى‏ فرمايند: «الْأَنْبِيَاءُ وَ الْأَوْصِيَاءُ»؛ يعنى، انبيا و اوصياى آنان موازين قسط هستند كه ديگرن با آنها سنجيده مى‏ شوند».كافى، ج 1، ص 419.

  آرى اگر آنها در دنيا راهنمايان مردمان هستند كه براى هدايت بايد بدان‏ها اقتدا كنند، در قيامت نيز موازين قسط و عدل هستند كه هر كس با نسبتش با آنها سنجيده مى‏ شود.

  [از روايت حضرت على(ع) روشن شد كه همه مردمان در «موقف ميزان» توقف ندارند؛ بلكه سران ايمان و سران شرك، مستقيماً به بهشت و جهنم مى‏ روند


title: بهشت و جهنم برزخی در كجا است و چه تفاوتی با بهشت و جهنم اخرتی دارد
text:
  بهشت و جهنم برزخی در كجا است و چه تفاوتی با بهشت و جهنم اخرتی دارد؟



  ●پاسخ:
  برخى تفاوت ها ي اساسي بين بهشت برزخ وآخرت::


  1. بهشت برزخ موقت، ولى بهشت آخرت دائمى است. (...قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قَالَ يَــلَيْتَ قَوْمِى يَعْلَمُون...)(1)سرانجام او را شهيد کردند و[ به او گفته شد: «وارد بهشت شو!» گفت: «اى کاش قوم من مى دانستند.»


  اين بهشت و بهشتى که در آيه 169آل عمران، شهيدان بعد از شهادت در آن وارد مى شوند بهشت برزخ است و اين بهشت موقت خواهد بود، چون از آيات و روايات اينطور فهميده مى شود که بهشت جاويدان در قيامت، نصيب مؤمنان خواهد شد. (إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِى مَقَام أَمِين * فِى جَنَّـت وَ عُيُون....لاَ يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلاَّ الْمَوْتَةَ الاُْولَى...)(2)پرهيزکاران در جايگاه امن و امانى هستند. در ميان باغ ها و چشمه ها...هرگز جز همان مرگ اول که در دنيا چشيده اندنخواهد چشيد.

  2. بهشت برزخ نمونه کوچکى از بهشت آخرت است.

  امام على(ع) مى فرمايد: القبر اما روضة من رياض الجنه او حفرة من حفر النيران(3) قبر، يا باغى از باغ هاى بهشت، يا حفره اى از حفره هاى دوزخ است.


  3. نعمت هاى بهشت برزخى به بدنى از غير بدن عنصرى (بدن مادى دنيايى) تعلق مى گيرد; بدنى که متناسب با حيات برزخى است که به اصطلاح متکلمان به آن، بدن يا قالب «مثالى» گويندفقط آرايش و رنگ ماده را دارد ولى نعمت ها در بهشت آخرت، شامل بدن و روح هر دو مى شود .آيات بسيارى از جمله آيات سوره شريفه الرحمن بر اين مطلب دلالت دارد.(4)


  **********
  [1]. يس، آيه 26.
  [2]. دخان، آيه 51ـ56.
  [3]. بحارالانوار، ج 6، ص 218.
  [4]. تفسير نمونه، ج 18، ص 354 و ج 22، ص 498


title: سوال درباره مرگ و خلقت دوباره انسان
text:
  سوال درباره مرگ و خلقت دوباره انسان 


  ●سوال:
  وقتي كه همه موجودات مي ميرند و روز حساب فرا مي رسد آيا خداوند دوباره انسانها را خلق مي كند يا نه ؟



  ●پاسخ:
  از ديدگاه اسلام:
  جديدى از حيات انسان است. ازاين‏رو، قرآن از مرگ به عنوان «توفى» نام مى‏ برد. توفى به معناى گرفتن شى‏ء به صورت تمام و كمال
  است: حتى اذا جاء احدكم الموت، توفته رسلناm{تا هنگامى كه مرگ يكى از شما فرا رسد، فرستادگان ما او را مى‏ستانند}m.
  به موارد ذيل كه در قرآن از مرگ به عنوان توفى نام برده شده مراجعه كنيد:
  نساء، 97 - محمد، 27 - مائده، 117 - نحل، 28 و32 و70 - يونس، 46 - انفال، 50 - زمر، 42 - سجده، 11 - اعراف، 37 و 126 - آل عمران، 193 - يوسف، 101 - حج، 5 -بقره، 234 و 240.
  بنابراين از ديد اسلام، مرگ فنا نيست بلكه ادامه حيات انسان با تمام هويت و حقيقتش يعنى روح مى‏ باشد.
  آيات قرآن به اين حقيقت اشاره دارند كه انسان به عنوان يك موجود و قطعه‏ اى از هستى هيچ‏گاه معدوم نگشته، بلكه متحول و متبدل شده و براساس حركتى كه از آغاز پيدايش داشت، نتيجه آن را خواهد يافت.
  اما بايد توجه داشت كه روح و جسمى كه در قيامت در محضر الهى حاضر خواهند گشت، روح و جسم تحول يافته و متكامل شده‏اند نه همين روح و جسمى كه در اين دنيا بوده‏ اند. براى روشن‏تر شدن اين موضوع به مطلب ذيل توجه فرماييد:
  انسان كه مركب از جسم و روح مى‏ باشد يكى از سرفصل‏هاى حركت خود را در مسير حركت و سير عام خود با مرگ آغاز مى‏كند.در اين مرحله كه در ظاهر جدايى ميان جسم و روح پيش مى‏ آيد، روح با قبض و اخذ الهى توسط ملك يا ملك‏ها قبض شده و در نظام ديگرى كه مخصوص به روح است وارد گرديده و در آن نظام و عالم باقى و براساس مسير انتخابى خود در دنيا، به سير و حركت خود ادامه مى‏ دهد. جسم و بدن هم در اين نظام باقى بوده و در شرايط ديگر وارد مسير جديدى شده با تحول و تبدل خاصى به حركت خود ادامه مى‏ دهد. هم‏چنان كه خاك بايد در مسير «انسان شدن» مراحل نباتى، گوشت و خونى، نطفه‏ اى، علقه‏ اى، مضغه‏ اى و... را طى كرده و متناسب با قوانين و احكام نظام انسانى شود تا بتواند به آن عالم راه يابد، انسان هم اگر بخواهد در سير خود به سوى خدا و لقاء حضرت حق به عوالم ديگر وارد شده و آن مراحل را طى كند بايد هم روح متحول گشته و خصوصيات جديدى را كسب كرده و يك سلسله رنگ‏ها و معيارها را از دست داده، تكامل يافته و متناسب با آن عوالم و موازين آنها شود و هم جسم با حركت و تحول خود خصوصيات و آثار عالم مادى را رها ساخته و با كسب يك سلسله از احكام و قوانين عالم بالا تناسب با آنها گردد. روح و جسم هر دو بايد مراحل و منازلى را متناسب با خود طى كرده، نقايص و معايب دنيوى و مادى خود را از دست داده و سنخيت اتحاد و ارتباط دوباره و قرار گرفتن در قيامت و عوالم پس از آن را پيدا كنند. ازاين‏رو، مرگ و انقطاع از دنيا خود يك مرحله و يك تحول ويك نوع حركت و تبدل و پشت سر گذاشتن يكى از عوالم در برگشت به سوى حضرت حق و لقاء او بوده و براى ورود به مرحله و مراتب بعدى نظام‏ها و عوالم ديگر در مسير تحول ضرورى و لازم است. در اوصاف، احكام و آثار عوالم ديگر در روايات دقت و تأمل كنيد. برخى روايات مى‏ گويند كه انسان در بهشت پير نمى‏ شود، مريض نمى‏ گردد، غذايش غير از غذاى اينجاست، مشيتش غير از مشيت اين دنياست. يا آياتى داريم كه به صراحت مى‏ فرمايند:(انسان در جهنم مى‏سوزد ولى خاكستر نمى‏ شود). بدن بايد چگونه باشد كه بسوزد ولى خاكستر نشود؟ اين گونه آيات و روايات به روشنى حاكى از اين سنت الهى است كه هم روح و هم جسم بايد متحول و متكامل شده تا قابليت حكام و آثار آن عوالم را بيابند.
  توجه داشته باشيد كه «من» آنجا همان «من» اينجاست ولى «من» تكامل يافته و متحول شده و قابليت ورود به عالم قيامت را پيدا كرده «من» عوض نمى‏ شود، «من» همان هست كه بود ولى «من»ى كه منازل و مراحلى را طى كرده، نواقصى را پاك نموده، احكام اين عالم را از دست داده و آماده ورود به عالم قيامت گشته است.
  به هر حال اين تحولات و تبدلات در سير حركت انسان‏ها به سوى خداوند براساس سنت و قانون الهى در نظام هستى لازم وضرورى مى‏باشد و اين واقعيت تكوينى است.
  از مجموع مطالب قبل و تدبر و تأمل در آيات فوق نتيجه مى‏ گيريم كه پس از مرگ روح وارد عالم برزخى شده و حركت خودش را به سوى مسيرى كه در دنيا انتخاب كرده ادامه مى‏ دهد و با تحولات و تبدلاتى كه در اين حركت دارد كامل‏تر شده و متناسب با احكام و آثار عوالم بالاتر مى‏ گردد و اين حركت و تحول براى روح لازم و ضرورى است. بدن و جسم انسان نيز در اينجا خاك شده و خاك
  هم با تبدلاتى كه دارد به سوى نقطه‏ اى حركت مى‏ كند كه ذرات بدن ما به صورت ذره‏ اى شود كه از آن بدن ساخته مى‏شود، بدنى كه متناسب با سنن و قوانين عوالم بعدى و ديگر باشد. اين تحول و تبدل نيز براى جسم لازم و ضرورى مى‏ باشد. پس از آن كه روح و بدن مراتب، مراحل و منازل لازم را براى سنخيت پيدا كردن با عوالم بالا طى كردند، خود را در يكى از نظام‏ها يافته و به هم مى‏ پيوندند و وارد به عالمى مى‏ شوند كه بايد وارد شوند.از آنجا كه در تمام اين مراحل، هيچ وجود و هستى و حركت و تكامل و قائم به اراده و قدرت الهى وجود ندارد. معاد، به يك معنى، خلق و آفرينش جديد الهى است اما به معناى ديگر چيزى جز ادامه سير انسان نيست و خلقت جديد محسوب نمى‏ شود. 1- آنچه كه تمام هويت و حقيقت انسان را تشكيل مى‏دهد روح انسان است كه از آن به «نفس» نيز تعبيرمى‏ شود و بدن مركب روح در دنياست. 2- مرگ، به معناى فنا و نيستى انسان نيست بلكه جدايى روح از مركب بدن و ادامه سير آن در عالمى بالاتر (عالم برزخ) و مرحله




  ●سوال:
  فلسفه پديدار شدن فرقه هاي مختلف در بين مسلمانان و عوامل آن را توضيح دهيد.



  ●پاسخ:
  فلسفه پديدارى فرقه‏ هاى مختلف: تمامى اديان در درون خود فرقه‏ ها و شاخه‏ ها و گرايش‏هاى گوناگون و بعضا متفاوتى دارند، طرح تفصيلى اين موضوع در دو دين بزرگ يهودى و مسيحى در اينجا امكان نداشته و تنها به ذكر علل پديدارى فرقه‏ هاى مختلف در اسلام اشاره مى‏ شود؛ امّا قبل از آن تذكر دو نكته ضرورى است اوّلاً اين علل گاهى در پيدايش يك جريان با يكديگر تداخل مى‏ كنند و برخى اوقات هر علتى موجب پديد آمدن گروه خاصى گشته و در مواقعى علتى در مؤسس آن جريان نقش چشمگير داشته و علت ديگرى در پيرو و پذيرنده آن مؤثر بوده است.
  ثانيا، دو مسأله شاخص و ريشه‏ اى منشأ بسترسازى براى پديد آمدن فرق گوناگون در اسلام گشته است. يكى در نخستين زمان رحلت رسول اكرم(ص) و مربوط به مسأله خلافت و امامت است و ديگرى مرتبط با ماجراى حكميّت در جريان جنگ صفين، (نگا: فى علم الكلام، احمد محمود صبحى، بيروت دار النهضة، چاپ اوّل، 1405 ق، ج 1، صص 32 ـ 34.
  اما علل:

  اين موارد بخشى از علل پيدايش فرقه‏ ها در اسلام بود.
  براى توضيح بيشتر خوب است دانسته شود حديث افتراق امت به گروه‏هاى مختلف در متون معتبر شيعه واهل سنت نقل شده است. از منابع اهل سنت در «سنن ابى داود» (حديث شماره 3981) آمده است: «... ان رسول اللّه‏(ص) قام فينا فقال الا ان من قبلكم من اهل الكتاب افترقوا اثنتين و سبعين ملة و ان هذه الملة ستفترق على ثلاث و سبعين. اثنتان و سبعون فى النار و واحدة فى الجنة...؛... پيامبر خدا(ص) برخاست و فرمود: همانا اهل كتاب پيش از شما به هفتاد و دو فرقه گراييدند و اين امت به زودى هفتاد و سه فرقه خواهد شد. از ميان آنان هفتاد و دو فرقه در آتش‏اند و يكى در بهشت».
  در اين جا بايد توجه داشت كه رستگارى تنها يك فرقه درميان ديگر فرقه‏ ها، امر عجيب و غريبى نيست؛ زيرا راه حق و صراط مستقيم الهى كه پيامبر اكرم(ص) بدان دعوت فرموده است يكى بيش نيست. پس اگر اختلاف و دگرگونى و چند دستگى پديد آيد، ناشى از بدعت و وارد كردن تعاليم غير دينى در دين است و گريز از بخشى از آموزه‏ هاى دينى است. اكنون اين سؤال پديد مى‏آيد كه راه شناخت فرقه ناجيه چيست و آنان چه كسانى‏ اند؟ عقل و منطق حكم مى‏ كند كه بهترين راه شناخت رستگاران، سخن و تعاليم خود پيامبر است كه از افتراق امت و نجات و فلاح تنها يك گروه از ميان همه گروه‏ها خبر داده است.
  با توجه به روايات رسيده از پيامبر(ص) متوجه مى‏شويم كه راه رستگارى پيروى از قرآن و اهل‏بيت(ع) است؛ زيرا قرآن كتاب معصوم و خطاناپذير الهى است. قطعا چنين كتابى مفسر و مجرى معصوم مى‏طلبد و آن همان عترت پيامبر(ص) است؛ زيرا پيامبر(ص) در حجة‏الوداع و در آخرين وصيت فرمودند: «... انى تارك فيكم الثقلين كتاب اللّه‏ و عترتى اهل بيتى ما ان تمسكتم بها لن تضلوا بعدى ابدا و انهما لن يفترقا حتى يردا على الحوض فانظروا كيف تخلفونى فيهما...؛ من دو چيز گران‏بها در ميان شما مى‏ گذارم: كتاب خدا و عترت و اهل بيت خويش. تا زمانى كه به آن دو چنگ زنيد پس از من هرگز گمراه نخواهيد شد. آن دو از يكديگر جدايى‏ پذير نيستند تا آن كه در حوض (كوثر) بر من وارد آيند.پس بنگريد كه پس از من با آن دو چه مى‏ كنيد»، (بحارالانوار، ج 2، ص 100).
  اين حديث به طور متواتر در متون شيعه و اهل سنت يافت مى‏ شود. هم‏چنين برحسب روايت ديگرى پيامبر(ص) فرمودند: «ستفترق امتى على ثلاثة و سبعين فرقه منها فرقة ناجية والباقون هالكون. فالناجون الذين يتمسكون بولايتكم و يقتبسون من علمكم ولا يعلمون برأيهم فأولئك ما عليهم من سبيل فسالت عن الائمة فقال عدد نقباء بنى اسرائيل؛ به زودى امت من هفتاد و سه فرقه خواهند شد كه تنها يكى از آنها رستگار و بقيه هلاك خواهند شد. نجات يابندگانشان كسانى‏ اند كه به ولايت شما (اهل بيت«ع») چنگ زنند واز كردار شما الگو گيرند و به رأى خويش [در مقابل شما ]عمل نكنند...»، (بحارالانوار، ج 36، ص 33، ح 168).
  در روايت ديگرى نيز آمده است كه پيامبر(ص) به حضرت على(ع) فرمودند: «يا على مثلك فى امتى مثل المسيح عيسى بن مريم افترق قومه ثلاث فرق فرقة مؤمنون و هم الحواريون و فرقه عادوه و هم اليهود و فرقة غلوا فيه فخرجوا عن الايمان و ان امتى ستفترق فيك ثلاث فرق فرقة شيعتك و هم المؤمنون و فرقة عدوك و هم الشاكون و فرقة تغلوا فيك و هم الجاحدون و انت فى الجنة يا على و شيعتك و محب شيعتك و عدوك والغالى فى النار؛ اى على! مثل تو در امت من همانند مثل عيسى بن مريم است كه امتش سه فرقه شدند:
  همانا امت من نيز در مورد تو سه گروه مى‏ شوند:
  اى على! تو و شيعيان و دوست‏داران پيروانت در بهشتيد ودشمنان و غلو كنندگان در تو اهل دوزخند»،(بحارالانوار، ج 25، ص 264، ح 4).
  ازاين‏رو درباره اين كه كدام يك از فرقه‏ ها و مذاهب، به سنت پيامبر(ص) نزديكتر هستند. به دلايل مختلف عقلى، روايى و تاريخى مى‏توان شيعيان دوازده‏ امامى را معرفى كرد. زيرا نزديكترين افراد به پيامبر(ص) كه مطابق سنت او عمل مى‏كردند امام على(ع) و حضرت فاطمه(س) و فرزندان ايشان بودند و شيعيان به دنبال پيروى كامل از اين بزرگان هستند و كسانى هم چون امام باقر(ع) و امام صادق(ع) كه آگاه‏ترين مردم به كلام خدا و سنت پيامبر(ص) در عصر بعد از صدر اسلام بودند. شيعيان بيشترين بهره را از احاديث آن دو بزرگوار دارند تا آنجا كه به عنوان مذهب جعفرى شهرت يافته‏ اند.
  اين‏گونه شواهد به طور اجمال نزديكى شيعيان به سنت پيامبر(ص) را تأييد مى‏ كند و حتى مى‏توان گفت شيعيان «اهل سنت واقعى» هستند. ناگفته نماند، نبايد سنت پيامبر(ص) به برخى اعمال ظاهرى خلاصه كرد. اگر چه در اعمال ظاهرى ديگر مذاهب نيز خلاف سنت بسيار مشاهده مى‏ شود از آن جمله «تكتف در نماز» كه از زمان خليفه دوم آغاز شده است.
  براى آگاهى بيشتر ر.ك:

  1. ضعف فكرى و فرهنگى: اصولاً محدوديت قواى ادراكى انسان و عدم توانايى او براى حلّ قطعى همه مسائل اعتقادى، از جمله مهم‏ترين علل اختلاف انسان‏هاست، در مواردى كه مسأله به روشنى قابل حلّ نيست هر كس به حدس و گمان مى‏ رسد كه ممكن است با حدس و گمان ديگران متفاوت باشد. در اين صورت است كه اختلاف نظرها آشكار مى‏ شود. حضرت رسول(ص) در مدت كوتاه رسالتش فرصت بيان همه مطالب را براى مردم نيافت؛ از اين رو، لازم بود از سوى رسول خدا(ص) جانشينى همچون او كه معصوم باشد كار را به عنوان امامت مسلمين و تبيين معارف قرآن و سنت نبوى ادامه دهند ولى چنين نشد. يكى از علل پيدايش غلات را در همين امر مى‏ توان جست، (نگا: بحارالانوار، محمدباقر مجلسى، بيروت مؤسسة الوفاء، چاپ دوّم، 1983 م، ج 25، ص 288، روايت 44). 2. تعصبات قبيله‏ اى: پس از وفات پيامبر(ص)، مردم به جاى اين كه در مراسم خاكسپارى شركت كنند، هر گروهى مدعى شد كه حق خلافت از آن اوست. بنابر شواهد تاريخى هيچ يك از انصار و مهاجران در تعيين جانشين پيامبر(ص) از قرآن و سنت رسول خدا(ص) يا از مصلحت امت سخن نگفت، بلكه سخن در اين بود كه جانشينى پيامبر حق گروه انصار است يا مهاجر و چون در ميان انصار دو قبيله اوس و خزرج بود اين دو نيز به رقابت برخاستند و به دليل همين مخالفت مهاجران غالب شدند، (نگا: جانشينى حضرت محمد(ص)، ويلفردمادولونگ، ترجمه احمد نمايى، جواد قاسمى و... مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى، چاپ اوّل، 1377 ش، صص 47 ـ 65 و قيام حسين(ع)، دكتر سيد جعفر شهيدى، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، بهمن 1359، صص 26 ـ 36). 4. سياسى: سياست‏ بازانى كه بيشتر به اهداف غلط خود مى‏ انديشند براى نيل به مقصود خود از حربه‏ هاى گوناگونى استفاده مى‏ كنند و يكى از اين حربه‏ هاى قوى و كارآمد ايجاد فرق و نحله‏ هاى گوناگون مذهبى است. اينان با به وجود آوردن چنين فرقه‏ هايى يك سلسله مسائل و آموزه‏ هاى دور از ذهن و عقل را وارد جريان مخالف خود مى‏ كردند تا به آن آسيب وارد كرده و آن را در مقابل چشم ديگران ناميمون جلوه دهند. مانند برخى از اخبار در مورد ائمه(ع) كه به دور از حقيقت و واقعيت است، (نگا: الذهبى، ابى عبدالله محمد بن احمد بن عثمان، ميزان الاعتدال فى نقد الرجال، تحقيق على محمد البجاوى، دار احياء الكتب العربية، چاپ اوّل، 1382 ق، ج 2، ص 45). يا پديدارى فرقه كيسانيه كه پيروان مختار بن ابى عبيده ثقفى تلقى شده‏اند براى تضعيف ديدگاه و حركت مختار از سوى مخالفانش پديدار شد، (نگا: صفرى فروشانى، نعمت‏الله، غاليان، مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى، چاپ اوّل، 1378 ش، صص 83 ـ 89). 6. منع حديث، يكى ديگر از عوامل پديدارى فرقه‏ هاى گوناگون اسلام شد، زيرا با جلوگيرى از ضبط و تدوين حديث كه در واقع ترجمان اصلى و مفسر حقيقى وحى به شمار مى‏ رفت، اسرائيلياتى وارد آموزه‏ هاى دينى شد و موجب پديدارى هرج و مرج در اعتقادات اعمال، اخلاق و آداب و حتى جوهره و كنه دين وارد كرد و اين خود موجب پيدايش بدعت‏هاى يهودى و مسيحى در آموزه‏ هاى اسلام گرديد، (نگا: معالم المدرستين، علامه سيد مرتضى عسگرى، قم، كليه اصول الدين و المجمع العلمى الاسلامى، چاپ ششم، 1416 ق (1996 م)، ج2، ص 57) اين موضوع را به خوبى مى‏توان در تفاسير قرآن رهيابى كرد، (در اين باب نگا: پژوهشى در باب اسرائليات در تفاسير قرآن، دكتر محمدتقى ديارى، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردى، چاپ اوّل، 1379 ش، مجموع كتاب). 1- گروه مؤمنان كه حواريون بودند، 2- گروه دشمنان يعنى يهود، 3- گروه غلو كنندگان كه از دايره ايمان برون رفتند. 1- شيعيان تو كه آنان مؤمنانند، 2- دشمنان كه همان ترديد كنندگانند، 3- گروهى كه در مورد تو غلو مى‏كنند و آنان حق ستيزند. 1ـ رهبرى امام على(ع) در قرآن و سيره پيامبر (ترجمه المراجعات)، مترجم: سيد محمد سياهپوش 2ـ آنگاه هدايت شدم تيجانى سماوى 5 ـ عتبات الانوار مير حامد حسينى لكنهوى 6ـ شبهاى پيشاور سلطان الواعظين شيرازى 3. مادى: از منابع تاريخى و روايى معلوم مى‏ شود گروهى بوده و هستند كه مثلاً با جعل مطالب و اخبار غلوآميز و انتشار آن، توجه عده‏ اى را به خود جلب كرده و از مواهب و فضل و بخششهاى مادى آنان بهره‏ مند شوند؛ مانند مغيرة بن سعيد كه در تمام عمر خود در تلاش بود تا مرام جديدى احداث كرده و گروهى متشكل پديد آورد تا به اهداف مادى و دنيايى خود برسد، (نگا: ابن ابى الحديد، شرح نهج البلاغة، تحقيق: محمد ابوالفضل ابراهيم بيروت، دار احياء الكتب العربية، چاپ دوّم، 1385 ق، ج 8، ص 21 و شهرستانى ابوالفتح، الملل و النحل، بيروت، دار المعرفة للطباعة و النشر، چاپ دوّم، بى تا، ص 83). يا برخى براى آن كه مى‏ خواستند در محيط اسلامى راهى براى مباح كردن گناهان و ترك واجبات و فراهم ساختن بساط عيش و عشرت توأم با توجيه شرعى پيدا كنند تا توده‏ هاى ناآگاه مسلمان به آن ايمان آورده آنگاه به كمك همين توده‏ هاى ناآگاه تشكيلاتى به وجود آورده و به اهداف خود كه همان بسط اباحه‏ گرى بوده دست يابند. برخى از مورخان ملل و نحل يكى از علل پيدايش فرقه غلات را همين امر دانسته‏ اند، (نگا: الاشعرى، سعد بن عبدالله ابن خلف، المقالات و الفرق، تصحيح محمدجواد مشكور، تهران، مركز انتشارات علمى و فرهنگى، چاپ دوّم، 1360 ش، صص 51 ـ 52). 5. گسترش حوزه جغرافيايى اسلام با فتوحات مسلمانان، به تدريج پيروان اديان و عقايد ديگر وارد حوزه حكومت اسلامى شدند. گروهى از اين افراد كه مسلمان شده بودند به طرح مسائل و مشكلات خود براى مسلمانها پرداختند و آنها كه بر دين خود باقى مانده بودند در اين مسائل با مسلمانان مجادله مى‏ كردند اين مسأله در اواخر حكومت بنى‏ اميه و اوائل حكومت عباسيان به دليل ترجمه فلسفه يونان شدت بيشترى گرفت و باعث پديدارى برخى از فرقه‏ ها شد. بر اساس گزارش دكتر حسين عطوان، قدريه ديدگاه هاى خود را از تأثيرپذيرى يهوديان و مسيحيان مسلمان شده شامى صورت مى‏ دادند، (نگا: فرقه‏ هاى اسلامى در سرزمين شام در عصر اموى، دكتر حسين عطوان، ترجمه حميدرضا شيخى، مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى، چاپ اوّل، 1371 ش، صص 31 ـ 33 و نيز نگا: تاريخ الجدل، محمد ابو زهرة، قاهره، دار الفكر العربى، صص 76 ـ 81 و نيز الميزان، علامه سيد محمدحسين طباطبايى(ره)، موسسة الاعلمى للمطبوعات، ج 5، ص 276). 3ـ بررسى مسائل كلى امامت ابراهيم امينى 4ـ الغدير علامه امينى


   


title: نپوسیدن بدن در قبر چه فایده ای برای انسان دارد
text:
  نپوسیدن بدن در قبر چه فایده ای برای انسان دارد؟



  ●پاسخ:
  سلام خدمت همه بزرگواران

  و از جمله دلایل نپوسیدن بدن پیامبران و ائمه طاهرین و اولیای خدا و بعضی از اخیار و ابرار در قبر ارتباط اجساد آنهاست با بدن و صورت مثالی آنهاست در عالم برزخ. در بعضی از مقابری که بطور سرداب حفر شده و جنازه ها را در آن سرداب پهلوی یکدیگر قرار میدهند، دیده شده است که جنازه بعضی از علماء بالله پس از مرور نیم قرن تازه است.

  البته مقام روح و نفس غیر از بدن است؛ جنازه میخواهد در قبر بپوسد یا نپوسد، بدن لباسی است که کنده شده است و روح در مقام شامخ خود متنعم به نعم الهیه است. و اگر فرض شود بدن قطعه قطعه شود یا سوخته گردد و خاکسترش را به باد دهند یا به دار آویزند و چندین سال بر فراز دار بماند و کهنه گردد و کبوتر در شکم میت لانه بگذارد، چنانچه بدن فقیه و متکلم اسلام قاضی نورالله شوشتری را در زیر شلاق های خاردار ریز ریز کردند، و بدن فقیه عالیقدر اسلام شهید اول را به دار آویختند و سپس سوزاندند و خاکسترش را به باد دادند، و بدن حضرت زیدبن علی بن الحسین را چهار سال بر بالای چوبه دار نگاه داشتند؛ ولی با همه این احوال به اندازه سر سوزنی از ثواب های آن متوفی کم نخواهد شد بلکه بواسطه ارتباط برزخ با بدن مثالی، همین وقایع ممکنست موجب إعلاء درجه و ترفیع مقام آن شهیدان راه حق و ولایت گردد. ولی با همه این احوال بدن هائی که در میان قبر است ممکن است نپوسد، و درجه تقوی و طهارت روح تأثیر در این لباس داخل قبر افتاده نموده و او را تازه نگاهدارد.


title: عالم برزخ و سیمای انسان در آنجا
text:
  عالم برزخ و سیمای انسان در آنجا


  ●سوال:
  با عرض سلام می خواستم در باره عالم برزخ بیشر بدانم و اینکه سیمای انسان در انجا چگونه است و شفاعت در آن عالم است و ایا عذلب و یا پاداش عالم برزخ جزیی از عذاب و پادش قیامت است باتشکر 



  ●پاسخ:
  سان که از این دنیا میرود، به عالم دیگری به نام برزخ وارد میشود و در آنجا هست تا وقتیکه در صور دمیده شود و مردم از قبرها بیرون آیند، در آن وقت به عالم قیامت وارد میشوند. برزخ به معنای فاصله است ، فاصله بین دو خشکی یا دو آب یا دو چیز دیگر را برزخ گویند و چون عالمی که انسان پس از مردن در آنجا بسر میبرد، فاصله ایست بین عالم دنیا و قیامت ، آنرا عالم برزخ گویند. برای آنکه خصوصیات عالم برزخ قدری روشن شود، باید توضیح بیشتری در این باره داده شود.

  بین این عالَم که عالم جسم و جسمانیات است ـ که فعلاً در آن زندگی مادی خود را می گذرانیم ـ و بین عالم اسماء و صفات الهی ، دو عالم است : یکی عالم مثال و دیگری عالم نفس . عالم مثال را عالم برزخ ، و عالم نفس را عالم قیامت نیز گویند. و انسان تا از این دو عالم نگذرد به مقام اسماء و صفات الهیه نخواهد رسید؛ کما اینکه انسان تا از عالم برزخ نگذرد به عالم قیامت نمی رسد و به مقام اسماء و صفات کلیه الهیه نمی رسد مگر آنکه از نفس و قیامت عبور کند. و مراد از قیامت در اینجا قیامت کبری است ؛ چون دو قیامت داریم : یکی قیامت صغری ، و آن عبارت است از مردن و وارد در عالم برزخ شدن ؛ و بر همین اصل رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: «مَنْ مَاتَ فَقَدْ قَامَتْ قِیَامَتُهُ؛ هر کس بمیرد قیامت او برپا شده است ». دیگری قیامت کبری ، و آن عبارت است از خروج از عالم برزخ و مثال و داخل شدن در عالم نفس و قیامت . وقتیکه مردم از عالم قبر خارج و بسوی عالم ظهورات نفس کلیه رهسپار میگردند، قیامت کبرای آنان بر پا شده است .

  عالم ماده دارای هیولی و طبع و جسم و جسمانیات است و عالم نفس ، تجرد مطلق از ماده و آثار ماده است ؛ ولی عالم برزخ فاصله بین این دو عالم است ؛ یعنی ماده نیست ولی آثار ماده از «کَیف » و «کَم» و «أیْن » و غیرها را دارد. ماده ، جوهریست که قبول تشکل میکند و صورت جسمیه بر او عارض میگردد، و آثار جسم نیز در او پیدا میشود؛ و بواسطه قبول تشکل و تجسم ، آن أعراض انفعالیه ای که در جسم پیدا میشود در ماده نیز پیدا میشود، و مثل همین ماده ای که در این عالم هست و به صور مختلفه درآمده و مردم می بینند، چون خاک و سنگ و آب و درخت و بدن انسان و بدن حیوان و أمثالها در می آید. موجودی که در عالم برزخ است ماده ندارد؛ اما شکل و صورت و حد و کم و کیف و أعراض فعلیه را دارد؛ یعنی دارای اندازه و حدود است ، دارای رنگ و بوست . صورت مردمان برزخی رنگ و حد دارد، و در آنجا خوشحالی و مسرت و غضب و نگرانی هست ، در آنجا نور هست . بنابراین ، موجودات برزخیه دارای صورت جسمیه هستند ولی هیولی و ماده ندارند.


title: حقیقت عالم برزخ
text:
  حقیقت عالم برزخ 


  پاسخ همۀ سؤالات شما در مراجعه به قرآن کریم و روایات معصومان (ع) روشن می شود:
  در آیات متعددی از قرآن به صورت‎های مختلف از حیات برزخی سخن به میان آمده است، و در یك آیه به صراحت از فاصله میان مرگ و قیامت به «برزخ» تعبیر شده است، آن‎جا كه می‎فرماید: «وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى یَوْمِ یُبْعَثُونَ».(1) و پیش روی آنان (از حین مرگ) تا روزی كه مبعوث می‎شوند برزخی است.
  واژه «برزخ» در لغت به معنای حایل و فاصله میان دو چیز است، چنان‎كه در جای دیگر می‎فرماید: «بَیْنَهُما بَرْزَخٌ لا یَبْغِیانِ».(2) یعنی میان آن دو برزخ و فاصله ای است که به حدود یکدیگر تجاوز نکنند.
  به طور كلی، در آیاتی كه ناظر به حالات انسان پس از مرگ و قبل از برپایی قیامت كبری می‎باشند، سه نكته مطرح شده است كه بر حیات برزخی دلالت دارند:
  نكته اول: سخن گفتن مردگان با خدا یا با فرشتگان الهی، چنان‎كه در آیات 97 سورۀ نساء و 100 مؤمنون به آن اشارت دارد.
  نكته دوم: بشارت دادن فرشتگان، مردگان نیكوكار را به دریافت‎ پاداش‎های الهی پس از مرگ، چنان‎كه می‎فرماید: «إِنَّ الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَهُ طَیِّبِینَ یَقُولُونَ سَلامٌ عَلَیْكُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّهَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ».(3)
  و درباره بشارت بهشت به مؤمن آل یاسین می‎فرماید: «قِیلَ ادْخُلِ الْجَنَّهَ».(4)
  نكته سوم: پاداش‎ها و كیفرهایی كه صالحان یا تبهكاران پس از مرگ و قبل از قیامت دریافت می‎كنند، چنان‎كه در مورد مؤمن آل یاسین می‎فرماید: «قالَ یا لَیْتَ قَوْمِی یَعْلَمُونَ بِما غَفَرَ لِی رَبِّی وَ جَعَلَنِی مِنَ الْمُكْرَمِینَ».(5)
  و درباره شهیدان و متنعم بودنشان نزد پروردگارشان می‎فرماید: «وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ فَرِحِینَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ یَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِینَ لَمْ یَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ».(6)
  شكی نیست كه واژه ‎های: «یرزقون»، «فرحین»، و «یستبشرون»، بر حیات حقیقی شهیدان پس از مرگ دلالت دارند بنابراین احتمال این‎كه مقصود از حیات آنان، بقای یاد و خاطره آن‎ها در دلهاست، بی‎پایه و نادرست است.(7)
  و در مورد فرعونیان می‎فرماید: «وَ حاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ النَّارُ یُعْرَضُونَ عَلَیْها غُدُوًّا وَ عَشِیًّا وَ یَوْمَ تَقُومُ السَّاعَهُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ».(8) این آیه از دو عذاب سخن می‎گوید:
  اول) عذاب بد یا سخت (سوء العذاب).
  دوم) عذاب سخت‎تر (اشد العذاب). با توجه قرینه مقابله به این‎كه عذاب دوم كه مربوط به روز قیامت می‎باشد، در مقابل عذاب نخست قرار داده شده است، ‌روشن می‎شود كه عذاب اول مربوط به قبل از قیامت است.
  علامه طباطبایی(ره) در تفسیر این آیه شریفه فرموده است: از این آیه سه نكته به دست می ‎آید:
  1. فرعونیان در عذاب نخست بر آتش عرضه می‎شوند، و در عذاب دوم بر آن وارد می‎گردند. بدیهی است كه دخول در آتش، سخت‎تر از عرضه شدن بر آن است.
  2. عرضه شدن بر آتش كه با عذاب نخست صورت می‎گیرد، قبل از برپایی قیامت و مربوط به عالم برزخ است.
  3. عذاب فرعونیان در برزخ و قیامت یك چیز است، و آن آتش اخروی است، با این تفاوت كه اهل برزخ از دور به آن عذاب می‎شوند، و اهل آخرت داخل آن می‎گردند.(9)
  نیز قرآن كریم آن‎گاه كه طوفان نوح ـ علیه السلام ـ و غرق شدن امت وی را گزارش می‎دهد، یادآور می‎شود كه آنان به خاطر خطاهای خود غرق شدند و سپس وارد آتش گردیدند، چنان‎كه می‎فرماید: «مِمَّا خَطِیئاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا ناراً فَلَمْ یَجِدُوا لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْصاراً».(10)
  و این مطالب گویای آنست که عذاب برزخی متفاوت با عذاب قیامت بوده و در قیامت عذاب شدیدتر و جانکاه تر است.
  طبق آیات قرآن کریم، شفاعت در روز قیامت و مخصوص خداوند است.(11) خداوند به افرادی که بخواهد اذن شفاعت می دهد، - همان طور که علم غیب مخصوص خداوند است و خداوند آن را به رسول خود داده است –(12) شفاعت هم مخصوص خداوند است و خداوند آن را به رسول الله (ص) و کسانی که شایستگی آن را دارند اعطا نموده است.
  همچنین از امام صادق ـ علیه السلام ـ روایت شده كه فرمود: «من نسبت به عالم برزخ برای شما نگرانم». از آن حضرت از معنای برزخ سؤال شد، پاسخ داد: «مقصود قبر است از لحظه مرگ تا قیامت».(13) از کلام امام صادق (ع) و نگرانی آن بزرگوار نیز بنظر می رسد که شفاعت مربوط به روز قیامت است.

  پاورقی_____________________
  1. مؤمنون/ 100.
  2. الرحمن/ 20.
  3. نحل/ 32.
  4. مرحوم طبرسی در ذیل این آیه گفته است: «و فی هذا دلاله علی نعیم القبر لأنه انما قال ذلك و قومه احیاء» مجمع البیان، ج 3، ص 421؛ یس/ 26.
  5. یس/ 27.
  6. آل عمران/ 170.
  7. در این‎باره به تفسیر مجمع البیان، ج 1، ص 236؛ و المیزان، ج 1، ص 345 رجوع شود.
  8. غافر/ 46ـ45.
  9. المیزان، ج 17، ص 335 ـ كلمه «غدواً و عشیاً» در مورد عذاب برزخی ممكن است اشاره به پیوستگی عذاب باشد و نیز ممكن است ذكر آن به این خاطر باشد كه چون رابطه اهل برزخ به كلی با دنیا قطع نشده است، به گونه ‎ای به زمان صبح و شام نسبت دارند (علامه طباطبایی (ره)).
  10. نوح/ 26.
  11. بقره، 256 ؛ زمر، 44.
  12. جن، 27.
  13. فروع كافی، دارالكتب الاسلامیه، ج 1، ص 242. بنقل از عقاید استدلالی، علی ربانی گلپایگانی، سایت اندیشه قم با تغییرات.


title: تناسخ یعنی چه
text:
  تناسخ یعنی چه؟ 



  ●پاسخ:
  بر اساس مکتب پیامبران الهى، با مرگ انسان روح آدمى از بدن جدا شده به عالم برزخ منتقل مى گردد و در آن سرا، به حیات خویش ادامه مى دهد. اگر از نیکان باشد به پاداش اعمال خوب خود در آن عالم متنعم مى شود و اگر از بدان باشد به کیفر کارهاى ناپسند خویش مى رسد، تا زمانى که قیامت شود.
  قضاى الهى بر این تعلق گرفته که روح بشر پس از مرگ، دوباره به دنیا باز نگردد و زندگى جدیدى را در این جهان آغازنکند، بلکه در برزخ بماند تا قیامت آغاز شده و به سراى جاودان آخرت منتقل شود.
  از قرون پیشین در هندوستان نظریه اى به نام تناسخ طرح شد که از بازگشت مجدد ارواح به دنیا سخن مى¬گفت. این نظریه با گذشت اعصار، رفته رفته توجه عده زیادى از مردم جهان را به خود جلب کرد، آن را یک امر واقعى پنداشتند و حتى کسانى به عنوان یک عقیده مذهبى به آن دل بستند. در خلال این مدت متمادى دانشمندان بزرگ این مطلب را مورد بحث و انتقاد قرار دادند و چندین دلیل بر بطلان آن اقامه نمودند. تمام ادیان الهی، تناسخ را باطل می دانند.
  طرفداران تناسخ معتقدند روح دو گروه به دنیا باز نمى¬گردد. اول آنان که در مسیر سعادت به کمال نهایی رسیده اند که پس از مرگ به کمال مطلق نایل مى آیند. اینان کمبودى ندارند تا بخواهند دوباره به دنیا باز گردند و نقایص حیات گذشته خویش را با سعى و عمل جبران کنند. دسته دوم آنان که در حد اعلاى شقاوت قرار دارند اینان نیز به دنیا باز نمى گردند. زیرا در ایام زندگى آنچنان به انحراف گراییده و راه سعادت را به روى خود بسته اند که دچارسقوط ابدى گردیده و نمى توانند با عود به دنیا، گذشته ننگین خویش را جبران نمایند و به سعادت و کمال (گر چه نسبى و محدود باشد) برسند.
  ولى دسته سوم یعنی گروههاى متوسط که بین تکامل یافتگان سعادتمند و ساقط شدگان شقاوتمند هستند، وقتى از دنیا مى روند دوباره روحشان به دنیا باز مى گردد و به تناسب خلق و خوى متفاوتى که دارند با شکل هاى مختلف و گوناگون به دنیا بازگشت می کند. از این رو براى هر شکلى نام مخصوصى گذاشته اند، اگر به صورت انسان برگردد آن را «نسخ » مى نامند و اگر به صورت حیوان عود کند، «مسخ » مى گویند و اگر روح انسان در نباتات حلول کند، «فسخ » مى نامند واگر روح آدمى به جماد تعلق گیرد «رسخ » مى نامند.
  باورمندان تناسخ عقیده دارند که در پاره اى از موارد، عود ارواح به دنیا براى جبران نقایص و به منظور استکمال نفس و نیل به مدارج عالى انسانى است. هم چنین مى گویند یکى از علل بازگشت ارواح به دنیا این است که خوبان درزندگى، دوباره از پاداش اخلاق حمیده و اعمال پسنده خویش برخوردار گردند و بدان نیز کیفر خوى ناپسند و رفتارزشت خود را ببینند. چه بسا افرادى که با سجایاى انسانى زیست کرده و عمرشان به پاکى طى شده است اما همواره گرفتار محرومیت هاى گوناگون بوده و دوران حیاتشان با فقر و تنگدستى یا آلام و بیمارى سپرى گردیده است.
  اینان در زندگى بعد به پاداش اخلاق پسندیده خود نایل مى شوند و از نعمت رفاه و سلامت جسم برخوردار مى گردند.
  و چه بسیار افرادى که در زندگى پیشین داراى اخلاق زشت و رفتار ناپسند بوده اند و مردم از دست آنان رنجیده¬اند و از انواع نعمت ها بهره مند بوده اند ارواح اینان در زندگى بعد به تناسب اخلاقشان یا در پیکر حیوانات و حشرات تعلق مى گیرد، یا به صورت انسان هاى ناقص، معلول، بیمار و مطرود جامعه باز مى-گردند و در هر صورت گرفتار عذاب روحى و جسمى هستند.
  اما اسلام؛ بازگشت ارواح به دنیا براى انجام کارهاى خوب یا گرفتن پاداش و جزا و به دست آوردن شرایط همزیستى با ارواح را قبول نداشته و قرآن صریحا آن را رد مى کند.
  در یکی از آیات آمده: گناهکاران بى باک و متجرى تقاضاى حیات دوباره مى کنند و مى گویند پروردگارا فرمان ده ما را به دنیا باز گردانند شاید کارهاى نیکى را که در گذشته ترک کرده بودیم در حیات آینده انجام دهیم ونقایص پیشین را جبران کنیم، پاسخ داده مى شود نه چنین است، این کارى است ناشدنى و سخنى است بى اساس که گوینده خود مى گوید و به آن ترتیب اثر داده نمى شود و از پى مرگ اینان عالم برزخ است تا روزى که قیامت فرا رسد واز قبرها بر انگیخته شوند. (1)
  شاید تصور شود که تغییر شکل انسان ها در عالم آخرت که در برخی روایات ذکر شده، به عقیده تناسخ شباهت دارد. اما این تصور صحیح نیست، زیرا تغییر شکل انسان هاى فاسد الاخلاق و گناهکار به تناسب ملکات نفسانى آنان یکى از صدها عذاب عالم آخرت است و ربطى به بازگشت به دنیا ندارد، در حالى که به نظر تناسخى ها براى قیام قیامت، رسیدگى به حسابها، بهشت و دوزخ و خلاصه ثواب و عقاب عالم آخرت جائی باقى نمى ماند، زیرا مى گویند اکثریت قریب به اتفاق نوع بشر پیوسته پس از مرگ به دنیا باز مى گردند و هر نوبت پاداش یا کیفر اعمال خویش را در همین دنیا مى بینند. چنین نظریه اى منافى با اساس تعالیم پیامبران خدا و بر خلاف ضرورت دین مقدس اسلام است و امامان شیعه صریحاً آن را رد کرده اند.
  مأمون به حضرت رضا علیه السلام عرضه کرد درباره کسانى که قائل به تناسخ اند چه مى فرماید؟
  حضرت در پاسخ فرمود:« کسى که تناسخ را بپذیرد و به آن عقیده داشته باشد به خداى تعالى کفر آورده و بهشت ودوزخ را غیر واقعى تلقى کرده است». (2)
  امام صادق علیه السلام نیز راجع به اهل تناسخ فرموده است: «اینان پنداشته اند که نه بهشت و نه جهنمى است و نه برانگیختن و زنده شدن است. قیامت در نظر آنان عبارت از این است که روح از قالبى بیرون رود و در قالب دیگرى وارد شود. اگر در قالب اول نیکوکار بوده بازگشتن در قالبى برتر و نیکوتر در عالى ترین درجه دنیا خواهد بود و اگر بدکار یانادان بود. در پیکر بعضى از چهار پایان زحمتکش و بار بر که حیاتشان با رنج و زحمت طى مى شود، مستقر مى گردد یا در بدن پرندگان کوچک و بد قیافه اى که شبها پرواز مى کنند و به گورستان ها علاقه و انس دارند جاى مى گیرد». (3 )
  مسئله تناسخ وعود ارواح به دنیا نه فقط مخالف مکتب پیامبران الهى و موجب کفر به خدا و نفى معاد و انکار ثواب وعقاب عالم آخرت است بلکه از نظر علمى نیز دانشمندان و فلاسفه آن را مطرود و مردود شناخته و دلایلى بر ابطال آن آورده اند.
  صدر المتألهین شیرازى فیلسوف معروف مى گوید: «دانستى که نفس در اولین مرحله تکوین، درجه اش درجه طبیعت است. سپس به تناسب حرکت استکمالى ماده، ترقى مى کند تا از مرز نبات و حیوان بگذرد. بنابراین وقتى نفس درمرحله اى از قوه به فعلیت مى¬رسد هر چند آن فعلیت ناچیز باشد محال است دوباره به قوه محض و استعداد صرف برگردد. به علاوه همان طور که قبلا اشاره شد صورت و ماده، شىء واحدى هستند که داراى دو جهت فعل و قوه مى باشند و با هم مسیر حرکت استکمالى را مى پیمایند و در مقابل هر استعداد و قابلیت به فعلیت مخصوصى نایل مى شوند بنابراین محال است روحى که از حد نباتى و حیوانى گذشته به ماده منى و جنین تعلق بگیرد». (4)
  یعنی از حالت فعلیت به حالت قوه که بدون هیچ فعلیتی است، باز گردد.
  اما بطلان تناسخ از این جهت است که وقتى نفس به تدبیر نطفه اى اشتغال یافت، اگر طبق نظر تناسخى ها نفس دیگرى هم بر آن تعلق گیرد نتیجه آن مى شود که بدن داراى دو روح گردد و این غیر ممکن است؛ زیرا محال است یک چیز داراى دو ذات یعنى دو نفس باشد، چون هر فردى در درون خود فقط یک نفس احساس مى کند بنابراین تناسخ مطلقا ممتنع است.(5)
  در قرآن مى فرماید: «کیف تکفرون بالله و کنتم امواتا فاحیاکم ثم یمیتکم ثم یحییکم ثم الیه ترجعون ».(6 )
  چگونه به خداوند کافر مى شوید در حالى که شما اجسام بى روحى بودید و او شما را زنده کرد؛ سپس شما را مى میراند و بار دیگر شما را زنده مى کند؛ سپس به سوى او باز مى گردید.
  این آیه از جمله آیات متعددى است که عقیده به تناسخ را صریحا نفى مى کند، مى گوید: بعد از مرگ یک حیات بیش نیست و طبعاً این حیات همان زندگى در رستاخیز و قیامت است و به تعبیر دیگر آیه مى گوید: شما مجموعا دو حیات و مرگ داشته و دارید نخست مرده بودید (در عالم موجودات بى جان قرار داشتید) خداوند شما را زنده کرد (که مربوط به عالم برزخ است) سپس مى میراند و بار دیگر زنده مى کند (که قیامت است) . حال اگر تناسخ صحیح بود، تعداد حیات و مرگ انسان بیش از دو حیات و مرگ بود، بنابراین عقیده به تناسخ که گاهى نام آن را تغییر داده «عود ارواح » مى نامند از نظر قرآن باطل و بى اساس است. (7)
  عموم فرقه های اسلامى در این عقیده متفقند که روح پس از پایان این زندگى به بدن دیگرى در این جهان باز نمى گردد و دانشمندان شیعه و سنى با صراحت تمام عقده تناسخ را که یکى از خرافات ادیان باستانى «هند» است محکوم ساخته اند. تنها دسته کوچکى در این میان «تناسخیه » بودند که از این عقیده طرفدارى مى کردند و امروزه وجود ندارند منشأ این عقیده هندوها و چیزهائی است که عرب از فلسفه آن ها اقتباس کرده اند. این عقیده بیشتر در میان اقوامى طرفدار داشته که به رستاخیز و معاد آن چنان که ما ایمان داریم و قرآن تشریح مى کند، معتقد نبوده اند.(8)
  دانشمندان و مورخان معتقدند زادگاه اصلى این عقیده کشور هند و چین بوده و ریشه آن در ادیان باستانى آنها وجودداشته و هم اکنون نیز موجود است . سپس از آنجا به میان اقوام و ملل دیگر نفوذ نموده است و به گفته شهرستانى نویسنده ملل و نحل این عقیده در غالب اقوام کم و بیش رخنه کرده است. احترامى که هم اکنون هندوها براى حیوانات قائل هستند تا حدودى مربوط به همین عقیده است . (9)
  پی‌نوشت‌ها:
  1 .سفینة البحار، ماده نسخ .
  2 .احتجاج طبرسى، ج 2، ص 89.
  3 .مومنون(23) آیه 100.
  4. شواهد الربوبیه، ص161.
  5 . مبدء و معاد، ص 238اقتباس از معاد؛ گفتار فلسفى، ج 1، ص 263 تا 280 به اختصار.
  6 . بقره (2) آیه 28.
  7 . تفسیر نمونه، ج 1، ص 164 به اختصار.
  8 . ناصر مکارم، عود ارواح، ص 46.
  9 . ناصر مکارم، عود ارواح، ص 12. 


title: تناسخ
text:
  تناسخ

  در این باره توجه به چند نکته لازم است: الف)
   اولاً تناسخ دارای اقسامی است مانند:
   1- ملکی، 
  2- ملکوتی. تناسخ ملکی نیز بر دو گونه است: 

  الف) تناسخ نزولی،
  ب) تناسخ صعودی. لیکن شما مقصود خود را از تناسخ بیان نکرده و معلوم نساخته‏ اید که کدام یک از آنها مورد سؤال شمااست. 
  ب ) در میان فلاسفه اسلامی و غربی براهینی بر استماله تناسخ ذکر گردیده که برخی از آنها نافی همه گونه‏ های تناسخ است و بعضی دیگر صرفا تناسخ نزولی یا صعودی را انکار کرده است. 
  ج ) ابطال تناسخ براساس اختلاف مبانی فیلسوفان در بحث حدوث و قدم و کیفیت ارتباط روح با بدن، متفاوت است. 
  د ) فیلسوفان مشائی که قائل به حدوث نفس بوده و رابطه آن را با بدن، رابطه قابل و مقبول میدانند،میگویند

  :1- با رسیدن بدن به مزاج مناسب، نفسی حادث میشود و به بدن تعلق میگیرد.2
  - اگر نفس دیگری که در اثر مرگ بدن خود را رها کرده است، بخواهد به آن بدن جدید تعلق بگیرد، لازم می آید که دو نفس به یک بدنتعلق پذیرد.3- چنین چیزی محال است؛ زیرا هر کس با علم حضوری یگانگی خود را شهود میکند. ه ) ملاصدرا نیز با تکیه بر جوهری و اعتقاد به «جهانیة الحدوث و روحانیة البقاء» بودن نفس، چنین استدلال میکند:1- تعلق نفس به بدن یک تعلق ذاتی و ترکیب آن دو؛ ترکیب اتحادی و طبیعی است نه انضمامی و صناعی.2- جوهر نفس و بدن با یکدیگر در حرکت و سیلان‏ اند؛ یعنی، در آغاز پیدایش نسبت به کمالات خود بالقوه‏ اند و رو به سوی کمال و فعلیت دارند.3- تا زمانی که نفس به بدن عنصری تعلق دارد، درجات قوه و فعلیت او متناسب با درجات قوه و فعلیت بدن خاص او است.4- هر نفسی در مدت حیات دنیوی اش با افعال و اعمال خود به فعلیت میرسد. ازاین‏رو سقوط آن به حد قوه محض محال است.5- اگر نفس پس از مفارقت از بدن بخواهد به بدن دیگری در مرتبه جنینی و مثل آن تعلق بگیرد، ناگزیر بدن در مرتبه قوه و نفس در مرتبه فعلیت خواهد بود.6- چون ترکیب نفس و بدن اتحادی و طبیعی است، نه انضمامی (یعنی هر دو به یک وجود موجودند) ترکیب بین دو موجود بالقوه و بالفعل محالاست، (اسفار، ج 9، ص 2). و ) جان هیک میگوید: اگر رابطه وضع کنونی با کودکی خود را در نظر بگیریم، تنها معیاری که میتواند به وحدت مادر سنین کنونی و کودکی حکم کند، خصوصیات جسمانی و روان‏شناختی ما نیست. زیرا این دو چنان تحول یافته‏ اندکه دیگر نمیتوان به وحدت شخص حکم کرد؛ بلکه تنها خاطره‏ های کم‏رنگی که من از کودکی خود دارم، ما را به هم پیوند میدهد. سؤال این است که در نظریه تناسخ به چه ملاکی میتوان گفت که فرد کنونی همان فردی است که مثلاًپانصد سال پیش میزیسته است و کسی راجع به او اطلاع یا خاطره‏ای ندارد. اگر ملاک استمرار خاطره باشد، در اکثر قریب به اتفاق، فرد هیچ خاطره‏ای از زندگی گذشته خود ندارد. اگر ملاک استمرار جسمانی است؛ باز در نظریه تناسخ مصداقی ندارد، زیرا در این نظریه گفته شده [است] که فرد گاهی به عنوان مرد، گاهی به عنوان زن و گاهی در نوع بشری و گاه در نوع دیگری چون یک حیوان به دنیا می آید. تنها ملاکی که میتوان در این باره فرض کرد، گرایش‏های روان‏شناختی است. ادعا میشود که فرد «ب» که تناسخ یافته «الف» است، همان ویژگیهای روان‏شناختی را دارد که «الف» داشته است. اگر «الف» مغرور بوده است «ب» نیزمغرور است و اگر «الف» در طی زندگی گذشته خود به هنرمندی بزرگ تبدیل شده است، «ب» زندگی خویش را باگرایش شدید هنری آغاز میکند و... . اما باید توجه داشت که در دو فرد معاصر که ویژگیهای مشابهی دارند، نمیتوان آنها را «یک فرد» نامید. پس در مورد بحث ما که دو فرد هم زمان نیستند، این شباهت باید در اغلب موارد چنان عام وگسترده باشد که بتوان برای آن مصادیق مختلف و متعددی برشمرد، چرا که ممکن است «الف» و «ب» متعلق به نژادهاو انواع و محصول تمدن‏ها، سرزمین‏ها و دوره‏ های تاریخی مختلفی باشند؛ ولی چنین شباهت‏های عامی به خودیخود هرگز موجب نمیشوند که ما این دو فرد را شخص واحدی بدانیم، (جان هیک، فلسفه دین، ترجمه: بهرام راد، ص 276 -269). ز ) این که تصور کرده‏اید با تناسخ فرصت بیشتری به انسان داده میشود تا از خواب غفلت به درآید و به ساختن خویش و پویش راه کمال همت میگمارد، تصوری نادرست است؛ زیرا:1- خداوند همه ابزارها و لوازم هدایت و رشد و کمال را برای انسان در طول حیات دنیایی اش به او عنایت فرموده و فرصت کافی را به او عطاکرده است.2- انسان با افعال و کردار خویش، ملکات نفسانی خود را میسازد و پس از آن که چیزی در انسان ملکه دانسته شد و شخصیت ماندگار و جاودان آدمی را ساخت، دیگر در آن تغییر و تبدیلی راه ندارد. از همین‏ رو حتی قائلین به تناسخ میگویند: انسان بداخلاق، ملکه کژخلقی را بر اثراعمال پیشین با خود به کالبد جدید می آورد و آدم خوش‏خوی نیز خلق نیکو را در پرتو اعمال گذشته به ارمغان می آورد. بنابراین تناسخ فرصتی دوباره برای خودسازی نیست، بلکه تجلی دوباره ملکات را شمه پیشین در کالبدی نوین است.3- نه تنها تناسخ هیچ تأثیری در دگرگونی آدمی ندارد؛ بلکه قرآن مجید به صراحت میفرماید: اگر بعد از تحقق قیامت نیز مجرمان غافل را به دنیابازگردانیم، دگربار به اعمال زشت و نادرست روی میآورند. در سوره انعام (آیه 27 - 28) چنین آمده است: ولوتری اذوقفوا علیالنار فقالوا یا لیتنا نردّ ولا نکذّب بایات ربّنا و نکون من المؤمنین* بل بدالهم ما کانوا یخفون من قبل ولو رد والعادوا لما نهواعنه وانهم لکاذبون ؛ و اگر حال آنها را آن گاه که بر آتش دوزخ بازشان دارند بنگری، خواهی دید که میگویند: ای کاش به دنیابازگردانده میشدیم تا دیگر آیات پروردگارمان را تکذیب نکنیم و از مؤمنان باشیم* آری آنچه را که مخفی میداشتند اکنون برایشان آشکارشد! واگر بار دیگر به دنیا بازگردانده شوند، همان اعمال زشتی که از آن نهی شده‏اند را تکرار خواهند کرد و هر آینه آناندروغگویانند{m». برای آگاهی بیشتر ر.ک: حیات جاودانه، امیر دیوانی


title: بطلان تناسخ در قرآن
text:
  بطلان تناسخ در قرآن


  از جمله آياتي كه در قرآن كريم با تناسخ در تضاد مي باشد آيه هاي 100-99 سوره مومنون است كه مي فرمايد:{حَتَّى إِذَا جَاء أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ* لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحاً فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِن وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ} [المؤمنون : 99-100]
  « آنها همچنان به راه غلط خود ادامه مي دهند) تا زماني كه مرگ يكي از آن ها فرا مي رسد مي گويد: پروردگارا مرا بازگردان(99) باشد كه در آنچه ترك كرده ام عمل صالح انجام دهم. حاشا كه بازگردد، همانا سخني كه او مي گويد و هيچ فايده اي ندارد. از پس سرشان برزخ است تا روزي كه برانگيخته شوند.»(100)
  در آيات 53-51 سوره يس هم داريم:{وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُم مِّنَ الْأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنسِلُونَ* قَالُوا يَا وَيْلَنَا مَن بَعَثَنَا مِن مَّرْقَدِنَا هَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ*ِن كَانَتْ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً فَإِذَا هُمْ جَمِيعٌ لَّدَيْنَا مُحْضَرُونَ}[یس : 51- 53]
  «و در صور دميده شود، ناگهان آن ها از قبرها ، شتابان به سوي پروردگارشان مي روند(51) مي گويند اي واي بر ما چه كسي ما را از خوابگاهمان بر انگيخت؟ (آري) اين همان است كه خداوند رحمان وعده داده است و فرستادگان او راست گفتند.(52) صيحه واحدي بيش نيست، ناگهان همگي نزد ما حاظر مي شوند.»(53)
  در كنار اين ها وجود عالم برزخ در تضاد كامل با تناسخ است.
  همچنين در ميان روايات حديثي از امام رضا (عليه السلام) است كه مي فرمايند:
  هركس قايل به تناسخ باشد نسبت به خدا كافر شده و بهشت و جهنم را تكذيب نموده است.
  امروزه دنيا كم كم دارد بودا را مي شناسد، اگر محمد صلى الله عليه وسلم را بشناسد چه مي گويد؟ كه خداوند محمد را نفرستاد مگر آنكه رحمتي باشد براي انسان ها.
  پانوشته:
  1- reincarnation


title: معنای لغوی و اصطلاحی واژه تناسخ
text:
  معنای لغوی و اصطلاحی واژه تناسخ 


  «تناسخ» از ریشه «نسخ» گرفته شده و كاربرد لغوی آن با دو ویژگی همراه است:
  1. تحول و انتقال.
  2. تعاقب دو پدیده كه یكی جانشین دیگری گردد.(1)
  از این‎رو، واژه «نسخ» در اصطلاح فقه و اصول فقه عبارت است از این‎كه حكمی در شریعت به وسیله حكم دیگر برطرف شود، كه هر دو ویژگی معنای لغوی به روشنی در آن موجود است: ولی هرگاه این واژه در مسایل كلامی مانند «تناسخ» به كار می‎رود، تنها ویژگی اول مورد نظر است، زیرا چنان‎كه خواهیم گفت: «تناسخ» عبارت است از این‎كه: روح از بدنی به بدن دیگر منتقل شود، كه در این‎جا تحول و انتقال هست، ولی حالت تعاقب، كه یكی پشت سر دیگری درآید، وجود ندارد.
  در هر حال، انتقال و تحول درباره نفس انسان، گونه ‎هایی دارد كه عبارتند از:
  1. انتقال نفس انسانی از این جهان به سرای دیگر.
  2. انتقال نفس در سایه حركت جوهری، از مرتبه قوه به مرتبه كمال، مانند نفس نوزاد كه كمالات در آن، كاملاً به صورت بالقوه و زمینه است، به تدریج به حد كمال می‎رسد.
  3. انتقال نفس پس از مرگ به جسمی از اجسام مانند سلول نباتی و یا نطفه حیوان و یا جنین انسان؛ و به دیگر سخن: قایلین به تناسخ به این معنا معتقدند كه آن‎گاه كه انسان می‎میرد، روح او به جای انتقال به نشأه دیگر، باز به این جهان باز می‎گردد در این بازگشت، نفس برای خود بدنی لازم دارد، كه با آن بدن به زندگی مادی خود ادامه دهد و این بدن كه ما از آن به جسم تعبیر آوردیم، گاهی نبات است، و گاهی حیوان است، و گاهی انسان. این همان تناسخ است كه در فلسفه اسلامی و قبلاً در فلسفه یونان، بلكه در مجامع فكری بشر مطرح بوده است و غالباً‌ كسانی كه تجزیه و تحلیل درستی از معاد نداشتند به این اصل پناه بردند، با این توجیه كه گویی اصل تناسخ اصل عدالت در باب كیفر و پاداش را تأمین می‎كند. مثلاً كسانی كه در زندگی دیرینه خود درست‎كار و پاكدامن بوده ‎اند، بار دیگر به این جهان باز می‎گردند، و از زندگی بسیار مرفه و دور از غم و ناراحتی (به عنوان پاداش) برخوردار می‎شوند، برعكس، آن گروه كه در زندگی پیشین خود تجاوزكار و ستمگر بوده‎اند، برای كیفر، به زندگی پست‎تر باز می‎گردند. و در نتیجه، اگر امروز گروهی را مرفه، و گروه دیگر را گرسنه و برهنه می‎بینیم، این به خاطر نتیجه اعمال پیشین آنها است كه به این صورت تجلی كرده است، و هرگز تقصیری متوجه فرد یا جامعه نیست.
  اعتقاد به تناسخ به این شكل، گذشته از این‎كه از نظر فلسفی نادرست است، از نظر اجتماعی نیز پی‎آمدهای ناشایستی دارد. زیرا می‎تواند اهرمی محكم در دست جهان‎خواران باشد كه عزت و رفاه خود را معلول پارسایی دوران دیرینه، و بدبختی بیچارگان را نتیجه زشت كاری‎های آنان در زندگی‎های قبلی قلمداد كنند، از این طریق، بر دیگ خشم فروزان و جوشان توده ‎ها كه پیوسته خواستار انقلاب و پرخاشگری بر ضد مرفهان و مستكبران می‎باشند، آب سرد بریزند و همه را خاموش نمایند.
  شاید به خاطر همین انگیزه بوده است كه اندیشه تناسخ در سرزمین‎های مانند «هند» رشد نموده كه از نظر بدبختی، و گسترش فاصله طبقاتی وحشت‎زا و هولناك می‎باشد. به طور مسلم، صاحبان زر و زور برای توجیه كارهای خود، و برای فرونشاندن خشم ملت‎های گرسنه و برهنه به چنین اصلی پناه می‎بردند، و رفاه خود و تهی‎دستی مرگبار مستمندان و تهیدستان را از این طریق توجیه می‎نمودند، تا آن هندی بیچاره به جای فكر انقلاب، بر زندگی قبلی خود تأسف ورزد، و با خود بگوید: من هزاران سال پیش كه در این جهان زندگی می‎كردم، چنین و چنان كردم، و اینك همان دامنگیرم شده است، ولی خوشا به حال آن خواجگان كه هم اكنون میوه نیكوكاری خود را می‎چینند، بدون آن كه ستمی به كسی بنمایند!(2)

  ________________________
  پاورقی
  1.در اقرب الموارد می‎نویسد: النسخ فی الاصل النقل النقل: نیز راغب در مفردات خود می‎گوید:"النسخ ازاله شیء بشیء یتعاقبه كنسخ الشمس الظل، و الظل الشمس، و الشیب الشباب؛ نسخ از بین بردن یك چیز است، چیز دیگر را به صورت متعاقب؛ مانند خورشید كه سایه را، یا سایه كه خورشید را محو می‎كند، و پیری كه جوانی را فرسود می‎سازد؛ و در همه این موارد نسخ به كار می‎رود.
  2.علی ربانی گلپایگانی -عقاید استدلالی، بنقل از پایگاه اینترنتی اندیشه قم، www.andisheqom.com


title: اگر کسی اینگونه بیاندیشد؛ جایگاهش در آن دنیا کجاست؟
text:
  اگر کسی اینگونه بیاندیشد؛ جایگاهش در آن دنیا کجاست؟ 


  ●سوال:
  با عرض سلام خدمته کارشناس محترم سایت ... امیدوارم که خوب و سلامت باشین ...

  کسی رو میشناسم که چنین قوانینی رو برای خودش انتخاب کرده .... میخواستم بدونم اگر کسی چنین قوانینی رو برای خودش گذاشته باشه ... جایگاهش در اون دنیا کجا میشه و چه بلایی سرش در میاد ؟؟؟

  رابطه با خداوند

  1- اصول دین را قبول خواهم داشت ( توحید . نبوت . معاد . عدالت . امامت ) گیر نخواهم داد و به عدالت خداوند دیگر فکر نمیکنم .... این قوانین رو انتخاب کردم که فکر نکنم ....
  2- فروع دین را رعایت خواهم کرد .
  3- خداوند را دوست ندارم . به او عشق نمیورزم . چون خداوند به من .... یا ........ را نداد تا بتوانم زندگی خوب و خوشی را آغاز کنم ... هیچ عشقی به من نداد ... همچنین کاری که خواستم راه بیاندازم را بهم کمک نکرد . من را زیبا خلق نکرد . پسری متناسب با من به من نداد . افسردگی سراغ من آمد و نتیجه تمام کارهای من را از بین برد ... هیچ انسانی انتگرال 10000 گانه نمیگیرد ... همه شرایط رو نمیتونه دو دو تا چهار تا کنه .... چطور من میتوانستم بگیرم ؟؟؟
  4- تمام وظایفی که انجام میدهم وظایفی دینی بوده و هیچ بعد روحانی برای آنها در نظر نمیگیرم . مانند طوطی که میگوید ( سبحان الله . الحمد الله . الرحمن الرحیم و ... ) و به هیچ عنوان اجازه عمق پیدا کردن ... یا تفکر در معنای آن را نخواهم داشت .
  5- نمازهایم را سره وقت خواهم خواند ... هیچ کدام از نمازهایم قنوت نخواهند داشت . هیچ کاره مستحبی نخواهم داشت . هیچ دعایی نخواهم کرد .
  6- تمام روزه هایم را میگیرم .
  7- خمس را باید حساب کرده و آن را پرداخت نمایم .
  8- .1 درصد از درآمدم را به عنوان صدقه پرداخت خواهم کرد ...
  9- 10 فرمان را رعایت خواهم کرد .
  10- مهربانی هایی که انجام میدهم برای ارتقای ذات و دلم هست نه برای رضای الهی .
  11- هیچ وقت و هیچ زمان از خدا چیزی نمیخواهم ... توکل نمیکنم .... امید نمیبندم .... اعتماد نمیکنم ....
  12- تمام اعمال مذهبی که میخواهم انجام دهم باید نهایتا روزانه در حدود 30 دقیقه از من وقت بگیرند و اجازه بسط پیدا کردن آن را نخواهم داشت .
  13- تنها چیزی که از خداوند میخواهم این است که پس از مرگم مرا زنده نکند چون ...
  14- به هیچ دستور ... حدیث ... آیه ای ... دیگری پایبند نخواهم بود .

  کارهایی که خود را موظف به انجامشان میدانم : ( 10 فرمان ) + ( فروع دین )
  1- نماز
  2- روزه
  3- خمس
  4- زکات
  5- دروغ نگفتن
  6- تهمت نزدن
  7- غیبت نکردن
  8- دزدی نکردن
  9- زنا نکردن
  10- طمع نورزیدن به دارایی های دیگران .
  11- شهادت دروغ ندادن .
  12- قتل نکردن .


  سوالم این هستش که چنین شخصی با چنین قوانینی ... چه بلایی به سرش در میاد ؟؟؟ آیا میتونه مطمین باشه که اون دنیا رو نبینه ؟؟؟ اگر اجبارا مجبور باشه در محشر حاضر باشه ... چه بلایی سرش در میاد ؟؟؟
  با تشکر . 




  ●پاسخ:


  ●با سلام و عرض ادب
  اول این که دیدن آخرت و حساب و کتاب به خواست یا دعای کسی نیست بلکه یک امر حتمی خواهد بود و همه در درگاه عدل الهی قرار خواهند گرفت.
  این نوع تفکر نشان از یک نوع سرخوردگی دینی و ترس واهی است که منشا آن عدم علم به خدا و آموزه های دینی است یک نوع ظاهرگرایی که نتیجه آن انجام پوسته ای تعالیم و گریز از واقعیت و روح این تعالیم است. همه تعالیم دینی یک روحی دارند که باعث تقرب و نزدیک شدن انسان به رحمت الهی می شوند که اگر کسی مانند ربات به انجام بی روح آنها بپردازد به این تقرب دست نمی یابد البته این انجام قشری مجزی تکلیف است و آن واجب از مکلف ساقط می شود و عقاب نمی بیند اما باعث تقرب نمی شود به تعبیر دیگر این اعمال صحیح است ولی مقبول نیست.





  ●البته برخی از اعمال مثل نماز و روزه که به آنها عبادات می گویند باید قربه الی الله انجام شود و الا فایده ای نخواهد داشت.
  این اعمال عبادی برای کمال انسان ها و رسیدن آنها به درجات قرب الهی است و در همه آنها اختیار و اراده انسان فرض اصلی است و الا همه اجزاء عالم دایم در ذکر خدا هستند و تنها این انسان است که به اختیار او واگذار شده تا به کمال برسد
  خداوند عزوجل در آیه 44 سوره اسراء می فرماید: (تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا) " آسمانهای هفتگانه و زمین و همه کسانی که در آنها هستند، همه تسبیح او را می گویند، هر موجودی تسبیح و حمد او را می گوید ولی شما تسبیح آنها را نمی فهمید. او بردبار و آمرزنده است. "
  حال که این امتیاز به انسان داده شده است که با اختیار خود بالا بیاید چرا این کار را نکند از طرفی زحمت این عبادات را بکشد اما خدا را در نظر نگیرد این یک عمل غیر عاقلانه است
  اگر انسان خود و خدای خویش را آنگونه که باید بشناسد دیگر دچار این حالات نمی شد انسانی که خود را فقیر و خدا را غنی بداند دیگر از گدایی در خانه او اباء نمی کند و با افتخار در خانه او می رود.



  ●اشکالی ندارد فقط از صاحبان محبت ( محبت شده ها) پاداش خود را دریافت می کند و دیگر در این مساله خدا به او پاداشی نمی دهد.


  ●لا یکلف الله نفسا الا وسعها
  خدا هر چقدر توانایی به انسان بدهد از او تکلیف می خواهد
  خدا آنچه که به صلاح او باشد به او می دهد و خیلی از موارد زندگی انسانی را در تحت قوانین طبیعی مثل علت و معلول قرار داده است که باید همه شرایط برای کاری فراهم باشد و الا انجام نخواهد شد



  ●به هر کس توکل کرد از او نتیجه خواهد دید و از هر کس چیزی خواست از همو نیز هم دریافت خواهد کرد اگر گدا در خانه کریم نیامد ضرری به کریم نمی رسد.


  ●یعنی به اوامر دیگر الهی مثل امر به معروف و نهی از منکر پایبندی ندارید؟؟
  و آن را ترک می کنید ؟؟
  پس در برابر این ترک واجب عقاب خواهید شد 


title: آیا روز نابودی زمین روز قیامت است
text:
  آیا روز نابودی زمین روز قیامت است؟ 


  ●سوال:
  با سلام و احترام
  آیا روایت یا آیه ای داریم که به طور غیر مستقیم گفته باشد که روز نابودی زمین روز قیامت است؟



  ●پاسخ:
  با صلوات بر محمد وآل محمد
  با سلام وعرض ادب واحترام
  در آیه 48 سوره ابراهیم می خوانیم: «يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّار»؛در آن روز كه اين زمين به زمين ديگر، و آسمانها (به آسمانهاى ديگرى) مبدل مى‏ شود، و آنان در پيشگاه خداوند واحد قهار ظاهر مى‏ گردند!
  درروز رستاخيز اين زمين به زمين ديگر تبديل مى‏ شود و هم چنين آسمانها به آسمان هاى ديگر.
  یا در سوره فجر آيه 21 مى‏ خوانيم: «كَلَّا إِذا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا»؛ زمانى فرا مى ‏رسد كه زمين در هم كوبيده مى ‏شود.
  و در سوره" زلزال" كه سخن از پايان جهان و آغاز قيامت است چنين مى‏ خوانيم: «إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقالَها»؛ در آن زمان كه زمين به زلزله مى ‏افتد و سنگينى‏ هاى درونش بيرون مى ‏ريزد.
  و در سوره حاقه آيه 14 و 15 مى ‏خوانيم: «وَ حُمِلَتِ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ فَدُكَّتا دَكَّةً واحِدَةً فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْواقِعَةُ»؛ زمين و كوه‏ها از جا برداشته مى ‏شوند و در هم كوبيده مى‏ شوند و در آن روز آن واقعه بزرگ تحقق مى‏ يابد.
  و در سوره طه آيه 105 تا 108 مى‏ خوانيم: «وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً فَيَذَرُها قاعاً صَفْصَفاً لا تَرى‏ فِيها عِوَجاً وَ لا أَمْتاً يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الْأَصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْساً»؛ از تو درباره كوه‏ها سؤال مى ‏كنند بگو پروردگارم آنها را از هم متلاشى مى‏ كند، سپس آن را به صورت زمينى هموار در مى‏ آورد آن چنان كه اعوجاج و پستى و بلندى در آن نخواهى ديد، در آن روز مردم از دعوت كننده‏اى كه هيچ انحرافى در او نيست، پيروى مى‏ كنند و صداها در برابر خداوند مهربان به خشوع مى‏ گرايد آن چنان كه جز صداى آهسته نمى‏ شنوى.
  در آغاز سوره "تكوير" نيز سخن از خاموش شدن خورشيد و تاريك شدن ستارگان و حركت كوه‏ها به ميان آمده.
  و در آغاز سوره "انفطار" از شكافتن آسمانها و پراكنده شدن كواكب و سپس برانگيخته شدن مردگان از قبرها! گفتگو شده است.
  از مجموع اين آيات و مانند آن و هم چنين آيات مختلفى كه مى‏ گويد: "انسانها از قبرها بار ديگر برانگيخته مى‏ شوند"، به خوبى استفاده مى‏ شود كه نظام كنونى جهان به اين صورت باقى نمى‏ ماند، ولى به كلى نابود نمى‏ شود، بلكه اين جهان در هم مى‏ ريزد و زمين صاف و مسطح مى‏ گردد، و مردم در زمينى تازه (و طبعا كامل تر و عالي تر به حكم آنكه عالم ديگر همه چيزش از اين جهان وسيع تر و كامل تر است) گام مى‏ نهند. (تفسير نمونه، ج‏10، ص 390.)


title: منطق مجازات برای حق الناس چیست
text:
  منطق مجازات برای حق الناس چیست؟ 


  ●سلام.

  اگر کسی در قیامت حق الناسی به گردن داشته باشد، مجازات خواهد شد، ولی آیا این کمکی به کسی می کند که حقّش در دنیا تصاحب شده است؟

  به طور مشابه، در مجازات دنیوی هم همینطور، مجازات قاتل یا اسیدپاش و غیره، چه کمکی به مقتول و مضروب یا خانواده شان می کند؟ 




  ●پاسخ:
  سلام
  اگر کسی در قیامت حق الناسی به گردن داشته باشد، مجازات خواهد شد، ولی آیا این کمکی به کسی می کند که حقّش در دنیا تصاحب شده است؟
  به طور مشابه، در مجازات دنیوی هم همینطور، مجازات قاتل یا اسیدپاش و غیره، چه کمکی به مقتول و مضروب یا خانواده شان می کند؟
  به نام خدا:
  ابتدا لازم است بیان کنیم، دامنه پاسخ در باره انواع قصاص هم از نوع ضرب و جهل و هم قتل خواهد بود پس جواب به صورت کلی است و به یک نوع قصاص که قصاص در قالب قتل است محدود نمی شود.
  و اما پاسخ این که:
  شاید به ظاهر اجرای قصاص برای خود یا خانواده فردی که دچار صدمه شده خیلی فایده ای نداشته باشد، اما باید به جنبه عمومی قصاص توجه کنیم که مایه حیات جامعه است و نفع قصاص به عموم مردم بر می گردد.
  به هر حال زندگی دنیوی انسان ها به دلیل تعارض مشکلات و رویارویی هایی که احیانا میان بعضی از افراد اتفاق می افتد، نمی تواند از آسیب ها در امان باشد.
  وضع بعضی از قوانین سخت گیرانه خصوصا در اسلام موجب می شود که جامعه در چارچوب معینی قرار گرفته در سایه امنیت، مدنیت اجتماعی مناسبی برای زندگی با کمترین مشکل شکل بگیرد.
  این مطلب مورد تلقی فطری هر کسی است که اگر به او ظلمی شده و نتواند حقش را از ظالم بگیرد یا مجرم را تقاص کند، کارش را به خدا و قیامت واگذار می کند، زیرا به حکم آیات بسیاری از قرآن از جمله آیه شریفه " فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ"(1)
  پس هر كس به وزن ذره‏ اى نيكى كرده باشد آن را مى‏ بيند.
  هر فردی اگر ذره ای کار نیک یا خدای ناکرده بد انجام دهد نتیجه آن را خواهد دید، پس می فهمد که به طور حتم با شخص مجرم برخورد خواهد شد در نتیجه مظلوم به این امر رضایت می دهد و نوعی شفای خاطر برایش ایجاد خواهد شد.
  بسیار اتفاق افتاده حتی برای ما که در پی نفرین شخص یا اشخاصی به او فهماندیم حالا که نمی توانم در مقابل حقی که از من تضییع کردی چیزی از تو بستانم از خدا می خواهم در قیامت یا حقم را از تو بگیرد و به من بازگرداند یا که تو را به عذابی سخت دچار کند و می دانیم قضاوتی که در قیامت انجام می شود چه سختی هایی در پی دارد که قابل توصیف نیست.
  از طرفی کار رسیدگی به جرم کسی در محکمه قیامت با رسیدگی در دادگاه دنیا کاملا متفاوت است که به یقین به نقع کسی است که حقی از او سلب شده پس حق به حقدار می رسد.
  اجر و پاداشی که خدای متعال در سرای آخرت به ستم دیده خواهد داد، با اجر و پاداشی که در دنیا نصیب افراد می شود تفاوتی اساسی دارد و آن اجر و پاداش، همه سختی هایی که در دنیا به دلیل ظلم تحمل کرده است را جبران خواهد کرد.
  در دنیا نیز مطلب می تواند به همین شکل باشد که اگر از شخصی صدمه دید، قصاص آن شخص صدمه زننده علاوه بر این که باعث عبرت دیگران و محدود شدن تکرار دوباره عمل از سوی او یا دیگر افراد می شود،موجب آرامش خاطر صدمه خورده خواهد شد.
  این حق را قوانین مدنی جامعه اسلامی به تمام افراد داده است.
  علاوه شوک روانی حاصل از صدمه، یا از بین خواهد رفت یا از شدت آن کم خواهد شد.اگر چه قصاص ظالم، موجب باز گشتن مظلوم به وضع و حالی که از قبل داشته نخواهد شد، ولی خدای متعال در سرای دیگر او را به دلیل ظلمی که به او شده و صبری که در پیش گرفته راضی خواهد کرد و آنچه برای ما مهم است، پاداش اخروی است که جاودانه است.
  در ادامه مناسب است در باره قصاص، علت یا حکمت آن، بیان یکی از تفاسیر را در تبیین آیه شریفه مربوطه نقل کنیم.
  نوشته شده است.
  آيا قصاص بر خلاف عقل و عواطف انسانى است؟
  گروهى كه بدون تامل، بعضى از مسائل جزائى اسلام را مورد انتقاد قرار داده‏ اند به خصوص در باره مساله قصاص سر و صدا راه انداخته مى‏ گويند:
  1- جنايتى كه قاتل مرتكب شده بيش از اين نيست كه انسانى را از بين برده است، ولى شما به هنگام قصاص همين عمل را تكرار مى‏ كنيد!.
  2- قصاص جز انتقام‏جويى و قساوت نيست، اين صفت ناپسند را بايد با تربيت صحيح از ميان مردم برداشت، در حالى كه طرف داران قصاص هر روز به اين صفت ناپسند انتقام‏ جويى روح تازه‏اى مى‏ دمند!
  3- آدم كشى گناهى نيست كه از اشخاص عادى يا سالم سرزند، حتما قاتل از نظر روانى مبتلا به بيمارى است، و بايد معالجه شود، و قصاص دواى چنين بيمارانى نمى‏ تواند باشد.
  4- مسائلى كه مربوط به نظام اجتماعى است بايد دوش به دوش اجتماع رشد كند، بنا بر اين، قانونى كه در هزار و چهارصد سال پيش از اين پياده مى‏ شده نبايد در اجتماع امروز عملى شود!
  5- آيا بهتر نيست به جاى قصاص، قاتلان را زندانى كنيم و با كار اجبارى از وجود آنها به نفع اجتماع استفاده نمائيم با اين عمل هم اجتماع از شر آنان محفوظ مى‏ ماند، و هم از وجود آن ها حتى المقدور استفاده مى‏ شود.
  اينها خلاصه اعتراضاتى است كه پيرامون مساله قصاص مطرح مى‏ شود.
  پاسخ چنین است:
  دقت در آيات قصاص در قرآن مجيد جواب اين اشكالات را روشن مى‏ سازد "وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ".
  زيرا از بين بردن افراد مزاحم و خطرناك گاه بهترين وسيله براى رشد و تكامل اجتماع است، و چون در اين گونه موارد مساله قصاص ضامن حيات و ادامه بقا مى‏ باشد شايد از اين رو قصاص به عنوان غريزه در نهاد انسان گذارده شده است.
  نظام طب، كشاورزى، دام دارى همه و همه روى اين اصل عقلى (حذف موجود خطرناك و مزاحم) بنا شده زيرا مى‏ بينيم به خاطر حفظ بدن، عضو فاسد را قطع مى‏ كنند، و يا به خاطر نمو گياه شاخه‏ هاى مضر و مزاحم را مى‏برند، كسانى كه كشتن قاتل را فقدان فرد ديگرى مى‏ دانند تنها ديد انفرادى دارند، اگر صلاح اجتماع را در نظر بگيرند و بدانند اجراى قصاص چه نقشى در حفاظت و تربيت ساير افراد دارد در گفتار خود تجديد نظر مى‏ كنند، از بين بردن اين افراد خون ريز در اجتماع همانند قطع كردن و از بين بردن عضو و شاخه مزاحم و مضر است كه به حكم عقل بايد آن را قطع كرد، و ناگفته پيدا است كه تا كنون هيچ كس به قطع شاخه‏ ها و عضوهاى فاسد و مضر اعتراض نكرده است، اين در مورد ايراد اول.
  در مورد ايراد دوم بايد توجه داشت كه اصولا تشريع قصاص هيچ گونه ارتباطى با مساله انتقام‏ جويى ندارد، زيرا انتقام به معنى فرونشاندن آتش غضب به خاطر يك مساله شخصى است، در حالى كه قصاص به منظور پيش گيرى از تكرار ظلم و ستم بر اجتماع است و هدف آن عدالت خواهى و حمايت از ساير افراد بى‏ گناه مى‏ باشد.
  در مورد ايراد سوم كه قاتل حتما مبتلا به مرض روانى است و از اشخاص عادى ممكن نيست چنين جنايتى سر بزند، بايد گفت: در بعضى موارد اين سخن صحيح است و اسلام هم در چنين صورت هايى براى قاتل ديوانه يا مثل آن حكم قصاص نياورده است، اما نمى ‏توان مريض بودن قاتل را به عنوان يك قانون و راه عذر عرضه داشت، زيرا فسادى كه اين طرح به بار مى‏ آورد و جراتى كه به جنايت كاران اجتماع مى‏ دهد براى هيچ كس قابل ترديد نيست، و اگر استدلال در مورد قاتل صحيح باشد در باره تمام متجاوزان و كسانى كه به حقوق ديگران تعدى مى‏ كنند نيز بايد صحيح باشد، زيرا آدمى كه داراى سلامت كامل عقل است هرگز به ديگران تجاوز نمى‏ كند، و به اين ترتيب تمام قوانين جزائى را بايد از ميان برداشت، و همه متعديان و متجاوزان را به جاى زندان و مجازات به بيمارستان هاى روانى فرستاد.
  اما اينكه: رشد اجتماع قانون قصاص را نمى‏ پذيرد و قصاص تنها در اجتماعات قديم نقشى داشته اما الان قصاص را حكمى خلاف و جدان مى‏ دانند كه بايد حذف شود پاسخ آن يك جمله است و آن اينكه:
  ادعاى مزبور در برابر توسعه وحشتناك جنايات در دنياى امروز و آمار كشتارهاى ميدان هاى نبرد و غير آن ادعاى بى‏ ارزشى است، و به خيال بافى شبيه‏ تر است.بر فرض چنين دنيايى به وجود آمد، اسلام هم قانون عفو را در كنار قصاص گذارده و هرگز قصاص را راه منحصر معرفى نكرده است، مسلما در چنان محيطى خود مردم ترجيح خواهند داد كه قاتل را عفو كنند، اما در دنياى كنونى كه جناياتش تحت لفافه‏ هاى گوناگون قطعا از گذشته بيشتر و وحشيانه‏ تر است حذف اين قانون جز اينكه دامنه جنايات را گسترش دهد اثرى ندارد.
  و در مورد ايراد پنجم بايد توجه داشت كه هدف از قصاص همان طور كه قرآن تصريح مى‏ كند حفظ حيات عمومى اجتماع و پيش گيرى از تكرار قتل و جنايات است، مسلما زندان نمى‏ تواند اثر قابل توجهى داشته باشد (آن هم زندان هاى كنونى كه وضع آن از بسيارى از منازل جنايت كاران بهتر است) و به همين دليل در كشورهايى كه حكم اعدام لغو شده در مدت كوتاهى آمار قتل و جنايت فزونى گرفته، به خصوص اگر حكم زندانى افراد- طبق معمول- در معرض بخشودگى باشد كه در اين صورت جنايت كاران با فكرى آسوده‏ تر و خيالى راحت‏ تر دست به جنايت مى ‏زنند.(2)
  پی نوشت ها:
  1.سوره زلزله،آیه 7
  2.مکارم شیرازی ناصر،تفسیر نمونه ،تهران،انتشارات اسلامیه،سال 1374 هجری خورشیدی،چاپ اول،از صفحه 607 تا صفحه 611


title: پاسخی دیگرمنطق مجازات برای حق الناس چیست
text:
  منطق مجازات برای حق الناس چیست؟
  پاسخی دیگر برای این سوال(بخش دوم):


  ●سوال:
  اگر کسی در قیامت حق الناسی به گردن داشته باشد، مجازات خواهد شد، ولی آیا این کمکی به کسی می کند که حقّش در دنیا تصاحب شده است؟
  به طور مشابه، در مجازات دنیوی هم همینطور، مجازات قاتل یا اسیدپاش و غیره، چه کمکی به مقتول و مضروب یا خانواده شان می کند؟



  ●پاسخ:
  درپاسخ به بخش اول پرسش می توان گفت در سرای آخرت علاوه بر این که حق مظلوم از ظالم ستانده می شود، هم چنین مجرم را به دلیل ظلمش عذاب خواهند کرد. اما عوضی که خدای متعال در عالم دیگر به مظلوم می دهد، با حقی که در دنیا از دست داده از هر جهت غیر قابل قیاس است. به طوری که مظلوم از این کار رضایت خاطری پیدا خواهد کرد که توصیف شدنی نیست.اوهمه سختی هایی را که در دنیا متحمل شده با جبران حقش فراموش خواهد کرد.این مطابق با عدل الهی و حکمت واصولا یکی از دلایل اصلی برپایی قیامت است.در آن سرا با تشکیل دادگاه های کاملا عادلانه هر کسی نتیجه عمل خود را خواهد دید حتی اگر به مقدار ذره ای ناچیز باشد." فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ" وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه" (1)
  پس، در روز قیامت مظلوم شاهد دو چیز خواهد بود، یک، رسیدن به حقش. دو، دیدن عذاب ظالم. آیا این کار کمک به او نیست؟
  در پاسخ به بخش دوم پرسش که به مجازات مجرم و منطق آن مربوط است باید گفت: خدای متعال با وضع قانون قصاص که به تعبیر قرآن موجب حیات و زندگی است،منطق مجازات را وضع کرده است.
  طبیعی است در قصاص مجرم، جنبه شخصی وعمومی آن با هم لحاظ شده است.در باره جنبه شخصی مجازات می توان گفت اگر چه آسیب فرد صدمه دیده به طور معمول در دنیا جبران نخواهد شد- مثل اشخاصی که با اسید چهره شان را برای همیشه از دست می دهند- با این حال علاوه بر نکته ای که در قرآن در باره قصاص بیان شد"وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُون"(2)
  و براى شما در قصاص، حيات و زندگى است، اى صاحبان خِرد! شايد شما تقوا پيشه كنيد.قصاص مجرم موجب تشفی خاطر (شادمانی دل) مصدوم یا خانواده مقتول می شود. این حد اقل حقی است که خدای متعال در دنیا به او یا خانواده اش داده است و باید دید در سرای دیگر به چه شکلی جبران می شود.
  جرمی اتفاق افتاده و آسیب های جدی به فرد یا افرادی رسیده، در چنین وضعی، شخص مصدوم یا خانواده اش بیشتر فکر خود را به دستگیری مجرم و مجازات او معطوف می کنند.
  به هر حال باید بپذیریم نظام دنیا بر پایه علت و معلول استوار است.هر علتی چه خوب یا بد خواه نا خواه تاثیر خود را خواهد گذاشت.این ما هستیم اگر خدای نا کرده با این گونه اتفاقات و حوادث ناخوشایند روبرو شدیم، خود را نبازیم و در سایه صبر و امید روزگار خود را سپری کنیم. چون چاره دیگری نداریم.
  و اما در باره جنبه عمومی قصاص این توضیح لازم است:
  آیه شریفه علاوه بر این که برای آسیب دیده و خانواده ش حق قصاص قایل است، خطابی عام دارد که نفعش کمک به جامعه است.
  در بعضی از تفاسیرآمده است:
  وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ، لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ" آمده است:"
  اين جمله به حكمت تشريع قصاص اشاره مي كند و هم توهمى را كه ممكن است از تشريع عفو و ديه به ذهن برسد، دفع مي نمايد و نيز مزيت و مصلحتى را كه در عفو است، يعنى نشر رحمت و انگيزه رأفت را بيان نموده، مى‏فرمايد
  عفو به مصلحت مردم نزديك تر است، تا انتقام و حاصل معناى اين جمله اين است كه عفو هر چند تخفيفى و رحمتى است نسبت به قاتل، (و رحمت خود يكى از فضائل انسانى است)، و لكن مصلحت عموم تنها با قصاص تامين مي شود، قصاص است كه حيات را ضمانت مي كند نه عفو كردن و ديه گرفتن و نه هيچ چيز ديگر، و اين حكم هر انسان داراى عقل است، و اينكه فرمود: (لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ)، معنايش اين است كه بلكه شما از قتل بپرهيزيد و اين جمله به منزله تعليل است، براى تشريع قصاص.(3)
  هم چنین نوشته اند:
  آيا قصاص بر خلاف عقل و عواطف انسانى است؟
  گروهى كه بدون تامل، بعضى از مسائل جزائى اسلام را مورد انتقاد قرار داده‏ اند به خصوص در باره مساله قصاص سر و صدا راه انداخته مى‏ گويند:
  1.جنايتى كه قاتل مرتكب شده بيش از اين نيست كه انسانى را از بين برده است، ولى شما به هنگام قصاص همين عمل را تكرار مى‏ كنيد!.
  2.قصاص جز انتقام‏جويى و قساوت نيست، اين صفت ناپسند را بايد با تربيت صحيح از ميان مردم برداشت، در حالى كه طرف داران قصاص هر روز به اين صفت ناپسند انتقام‏ جويى روح تازه‏اى مى‏ دمند!
  3.آدم كشى گناهى نيست كه از اشخاص عادى يا سالم سرزند، حتما قاتل از نظر روانى مبتلا به بيمارى است، و بايد معالجه شود، و قصاص دواى چنين بيمارانى نمى‏ تواند باشد.
  4.مسائلى كه مربوط به نظام اجتماعى است بايد دوش به دوش اجتماع رشد كند، بنا بر اين، قانونى كه در هزار و چهارصد سال پيش از اين پياده مى‏ شده نبايد در اجتماع امروز عملى شود!
  5.آيا بهتر نيست به جاى قصاص، قاتلان را زندانى كنيم و با كار اجبارى از وجود آنها به نفع اجتماع استفاده نمائيم با اين عمل هم اجتماع از شر آنان محفوظ مى‏ ماند، و هم از وجود آن ها حتى المقدور استفاده مى‏ شود.
  اينها خلاصه اعتراضاتى است كه پيرامون مساله قصاص مطرح مى‏ شود.
  پاسخ چنین است:
  دقت در آيات قصاص در قرآن مجيد جواب اين اشكالات را روشن مى‏ سازد "وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ".
  زيرا از بين بردن افراد مزاحم و خطرناك گاه بهترين وسيله براى رشد و تكامل اجتماع است، و چون در اين گونه موارد مساله قصاص ضامن حيات و ادامه بقا مى‏ باشد شايد از اين رو قصاص به عنوان غريزه در نهاد انسان گذارده شده است.
  نظام طب، كشاورزى، دام دارى همه و همه روى اين اصل عقلى (حذف موجود خطرناك و مزاحم) بنا شده زيرا مى‏ بينيم به خاطر حفظ بدن، عضو فاسد را قطع مى‏ كنند، و يا به خاطر نمو گياه شاخه‏ هاى مضر و مزاحم را مى‏ برند، كسانى كه كشتن قاتل را فقدان فرد ديگرى مى‏ دانند تنها ديد انفرادى دارند، اگر صلاح اجتماع را در نظر بگيرند و بدانند اجراى قصاص چه نقشى در حفاظت و تربيت ساير افراد دارد در گفتار خود تجديد نظر مى‏ كنند، از بين بردن اين افراد خون ريز در اجتماع همانند قطع كردن و از بين بردن عضو و شاخه مزاحم و مضر است كه به حكم عقل بايد آن را قطع كرد، و ناگفته پيدا است كه تا كنون هيچ كس به قطع شاخه‏ ها و عضوهاى فاسد و مضر اعتراض نكرده است، اين در مورد ايراد اول.
  در مورد ايراد دوم بايد توجه داشت كه اصولا تشريع قصاص هيچ گونه ارتباطى با مساله انتقام‏ جويى ندارد، زيرا انتقام به معنى فرونشاندن آتش غضب به خاطر يك مساله شخصى است، در حالى كه قصاص به منظور پيش گيرى از تكرار ظلم و ستم بر اجتماع است و هدف آن عدالت خواهى و حمايت از ساير افراد بى‏ گناه مى‏ باشد.
  در مورد ايراد سوم كه قاتل حتما مبتلا به مرض روانى است و از اشخاص عادى ممكن نيست چنين جنايتى سر بزند، بايد گفت: در بعضى موارد اين سخن صحيح است و اسلام هم در چنين صورت هايى براى قاتل ديوانه يا مثل آن حكم قصاص نياورده است، اما نمى ‏توان مريض بودن قاتل را به عنوان يك قانون و راه عذر عرضه داشت، زيرا فسادى كه اين طرح به بار مى‏ آورد و جراتى كه به جنايت كاران اجتماع مى‏ دهد براى هيچ كس قابل ترديد نيست، و اگر استدلال در مورد قاتل صحيح باشد در باره تمام متجاوزان و كسانى كه به حقوق ديگران تعدى مى‏ كنند نيز بايد صحيح باشد، زيرا آدمى كه داراى سلامت كامل عقل است هرگز به ديگران تجاوز نمى‏ كند، و به اين ترتيب تمام قوانين جزائى را بايد از ميان برداشت، و همه متعديان و متجاوزان را به جاى زندان و مجازات به بيمارستان هاى روانى فرستاد.
  اما اينكه: رشد اجتماع قانون قصاص را نمى‏ پذيرد و قصاص تنها در اجتماعات قديم نقشى داشته اما الان قصاص را حكمى خلاف و جدان مى‏ دانند كه بايد حذف شود پاسخ آن يك جمله است و آن اينكه:
  ادعاى مزبور در برابر توسعه وحشتناك جنايات در دنياى امروز و آمار كشتارهاى ميدان هاى نبرد و غير آن، ادعاى بى‏ ارزشى است، و به خيال بافى شبيه‏ تر است.بر فرض چنين دنيايى به وجود آمد، اسلام هم قانون عفو را در كنار قصاص گذارده و هرگز قصاص را راه منحصر معرفى نكرده است، مسلما در چنان محيطى خود مردم ترجيح خواهند داد كه قاتل را عفو كنند، اما در دنياى كنونى كه جناياتش تحت لفافه‏ هاى گوناگون قطعا از گذشته بيشتر و وحشيانه‏ تر است حذف اين قانون جز اينكه دامنه جنايات را گسترش دهد اثرى ندارد.
  و در مورد ايراد پنجم بايد توجه داشت كه هدف از قصاص همان طور كه قرآن تصريح مى‏ كند حفظ حيات عمومى اجتماع و پيش گيرى از تكرار قتل و جنايات است، مسلما زندان نمى‏ تواند اثر قابل توجهى داشته باشد (آن هم زندان هاى كنونى كه وضع آن از بسيارى از منازل جنايت كاران بهتر است) و به همين دليل در كشورهايى كه حكم اعدام لغو شده در مدت كوتاهى آمار قتل و جنايت فزونى گرفته، به خصوص اگر حكم زندانى افراد- طبق معمول- در معرض بخشودگى باشد كه در اين صورت جنايت كاران با فكرى آسوده‏ تر و خيالى راحت‏ تر دست به جنايت مى ‏زنند(4)
  در پایان مناسب است این نکته بیان شود اگر چه قصاص حق هر کسی است اما اجرای آن در جایی مناسب و گاهی لازم است که شخصی به عمد قصد صدمه زدن یا قتل کسی را داشته باشد که به طور معمول با آلت قتاله همراه خواهد بود یا مثل شخصی که با اسید صورت انسانی را از بین می برد. اما در قتل های اتفاقی که قاتل قصدی بر قتل نداشته، بهتر است مورد عفو صاحبان خود قرار گیرد.
  پی نوشت ها
  1.سوره زلزله،آیات 7 و 8
  2. سوره بقره،آیه 179
  3.علامه طباطبایی سید محمد حسین،تفسیر المیزان، ترجمه موسوی همدانی سید محمد باقر،قم،انتشارات اسلامی،سال 1374 خورشیدی، ج‏1، ص 657
  4. آیت الله مکارم شیرازی ناصر،تفسیر نمونه ،تهران،انتشارات اسلامیه،سال 1374 هجری خورشیدی،چاپ اول،از صفحه 607 تا صفحه 611 


title: آیا روح تولد و مرگ دارد ؟
text:
  ●سوال:
  آیا روح تولد و مرگ دارد ؟ 


  ●پاسخ:
  با سلام وتقدیر از شما برای دقت در این گونه امور .
  در ابتدا باید گفت : تولد روح در ضمن تولد جسم وبدن انجام می شود چون روح وبدن یک حقیقت متحد است که موجودی به نام انسان از آن دو شکل می گیرد . انسان موجود دو ساحتی است یکی ساحه آن بدن او و ساحه دیگر حقیقتی است که از آن «به من» یا «خود» تعبیر می‌شود و در آموزه های دینی روح نامیده شده. (1) در هر صورت روح تولد مستقل از بدن ندارد ودر ضمن بدن از مادر متولد می شود . اما در باره مرگ روح باید گفت :
  قرآن فرمود:
  «کل شیء هالک إلا وجهه و له الحکم و إلیه ترجعون؛(2) جز ذات او همه چیز نابود شونده است، فرمان از آن اوست و به سوی او بازگردانیده می‌شوید».
  از این اصل کلی مرگ همگان حتى فرشتگان مقرب به خوبی معلوم می‌شود. اما نحوة مرگ آنان برای کسی معلوم نیست، چون در آموزه‌های وحیانی در این باره چیزی بیان نشده است.
  اما بر اساس این قاعده که مرگ هر موجودی متناسب با ساختار وجود خود اوست، شاید مرگ روح مثل مرگ فرشتگان به مفهوم محو و فنای هستی آنان در نور عظمت و جلال و شوکت هستی بی‌کران حق تعالى باشد. آنان در قیامت با دمیده شدن صور مانند قطرات در دریای بی‌کران نامتناهی حق فانی خواهند شد. به گفتة سعدی:
  چو سلطان عزت عَلَم بر کشد جهان سر به جیب عدم در کشد(3)
  بنابراین در باره نحوة مرگ موجود مجرد مثل روح وفرشته گان
  جز این که بگوییم فنای هستی آنان در هستی بی‌کران حق و محو قطرات وجود آن ها در دریای بی‌کران هستی خداوند است، چیزی دیگری را به آسانی نمی‌توان گفت. چو مرگ ارواح نظیر مرگ فرشتگان درکش آسان نخواهد بود،ولی اصل فنای آنان در پیشگاه هستی بی کران حق مطرح است، گرچه نحوه آن فنا برای ما قابل درک نیست.


  پی‌نوشت‌ها:
  1. ر. ک: آموزش کلام اسلامی، ج 2، ص 213
  2. . قصص (28) آیه 88.
  3. بوستان سعدی، نشر دوستان تهران 1370 ش، باب 3، ص 90. 


title: خلقت نخستین نشانگر قدرت خدا برای برپایی قیامت است
text:
  خلقت نخستین نشانگر قدرت خدا برای برپایی قیامت است؟ 


  ●سوال:
  سلام. قرآن در برخی آیات، در پاسخ به شکّاکان در روز قیامت، با اشاره به خلقت نخستین انسان از گل و نطفه،می فرماید چنین خالقی قادر به زنده کردن مردگان است.(به عنوان مثال، سوره دهر: 40-37) همچنین گاهی به زنده کردن زمین بعد مرگ آن، با بارش باران، اشاره شده است. سؤالات من هم پیرامون منطقی بودن این استدلال است:

  1.آیا اینکه خدا انسان را به تغبیری از هیچ، و به تغبیری از خاک و سس از نطفه آفریده است، می تواند ثابت کند که او می تواند ذرات تجزیه شده بدن انسان را پس از پوسیدن یا سوختن یا خورده شدن توسط درندگان، جمع کرده و همان انسان اوّل را با همان خصوصیات روانی و جسمی بسازد؟


  2.نظر به اینکه آفرینش نخستین انسان با آفرینش مجدّد او پس از پوسيده شدن در خاك یا سوختن یا خورده شدن، دو امر كاملاً متفاوت هستند، آیا این قیاس صحیح و منطقی است؟ در واقع وقتی دو فعل الف و ب، با هم متفاوت هستند، رخ دادن الف از سوی یک فاعل، به معنای رخ دادن ب از سوی او نیز خواهد بود؟


  3.در مورد آیات مربوط به زنده شدن زمین پس از مرگش، با بارش باران:

  الف: آیا اساساً درست است که بگوییم باران باعث زنده شدن زمین می شود، وقتی که اگر بذری در زمین و آفتابی در آسمان نباشد، باران باعث رویش هیچگونه روییدنی نخواهد شد؟

  ب: اگر بارش باران باعث زنده شدن خاک می شود، این امر چگونه می تواند زنده شدن مردگان در قیامت را ممکن و شدنی نشان بدهد؟

  ج:آیا قدرت خدا بر بر زنده کردن زمین مرده، نشانگر قدرت او بر بازگرداندن مردگان نیز خواهد بود؟


  4.برای بررسی ممکن بودن معاد جسمانی، ما باید ثابت کنیم که این امر محال نیست، یا اثبات محال بودن به عهده مخالفین است و ما نیازی به اثبات محال نبودن نداریم؟


  یکی دو سؤال دیگر هم دارم که پس از پاسخگویی به این سؤالات، عرض خواهم کرد.





  ●پاسخ:
  ●باسلام
  خداوند متعال در آیات 49 تا 51 سوره اسرا می فرماید:«وَ قالُوا أَ إِذا كُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَديداً (49)قُلْ كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَديداً (50)أَوْ خَلْقاً مِمَّا يَكْبُرُ في‏ صُدُورِكُمْ فَسَيَقُولُونَ مَنْ يُعيدُنا قُلِ الَّذي فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ... الخ(51» در این آیات خداوند در مقابل شبهه منکرین معاد و کسانی که به خاطر پودر شدن و خاکستر شدن بدن انسان، به انکار معاد می پرداختند، می فرماید همان کسی که شما را اولین بار خلق کرد میتواند همین کار را دوباره انجام دهد. بر اساس آیات قران کریم اولین انسان از خاک آفریده شده است. بنابراین آفریده شدن انسان از خاک امکان دارد. این تشبیه تنها تا همین حد را بیان میکند. یعنی میگوید همانطور که اولین بار شما را از خاک خلق کردیم بار دیگر نیز میتوانیم چنین کاری را انجام بدهیم. اين آيه شريفه، اشاره به اين است كه قدرت مطلقه الهى را تجديد خلقت هيچ چيزى به ستوه نمى‏آورد، چه استخوانهاى پوسيده و توتيا شده، و چه آهن و چه غير آن.و معنايش اين است كه به ايشان بگو اگر از هر چيزى باشيد سخت‏تر از استخوان‏هاى پوسيده مانند سنگ يا آهن و يا مخلوقى ديگر و در نتيجه استبعادتان چند برابر و از اين بيشتر باشد.خداوند به زودى شما را به خلقت اولتان برخواهد گردانيد، و مبعوثتان خواهد نمود.(تفسیر المیزان، ج13 ص 116) اما در مورد ادامه شبهه و اینکه چطور اجزای پراکنده شده را میتواند دوباره دور هم جمع کند، ربطی به این تشبیه ندارد و خداوند تنها به قدرت خود اشاره دارد و می فرماید چنین خدایی میتواند شما را دوباره بیافریند. اما به نحوه آن اشاره ای ندارد. اینکه خداوند چطور دوباره میتواند این اجزاء را بازگرداند و اینکه اصلا کدام اجزاء باز میگردد، به بحث معاد جسمانی باز میگردد که قران کریم تنها به بیان اصل آن اشاره دارد ولی اشاره ندارد که چطور این کار را خداوند انجام میدهد.



  ●بله، رویش گیاه بر روی زمین معلول یک سری عوامل و شرایط و فقدان یک سری موانع است، ولی در دید مردم آب مایه حیات است و زندگی بدون آن امکان پذیر نیست به همین جهت آنرا عامل زنده شدن زمین دانسته است. این نیز یک بیان خطابی است نه بیان دقیق علمی و فلسفی.



  ●خداوند متعال در آیه شریفه 57 سوره اعراف می فرماید: «وَ هُوَ الَّذي يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذا أَقَلَّتْ سَحاباً ثِقالاً سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنا بِهِ الْماءَ فَأَخْرَجْنا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ كَذلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتى‏ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ».
  این آیات نیز با تشبیه مسئله زنده کردن مردگان با مسئله زنده شدن زمین و رویش دوباره، به دنبال رفع کردن استبعاد مخالفان معاد است. یعنی میخواهد بگوید ببینید چطور زمینی که از درخت خشک شده، با باریدن باران، دوباره زنده میشود، زنده شدن مردگان نیز شبیه این امر است. در اين آيه شريفه براى مساله معاد و زنده كردن مردگان احتجاج به زنده كردن زمين مى‏كند، چون به گفته دانشمندان" حكم الامثال در مواردی که مجاز است و محال است یکی است، وقتى منكرين معاد احياى زمين را در فصل بهار به چشم خود مى‏بينند ناگزيرند معاد را هم قبول كنند، و نمى‏توانند بين آن دو فرق گذاشته و بگويند احياى زمين بيدار كردن درختان و گياهان خفته است، و اما معاد، اعاده معدوم است، زيرا انسان مرده هم به تمام معنا معدوم نشده، تا زنده كردنش اعاده معدوم باشد بلكه جانش زنده و محفوظ است، تنها اجزاى بدن است كه آنهم از هم پاشيده مى‏شود، نه اينكه معدوم شده باشد، بلكه در روى زمين به صورت ذراتى پراكنده باقى است، هم چنان كه اجزاى بدن نبات در فصل پائيز و زمستان پوسيده و متلاشى مى‏شود، اما روح نباتيش در ريشه آن باقى مانده و در فصل بهار دوباره همان زندگى فعال خود را از سر مى‏گيرد. پس مساله معاد و زنده كردن مردگان هيچ فرقى با زنده كردن گياهان ندارد، تنها فرقش اين است كه بعث بشر در قيامت بعث كلى، و بعث نباتات جزئى است(المیزان، ج8 ص 160)



  ●هر کسی هر ادعایی دارد باید برای ادعای خود دلیل بیاورد. حال خواه گاه به صورت مستقیم به امکان ذاتی و امکان وقوعی آن اشاره میکنیم و گاه به ممتنع نبودنش. بنابراین چون ما مدعی هستیم که معاد ممکن است، باید برای ادعای خود دلیل بیاوریم. در آیات قران کریم نیز به مسئله ممتنع نبودن معاد جسمانی اشاره شده است و مثالهایی را برای آن ذکر نموده است و آنرا همانند خلق اولیه آنها یا رویاندن دوباره گیاهان بر روی زمین و زنده کردن دوباره زمین تشبیه کرده است.بنابراین همین که ما به امکان معاد جسمانی بپردازیم جواب شبهه ممتنع بودن آنرا داده ایم. اما بحث در مورد برخی شبهات ریزتر و جزیی تر، نیاز به بحثهای دیگری دارد. 


title: چرا انسانها در قیامت بابت کارهای اشتباهشون پشیمون میشن
text:
  چرا انسانها در قیامت بابت کارهای اشتباهشون پشیمون میشن ؟؟؟ 


  ●سوال:
  سلام خدمت کارشناس محترم سایت و سایر دوستان ...

  سوالی هست که چند وقته دارم بهش فکر میکنم ... اگر امکانش بود خوشحال میشم راهنماییم کنین ...

  من وقتی به گذشته خودم نگاه میکنم بابت هیچ کدوم از کارهای اشتباهی که انجام دادم پشیمون نیستم ... چون دو حالت وجود داشته :

  1- تجربه کافی نداشتم ... عقلم نمیرسیده ... نمیدونستم کار درست چی هست ... بعدش کاری رو کردم ... چوبش رو خوردم و فهمیدم که راه و مسیر درست چی هست ... بنابراین بخاطر کار اشتباه و غلط خودم پشیمون نیستم چون در اون زمان تجربه کافی برای برخورد با اون مساله رو نداشتم و راهی بوده که باید طی میکردم .

  2- کاری بوده که میدونستم اشتباه بوده ... ولی به دلیل شرایط حاکم ... عقلم تصمیم گرفته که اون کار رو انجام بدم ... و اگر 10 بار یا 100 بار یا 100 هزار بار دیگه بیام رو زمین شاید اون کار رو دوباره انجام بدم ...

  اجازه بدین یه مثال براتون بزنم ...

  فرض کنین الان من 3 تا از دوندون هام نیاز به روکش کردن داشته باشه ... و اگر تا یک ماه دیگه پول روکش کردن دندون هام رو نتونم جور کنم ( 2 میلیون تومن ) سه تا از دندون های جلوم رو از دست میدم ... ( زشت میشم ... کسی نمیاد خواستگاریم ... شرایط سخت تری بر زندگیم حکم فرما میشه و ممکن هست گناه های بزرگتری رو انجام بدم ) در این زمان یاد کشوی مدیر عامل شرکت میوفتم که ایشون دارن برجی 70 میلیون تومن پول در میارن ... من تصمیم میگیرم که برم و از کشوی ایشون 2 میلیون پول رو بردارم و برم و دندونام رو درست کنم ...

  سوال من این هست ... اگر من 1000 بار دیگه بیام رو زمین ... و اگر همین عقل الانم رو داشته باشم باز هم ممکن هست همین کار رو بکنم ...
  خوب چی میشه من تو اون دنیا احساس میکنم کارم اشتباه بوده و بابت عملکردم ناراحت میشم ...

  آیا خدا کاری میکنه که من مشگلات و مصایبی که سرم در اومده رو فراموش کنم و تو اون شرایط منو بازخواست میکنه ...
  آیا خدا کاری میکنه که تو اون دنیا بی دندونی عار محسوب نشه ... و منو تو اون شرایط محکوم میکنه ...
  آیا خدا وقتی میخواد منو محکوم کنه ... مثله الان میره قایم میشه ... بی وفا میشه ... یا ظاهر میشه و رحمن و رحیم میشه ...


  چی میشه که من نسبت به کاری که در موردش تعقل کردم و فکر کردم کار درستی رو انجام دادم ... نسبت بهش احساس پشیمونی میکنم ... 





  ●پاسخ :
  با سلام وتقدیر از شما در ابتدا باید گفت :
  سعدی در این باره سخنی شنیدنی دارد و می گوید:
  خرما نتوان خورد از این خار که کشتیم ****دیبا نتوان بافت از این پشم که رشتیم.
  اعمال زشت و ناپسند انسان ها در دنیا، موجب عذاب آن ها در آخرت خواهد شد و خداوند اعمال خودشان را برایشان قرار می دهد. همین اعمال به صورت عذاب و دوزخ برای آن ها تجسم می یابد.
  خداوند می فرماید: آیا کسانی که زشتی ها و گناهان را انجام داده اند، خیال می کنند که همانند مومنان و نیکوکاران خواهند بود و زندگی و مرگ آن ها یکسان است؟ (اگر چنین حکم می کنید ) بد حکم و داوری می کنید.(1)
  بنا بر این عذاب های جهنم پیامد و نتیجه قهری و طبیعی اعمال ناپسند خود آدمی است. در روایتی از پیامبر اسلام آمده است:«انما هی اعمالکم تردّ الیکم؛ این عذاب همان اعمال و کردارهای شماست که به سوی شما برگردانیده شده است».(2)
  در مورد عذاب های الهی باید توجه داشت که مجازات های قراردادی و مجازات های طبیعی که نتیجه طبیعی اعمال است، تفاوت اساسی دارد، زیرا در مجازات قراردادی باید به اندازه جرم ،کیفر و جزا برای خلافکار وضع شود و گرنه خلاف عدالت خواهد بود، ولی در کیفرهایی که اثر طبیعی عمل است و خاصیت تکوینی آن محسوب می شود و یا نتیجه عمل در برابر انسان است، کیفر بر اثر وضع قانون اعتباری صورت نمی گیرد ،بلکه باطن خود عمل موجب کیفر اوست. اگر کسی بر خلاف قانون راهنمایی و رانندگی، رانندگی کرد، ممکن است برابر خلاف و سرعت غیر مجاز جریمه شود. جریمه عقلا باید به اندازه میزان خلاف او باشد، ولی اگر خلاف و سرعت غیر مجاز باعث سقوط ماشین در دره گردید و راننده برای همیشه در زندگی ساقط نمود (که بدترین کیفر و پیامد وضعی عمل خلاف اوست) دیگر نمی شود گفت که چرا با این سرعت و خلاف،مرگ و نابودی برای او پیش آمد و این خلاف عدالت است.
  عذاب های اخروی نیز شبیه به این است ؛یعنی نتیجه و پیامد تکوینی عمل گناه و کیفر آن عذاب دردناک است . در قرآن کریم فرمود: «لاتجزون الّا ما کنتم تعملون؛جز اعمال خود شما جزایی برای شما نیست».(3)
  در این باره این بیان بسیار روشن گر است که قرآن کریم فرمود:
  «یومَ ینفخُ فی الصورِ فتأتونَ أفواجاً؛(4) روزی که در صور دمیده می‌شود، پس فوج فوج به محشر درآیند».
  از رسول خدا(ص) درباره این آیه پرسیده شد، حضرت گریه نمود که از اشک مبارک او دامنش‌تر شد، آن‌گاه فرمود :از مطلبی بزرگی پرسیدید، مردم در روز قیامت به دوازده گروه خواهند بود:
  1ـ برخی که اهل فتنه‌انگیزی در میان مردم‌اند ،به صورت میمون محشور می‌شوند.
  2ـ آن هایی که حرام‌خواری می‌کنند، به صورت خنزیر محشور می‌شوند.
  3ـ آن هایی که حکم ظالمان می‌کنند ،به صورت نابینا محشور می‌شوند.
  4ـ آن هایی که خودبزرگ‌بین و اهل عُجب‌اند، به صورت لال و گنگ محشور می‌شوند.
  5ـ آن هایی که مردم را به نیکی دستور می‌دهند و خود اهل عمل نیستند، در حالی وارد محشر می‌شوند که زبان خود را می‌جوند و قی از دهان آنان فرو می‌ریزد.
  6ـ کسانی که به دروغ شهادت می‌دهند، در حالی وارد محشر می‌شود که پارچه‌ای از آتش بر بدن آن ها گذاشته شده است.
  7ـ برخی به گونه‌ای وارد می‌شوند که پاهای‌شان به پیشانه‌های آنان گیره خورده است، این ها کسانی‌اند که در لذت و شهوت‌رانی‌های حیوانی و غیر اخلاقی گرفتار بوده‌اند.
  8ـ کسانی که وجوهات واجب و صدقات واجبه را نمی‌پردازند ،در حال مستی وارد می‌شوند و پیوسته از طرف راست و چپ به زمین می‌افتند.
  9ـ کسانی که اهل غیبت و تجسس در امور شخصی مردم‌اند، در حالی وارد می‌شوند که لباس از آتش پوشیده‌اند.
  10ـ آن هایی که اهل سخن‌چینی هستند ،در حالی وارد محشر می‌شوند که زبان‌های‌شان از پشت گردن‌شان بیرون زده است.
  11ـ کسانی که در مساجد حرف دنیایی زده‌اند، در حال سکر و مستانه وارد محشر می‌شوند.
  12ـ کسانی که اهل رباخواری هستند ،به صورت خنزیر وارد محشر می‌شوند».(5) با توجه به آنچه بیان شد به خوبی روشن خواهد شد که دلیل پیشیمانی انسان در قیامت چیست وچراوچگونه انسان از کار های بد ی خود پشیمان می شود .؟


  پی نوشت:
  1.جاثیه (45) آیه 21.
  2.بحارالانوار ،ج3 ،ص90 ،نشر دار الاحیا لتراث العربی، بیروت، 1403 ق.
  3. یس(36) آیه 54.
  4. نبأ (78) آیه 18.
  5. علم الیقین، ج 2، ص 908 ـ 909. 


title: آیا اهل بهشت هم در قیامت پشیمان هستند
text:
  ●سوال:
  آیا اهل بهشت هم در قیامت پشیمان هستند!؟


  ●پاسخ:
  برای دست یابی به پاسخی روشن ناگزیر به بیان مقدمه ای هستیم.
  بدون تردید مؤمنانی که عمل صالح انجام داده اند در بهشت آن چنان مشمول الطاف خداوند هستند که «هر چه بخواهند نزد پروردگارشان برای آنها فراهم است؛ لَهُمْ ما یشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ»[1] به این ترتیب پاداششان از هر نظر نامحدود است، چرا که جمله "لَهُمْ ما یشاؤُنَ" گویای همین حقیقت است و از آن جالب تر تعبیر "عند ربهم" می باشد که بیانگر لطف بی حساب خداوند در باره آنها است، چه موهبتی از این بالاتر که به مقام قرب خدا راه یابند؟ همان گونه که در باره شهداء می گوید: «بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یرْزَقُونَ؛ شهیأان زنده اند و نزد پروزدگارشان روزی می خورند.»[2]
  درباره مؤمنان صاحب عمل صالح نیز می فرماید: "لهم ما یشاءون عند ربهم" بی جهت نیست که در پایان آیه می گوید "این است فضل بزرگ؛ ذلِک هُوَ الْفَضْلُ الْکبِیرُ"، البته شرح نعمت های بهشتی در بیان نمی گنجد، برای ما زندانیان جهان ماده قابل تصور نیست که بدانیم در جمله "لَهُمْ ما یشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ" چه مفاهیمی گنجانیده شده؟ مؤمنان چه چیزها می خواهند؟ و در جوار قرب خداوند چه الطافی یافت می شود؟
  اصولا هنگامی که خداوند بزرگ چیزی را به عنوان فضل کبیر توصیف کند پیدا است به قدری عظمت دارد که هر چه فکر کنیم از آن بالاتر است. و به تعبیر دیگر این بندگان خالص کارشان به جایی می رسد که هر چه اراده کنند فراهم می شود، یعنی پرتوی از قدرت بی پایان پروردگار که «إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَیئاً أَنْ یقُولَ لَهُ کنْ فَیکونُ»[3] در وجودشان پیدا می شود، چه فضیلت و موهبتی از این بالاتر![4]
  از این رو در آخرت هیچ درد و رنج و ترس و اندوهی نیست و هر کس به جایگاهی که دارد خشنود است.
  اما در این جا بیان دو نکته لازم به نظر می رسد.
  الف. یکی از نام های قیامت "یوم الحسرة"[5] می باشد؛ یعنی تمام افراد(مگر خواص) در آن روز حسرت می خورند. بدکاران حسرت می خورند که چرا برای خود از خوبی ها نیندوختند و نیکوکاران نیز حسرت می خورند که چرا بیشتر نیندوختند.
  ب. بهشتیان نیز در بهشت از غفلت هایی که داشتند و زمانی را که بدون یاد خدا بر آنها گذشت پشیمانند و این به آن معنا نیست که از جایگاهشان راضی نیستند، بلکه همۀ بهشتیان به مقام خود راضیند، بله با توجه به این که در آن جا شناخت ها کمال یافته و هر کس جایگاه بندگی و الاهی را بهتر از دنیا درک می کند، از این رو به اوقاتی را که در غفلت از خدا گذرانده پشیمان است.
  برای نمونه به دو روایت اشاره می کنیم.
  امام صادق علیه السلام روایت می کند که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «ما من قوم اجتمعوا فی مجلس فلم یذکروا اسم الله - عز و جل - و لم یصلوا علی نبیهم الا کان ذلک المجلس حسرة و وبالا علیهم؛ مجلسی که مردم در آن گردهم آیند و خدا را یاد نکنند و بر پیامبرشان درود نفرستند، مایه حسرت و و بال است.» [6]
  «ان اهل الجنة لا یندمون علی شیء من امور الدنیا الا علی ساعة مرت بهم فی الدنیا لم یذکروا الله فیها؛ اهل بهشت بر هیچ یک از امور دنیا که از آنها فوت شده پشیمان نیستند، مگر بر ساعتی که بر آنان بدون یاد خدا گذشته باشد.»[7]
  _____________
  [1] شوری، 22.
  [2] آل عمران، 169.
  [3] یس، 82.
  [4] تفسیر نمونه، ج‏20، ص405 و 406.
  [5] مریم، 39.
  [6] . کلینی، الکافی، ج2، ص360.
  [7] . میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج1، ص382؛ ارشاد القلوب؛ ترجمه طباطبایی، ص211.


title: قیام امام عصر و قیامت
text:
  قیام امام عصر و قیامت 


  ●سوال:
  سلام
  ۱- تا امام عصر ظهور نکنند قیامت نمیشود
  ۲- بعد از ظهور هم مساله رجعت است بنابراین قیامت باز هم دیرتر میشود
  ۳- با توجه به این دو مطلب احتمالا قیامت یک هزارسال حداقل با ما فاصله دارد
  ۴- تا جاییکه یادم میاد در حدیث یا قرآن قیامت بسیار نزدیک بیان شده است (گرچه همین الان هم ۱۴ قرن گذشته است)

  این مطالب از نوجوانی در ذهن من بود. ممنون میشم کسی درباره این تضاد نظر بده

  آیا واقعا قیامت حالا حالاها نیست و ما که هیچ تا ۱۰ نسل بعد از ما هم قیامت نخواهد شد؟ 




  ●پاسخ:
  سلام
  ۱- تا امام عصر ظهور نکنند قیامت نمیشود
  ۲- بعد از ظهور هم مساله رجعت است بنابراین قیامت باز هم دیرتر میشود
  ۳- با توجه به این دو مطلب احتمالا قیامت یک هزارسال حداقل با ما فاصله دارد
  ۴- تا جاییکه یادم میاد در حدیث یا قرآن قیامت بسیار نزدیک بیان شده است (گرچه همین الان هم ۱۴ قرن گذشته است)
  این مطالب از نوجوانی در ذهن من بود. ممنون میشم کسی درباره این تضاد نظر بده
  آیا واقعا قیامت حالا حالاها نیست و ما که هیچ تا ۱۰ نسل بعد از ما هم قیامت نخواهد شد؟[/QUOTE]
  پاسخ : با سلام وتقدیر از شما جوان پر تلاش برای درک معارف دینی . در ابتدا باید اشاره شود که نز دیک بودن قیامت در قران کریم ذکر شده که آیه ی مربوط ذیلا ذکر می شود ولی آن آیه با گزینه های مطرح در پرسش تضاد ندارد برای توضیح مطلب به دو نکته باید توجه شود :
  الف _بعد از ظهور امام زمان(ع) فوراً قیامت بر پا نمی‌شود بلکه حضرت مدتی را در روی زمین سلطنت و حکومت می‌کند. البته روایات در رابطه با مدت حکومت مختلف است. از پنج سال تا 309 سال ذکر شده است. این
  اختلاف شاید اشاره به دوران‌های مختلف حکومت آن حضرت باشد.
  علامه مجلسی می‌گوید: بعضی از روایات بر جمیع مدت حکومت و بعضی بر زمان استقرار دولت، دلالت دارد.(1) یکی از اعتقادات شیعه، مسئلة رجعت است. رجعت در زمان ظهور و پس از ظهور امام زمان(ع) به وقوع می‌پیوندد. عقیدة شیعه امامیه آن است که خداوند متعال در موقع ظهور امام زمان(ع) مردمی از شیعیان آن حضرت را که قبلاً مرده بودند به دنیا بر می‌گرداند تا به ثواب یاری او و مساعدت وی و مشاهده دولت آن حضرت نائل گردند. هم چنین برخی از دشمنان آن حضرت را زنده می‌کند تا از آن‌ها انتقام گرفته شود.(2)
  ب_ با توجه به نکته ی یاد شده باید گفت : با استفاده از آیات و روایات اسلامی چنین به دست می‌آید که جز خداوند از زمان وقوع قیامت خبر ندارد و ما نمی‌دانیم که چند هزار سال دیگر تا وقوع آن زمان است. ما نمی‌دانیم که چه کسانی باید پای بر روی کره خاکی بگذارند و بروند تا قیامت بر پا شود و بساط زمین و نظام آن برچیده شود. مطمئنا وقت خاصی دارد که از حکمت آن تنها خدا آگاه است، اما اگر بخواهیم زمان پای گذاشتن انسان را بر روی کره خاکی در نسبت با آفرینش زمین و موجودات آن به حساب آوریم، زمان زیادی سپری نشده است. در عین حال طولانی بودن وقوع قیامت یا دور بودن آن در نظر ما انسان‌ها چنین می‌نماید. خداوند می‌فرماید:« انهم یرونه بعیدا و نراه قریبا ». ایشان زمان قیامت را دور می‌بینند و ما آن را نزدیک می‌بینیم(3) حتی انسان خود در قیامت با دیدن عظمت و بزرگی آن، به کوتاه بودن دنیا واقف می‌شود. تعابیر قرآن حاکی از آن است که عمر کوتاه دنیا و همچنین دوران برزخ به قدری سریع طی می‏شود که به هنگام وقوع قیامت، انسان‏ها فکر می‏کنند تمام این دوران چند ساعتی بیش نبود. .(4)
  حتی می‌توان گفت از برخی آیات و روایات استفاده می‌شود که قیامت، باطن همین دنیا بوده و هم اکنون نیزهست، ولی در پشت پرده و در زیر حجاب‌ها بر ما پنهان است و به دلیل آلودگی‌ها و تعلقات دنیایی، این حقیقت از ما محجوب است و اگر بتوانیم پرده‌ها و حجاب‌ها و تعلقات نفسانی را کنار بزنیم، در همین عالم بر ما مکشوف می‌شود، همان گونه که بر پیامبر در شب معراج آشکار شد؛ نیز از برخی یاران او نقل شده که این حقیقت را مشاهده کردند؛ بنابراین قیامت، باطن نظام هستی و دنیا بوده و این نظامی که ما شاهد آن هستیم و همچنین نظام برزخی و عوالم بالاتر ظاهر آن می‌باشند. از این رو، از دیدگاه قرآن، قیامت هم اکنون هست و بعدا با کنار رفتن موانع آن، حقیقت ظاهر وآشکار می‌گردد.
  در نتیجه معلوم شد که قیامت دور نیست بخصوص این که با مرگ انسان در واقع قیامت او آغاز می شود
  چون با توجه به روایات ما با دو مفهوم از قیامت آشنا می‌شویم: یکی قیامت کبری (بزرگ و همگانی)؛ دیگری
  قیامت صغری (که شخص است) و آن زمان وقوع مرگ هر یک از انسانها است.
  در روایت نیز آمده است: «من مات فقد قامت قیامته؛ هر کس بمیرد، قیامتش برپا شده است که این قیامت صغری است».(5)
  پی‌نوشت‌ها:
  1. منتخب الاثر، ص 618.
  2. علامه مجلسی،‌ مهدی موعود، ص 1232.
  3 . معارج (70) آیه 6 .
  4. نازعات (79) آیه 46.
  5. تفسیر المیزان، ج 2، ص 109. 


title: آیا تا امام عصر ظهور نکنند قیامت نمیشود
text:
  ●سوال:
  آیه تا امام عصر ظهور نکنند قیامت نمیشود؟


  ●پاسخ:
  1 تا امام عصر ظهور نکنند قیامت نمیشود
  ۲- بعد از ظهور هم مساله رجعت است بنابراین قیامت باز هم دیرتر میشود
  ۳- با توجه به این دو مطلب احتمالا قیامت یک هزارسال حداقل با ما فاصله دارد
  ۴- تا جاییکه یادم میاد در حدیث یا قرآن قیامت بسیار نزدیک بیان شده است (گرچه همین الان هم ۱۴ قرن گذشته است)

  پیامبر اسلام فرمودند: اگر از عمر زمین یک روز بیشتر نمانده باشد خداوند آنروز را آنقدر طولانی می کند که در آن فرزندی از فرزندان من که همنام من وهم کنیه من است ظهور کند وزمین را که از ظلم وستم پر شده است با عدل وداد پر کند.
  اصل مسلم در این ظهور امام زمان علیه اسلام است ومساله رجعت نیز حتمی می باشد هر چند بر ای اتفاقات بعد از ظهور نیز زمانهایی معین کرده اند ولی از حدیث رسول بزرگوار اسلام چنین به دست می آید که ممکن است تمام این اتفاقات در یک روز محقق شود. لذا نمی توان گفت فاصله بین قیامت وظهور چقدر خواهد بود.
  از طرف دیگر زمان قیامت مشخص نیست ونمی توان گفت حتما دیر خواهد بود آنچناکه در قرآن می فرماید: یسئلونک عن الساعة أیّان مرساها قل انما علمها عند ربی(اعراف/187) از تو در مورد زمان قیامت می پرسند بگو علم آن فقط نزد پروردگارم است.
  ما انسانها به خاطر عادت به زندگی دنیا فکر می کنیم به این زودی ها تمام نخواهد شد ولذا سرگرم آن می شویم وزمانی که مرگ فرا می رسد می بینیم خیلی نزدیک بوده است ودر قبال زندگی ابدی آخرت زندگی زمین خیلی کوتاه است وقیامتی که هر روز آن برابر با پنجاه هزار سال از روزهای دنیا است در مقایسه نشان می دهد که خیلی نزدیک است وآنطور که ما فکر می کنیم دور نیست واین اعتراف خود ماها خواهد بود.
  در سوره مومنون آمده است: قال کم لبثتم فی الارض عدد سنین قالوا لبثنا یوما او بعض یوم فسئل العادین.(مومنون/112و113) می گوید چند روز در زمین توقف کردید؟می گویند به اندازه یک روز یا قسمتی از یک روز پس از آنها که می توانند بشمارند سوال کن.
  عمر ما چنان سریع می گذرد که وقتی عمر گذشته را محاسبه می کنیم می بینیم خیلی کم وسریع بوده است. 


title: خورشید و روز قیامت؟چگونه است
text:
  خورشید و روز قیامت؟چگونه است؟! 


  ●سوال:
  تو قرآن میخونیم که :
  "ماه،1 خورشید 2 و ستارگان عظیمی که بعضی از آنها میلیون‌ها بار از خورشید بزرگ‌تر و پر فروغ‌ترند تیره و خاموش می‌شوند 3 و نظم حرکت آنها به هم می‌خورد4 خورشید و ماه به هم می‌پیوندند 5 آسمان که مانند سقفی محفوظ و محکم این جهان را احاطه کرده، متزلزل می‌گردد 6 و می‌شکافد و از هم می‌درد 7 و طومار آن در هم می‌پیچد. 8 روزی که آسمان‌ها به مانند فلز گداخته شود 9 و فضای جهان پر از ابر و دود می‌شود. در چنین شرایطی، شیپور مرگ نواخته می‌شود، همه موجودات زنده، می‌میرند و در جهان طبیعت، اثری از حیات نمی‌ماند و وحشت و اضطراب بر تمام جان‌ها سایه می‌افکند؛ پس از آن، جهان دیگری که جاودان و همیشگی است، برپا می‌گردد.
  1. سوره قیامت (75)، آیه 8.
  2. سوره تکویر (71)، آیه 1.
  3. همان، آیه 2.
  4. سوره انفطار (82)، آیه 2.
  5. سوره قیامت (75)، آیه 9.
  6. سوره طور (52)، آیه 9.
  7. سوره الرّحمن (55)، آیه 37.
  8. سوره انبیاء (21)، آیه 104.
  9. سوره معارج (70)، آیه 8.

  سوالم اینه که خورشید و ماه خاموش میشن.اون چیزی که روز رو پدید میاره وجود نور است؛وقتی که خورشید خاموش باشه که دیگه نوری نیست!!! نور هم که نباشه "روز" نخواهد بود .
  پس چرا میگن: "یوم القیامة" ؟!
  روز قیامت !!! کدوم روز؟! روزی در کار نیست!نوری وجود ندارد که بخواد روز باشه !!!




  ●پاسخ:
  با سلام
  خورشیدو ماه نیستند ولی خالق آنها که هست.
  خداوند متعال در سوره زمر آیه 69که مباحث مربوط به قیامت است می فرماید: وأشرقت الارض بنور ربها، زمین با نور رب خود روشن خواهد شد. علامه طباطبایی در توضیح این آیه نقل می کند: یعنی خداوند زمین بدون خورشید وماه روشن می کند وبدون واسطه اجسام (خورشید وماه) روشن خواهدشد._المیزان،ج17،ص294)
  از ارشاد شیخ مفید نیز نقل شده که از امام صادق علیه السلام می فرماید: زمانی که قائم ما قیام کند اشرقت الارض بنور ربها مردم از نور خورشید وماه بی نیاز خواهند شد وظلمت از بین خواهد رفت.(تفسیر صافی، ج4،ص331) وقتی ظلمت نباشد وکلا روشنایی باشد دیگر خورشید وماه معنایی ندارند چون آنها برای از بین بردن ظلمت لازم هستند.
  خلاصه سخن اینکه با توجه به هر دو تفسیر امکان روشن شدن زمین بدون خورشید وماه است. 


title: همراه بودن عمل انسان با او در عوالم برزخ و قیامت
text:
  همراه بودن عمل انسان با او در عوالم برزخ و قیامت 


  در «أمالی» صدوق روایت میکند که قَیس بن عاصِم گفت: من با جماعتی از بنی تمیم بر رسول خدا صلّی الله علیه وآله وسلّم به عنوان وفود و میهمانی وارد شدیم. چون من داخل بر آن حضرت شدم دیدم صَلْصال بْن دَلَهْمَس نیز در حضور آن حضرت نشسته است. عرض کردم: ای پیغمبر خدا! ما را موعظه ای فرما که از آن نفع ببریم چون ما قومی هستیم که در صحرا زندگی می کنیم و خدمت شما کمتر میرسیم! پس رسول خدا فرمود: «ای قیس! به درستی که با هر عزّتی ذلّتی است، و با زندگی مرگ است، و با دنیا آخرت است، و برای هرچیزی حسابگری است، و بر هر چیزی مراقب و پاسداری است، و برای هر کار نیکوئی ثوابی است، و برای هر کار زشتی عِقابی است، و برای هر أجلی کتاب و تقدیری است. و ای قیس! حتماً و حقّاً بدون شکّ با تو قرینی است که با تو دفن میشود و او زنده است، و تو نیز با او دفن میشوی و مرده هستی. پس اگر آن قرین کریم باشد تو را از گزند حوادث مصون خواهد داشت و گرامی خواهد داشت، و اگر لئیم باشد تو را دستخوش خطرات و آفات نموده به طوفان بلا خواهد سپرد. و او در روز قیامت محشور نمی گردد مگر با تو، و تو نیز برانگیخته نخواهی شد مگر با او، و از تو بازپرسی نخواهد شد مگر از او، پس او را صالح قرار بده چون اگر صالح باشد با او انس خواهی گرفت، و اگر فاسد باشد از هیچ چیز وحشت نداری مگر از او؛ و آن کردار و عمل تو است».

  قیس عرض کرد: یا نبیّ الله! دوست دارم که این مواعظ شما در ابیاتی از شعر درآید تا ما با این أشعار بر افرادی از عرب که به ما حکومت کنند افتخار کنیم، و آنها را حفظ نموده و از نفائس ذخائر خود قرار دهیم. رسول خدا صلّی الله علیه وآله وسلّم به یکی از حضّار امر فرمودند که برود و حسّان بن ثابت (حسان بن ثابت از اصحاب رسول خدا بوده و مردی ادیب و شاعر و معروف است که رسول الله درباره او فرمودند: «یا حسان ما تزال مویدا بروح القدس ما نصرتنا بلسانک؛ ای حسان تا زمانی که با زبانت ما را نصرت می کنی به وسیله روح القدس تایید می شوی» و اشعاری نغز درباره غدیرخم و ولایت امیر المومنین علیه السلام سروده است ولی در آخر عمر از طرفداران عثمان شد و مات عثمانیا) را بیاورد. قیس میگوید: همینکه منتظر آمدن حسّان بودیم در این برهه از زمان من در تفکّر فرو رفتم که این مواعظ را خود به شعر درآورم. شعرها را ساخته و پرداخته و جزماً آماده ساختم و قبل از اینکه حسّان برسد عرض کردم یا رسول الله من شعرها را خودم سرودم و چنین گمان دارم که مطابق پسند شما باشد و برای آن حضرت خواندم.

  ابن ابی الحدید در «شرح نهج البلاغه» میگوید: رسول خدا صلّی الله علیه وآله وسلّم در خطبه آخر عمر شریفشان فرمودند: «ای گروه مردمان بدانید که حقّاً فیما بین احدی از مردم و بین خدا نَسَبی نیست، و امری نیست که بواسطه آن، خیری را به خود متوجّه سازد و یا شرّی را از خود دور گرداند، مگر عمل. آگاه باشید! که هیچ مدّعی چنین ادّعائی نکند و هیچ تمنّاکننده ای چنین تمنّائی ننماید که من بواسطه نسب یا امر دیگری غیر از عمل، ناجح و رستگار خواهم شد. سوگند به آن خدائی که مرا به حقّ برانگیخته است، چیزی انسان را نجات نمیدهد مگر عمل با رحمت خدا. من هم اگر گناه میکردم و مخالفت امر خدا مینمودم، از درجه خود ساقط شده و به پستی میگرائیدم. بار پروردگارا! حقّاً که من مطلب را رسانیدم و از عهده تبلیغ و اداء این حقیقت برآمدم».

  مجلسی رضوانُ الله عَلیه از کتاب «صفاتُ الشّیعة» صدوق (ره ) نقل میکند که: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم پس از فتح مکه به بالای کوه صفا رفته و فریاد برآوردند: ای پسران هاشم! ای پسران عبدالمطلب! تمام فرزندان هاشم و عبدالمطّلب جمع شدند. حضرت آنانرا مخاطب ساخته و فرمود: «من به شما إعلام میکنم بدرستیکه حقّاً من فرستاده خدا هستم بسوی شما، و بدرستیکه حقّاً من بر شما شفیق و مهربانم. نگوئید: محمّد از ماست؛ سوگند بخدا که دوستان و محبّان من از شما و از غیر شما نیستند مگر پرهیزکاران! من چنین شما را نیابم و نشناسم که در روز قیامت نزد من آئید؛ در حالیکه دنیا را برگردن های خود حمل نموده و می کشید، و مردم دیگر بیایند در حالیکه آخرت را حمل نموده و با خود بیاورند. آگاه باشید! من حقّاً از عهده بیان و تبلیغ آنچه راجع به شما فیمابینی و بین الله بوده برآمدم و راه عذر را بر شما بستم و حجّت را تمام کردم. و بدرستیکه حقّاً برای من عمل من است و برای شما عمل شما». و درباره لزوم اجتناب از معصیت، حضرت صادق علیه السلام چه نغز و شیرین سروده اند:
  تَعْصِی الاْءلَهَ وَ أَنْتَ تُظْهِرُ حُبَّهُ *** هَذَا لَعَمْرُکَ فِی الْفِعَالِ بَدِیعُ
  لَوْ کَانَ حُبُّکَ صَادِقًا لاَطَعْتَه *** إنَّ الْمُحِبَّ لِمَنْ یُحِبُّ مُطِیعُ
  «تو معصیت خدا را میکنی در حالیکه اظهار محبّت او را می نمائی؛ سوگند به جان تو که در میان کارها این یک کار تازه و شنیدنی است. اگر در محبّت به خدا صادق باشی باید متابعت و اطاعت او را بنمائی، چون شخص محبّ طبعاً مطیع حبیب خود خواهد بود».


title: یکی شدن ظاهر و باطن در قیامت بر اثر نور توحید
text:
  یکی شدن ظاهر و باطن در قیامت بر اثر نور توحید 


  معاد یعنی اطلاع از عظمت و قدرت و علم و حیات نامتناهی خدا، همانطور که در عالمی قبل از عالم طبع و ماده اجمالاً برای ما مشهود بود، و آنجا عالم بَدءِ ما بود؛ بازگشت ما هم به همان عالمی است که ابتدای آفرینش ما از آنجا بوده است. باید رفت و به مقام لقاء و شهود حضرت رب جل و علا تفصیلاً رسید، که فرق بین توحید بدوی و نهائی فقط به اجمال و تفصیل است. این حقیقت معاد است که در آنجا ظاهر و باطن یکی است. ظاهر، عنوان باطن، و باطن غیر از جنبه آیتیت و مرآتیتِ ظاهر چیزی نیست. در آنجا وجه خلقی و وجه ربی یکی است، و سلسله عِلل و اسباب در عین اتقان خود، مُندک و فانی در وجه خدا هستند. هر چیزی در عالم خود و کینونت خود ظهور و بروز دارد. عنوان باطن، عنوان غیبت است؛ زیرا ظاهر فاقد چیزی است نسبت به چیز دیگر، و در این صورت ظاهر و باطن دو چیز و با هم اختلاف پیدا می کنند. اما اگر چیزی از چیز دگر مخفی نباشد، این عین بروز است؛ و این بروز عین ظهور است.

  در دنیا که انسان گرفتار پرده پندار است، و این عالم را مرتبط به یک سلسله علل و اسباب مستقل می بیند، و جدا جدا می بیند، و از هر کدام اثری را مستقلا میجوید؛ این دید و مشاهده، ظاهر را در مقابل واقع، و وجه خلقی را در مقابل وجه ربی بوجود آورده است. ولی اگر این سلسله اسباب از بین برود و بطلانش مشهود شود، و تأثیر علة العلل و خدای یگانه بر تمام موجودات، چون شعاع خورشید در آینه های مختلف مشاهده گردد، دیگر در آنجا ظاهر عین باطن است. در آنجا غیب و شهادت یکی است، و چیزی از چیزی مختفی نیست. افرادی که در محشر حضور پیدا می کنند، مشاهده می کنند که خدا از احوال و کردار همه آگاه است. در اینجا هم خدا آگاه است ولی این معنی سربسته و پیچیده است و غالب مردم ادراک نمی کنند؛ در آنجا می فهمند.

  «وَ بَرَزُوا لِلهِ جَمِیعًا؛ همه در پیشگاه خدا ظاهرند» (ابراهیم/21).
  «یَوْمَ هُم بَـرِزُونَ لاَ یَخْفَی عَلَی اللَهِ مِنْهُمْ شَیْءٌ؛ در آن روز همه ظاهرند، و بر خداوند چیزی از ایشان پنهان نیست» (غافر/16). چون حجاب نیست. حجاب و پرده متعلق به عالم پندار است. حجاب متعلق به عالم وجه خلق است. جنبه وجه خلقی چون سپری گردد، و جنبه وجه اللهی و وجه ربی موجودات پدید آید، و انسان در عالمی که به نور پروردگار اشراق نموده و از بواطن اشیاء علم و اطلاع دارد وارد شود؛ در آنجا چیزی مخفی و پنهان نیست.

  «فَکَشَفْنَا عَنکَ غِطَآءَکَ فَبَصَرُکَ الْیَوْمَ حَدِیدٌ؛ پس ما پرده را از روی دیدگان تو برداشتیم! و چشم تو امروز چشم تیزبینی است!» (ق/22). چشم تو حاد است و خوب می بیند. باطن را می بیند، و اسرار و غیب را مشاهده میکند. چشم حدید یعنی حاد و تیزبین، چشمی است که علم به باطن دارد؛ علمی که جلوه ملکوتی دارد، و علمی که حقیقت آن ربط با خداست.

  «یَوْمَ تُبْلَی السرَآئِرُ؛ در آن روز مخفیات (نیت های پنهان ) آشکار میشود» (الطارق/9). افکار و عقائد آشکار میگردد. چون در این دنیا همین نظری که انسان به موجودات نموده و هریک از آنها را مستقل و متباعد و بی ربط از یکدیگر و از خدا می بیند، و این دید و مشاهده در زیر افکار مخفی است؛ در آن روز این مخفیات آشکار میشود. زیرا عالم، عالم «قلب» یعنی واژگون شدن ظاهر به باطن است و روز ظهور بواطن است.

  «أَفَلاَ یَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِی الْقُبُورِ * وَ حُصلَ مَا فِی الصدُورِ * إِن رَبهُم بِهِمْ یَوْمَئذٍ لَخَبِیرٌ؛ آیا انسان نمیداند: آن زمان که قبرها شکافته شود و آنچه در میان آنهاست بیرون ریزد (و در دلها از عقائد باطل و نیات باطل و أغراض باطل، آنچه هست آشکارا شود) و آنچه در سینه هاست به دست آید (و از انجماد و ظلمت و خفاء بیرون آید، و روشن و ظاهر و محصل گردد) خداوند در آن روز نسبت به ایشان دانا و خبیر است؟» (العادیات/9تا11).


title: قیامت چیست؟ نابودی نسل انسان یا نابودی جهان هست
text:
  قیامت چیست؟ نابودی نسل انسان یا نابودی جهان هست


  ●سوال:
  وقتی قیامت بشه تمام جهان هستی رو به نابودی میره یا فقط نسل انسان ها؟ این نشانه هایی که خداوند در قرآن بهشون اشاره کرده به نظر من یه چیزی مثل برخورد شهاب سنگ های عظیم بر سطح زمینه که باعث نابودی نسل انسان ها میشه... ولی جهان هستی به کار خودش ادامه میده... اما به چه هدفی؟ ممکنه در نقاط دیگر کیهان مخلوقاتی در حد انسان ها یا شاید هم بالاتر از انسان باشه؟


  ●پاسخ:
  آنچه از آیات قرآن به دست می آید قبل از برپایی قیامت زمین وامور مرتیط به آن مثل خورشید،ستارگان،سیارات پیرامون زمین وموجودات زمینی ازبین خواهند رفت.چنان که خداوند متعال می فرماید:یوم تبدل الارض غیر الارض والسماوات وبرزو لله الواحد القهار(ابراهیم/48)،در آن روز که زمین به زمین دیگر وآسمانها به آسمانی دیگر تبدیل می شوند.

  این آیه نشان می دهد که زمین وهفت آسمان در آن موقع تغییر پیدا خواهند کرد.ودراول سوره تکویر نیز اشاره دارد که خورشید تاریک شده وستارگان تیره خواهند شد وکوهها متلاشی می شوند.

  اما عوالم دیگر وابعاد دیگر عالم هستی که ما از اکثریت آنها خبر نداریم ودلیل نیز در مورد نابودی ویا بقای آنها هنگام برپایی قیامت در دست ما نیست تا نظر ی نسبت به آنها داشته باشیم.

  اما طبق آیات قرآن عالم هستی یعنی هفت آسمان وزمین وسیارات وستارگان موجود در این عالم تغییر خواهند کرد. 


title: اولین صحنه هایی که در قیامت می بینیم چیست؟
text:
  اولین صحنه هایی که در قیامت می بینیم چیست؟

  (پاسخ سوال اول)

  سلام خدمت اساتید گرامی

  چند وقت پیش شبکه چهار سخنرانی آقای جوادی آملی رو نشون میداد که درباره قیامت بود
  آقا می گفت وقتی قیامت میشود همه سیارات و خورشید و ماه و ماده کلا از بین میره و دیگر هیچی نیست
  وقتی هم همه برهنه از قبر ها بیرون میان بخاطر صحنه هایی که می بینن نه تنها متوجه برهنگی خود نمی شوند بلکه همه پا به فرار میگذارند!

  *******************
  حالا برای من سوال شد که

  1- آن چه صحنه ای هست که ما حتی درک و شعور خودمان را هم از دست میدهیم و همه در حالی که شیون میکشند به اطراف پراکنده میگردند ؟

  (آیا ملائک ترسناک با جثه کهکشانی می بینیم که دارن سکو های بزرگ عرش را حمل میکنن تا صحنه حساب کتاب قیامت را آماده کنن!!؟)

  2-چقدر طول میکشد تا این وضعیت تمام شود تا همه را صف کنند و یکی یکی اسمشون و بخونن تا اعمال آنها رو بهشون نشون بدن و بعدم تقسیم بندی بشن؟

  3-وقتی هیچ ماده ای (مولکول یا اتمی) نیست این قبر دیگه کجاست که استخوان ها می خواهند از داخل آن جمع شود تا روح از برزخ به آن وارد گردد؟

  4-تمام صحنه های آخرت هم از ماده هست ؟اگر ماده هست آیا باز هم بدنی که روح در آن قرار میگیرد از سلول و اتم هست یا ساختار دیگری دارد؟
  تشکر



  ●پاسخ:
  پاسخ سوال اول:
  با سلام خدمت شما

  در هنگام رستاخیز و برپایی قیامت حوادث بسیار زیادی در جهان رخ می دهد که مایه بهم خوردن نظم جهان می شود مانند وضعیت زمین ، آسمان و .... (در این تاپیک اجمالا این حوادث بیان شده است. ) همچنین در آن هنگام همه انسان ها از قبرهایشان بر می خیزند . اسراری که هر انسان در دلش پنهان کرده است آشکار می شود.(یَوْمَ تُبْلىَ السَّرَائر.طارق/9.) اعمال انسان برایش مجسم می شود(یَوْمَ یَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ یَدَاه‏ .نبأ/40.) زمین سخن می گوید و شهادت می دهند که انسان چه اعمالی بر روی آن انجام داده است ( یَوْمَئذٍ تحَُدِّثُ أَخْبَارَهَا .زلزال/4) و ....

  وقوع این اتفاقات باعث به وجود آمدن وحشت و هراس در انسان می شود. حتی در همین دنیا نیز تفکر در این وقایع لرزه بر اندام انسان می اندازد.

  قرآن کریم در مورد شدت وحشت رستاخیز می فرماید:

  يَأَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شىَ‏ْءٌ عَظِيمٌ * يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَ تَرَى النَّاسَ سُكَارَى‏ وَ مَا هُم بِسُكَارَى‏ وَ لَاكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ (حج/1-2)
  اى مردم! از (عذاب) پروردگارتان بترسيد، كه زلزله رستاخيز امر عظيمى است! روزى كه آن را مى‏ بينيد، (آن چنان وحشت سراپاى همه را فرامى‏ گيرد كه) هر مادر شيردهى، كودك شيرخوارش را فراموش مى‏ كند و هر باردارى جنين خود را بر زمين مى‏ نهد و مردم را مست مى‏ بينى، در حالى كه مست نيستند ولى عذاب خدا شديد است!

  در برخی آیات قرآن عده ای را از این وحشت استثناء کرده است و می فرماید که متقین از وحشت رستاخیز در امانند.

  لَا يحَْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبرَُ وَ تَتَلَقَّئهُمُ الْمَلَئكَةُ هَاذَا يَوْمُكُمُ الَّذِى كُنتُمْ تُوعَدُونَ (انبیاء/103)
  وحشت بزرگ، آنها را اندوهگين نمى‏ كند و فرشتگان به استقبالشان مى‏ آيند، (و مى‏ گويند:) اين همان روزى است كه به شما وعده داده مى‏ شد!

  مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيرٌْ مِّنهَْا وَ هُم مِّن فَزَعٍ يَوْمَئذٍ ءَامِنُونَ (نمل/89)
  كسانى كه كار نيكى انجام دهند پاداشى بهتر از آن خواهند داشت و آنان از وحشت آن روز در امانند!

  در روایات نیر به این مطلب اشاره شده است. امام صادق علیه السلام: الْقِيَامَةُ عُرْسُ الْمُتَّقِين‏ . (بحارالأنوار،ج7 ،ص176 .) قیامت زفاف و عروسى اهل تقوا است.

  لذا می توان گفت آنچه که باعث وحشت و هراس مردم در رستاخیز می شود اعمال و رفتارشان است. هنگامی که انسان ها خودشان را در محشر حاضر می بینند متوجه می شوند که وعده های الهی واقعیت داشته است و انان چیزی را برای این لحظه مهیا نکرده اند ، اعمال زشت و ناپسندشان در برابرشان متجسم می شود و ... لذا وحشت و هراس تمامی وجود انان را فرامی گیرد و فرار می کنند تا شاید پناهگاهی بیابند اما هیچ راه فراری وجود ندارد.(يَقُولُ الْانسَانُ يَوْمَئذٍ أَيْنَ المَْفَرُّ * كلاََّ لَا وَزَرَ- قیامت/10-11- آن روز انسان مى‏گويد: «راه فرار كجاست؟!» هرگز چنين نيست، راه فرار و پناهگاهى وجود ندارد!)


title: سوال دوم، اولین صحنه هایی که در قیامت می بینیم چیست
text:
  اولین صحنه هایی که در قیامت می بینیم چیست؟

  (پاسخ سوال دوم)

  سلام خدمت اساتید گرامی

  چند وقت پیش شبکه چهار سخنرانی آقای جوادی آملی رو نشون میداد که درباره قیامت بود
  آقا می گفت وقتی قیامت میشود همه سیارات و خورشید و ماه و ماده کلا از بین میره و دیگر هیچی نیست
  وقتی هم همه برهنه از قبر ها بیرون میان بخاطر صحنه هایی که می بینن نه تنها متوجه برهنگی خود نمی شوند بلکه همه پا به فرار میگذارند!

  *******************
  حالا برای من سوال شد که

  1- آن چه صحنه ای هست که ما حتی درک و شعور خودمان را هم از دست میدهیم و همه در حالی که شیون میکشند به اطراف پراکنده میگردند ؟

  (آیا ملائک ترسناک با جثه کهکشانی می بینیم که دارن سکو های بزرگ عرش را حمل میکنن تا صحنه حساب کتاب قیامت را آماده کنن!!؟)

  2-چقدر طول میکشد تا این وضعیت تمام شود تا همه را صف کنند و یکی یکی اسمشون و بخونن تا اعمال آنها رو بهشون نشون بدن و بعدم تقسیم بندی بشن؟

  3-وقتی هیچ ماده ای (مولکول یا اتمی) نیست این قبر دیگه کجاست که استخوان ها می خواهند از داخل آن جمع شود تا روح از برزخ به آن وارد گردد؟

  4-تمام صحنه های آخرت هم از ماده هست ؟اگر ماده هست آیا باز هم بدنی که روح در آن قرار میگیرد از سلول و اتم هست یا ساختار دیگری دارد؟
  تشکر



  ●پاسخ:
  پاسخ سوال دوم:
  در آیات قرآن دو زمان برای روز قیامت بیان شده است.

  الف. پنجاه هزار سال

  تَعْرُجُ الْمَلَئكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فىِ يَوْمٍ كاَنَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ (معارج/4)
  فرشتگان و روح [فرشته مقرّب خداوند] بسوى او عروج مى‏ كنند در آن روزى كه مقدارش پنجاه هزار سال است!

  منظور از روزى كه مقدارش پنجاه هزار سال است، به طورى كه از سياق آيات بعدى بر مى‏ آيد، روز قيامت است، و مراد از اين مقدار- به طورى كه گفته‏ اند - اين است كه اگر آن روز با روزهاى دنيا و زمان جارى در آن تطبيق شود، معادل پنجاه هزار سال دنيا مى‏ شود. (ترجمه تفسیر المیزان،ج20،ص8.)

  ب. هزار سال

  يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلىَ الْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فىِ يَوْمٍ كاَنَ مِقْدَارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّونَ (سجده/5)
  امور اين جهان را از آسمان به سوى زمين تدبير مى‏ كند سپس در روزى كه مقدار آن هزار سال از سالهايى است كه شما مى‏ شمريد بسوى او بالا مى‏ رود (و دنيا پايان مى‏ يابد).

  جمع میان این دو زمان :

  برخی در وجه جمع میان این دو زمان، گفته‌اند: در قيامت پنجاه موقف است، و هر موقف به اندازه يك هزار سال طول مى‏ كشد. (تفسیر نمونه،ج25،ص17.)

  امام صادق علیه السلام در روایتی می فرمایند: أَلَا فَحَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا فَإِنَّ فِي الْقِيَامَةِ خَمْسِينَ مَوْقِفاً كُلُّ مَوْقِفٍ مِثْلُ أَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ (بحارالانوار،ج7،ص126.) آگاه باشيد! پس به حساب خود رسيدگی كنيد قبل از آن كه به حساب شما رسيدگی شود؛ به درستی كه در قيامت پنجاه توقفگاه هست كه هر كدام مانند هزار سال است از آنچه شما می شمريد، سپس -آن حضرت- اين آيه را تلاوت فرمودند: در روزی كه مقدار آن پنجاه هزار سال است.


title: سوال سوم، اولین صحنه هایی که در قیامت می بینیم چیست
text:
  اولین صحنه هایی که در قیامت می بینیم چیست؟

  (پاسخ سوال سوم)

  سلام خدمت اساتید گرامی

  چند وقت پیش شبکه چهار سخنرانی آقای جوادی آملی رو نشون میداد که درباره قیامت بود
  آقا می گفت وقتی قیامت میشود همه سیارات و خورشید و ماه و ماده کلا از بین میره و دیگر هیچی نیست
  وقتی هم همه برهنه از قبر ها بیرون میان بخاطر صحنه هایی که می بینن نه تنها متوجه برهنگی خود نمی شوند بلکه همه پا به فرار میگذارند!

  *******************
  حالا برای من سوال شد که

  1- آن چه صحنه ای هست که ما حتی درک و شعور خودمان را هم از دست میدهیم و همه در حالی که شیون میکشند به اطراف پراکنده میگردند ؟

  (آیا ملائک ترسناک با جثه کهکشانی می بینیم که دارن سکو های بزرگ عرش را حمل میکنن تا صحنه حساب کتاب قیامت را آماده کنن!!؟)

  2-چقدر طول میکشد تا این وضعیت تمام شود تا همه را صف کنند و یکی یکی اسمشون و بخونن تا اعمال آنها رو بهشون نشون بدن و بعدم تقسیم بندی بشن؟

  3-وقتی هیچ ماده ای (مولکول یا اتمی) نیست این قبر دیگه کجاست که استخوان ها می خواهند از داخل آن جمع شود تا روح از برزخ به آن وارد گردد؟

  4-تمام صحنه های آخرت هم از ماده هست ؟اگر ماده هست آیا باز هم بدنی که روح در آن قرار میگیرد از سلول و اتم هست یا ساختار دیگری دارد؟
  تشکر



  ●پاسخ:
  پاسخ سوال سوم:
  در پاسخ به این سوال به چند نکته توجه بفرمایید: 1. در قیامت ماده وجود دارد. به عبارت دیگر ؛ معاد انسانها، هم جسمانى است و هم روحانى. مقصود از معاد جسمانى اين است كه بدن در سراى ديگر محشور گرديده و نَفْس بار ديگر به آن تعلّق مى پذيرد، وپاداشها و كيفرها، و لذات و آلامى كه جنبه جزئى و حسى دارند و تحقق آنها بدون بدن و قواى حسى امكان پذير نيستند، تحقق مى يابد. مقصود از معاد روحانى نيز اين است كه علاوه بر پاداش و كيفرهاى حسى و لذات و آلام جزئى وجسمانى، يك رشته پاداشها و كيفرهاى روحى وغير حسى نيز براى صالحان و تبهكاران در نظر گرفته مى شود كه روح در درک و دريافت آنها نياز به بدن و قواى حسى ندارد. مانند درک رضوان خدا. (آیة الله سبحانی دامة برکاته، منشور عقاید امامیه، ص189-190.)

  2. هنگامی که مشابه این سوال را از پیامبر صلی الله علیه و آله پرسیدند خداوند در پاسخ چنین فرمودند :

  وَ ضَرَبَ لَنَا مَثَلًا وَ نَسىِ‏َ خَلْقَهُ قَالَ مَن يُحْىِ الْعِظَامَ وَ هِىَ رَمِيمٌ * قُلْ يحُْيِيهَا الَّذِى أَنشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكلُ‏ِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ (یس/78-79)
  و براى ما مثالى زد و آفرينش خود را فراموش كرد و گفت: «چه كسى اين استخوانها را زنده مى‏ كند در حالى كه پوسيده است؟!» بگو: «همان كسى آن را زنده مى‏ كند كه نخستين بار آن را آفريد و او به هر مخلوقى داناست! »

  و در جای دیگر می فرماید:

  وَ قَالُواْ أَ ءِذَا كُنَّا عِظَامًا وَ رُفَاتًا أَ ءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقًا جَدِيدًا * قُلْ كُونُواْ حِجَارَةً أَوْ حَدِيدًا * أَوْ خَلْقًا مِّمَّا يَكْبرُُ فىِ صُدُورِكمُ‏ْ .... (اسراء/49-51)
  و گفتند: «آيا هنگامى كه ما، استخوانهاى پوسيده و پراكنده‏ اى شديم، دگر بار آفرينش تازه‏ اى خواهيم يافت؟!» بگو: «شما سنگ باشيد يا آهن، يا هر مخلوقى كه در نظر شما، از آن هم سخت‏تر است (و از حيات و زندگى دورتر مى‏ باشد، باز خدا قادر است شما را به زندگى مجدد بازگرداند).

  وقتى خداوند آفريننده اين استخوانها در آغاز و در نوبت اول بود و در مدتى هم كه اين استخوان حيات داشت نسبت به هيچ حالى از احوال آن، جاهل نبود، و بعد از مردنش هم جاهل به آن نبود، ديگر چه اشكالى دارد كه دوباره آن را زنده كند؟ با اينكه قدرت خدا نسبت به احياى اين" استخوان ها" ثابت است، و جهل و نسيانى هم در ساحت او راه ندارد. (ترجمه تفسیر المیزان، ج17، ص166.)

  --------------------------------------
  برای توضیح بیشتر ر.ک:
  آیة الله مصباح یزدی، آموزش عقاید، درس چهل و ششم.


title: سوال چهارم، اولین صحنه هایی که در قیامت می بینیم چیست
text:
  اولین صحنه هایی که در قیامت می بینیم چیست؟

  (پاسخ سوال چهارم)

  سلام خدمت اساتید گرامی

  چند وقت پیش شبکه چهار سخنرانی آقای جوادی آملی رو نشون میداد که درباره قیامت بود
  آقا می گفت وقتی قیامت میشود همه سیارات و خورشید و ماه و ماده کلا از بین میره و دیگر هیچی نیست
  وقتی هم همه برهنه از قبر ها بیرون میان بخاطر صحنه هایی که می بینن نه تنها متوجه برهنگی خود نمی شوند بلکه همه پا به فرار میگذارند!

  *******************
  حالا برای من سوال شد که

  1- آن چه صحنه ای هست که ما حتی درک و شعور خودمان را هم از دست میدهیم و همه در حالی که شیون میکشند به اطراف پراکنده میگردند ؟

  (آیا ملائک ترسناک با جثه کهکشانی می بینیم که دارن سکو های بزرگ عرش را حمل میکنن تا صحنه حساب کتاب قیامت را آماده کنن!!؟)

  2-چقدر طول میکشد تا این وضعیت تمام شود تا همه را صف کنند و یکی یکی اسمشون و بخونن تا اعمال آنها رو بهشون نشون بدن و بعدم تقسیم بندی بشن؟

  3-وقتی هیچ ماده ای (مولکول یا اتمی) نیست این قبر دیگه کجاست که استخوان ها می خواهند از داخل آن جمع شود تا روح از برزخ به آن وارد گردد؟

  4-تمام صحنه های آخرت هم از ماده هست ؟اگر ماده هست آیا باز هم بدنی که روح در آن قرار میگیرد از سلول و اتم هست یا ساختار دیگری دارد؟
  تشکر



  ●پاسخ:
  پاسخ سوال چهارم:
  همانگونه که در پاسخ پرسش قبل گفته شد صحنه های قیامت و پاداش و عذاب ان هم جسمانی است و هم روحانی. پس انچه قطعی و مورد قبول ما است جسمانی بودن معاد است. اما اینکه کیفیت این جسم مادی چگونه است آیا مانند جسم مادی این دنیا است یا از جنس دیگری است بین حکما و فلاسفه اختلاف است آنچه که مورد قبول اکثر حکما و متکلمین است و با آیات قرآن نیز هماهنگی دارد این است که بدن اخروی عین بدن دنیوی است فقط از آن کامل تر و برتر است.

  چند دسته از آیات در قرآن به کیفیت بدن اخروی اشاره دارد:

  1. آیاتی که بیانگر این مطلب هستند که انسان ها در قیامت از قبر خارج می شوند. وَ نُفِخَ فىِ الصُّورِ فَإِذَا هُم مِّنَ الْأَجْدَاثِ إِلىَ‏ رَبِّهِمْ يَنسِلُونَ (یس/51) (بار ديگر) در «صور» دميده مى‏ شود، ناگهان آنها از قبرها، شتابان به سوى (دادگاه) پروردگارشان مى‏ روند!

  وَ أَنَّ السَّاعَةَ ءَاتِيَةٌ لَّا رَيْبَ فِيهَا وَ أَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَن فىِ الْقُبُورِ (حج/7) و اينكه رستاخيز آمدنى است، و شكّى در آن نيست و خداوند تمام كسانى را كه در قبرها هستند زنده مى‏ كند.

  2. آیاتی که دلالت دارد انسان از خاک آفریده شده ، به ان برمی گردد و دوباره از آن برانگیخته می شود. مِنهَْا خَلَقْنَاكُمْ وَ فِيهَا نُعِيدُكُمْ وَ مِنهَْا نخُْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَى‏ (طه/55) ما شما را از آن [زمين‏] آفريديم و در آن بازمى‏ گردانيم و بار ديگر (در قيامت) شما را از آن بيرون مى‏ آوريم!

  وَ اللَّهُ أَنبَتَكمُ مِّنَ الْأَرْضِ نَبَاتًا * ثمُ‏َّ يُعِيدُكمُ‏ْ فِيهَا وَ يخُْرِجُكُمْ إِخْرَاجًا (نوح/17-18) و خداوند شما را همچون گياهى از زمين رويانيد، سپس شما را به همان زمين بازمى‏ گرداند، و بار ديگر شما را خارج مى‏ سازد!

  3. آیاتی که دلالت بر شهادت اعضای انسان در قیامت دارند. يَوْمَ تَشهَْدُ عَلَيهِْمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُم بِمَا كاَنُواْ يَعْمَلُونَ (نور/24) در آن روز زبانها و دستها و پاهايشان بر ضدّ آنها به اعمالى كه مرتكب مى‏ شدند گواهى مى‏ دهد!

  4. آیاتی که بیانگر این است که در قیامت اجزای پوسیده و متلاشی شده بدن انسان دوباره بازآفزینی می شود. مانند آیات یس/78-79 و اسراء/49-51 به این آیات در پست قبل اشاره شد.

  تمامی این آیات و آیات مشابه دلالت بر این مطلب دارد که اجزای بدن اخروی مانند بدن مادی است با این تفاوت که زندگی اخروی برتری و کمال خاصی نسبت به زندگی دنیوی دارد.

  -------------------
  برای مطالعه بیشتر ر.ک:
  مهدی نجفی افرا، معاد در فلسفه و کلام اسلامی، فصل چهارم(عینیت بدن اخروی و دنیوی) .
  سید حسن بطحایی گلپایگانی،مقاله ديدگاه قرآن درباره بدن اخروي.
  عباس فني‌اصل، بدن اُخروي از ديدگاه صدرالمتألهين،فصلنامه علمي پژوهشي اندیشه نوین دینی،سال هفتم، شماره 25 ، تابستان1390.


title: مسلمان میمیرد یا کافر
text:
  مسلمان میمیرد؟ یا کافر 


  ●سوال:
  با سلام

  می دانیم عذاب روز قیامت رذیله ی چون مثلا استراق سمع پنهانی ریخته شدن سرب داغ در گوش است
  اگر کسی به ظاهر مسلمان که نماز هم نمی خواند این را بداند ولی ایمان راسخ ندارد به خاطر همین همچنان به این رذیله ادامه دهد

  آیا این کار او ایمان نداشتند به قیامت نیست؟
  اگر در این حالت بدونه توبه بمیرد مسلمان میمیرد؟ یا کافر
  سپاس



  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی

  کسی که به توحید یعنی وحدانیت خداوند اعتقاد دارد . همچنین بر اینکه پیامبر اکرم (ص) از سوی خداوند به عنوان پیامبر مبعوث شده اند ، معتقد است ، چنین شخصی مسلمان شمرده می شود . البته نباید اموری که انکار آنها موجب انکار یکی از اصول فوق می شود را نیز منکر بشود به عبارت دیگر اگر پیامبر سخنی را از سوی خداوند نقل می کند ولی این شخص خدایی بودن این سخن را قبول نکند (که نتیجه اش این می شود که رسالت پیامبر از سوی خدا را نپذیرفته است ) در این صورت باز هم به ایمان او لطمه می زند .
  اما اگر فردی به دو اصل فوق معتقد است و همچنین احکام و معارف دینی را هم از سوی خدا می داند ، اما در مقام عمل کردن سستی می کند ، این فرد مسلمان گنه کار است نه اینکه کافر باشد . البته باید توبه کند و گذشته خود را جبران کند ولی صرف اینکه برخی از گناهان را مرتکب شده است موجب کافر شدن نمی شود البته اگر این رویه (گناهکاری) ادامه یابد ، زمینه ساز از دست رفتن ایمان می شود و فرد در برابر حقایق سخت می شود و آنها را نمی پذیرد فلذا ایمانش را از دست می دهد .
  همچنین چنین فردی که شما گفتید نیز اگر به اصل قیامت اعتقاد نداشته باشد،ایمان ندارد ، اما اگر به قیامت اعتقاد دارد و می داند که این کار گناه است و باز ادامه میدهد ، این شخص مسلمان گناهکار است و باید توبه کند .

  موفق باشید 


title: پاسخ دوم مسلمان گناهكار يا كافر
text:
  مسلمان گناهكار يا كافر ؟


  ●پرسش :

  می دانیم عذاب روز قیامت رذیله ی چون مثلا استراق سمع پنهانی ریخته شدن سرب داغ در گوش است
  اگر کسی به ظاهر مسلمان که نماز هم نمی خواند این را بداند ولی ایمان راسخ ندارد به خاطر همین همچنان به این رذیله ادامه دهد

  آیا این کار او ایمان نداشتند به قیامت نیست؟
  اگر در این حالت بدونه توبه بمیرد مسلمان میمیرد؟ یا کافر


  ●پاسخ دوم:
  پاسخ :

  کسی که به توحید یعنی وحدانیت خداوند اعتقاد دارد . همچنین بر اینکه پیامبر اکرم (ص) از سوی خداوند به عنوان پیامبر مبعوث شده اند ، معتقد است ، چنین شخصی مسلمان شمرده می شود . البته نباید اموری که انکار آنها موجب انکار یکی از اصول فوق می شود را نیز منکر بشود به عبارت دیگر اگر پیامبر سخنی را از سوی خداوند نقل می کند ولی این شخص خدایی بودن این سخن را قبول نکند (که نتیجه اش این می شود که رسالت پیامبر از سوی خدا را نپذیرفته است ) در این صورت باز هم به ایمان او لطمه می زند . (1) (2)
  اما اگر فردی به دو اصل فوق معتقد است و همچنین احکام و معارف دینی را هم از سوی خدا می داند ، اما در مقام عمل کردن سستی می کند ، این فرد مسلمان گنه کار است نه اینکه کافر باشد . البته باید توبه کند و گذشته خود را جبران کند ولی صرف اینکه برخی از گناهان را مرتکب شده است موجب کافر شدن نمی شود البته اگر این رویه (گناهکاری) ادامه یابد ، زمینه ساز از دست رفتن ایمان می شود و فرد در برابر حقایق سخت می شود و آنها را نمی پذیرد فلذا ایمانش را از دست می دهد .
  همچنین چنین فردی که شما گفتید نیز اگر به اصل قیامت اعتقاد نداشته باشد،ایمان ندارد ، اما اگر به قیامت اعتقاد دارد و می داند که این کار گناه است و باز ادامه میدهد ، این شخص مسلمان گناهکار است و باید توبه کند .

  هرکسی که مرتکب گناه و معصیتی شده است ، باید سعی در توبه نماید . برای توبه شرایط و آداب مختلفی شمرده شده است که با توجه به اینکه موضوع بحث ما نیست به آنها اشاره نمی کنیم و تنها به این مقدار کفایت می کنیم که توبه کننده باید ابتدا به زشتی عمل خویش پی ببرد و واقعا از آن پیشمان شود و سپس در پی جبران گذشته خود برآید . این جبران کردن گاهی مربوط به حق الله مانند نماز و روزه است وگاهی مربوط به حق الناس مانند غیبت و تهمت و خسارت مالی و ... است .

  1. 1- توضیح المسائل مراجع ج 1 مسئله 110 و اجوبه الاستفتاءات (فارسی) ص64 س 320
  2. 2- برخی از احادیث که مدعای فوق را ثابت می کنند : سنن ترمذى، 12610، سنن نسائى، ح 4990، سنن ابوداود، ح 4695.




  لينك بحث اصلي :
  http://www.askdin.com/thread20532.html


title: توشه برای مواقف آخرت چی ببریم
text:
  توشه برای مواقف آخرت چی ببریم؟



  ●سوال:
  سلام خدمت دوستان
  ***************
  ما در توصیه های همه بزرگان دین می شنویم که برای آخرت خودتان توشه خوب و کافی جمع آوری کنید که راهی بس دراز در پیش روی دارید!

  با این مضمون من چند تا سوال برام پیش اومده:

  1-اول اینکه (بعد از اینکه اون پرده های آخرت نمایان شد و رستاخیز صورت گرفت) این همه راه رو ما باید پیاده بریم؟و آیا تنها هستیم یعنی هر کس جاده خود را طی می کند؟

  2-این توشه که گفته شده جمع کنید به چه چیز هایی اطلاق می شود؟ (اگر ممکن هست طبق اولویت بیان کنید)

  3-این توشه ها (مثل نماز و قرآن و...) در آخرت به چه صورتی ظاهر می شود؟(مثلا فقط به شکل غذا هست ؟)

  4-آیا هر عمل خیر ما به عنوان توشه برای ما ذخیره می شود یا نه حتما باید خالص برای خدا باشد؟

  5-آیا گناهان ما آن توشه هایی را که با زحمت جمع کردیم (مثلا یک ماه روزه سخت توی گرما) را باطل می کند؟
  چه روش هایی برای اینکه آنها را هدر نرود تا جمع آوری شوند پیشنهاد میشود؟(برای ما انسانهای عادی )

  6_اگر توشه نداشته باشیم تکلیفمون در مواقف 50 گانه ای که بزرگان میگن چی میشود؟

  تشکر



  ●پاسخ سوال اول:
  در محشر ، هر انسانی كه (در دنیا) به ندای هر كس لبيک گفت و دعوت او را اجابت و از او پيروی كرد با همان كس وارد محشر مي‏شود. (آیة الله جوادی آملی، تفسیر موضوعی، ج4، ص349.)

  أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ ص عَنِ السَّاعَةِ فَقَالَ مَا أَعْدَدْتَ لَهَا قَالَ حُبَّ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ قَالَ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ .( بحارالأنوار ،ج 27 ،ص 85-86.)

  انس بن مالک نقل می کند : مردى، از رسول خداصلى الله عليه وآله درباره قيامت پرسيد.حضرت فرمود: براى آن روز، چه فراهم كرده اى؟ گفت: دوستى خدا و رسولش را. حضرت فرمود: تو با كسى خواهى بود كه دوستش دارى».


title: پاسخ سوال دوم توشه برای مواقف آخرت چی ببریم
text:
  پاسخ سوال دوم توشه برای مواقف آخرت چی ببریم؟



  ●سوال:
  سلام خدمت دوستان
  ***************
  ما در توصیه های همه بزرگان دین می شنویم که برای آخرت خودتان توشه خوب و کافی جمع آوری کنید که راهی بس دراز در پیش روی دارید!

  با این مضمون من چند تا سوال برام پیش اومده:

  1-اول اینکه (بعد از اینکه اون پرده های آخرت نمایان شد و رستاخیز صورت گرفت) این همه راه رو ما باید پیاده بریم؟و آیا تنها هستیم یعنی هر کس جاده خود را طی می کند؟

  2-این توشه که گفته شده جمع کنید به چه چیز هایی اطلاق می شود؟ (اگر ممکن هست طبق اولویت بیان کنید)

  3-این توشه ها (مثل نماز و قرآن و...) در آخرت به چه صورتی ظاهر می شود؟(مثلا فقط به شکل غذا هست ؟)

  4-آیا هر عمل خیر ما به عنوان توشه برای ما ذخیره می شود یا نه حتما باید خالص برای خدا باشد؟

  5-آیا گناهان ما آن توشه هایی را که با زحمت جمع کردیم (مثلا یک ماه روزه سخت توی گرما) را باطل می کند؟
  چه روش هایی برای اینکه آنها را هدر نرود تا جمع آوری شوند پیشنهاد میشود؟(برای ما انسانهای عادی )

  6_اگر توشه نداشته باشیم تکلیفمون در مواقف 50 گانه ای که بزرگان میگن چی میشود؟

  تشکر



  ●پاسخ سوال دوم:

  با توجه به روایات می توان گفت که بهترین توشه ، تقوا و پرهیزگاری است.

  امام علی علیه السلام : تقوا کلید درستی و توشه قیامت و آزادی از هر بندگی و نجات از هر تباهی است. (نهج البلاغه، فیض الاسلام، خطبه‌ 16.)

  حضرت على (ع ) هنگامى كه به زيارت اهل قبور رفته بود، فرمود: اَلسَّلامُ عَلَيْكُمْ يا اءَهْلَ الْقُبُورِ، اَنْتُمْ لَنا سَلَفٌ وَ نَحْنُ لَكُمْ خَلَفٌ وَ اِنّا اِنْ شاءَ اللّهُ بِكُمْ لاحِقُونَ ... ثُمَّ قالَ: اَما اءِنَّهُمْ اِنْ نَطَقُوا لَقالُوا: وَجَدْنَا التَّقْوى خَيْرَ زادٍ. (وسائل ‏الشيعة،ج3 ،ص226 ؛ بحارالأنوار ،ج32 ،ص553 .)

  سلام بر شما اى اهل قبور! شما پيشينيان ما و ما جانشين شما هستيم و بطور يقين ان شاءاللّه ، ما به شما ملحق مى شويم ... سپس فرمود: آگاه باشيد! اگر ايشان سخن مى گفتند به يقين مى گفتند: ما تقوا و پرهيزكارى را بهترين توشه يافتيم .

  تقوا دارای مصادیق مختلفی است که به تعدادی از آنها اشاره می کنیم :

  پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمایند : يَا عَلِيُّ حُبُّكَ تَقْوَى وَ إِيمَانٌ وَ بُغْضُكَ كُفْرٌ وَ نِفَاقٌ . (بحارالأنوار،ج 39 ،ص 263.) ای علی حب و محبت تو، تقوا و ایمان است و بغض و دشمنی باتو کفر و نفاق است.

  امام باقر علیه السلام فرمودند : امام علی علیه السلام می فرمود:ُ إِنَّ لِأَهْلِ التَّقْوَى عَلَامَاتٍ يُعْرَفُونَ بِهَا صِدْقُ الْحَدِيثِ وَ أَدَاءُ الْأَمَانَةِ وَ وَفَاءٌ بِالْعَهْدِ وَ قِلَّةُ الْعَجْزِ وَ الْبُخْلِ وَ صِلَةُ الْأَرْحَامِ وَ رَحْمَةُ الضُّعَفَاءوَ قِلَّةُ الْمُؤَاتَاةِ لِلنِّسَاءِ وَ بَذْلُ الْمَعْرُوفِ وَ حُسْنُ الْخُلُقِ وَ سَعَةُ الْحِلْمِ وَ اتِّبَاعُ الْعِلْمِ فِيمَا يُقَرِّبُ إِلَى اللَّه‏ ... (بحارالأنوار ،ج 67 ،ص 282.)

  برای اهل تقوا نشانه هایی است که به وسیله آنها شناخته می شوند : راستگويى، امانتدارى، وفاى به عهد ، اظهار عجز نکردن و بخل نورزیدن، صله ارحام، شفقت بر ضعیفان، کمتر با زنان محشور بودن، اشاعه معروف، حسن خلق، بردباری و جست و جوی دانشی که انسان را به خدا نزدیک کند.و... .

  سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ قَالَ يُطَاعُ فَلَا يُعْصَى وَ يُذْكَرُ فَلَا يُنْسَى وَ يُشْكَرُ فَلَا يُكْفَرُ .(وسائل‏ الشيعة ،ج15 ،ص235 .)

  از امام صادق عليه السلام درباره آيه (تقواى الهى داشته باشيد آنگونه كه حقّ تقواست) سئوال شد، فرمودند: از خدا فرمان مى برد و نافرمانى نمى كند، به ياد اوست و فراموشش نمى كند، شكرگزار اوست و كفران نمى كند. 


title: پاسخ سوال سوم توشه برای مواقف آخرت چی ببریم
text:
  پاسخ سوال سوم توشه برای مواقف آخرت چی ببریم؟



  ●سوال:
  سلام خدمت دوستان
  ***************
  ما در توصیه های همه بزرگان دین می شنویم که برای آخرت خودتان توشه خوب و کافی جمع آوری کنید که راهی بس دراز در پیش روی دارید!

  با این مضمون من چند تا سوال برام پیش اومده:

  1-اول اینکه (بعد از اینکه اون پرده های آخرت نمایان شد و رستاخیز صورت گرفت) این همه راه رو ما باید پیاده بریم؟و آیا تنها هستیم یعنی هر کس جاده خود را طی می کند؟

  2-این توشه که گفته شده جمع کنید به چه چیز هایی اطلاق می شود؟ (اگر ممکن هست طبق اولویت بیان کنید)

  3-این توشه ها (مثل نماز و قرآن و...) در آخرت به چه صورتی ظاهر می شود؟(مثلا فقط به شکل غذا هست ؟)

  4-آیا هر عمل خیر ما به عنوان توشه برای ما ذخیره می شود یا نه حتما باید خالص برای خدا باشد؟

  5-آیا گناهان ما آن توشه هایی را که با زحمت جمع کردیم (مثلا یک ماه روزه سخت توی گرما) را باطل می کند؟
  چه روش هایی برای اینکه آنها را هدر نرود تا جمع آوری شوند پیشنهاد میشود؟(برای ما انسانهای عادی )

  6_اگر توشه نداشته باشیم تکلیفمون در مواقف 50 گانه ای که بزرگان میگن چی میشود؟

  تشکر



  ●پاسخ سوال سوم:

  اعمال نیک انسان در روز قیامت به صورت های مختلفی ظاهر می شود. برخی باعث می شود انسان از تشنگی و گرسنگی قیامت در امان باشد برخی باعث می شود انسان در محشر دارای لباس باشد و ...

  پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمایند: رَأَى لَيْلَةَ الْإِسْرَاءِ مَكْتُوباً عَلَى الْبَابِ الثَّالِثِ مِنَ النَّارِ هَذِهِ الْكَلِمَاتُ مَنْ أَرَادَ أَنْ لَا يَكُونَ عُرْيَاناً يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلْيَكْسُ الْجُلُودَ الْعَارِيَةَ وَ مَنْ أَرَادَ أَنْ لَا يَكُونَ عَطْشَاناً يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلْيَسْقِ الْعَطْشَانَ فِي الدُّنْيَا وَ مَنْ أَرَادَ أَنْ لَا يَكُونَ جَائِعاً يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلْيُطْعِمِ الْجَوْعَانَ فِي الدُّنْيَا . (مستدرك الوسائل،ج3، ص317.)

  پیامبر صلی الله علیه و آله در شب معراج مشاهده كردند كه بر روی در سوم جهنم نوشته شده:هر كس می خواهد در روز قيامت برهنه نباشد، پس برهنگان را بپوشاند و هر كس مي خواهد در روز قيامت تشنه نباشد،پس تشنه گان را سيراب نمايد. وهر كس كه می خواهد از گرسنگی روز قيامت در امان باشد پس گرسنگان را سير كند.

  پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند : ... تَكُونُ صَلَاةُ الْعَبْدِ عِنْدَ الْمَحْشَرِ تَاجاً عَلَى رَأْسِهِ وَ نُوراً عَلَى وَجْهِهِ وَ لِبَاساً عَلَى بَدَنِهِ وَ سِتْراً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ النَّارِ وَ حُجَّةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الرَّبِّ جَلَّ جَلَالُهُ وَ نَجَاةً لِبَدَنِهِ مِنَ النَّارِ وَ جَوَازاً عَلَى الصِّرَاطِ وَ مِفْتَاحاً لِلْجَنَّةِ وَ مُهُوراً لِلْحُورِ الْعِينِ وَ ثَمَناً لِلْجَنَّةِ بِالصَّلَاةِ يَبْلُغُ الْعَبْدُ إِلَى الدَّرَجَةِ الْعُلْيَا لِأَنَّ الصَّلَاةَ تَسْبِيحٌ وَ تَهْلِيلٌ وَ تَحْمِيدٌ وَ تَكْبِيرٌ وَ تَمْجِيدٌ وَ تَقْدِيسٌ وَ قَوْلٌ وَ دَعْوَة. (بحار الانوار،ج79،ص231.)

  نماز آدمى به هنگام محشر، ناجى بر سر او و نورى بر سیما و پوشش بر بدنش و حجابى میان او و آتش و حجتى میان وى و پروردگارش مى باشد، باعث رهایى بدن او از آتش است . نماز وسیله عبور از صراط و كلید بهشت و مهریه حوریان و بهاى بهشت است . آدمى به وسیله نماز به بالاترین درجه مى رسد، زیرا نماز تسبیح و تهلیل و تكبیر و تمجید و تقدیس و دعا و سخن است .

  امام صادق علیه السلام : مَنْ قَرَأَ الْبَقَرَةَ وَ آلَ عِمْرَانَ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تُظِلَّانِهِ عَلَى رَأْسِهِ مِثْلَ الْغَمَامَتَيْنِ أَوْ مِثْلَ الْغَيَايَتَيْن‏ . (وسائل الشیعه، ج6، ص249.) هر كس سوره بقره و آل عمران را بخواند، روز قیامت این دو سوره مانند دو قطعه ابر، یا دو عبا و یا دو سایبان، بر سر او سایه می افكنند.

  -------------------------
  برای آشنایی بیشتر با خواص سوره های قرآن و اعمال عبادی و مستحبات به کتاب " ثواب الاعمال " شیخ صدوق (ره) مراجعه بفرمائید.


title: پاسخ سوال چهارم توشه برای مواقف آخرت چی ببریم
text:
  پاسخ سوال چهارم توشه برای مواقف آخرت چی ببریم



  ●سوال:
  سلام خدمت دوستان
  ***************
  ما در توصیه های همه بزرگان دین می شنویم که برای آخرت خودتان توشه خوب و کافی جمع آوری کنید که راهی بس دراز در پیش روی دارید!

  با این مضمون من چند تا سوال برام پیش اومده:

  1-اول اینکه (بعد از اینکه اون پرده های آخرت نمایان شد و رستاخیز صورت گرفت) این همه راه رو ما باید پیاده بریم؟و آیا تنها هستیم یعنی هر کس جاده خود را طی می کند؟

  2-این توشه که گفته شده جمع کنید به چه چیز هایی اطلاق می شود؟ (اگر ممکن هست طبق اولویت بیان کنید)

  3-این توشه ها (مثل نماز و قرآن و...) در آخرت به چه صورتی ظاهر می شود؟(مثلا فقط به شکل غذا هست ؟)

  4-آیا هر عمل خیر ما به عنوان توشه برای ما ذخیره می شود یا نه حتما باید خالص برای خدا باشد؟

  5-آیا گناهان ما آن توشه هایی را که با زحمت جمع کردیم (مثلا یک ماه روزه سخت توی گرما) را باطل می کند؟
  چه روش هایی برای اینکه آنها را هدر نرود تا جمع آوری شوند پیشنهاد میشود؟(برای ما انسانهای عادی )

  6_اگر توشه نداشته باشیم تکلیفمون در مواقف 50 گانه ای که بزرگان میگن چی میشود؟

  تشکر



  ●پاسخ سوال چهارم:

  بنا به آنچه در روایات وارد شده است نیت به مانند روح عمل می باشد. هر عمل نیکی علاوه بر اینکه باید صحیح و کامل انجام شود باید برای رضای خدا انجام شود. تنها در این صورت است که مورد قبول واقع می شود.

  پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمایند: َ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَ إِنَّمَا لِامْرِئٍ مَا نَوَى‏. (وسائل‏ الشيعة، ج1 ،ص48 .) همانا اعمال به نيت است و براى هر شخص آن چه قصد كرده مى‏ باشد.

  امام صادق علیه السلام می فرمایند : إِنَّ اللَّهَ يَحْشُرُ النَّاسَ عَلَى نِيَّاتِهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَة. (وسائل‏ الشيعة ،ج 1،ص 48.) خداوند در روز قیامت مردم را بر اساس نیت هایشان محشور می کند.


title: پاسخ سوال پنجم توشه برای مواقف آخرت چی ببریم
text:
  پاسخ سوال پنجم توشه برای مواقف آخرت چی ببریم



  ●سوال:
  سلام خدمت دوستان
  ***************
  ما در توصیه های همه بزرگان دین می شنویم که برای آخرت خودتان توشه خوب و کافی جمع آوری کنید که راهی بس دراز در پیش روی دارید!

  با این مضمون من چند تا سوال برام پیش اومده:

  1-اول اینکه (بعد از اینکه اون پرده های آخرت نمایان شد و رستاخیز صورت گرفت) این همه راه رو ما باید پیاده بریم؟و آیا تنها هستیم یعنی هر کس جاده خود را طی می کند؟

  2-این توشه که گفته شده جمع کنید به چه چیز هایی اطلاق می شود؟ (اگر ممکن هست طبق اولویت بیان کنید)

  3-این توشه ها (مثل نماز و قرآن و...) در آخرت به چه صورتی ظاهر می شود؟(مثلا فقط به شکل غذا هست ؟)

  4-آیا هر عمل خیر ما به عنوان توشه برای ما ذخیره می شود یا نه حتما باید خالص برای خدا باشد؟

  5-آیا گناهان ما آن توشه هایی را که با زحمت جمع کردیم (مثلا یک ماه روزه سخت توی گرما) را باطل می کند؟
  چه روش هایی برای اینکه آنها را هدر نرود تا جمع آوری شوند پیشنهاد میشود؟(برای ما انسانهای عادی )

  6_اگر توشه نداشته باشیم تکلیفمون در مواقف 50 گانه ای که بزرگان میگن چی میشود؟

  تشکر



  ●پاسخ سوال پنجم:

  بله برخی از گناهان باعث از بین رفتن اعمال صالح می شود مانند :

  کفر و شرک : "مَنْ یَکْفُرْ بِالْإیمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَ هُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرینَ" (مائدة/ 5) ‌هر کس به ایمان (دین اسلام) کافر شود عمل او تباه شده و در آخرت از زیان کاران خواهد بود.

  نفاق : "وَ یَقُولُ الَّذینَ آمَنُوا أَ هؤُلاءِ الَّذینَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَیْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَکُمْ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرین‏ " (مائده/ 53) ‌آنها که ایمان آورده‏اند مى‏گویند: ”‌آیا این (منافقان) همان ها هستند که با نهایت تأکید سوگند یاد کردند که با شما هستند؟!(چرا کارشان به این جا رسید؟!) (آرى،) اعمالشان نابود گشت، و زیان کار شدند.

  تکذیب آیات خداوند و روز قیامت : " وَ الَّذینَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ هَلْ یُجْزَوْنَ إِلاَّ ما کانُوا یَعْمَلُون‏ " (اعراف/ 147) ‌و کسانى که آیات، و دیدار رستاخیز را تکذیب (و انکار) کنند، اعمالشان نابود مى گردد، آیا جز آن چه را عمل مى‏کردند پاداش داده مى‏شوند؟!

  ترک نماز

  عبید بن زراره می گوید:سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ فَقَالَ مَنْ تَرَكَ الْعَمَلَ الَّذِي أَقَرَّ بِهِ قُلْتُ فَمَا مَوْضِعُ تَرْكِ الْعَمَلِ حَتَّى يَدَعَهُ أَجْمَعَ قَالَ مِنْهُ الَّذِي يَدَعُ الصَّلَاةَ مُتَعَمِّداً لَا مِنْ سُكْرٍ وَ لَا مِنْ عِلَّةٍ . (الکافی، ج 2، ص 387.)

  از امام صادق علیه السلام پیرامون تفسیر آیه: ”‌‌ هر کس به ایمان (دین اسلام) کافر شود عمل او تباه می شود”‌‌.(مائده/ 5) پرسیدم، فرمود: مقصود آن کسى است که کردارى که به آن اقرار و اعتراف کرده، ترک کند، عرض کردم: مرتبه ترک آن عمل چیست؟ همه آن را رها کند؟ فرمود از آن جمله است کسى که عمداً بدون این که مست باشد و یا علّتى داشته باشد، نماز را ترک کند.

  شک و تردید

  یکی از یاران امام صادق علیه السلام به نام مفضل می گوید از آن حضرت شنیدم که می فرمود: مَنْ شَكَّ أَوْ ظَنَّ وَ أَقَامَ عَلَى أَحَدِهِمَا أَحْبَطَ اللَّهُ عَمَلَهُ إِنَّ حُجَّةَ اللَّهِ هِيَ الْحُجَّةُ الْوَاضِحَةُ . (الکافی، ج 2، ص 400.)

  کسی که تردید یا گمان داشته باشد و بر آن پا برجا باشد، خدا عملش را تباه می کند، حجت خداوند حجت روشن است.

  توضیح: منظور شک و تردید برای کسی است که امکان رسیدن به یقین برایش وجود دارد برای چنین کسی جایز نیست که در همچنان در شکش باقی بماند و با شک اعمالش را انجام دهد.(ر.ک:مرآة العقول، ج 11، ص 186.)


title: پاسخ سوال شیشم ،توشه برای مواقف آخرت چی ببریم
text:
  پاسخ سوال شیشم ،توشه برای مواقف آخرت چی ببریم



  ●سوال:
  سلام خدمت دوستان
  ***************
  ما در توصیه های همه بزرگان دین می شنویم که برای آخرت خودتان توشه خوب و کافی جمع آوری کنید که راهی بس دراز در پیش روی دارید!

  با این مضمون من چند تا سوال برام پیش اومده:

  1-اول اینکه (بعد از اینکه اون پرده های آخرت نمایان شد و رستاخیز صورت گرفت) این همه راه رو ما باید پیاده بریم؟و آیا تنها هستیم یعنی هر کس جاده خود را طی می کند؟

  2-این توشه که گفته شده جمع کنید به چه چیز هایی اطلاق می شود؟ (اگر ممکن هست طبق اولویت بیان کنید)

  3-این توشه ها (مثل نماز و قرآن و...) در آخرت به چه صورتی ظاهر می شود؟(مثلا فقط به شکل غذا هست ؟)

  4-آیا هر عمل خیر ما به عنوان توشه برای ما ذخیره می شود یا نه حتما باید خالص برای خدا باشد؟

  5-آیا گناهان ما آن توشه هایی را که با زحمت جمع کردیم (مثلا یک ماه روزه سخت توی گرما) را باطل می کند؟
  چه روش هایی برای اینکه آنها را هدر نرود تا جمع آوری شوند پیشنهاد میشود؟(برای ما انسانهای عادی )

  6_اگر توشه نداشته باشیم تکلیفمون در مواقف 50 گانه ای که بزرگان میگن چی میشود؟

  تشکر



  ●پاسخ سوال ششم:

  امام علی علیه السلام می فرمایند : آه مِنْ قِلَّةِ الزّادِ وَ طُولِ الطَّريقِ وَ بُعْدِ السَّفَرِ وَ عَظيمِ الْمَوْرِدِ (نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، حكمت 74.)
  آه از كمى توشه (راه آخرت ) و طولانى بودن راه و دوربودن سفر و بزرگ بودن مقصد و محل ورود.


  اگر برای آخرت خود در این فرصتی که در دنیا داریم توشه ای را فراهم نکنیم در مواقف و سختی های قیامت درمانده می شویم و هیچ راه گریزی نداریم و در عذاب و سختی خواهیم بود. پس بهتر است که در این دنیا به فکر تهیه توشه ای برای خود باشیم تا در این دنیا و آن دنیا آسایش داشته باشیم. هنگامی که برای فردا توشه ای را اماده کنیم بدون هیچ گونه ترس و هراسی به استقبال مرگ خواهیم رفت. چرا که بنا به آنچه در روایات آمده است یکی از عواملی که باعث ترس از مرگ می شود نداشتن توشه است.

  امام صادق عليه السلام از پدر بزرگوارشان امام باقر علیه السلام نقل كرده اند كه فرموند: أَتَى النَّبِيَّ ص رَجُلٌ فَقَالَ مَا لِي لَا أُحِبُّ الْمَوْتَ فَقَالَ لَهُ أَ لَكَ مَالٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَقَدَّمْتَهُ قَالَ لَا قَالَ فَمِنْ ثَمَّ لَا تُحِبُّ الْمَوْت‏ (بحارالانوار، ج6، ص127.)

  مردى خدمت پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله آمد و عرض كرد: چه شده كه من مرگ را دوست ندارم ؟حضرت فرمود:آيا مال (و ثروت ) دارى ؟ عرض كرد: بله فرمود: آيا آنرا از پيش فرستاده اى ؟ و در كار خير و براى آخرت مصرف كرده اى ؟ عرض كرد: نه فرمود: به همين علت مرگ را دوست نمى دارى .


title: آیا خدا در قیامت قابل رویت هست
text:
  آیا خدا در قیامت قابل رویت هست؟؟ 


  ●سوال:

  سلام خدمت دوستان عزیز
  من یک سوال مبهم دیگه دارم
  1-اینکه میگن در روز قیامت همه خدا رو مشاهده میکنن چه معنی داره؟در حالی که بارها گفته شده که خدا قابل رویت نیست و انسانها نمی توانن او را ببینن حتی پبامبر هم قادر نبود اونو ببینه فقط با قلبش اونو حس کرد!

  2-و اینکه میگن خدا در بهشت عدن خودش به میان پیامبران و امامان میاد و با دستان خودش براشون شراب بهشتی می ریزه چه معنی میدهد ؟ایا این درسته؟

  من اینو در یک قرآن قدیمی خوندم! 




  ●پاسخ:
  با سلام

  وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ (22) إِلى‏ رَبِّها ناظِرَةٌ (23):آن روز چهره‏ هايى تازه و خرم است، (22)
  كه [پاداش‏] پروردگار خويش را چشم مى‏ دارند (23)

  جمعى از بيخبران آيه فوق را اشاره به مشاهده حسى خداوند در قيامت گرفته‏ اند. و مى‏ گويند در آن روز خدا را با همين چشم ظاهر مشاهده خواهند كرد! در حالى كه چنين مشاهده‏اى لازمه‏اش جسمانى بودن خداوند، و وجود در مكان و كيفيت و حالت خاص جسمانى است، و مى‏ دانيم ذات پاكش از اين آلودگيها بر كنار است، همانگونه كه در آيات مختلف قرآن كرارا روى آن تكيه شده است از جمله در آيه 103 سوره انعام مى‏خوانيم: لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ:" چشمها او را نمى‏ بيند، و او چشمها را مى‏ بيند" اين آيه مطلق است، و هيچ اختصاص به دنيا ندارد.

  پيغمبر اكرم ص فرمودند:

  اذا دخل اهل الجنة الجنة يقول اللَّه تعالى تريدون شيئا ازيدكم؟
  فيقولون ا لم تبيض وجوهنا؟ ا لم تدخلنا الجنة و تنجينا من النار؟
  قال فيكشف اللَّه تعالى الحجاب فما اعطوا شيئا احب اليهم من النظر الى ربهم!:
  " هنگامى كه اهل بهشت وارد بهشت مى‏ شوند خداوند مى‏ فرمايد: چيز ديگرى مى‏خواهيد بر شما بيفزايم؟
  آنها مى‏ گويند: (پروردگارا همه چيز به ما داده‏اى) آيا روى ما را سفيد نكردى؟ آيا ما را وارد بهشت ننمودى؟ و رهايى از آتش نبخشيدى؟
  در اين هنگام حجابها كنار مى‏ رود (و خداوند را با چشم دل مشاهده مى‏ كنند) و در آن حال چيزى محبوبتر نزد آنان از نگاه به پروردگارشان نيست" .

  جالب توجه اينكه: در حديثى از" انس بن مالك" از آن حضرت ص آمده است كه فرمود:
  ينظرون الى ربهم بلا كيفيت و لا حد محدود و لا صفة معلومة
  :" آنها به پروردگارشان مى‏نگرند بدون كيفيت و حد محدود و صفت مشخصى"! .

  و اين حديث تاكيدى است بر شهود باطنى نه مشاهده با چشم.( تفسير نمونه، ج‏25، ص: 305)






  ●در روايات اهل بيت ع شديدا اين عقيده خرافى نفى شده و با تعبيرات كوبنده‏اى از معتقدين آن انتقاد گرديده است از جمله اينكه يكى از ياران معروف امام صادق ع به نام" هشام" مى‏ گويد: نزد امام صادق ع بودم كه معاويه بن وهب (يكى ديگر از دوستان آن حضرت) وارد شد و گفت: اى فرزند پيامبر چه مى‏ گويى در مورد خبرى كه در باره رسول خدا ص وارد شده كه او خداوند را ديد؟ به چه صورت ديد؟!

  و همچنين در خبر ديگرى كه از آن حضرت نقل شده كه مؤمنان در بهشت پروردگار خود را مى‏ بينند، به چه شكل خواهند ديد؟! امام صادق ع تبسم (تلخى) كرد و فرمود: اى معاوية بن وهب! چقدر زشت است كه انسان هفتاد، هشتاد سال عمر كند، در ملك خدا زندگى نمايد و نعمت او را بخورد، اما او را درست نشناسد، اى معاويه! پيامبر ص هرگز خداوند را با اين چشم مشاهد نكرد، مشاهده بر دو گونه است مشاهده با چشم دل و مشاهده با چشم ظاهر، هر كس مشاهده با چشم دل را بگويد درست گفته و هر كس مشاهده با چشم ظاهر را بگويد دروغ گفته و به خدا و آيات او كافر شده است، زيرا پيامبر ص فرمود: هر كس خدا را شبيه خلق بداند كافر است‏(معانى الاخبار شیخ صدوق)

  و در روايت ديگرى كه در كتاب توحيد صدوق از اسماعيل بن فضل نقل شده مى‏گويد: از امام صادق ع پرسيدم آيا خدا در قيامت ديده م ى‏شود؟ فرمود:
  منزه است خداوند از چنين چيزى و بسيار منزه است ...
  ان الأبصار لا تدرك الا ما له لون و الكيفية و اللَّه خالق الالوان و الكيفيات‏
  :" چشمها نمى‏ بيند جز چيزهايى را كه رنگ و كيفيتى دارند در حالى كه خداوند آفريننده رنگها و كيفيتها است"(نور الثقلين جلد اول صفحه 753)


title: 50موقف قيامت و راه هاي رهايي از آن
text:
  50موقف قيامت و راه هاي رهايي از آن؟ 


  ●سوال:
  با سلام
  اسامي 50 موقف قيامت را مي خواستم بدونم و همچنين راه هاي رهايي از اين مواقف؟



  ●پاسخ:
  با سلام

  در سورة معارج آيه چهار آمده است: تعرج الملائكة والروح اليه في يومٍ كان مقداره خمسين الفَ سنَةٍ بسياري از مفسرين در ذيل اين آيه به حديثي از امام صادق ـ عليه السّلام ـ اشاره كرده اند كه حضرت در فرازي از آن ميفرمايند: حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبو عليها فان للقيامة خمسين موقفاً، كلّ موقفٍ مقداره الف سنةٍ(1) يعني نفس خود را حسابرسي كنيد پيش از آنكه در قيامت از شما حسابرسي كنند زيرا در قيامت پنجاه موقف و ايستگاه است كه هر يك (مقدار) هزار سال طول ميكشد.

  همين حديث را علامه مجلسي نيز در بحارالانوار با كمي تفاوت از امالي شيخ طوسي نقل كرده اند(2) چنان كه از حديث بر مي آيد
  مواقف
  قيامت را پنجاه موقف ذكر كرده اند ولي هيچ حديثي بدست نيامد كه اين پنجاه موقف را ذكر كرده باشد ولي بر اساس ساير روايات در اين باره اظهار نظرهايي صورت گرفته است. شيخ صدوق در رسالة اعتقادات ميفرمايد: عقيده ما اين است كه اسم هر يك از عقباتي كه در محشر هستند اسم يكي از فرايض اوامر و نواهي الهي است، كه در هر عقبه دربارة آن از انسان سؤال ميشود و در صورتي كه كوتاهي كرده باشد در آن حبس شده و حقّ خداوند از او مطالبه ميشود.(3)

  شيخ مفيد نيز در توضيح همين عبارت صدوق ميگويد: عقبات عبارتند از اعمال واجب و سؤال از آنها و منظور از عقبات كوهها و دره هاي واقعي نيست بلكه اعمال به عقبه تشبيه شدهاند چنان كه در آية شريفه: فلا اقتحم العقبه، و ما ادريك ما العقبه(4)، آمده است. يعني: ولي او از آن گردنة مهم نگذشت و تو چه مي‌داني آن گردنه چيست.(5)

  شيخ صدوق برخي از اين عقبات را كه بر روي صراط هستند چنين نام ميبرد، ولايت، مرصاد(6)، رحم، امانت، صلاة و... كه مورد تأييد شيخ نيز قرار ميگيرد(7).
  صاحب كنزالدقائق در تفسير سورة معارج فرازي از يك حديث را ذكر كرده كه به آن اشاره ميكنيم(8)روايتي طولاني از اميرالمؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ در كتاب التوحيد شيخ صدوق آمده است كه از آن فردي در بارة‌ اختلافات ظاهري آيات قرآن از حضرت سؤال ميكنند و در بخشي از آن روايت به آيات قيامت اشاره ميكند آيات 38 نبأ و 23 انعام و 25 عنكبوت و 65 ص و 28 ق و 65 يس را ذكر ميكند. كه در يكي خبر ميدهد كه آنها سخن نميگويند در ديگري با اذن سخن ميگويند و صحيح ميگويند و در آيه ديگر از اين كه آنها خود را مشرك نميدانند خبر ميدهد و در جاي ديگر مُخاصمة اهل جهنم را بيان ميكند.

  حضرت در جواب ميفرمايند هر يك از اين آيات مربوط به يكي از مواطن قيامت است چرا كه در يك موطن خداوند انسانها را در يك جا جمع ميكند و آنها گروه گروه ميشوند و با هم صحبت ميكنند و برخي براي برخي استغفار ميكنند و برخي ديگران را لعن ميكنند. در موطني ديگر به احوالات خود گريه ميكنند، در يك موطن از آنها استنطاق ميشود ولي ميگويند ما مشرك نبوديم و خداوند بر دهان آنها مهر زده و از اعضاء و جوارحشان سؤال ميكند، در موطن ديگر از هم ميگريزند و در اين موطن انبياء شهادت ميدهند و(9)... .

  ظاهر سخن اميرالمؤمنين چنان نيست كه مواطن قيامت منحصر به همين موارد باشد لذا برخي از نويسندگان تلاش كردهاند بر همين منوال،
  مواقف
  قيامت را بر اساس آيات قرآن بيان كنند، برخي نيز بر اساس رواياتي كه موارد سؤال در قيامت را ذكر كرده اند اين
  مواقف
  را بر شمرده اند .

  درباره مدت زمان توقف در اين
  مواقف
  علامه طباطبايي ميفرمايند: منظور از پنجاه هزار سال بودن آن است كه اين فاصله به قدري است كه اگر در اين دنيا باشد و زمان جاري در اين دنيا بر آن منطبق شود پنجاه هزارسال طول خواهد كشيد ولي چنان كه در روايت آمده به فرموده پيامبر اكرم (ص) اين زمان براي مؤمن از مدت زمان اداي يك نماز واجب در دنيا كوتاهتر است(10).


  پاورقی:
  1. كليني، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران، دارلكتب الاسلامي، چاپ چهارم، 1362، ج8، ص 143، ح 108.
  2. مجلسي، محمد باقر، بحارالنوار، بيروت، دار احياء التراث العربي، 1403هـ ق، ج7، ص126، ح3.
  3. همان، ص129.
  4. ‌بلد: 11ـ13.
  5. بحارالنوار، همان.
  6. بر اساس آيه، ان ربك لبالمرصاد، فجر: 14.
  7. همان، ص130.
  8. مشهدي قمي، محمد بن محمد رضا، تفسير كنزالدقائق و بحرالغرايب، تحقيق حسين درگاهي، تهران، مؤسسه چاپ و نشر و وزارت ارشاد، 1411هـ ق، ج13، ص432.
  9. صدوق، ابي جعفر محمد بن علي، التوحيد، قم، ‌جامعه مدرسين حوزه علميه، بيتا، ص260، 261، ح5.
  10. طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان في تفسير القرآن، قم، ‌مؤسسه مطبوعاتي اسماعيليان، چاپ پنجم، 1371، ج20، ص7و 12.


title: مردم در روز قيامت چند دسته‏ اند
text:
  مردم در روز قيامت چند دسته‏ اند؟



  ●پاسخ:
  دسته بندى اول: پس از اينكه همه بندگان در صحنه قيامت حاضر مى‏ شوند، در آن صحنه مردم به دو گروه مشخص تقسيم مى‏شوند:
  (وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلى‏ رَبِّها ناظِرَةٌ وَ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ باسِرَةٌ تَظُنُّ أَنْ يُفْعَلَ بِها فاقِرَةٌ)؛قيامة (75)، آيات 22 - 26. «صورت‏هايى شاداب و مسرور است و به پروردگارش مى‏ نگرد و صورتهايى عبوس و در هم كشيده است زيرا مى‏ داند عذابى در پيش دارد كه پشت را در هم مى‏ شكند».
  دسته بندى دوم: در كنار اين تقسيم‏ بندى كلى، مردم در قيامت به دسته‏ هاى جزى‏ ترى تقسيم مى‏ شود و آن تقسيم مردم به اصحاب شمال و اصحاب يمين و سابقون است:
  (وَ كُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً فَأَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ)؛واقعة (56)، آيات 7 - 13. «و شما سه گروه خواهيد بود [نخست‏] سعادتمندان و خجستگانند، چه سعادتمندان و خجستگانى و گروه ديگر شقاوتمندان و شومانند. چه شقاوتمندانى و شومانى! و (سومين گروه) پيشگامان پيشگامند آنها مقربانند».
  در اين نگاه «مخلَصين» همان «سابقون» هستند و اصحاب شمال همان گروهى‏ اند كه با گناهان خود، خود را از محضر حق دور كرده‏ اند. اما اصحاب يمين، مؤمنان اهل نجات‏ اند.

  دسته بندى سوم:
   1. بهشتيان، 
  2. جهنميان، 
  3. مخلَّطون، 
  4. مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّه، 
  5. مستضعفان فكرى و
   6. اصحاب اعراف.

  امام صادق(ع) با استناد به آيات قرآن، اين شش گروه را چنين معرفى مى‏ فرمايند:
  «النَّاسُ عَلَى سِتَّةِ أَصْنَافٍ.
  قَالَ قُلْتُ أَ تَأْذَنُ لِى أَنْ أَكْتُبَهَا؟ قَالَ نَعَمْ.
  قُلْتُ مَا أَكْتُبُ؟ قَالَ اكْتُبْ أَهْلَ الْوَعِيدِ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ أَهْلِ النَّارِ.
  وَ اكْتُبْ (وَ آخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلاً صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً)؛اشاره به توبه (9)، آيه 102. قَالَ قُلْتُ مَنْ هَؤُلَاءِ قَالَ وَحْشِيٌّ مِنْهُمْ.
  قَالَ وَ اكْتُبْ (وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ)؛اشاره به توبه (9)، آيه 106. .
  قَالَ وَ اكْتُبْ (إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَ لا يَهْتَدُونَ سَبِيلاً)؛اشاره به نساء (4)، آيه 98.
  لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً إِلَى الْكُفْرِ وَ لَا يَهْتَدُونَ سَبِيلاً إِلَى الْإِيمَانِ (فَأُولئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ)؛اشاره به نساء (4)، آيه 99..
  قَالَ وَ اكْتُبْ أَصْحَابَ الْأَعْرَافِ‏اشاره به اعراف (7)، آيه 48.. قَالَ قُلْتُ وَ مَا أَصْحَابُ الْأَعْرَافِ؟ قَالَ قَوْمٌ اسْتَوَتْ حَسَنَاتُهُمْ وَ سَيِّئَاتُهُمْ فَإِنْ أَدْخَلَهُمُ النَّارَ فَبِذُنُوبِهِمْ وَ إِنْ أَدْخَلَهُمُ الْجَنَّةَ فَبِرَحْمَتِهِ»؛كافى، ج 2، ص 381.
  «مردم به شش گروه‏ اند؛ راوى مى‏ گويد: عرض كردم: اجازه مى‏ فرماييد تا آن را يادداشت كنم؟ فرمود: آرى. عرض كردم: چه بنويسم؟

  فرمود: بنويس، [دو گروه‏] اهل نويدند: از اهل بهشت و اهل آتش.

  بنويس. «گروهى ديگر، به گناهان خود اعتراف كرده‏ اند و كار خوب و بد را با هم آميخته‏ اند. عرض كردم: آنها چه كسانى‏ اند؟ فرمود: وحشى‏ غلام حبشى كه با دستور هند همسر ابوسفيان، حضرت حمزه را به شهادت رساند و سينه‏ اش را شكافت و جگر حمزه را تحويل هند داد. اما بعدها توبه كرد و به اسلام گرويد. از اين گروه است.

  فرمود: بنويس. گروهى ديگر به فرمان خداوند واگذار شده‏ اند [و كارشان با خدا است‏] يا آنان را مجازات مى‏ كند يا توبه آنان را مى‏ پذيرد.

  فرمود: بنويس. گروه ديگر مستضعفان فكرى‏ اند كه قرآن بدان‏ها اشاره دارد؛ مگر آن دسته از مردان و زنان و كودكانى كه به راستى مستضعف باشند و نه چاره‏اى دارند و نه راهى مى‏ يابند (يعنى، نه چاره‏اى به كفر دارند و نه راهى به ايمان دارند)؛ ممكن است خداوند آنها را عفو فرمايد.

  فرمود: بنويس. گروه ديگر، اصحاب اعراف‏ اند. عرض كردم: اصحاب اعراف به چه معنا است؟ فرمودند: گروهى كه خوبى‏ ها و بدى‏ هاى‏شان يكسان است؛ اگر آنها را به آتش وارد كند، به دليل گناهانشان است و اگر به بهشت ببرد، به دليل رحمت [بى پايانش ]است».

  با توجه به اين دسته بندى‏ ها - به ويژه دسته بندى سوم - به نظر مى‏ رسد كه مواقف ميزان و حساب براى «متوسطين» مردم است؛ زيرا بجز مؤمنان متوسط - كه پس از سير خود در نهايت به بهشت مى‏ روند - مؤمنان اديان ديگر - كه حق به آنها نرسيده و در دين خود پابرجا بوده‏ اند - يا اهل كتاب و كافران و مشركان كه روحيه استكبار نداشتند و جز سران كفر و نفاق نبوده‏ اند و در جهنم - به فضل الهى - تا ابد نيستند؛ بايد اين مواقف را طى كنند تا در نهايت به جايگاه اصلى خود - بهشت يا جهنم - برسند. بهشتيان در بهشت جاودان مى‏ مانند؛ اما جهنميان به دو گروه تقسيم مى‏ شوند: برخى تا ابد در جهنم مى‏ مانند و آنها سران كفر و شرك و نفاق و داراى روحيه استكبارى‏اند كه هيچ اميد اصلاحى بر آنان نمى‏ رود. اما ديگران، پس از طى مراحل اصلاح و پيدا كردن لياقت حضور در محضر الهى، به بهشت جاودان وارد مى‏ شوند.
  آرى روايات اهل بيت عصمت و طهارت را بايد با خود روايات سنجيد و تفسير كرد و ظاهراً تفسير روايت امام سجاد(ع) به اين است كه سران شرك و مشركان مستكبر، مستقيماً و بدون طى كردن مواقف حشر در آتش دوزخ گرفتار مى‏ شوند.


title: تصفیه حساب حق الناس در قیامت
text:
  تصفیه حساب حق الناس در قیامت



  از احادیث و آیات قرآن کریم به دست می آید که اگر انسان پیش از مردن نتواند از عهده حق الناس برآید و در همان حال بمیرد، در آن جهان سخت گرفتار خواهد شد. بعد از شرک، گناهی بدتر از ظلم در حق مردم نیست؛ زیرا ممکن است خداوند از حق خودش(حق الله) یعنی گناهانی که تنها تخلّف و معصیت الهی باشند، گذشت کند؛ ولی حق الناس که در دنیا ضایع شده است قابل بخشش نیست.

  بنابراین در حدیث امام باقر عليه السلام و امام علی عليه السلام خواندیم که گناهان سه دسته اند:
  گناهی که بخشیده میشود و آن ظلمی است که انسان به خود کرده است
  و گناهی که هرگز بخشیده نمی شود و آن شرک به خدا است: «انَّ الله لا یَغفرُ اَن یُشرکَ بِهِ»
  و گناهی که از آن گذشت نمی شود و آن بدهکاری مردم است: «فَالمُدائنه بَینَ العباد»،[1]
  زیرا مظالم عباد جنبه شاکی خصوصی دارد و تا شاکی گذشت نکند، قاضی نمی تواند گذشت کند. خداوند در قیامت وعده اجرای عدالت داده است و درمقام عدالت اقتصادی، حق مظلوم از ظالم گرفته می شود. در قیامت چک، وام، سند خانه، ملک و حساب بانکی وجود ندارد، پس چگونه حق مظلوم گرفته می شود؟

  در احادیث معاد آمده است که از کارهای خوب و شایسته بدهکار برمی دارند و به حساب طلبکار می گذارند تا کارهای نیک او بسیار شود و اگر کارهای نیک بدهکار کفایت نکند یا نداشته باشد، از گناهان طلبکار برمی دارند و به حساب بدهکار می گذارند و به این صورت، شاکی راضی می شود و این جا است که بدهکار با دست خالی به دوزخ می رود.

  پیامبر صلي الله عليه وآله فرمودند: «انَّه لَیَأتی العَبدُ یَومَ القیامَه و قَد سَرَّته حَسَناتُهُ فَیَجییٌ الرَّجُلُ فیقولُ: یا رَبِّ ظَلَمَنی هذا...»؛[2]
  در قیامت بنده ای که کار خوب بسیار دارد، در حالی که خوشحال است وارد محشر می شود، ناگهان مردی می رسد و می گوید: خداوندا! این شخص[در دنیا] به من ظلم کرده است، پس از کارهای نیک او گرفته می شود و به آن مظلوم داده می شود تا جاییکه حسنه ای باقی نمی ماند و چون فرد دیگری می آید و حقش را طلب می کند، از گناهان او برداشته به بدهکار می دهند تا جایی که جهنم براو واجب می شود.

  علی عليه السلام فرمودند: «یَومُ العدلِ علَی الظّالم اَشَدُّ من یَوم الجَور علی المظلوم»؛[3] روز[اجرای] عدالت(قیامت) که حق او را می گیرند از روز ظالم(دنیا) که بر مظلوم ستم روا داشته سخت تر است.

  علی عليه السلام فرمودند: «یَوم المَظلوم علی الظالم اَشَدُّ من یوم الظّالم علی المظلوم»؛[4] روز مظلوم(قیامت) که حق او را می گیرند از روز ظالم(دنیا) که بر مظلوم ستم رواداشته سخت تر است.

  امام باقر عليه السلام فرمودند: آنچه مظلوم از دین ظالم می گیرد از آنچه ظالم از دنیای مظلوم می گیرد بسیار بیشتر است.[5]

  همچنین فرمودند:«اَظُّلمُ فی الدُّنیا هوَ الظُلمات فی الآخره»؛[6] ظلم در دنیا تاریکی در آخرت است.

  رسول خدا صلي الله عليه وآله فرمودند: میان بهشت و انسان هفت گردنه وجود دارد که آسان ترین آنها مرگ است.پرسیدند سخت ترین آن ها کدام است؟ فرمودند: «الوقوفُ بَینَ یَدَی الله عزَّوجلَّ اذا تَعَلَّقَ المظلومونَ بالظالمینَ»؛[7] لحظه ای است که انسان در پیشگاه خداوند بایستد و کسانی که به آن ها ظلم شده دامن ظالم را بگیرند.

  حضرت علی عليه السلام فرمودند: « اقدَموا علی الله مَظلومینَ و لا تَقدموا علیه ظالمینَ»؛[8] مظلوم بر خداوند وارد شود و ظالم بر خدا وارد نشود.

  همچنین فرمودند: «بِئسَ الزّاد الی المَعادِ العدوانُ علی العبادِ»؛[9] ستم در حق بندگان بد توشه ای برای قیامت است!

  ---------------------------------------------------
  [1] . نهج البلاغه،خ176.

  [2] . نهایه البدایه،ج2،ص55.

  [3] . نهج البلاغه، حکمت241ـ341.

  [4] . بحار،ج75،ص322.

  [5] . بحار،ج75،ص311.

  [6] . ثواب الاعمال،ص321.

  [7] . کنز العمال،ح8862.

  [8] . نهج البلاغه، خطبه151.

  [9] . بحار،ج75،ص309.


title: در روز قیامت آیا فرشتگان هنگامی که در صور دمیده می شود می میرند
text:
  در روز قیامت آیا فرشتگان هنگامی که در صور دمیده می شود می میرند؟



  ●سوال:
  در روز قیامت آیا فرشتگان هم هنگامی که در صور دمیده می شود می میرند؟
  اگر می میرند چرا؟




  ●پاسخ:
  با سلام

  در قرآن کریم میخوانیم:
  وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ إِلاَّ مَنْ شاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرى‏ فَإِذا هُمْ قِيامٌ يَنْظُرُونَ (زمر/68):و در صور دميده شود، پس هر كه در آسمانها و هر كه در زمين است بيهوش شود- بميرد- مگر آنان كه خداى خواهد، سپس بار ديگر در آن دميده شود، پس ناگهان ايستادگانى باشند كه مى‏ نگرند.

  از اين آيه به خوبى استفاده مى‏ شود كه در پايان جهان و آغاز رستاخيز دو حادثه ناگهانى رخ مى‏ دهد: در حادثه اول همه موجودات زنده فورا مى‏ ميرند، و در حادثه دوم كه با فاصله‏اى صورت مى‏ گيرد همه انسانها ناگهان زنده مى‏ شوند، و بپا مى‏خيزند و در انتظار حسابند.

  در آيه مورد بحث مى‏ گويد: همه اهل آسمانها و زمين مى‏ ميرند سپس گروهى را استثنا مى‏ كند و مى‏ فرمايد: إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ (مگر كسانى كه خدا بخواهد) در اينكه اين كسان كيانند؟ در ميان مفسران گفتگو است.

  گروهى معتقدند كه آنها جمعى از فرشتگان بزرگ خدا همچون جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل و عزرائيل مى‏ باشند. در روايتى نيز به اين معنى اشاره شده است .

  بعضى حاملان عرش خدا را نيز بر آن افزوده‏ اند (چنان كه در روايت ديگرى آمده است) و بعضى ديگر ارواح شهدا را كه به حكم آيات قرآن" أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ" زنده‏ اند و در نزد پروردگارشان روزى مى‏برند، مستثنا دانسته‏ اند.در روايتى نيز به اين معنى اشاره شده .

  البته اين روايات منافاتى با هم ندارند، ولى به هر حال از ذيل بعضى از همين روايات به خوبى استفاده مى‏ شود كه اين گروه باقيمانده نيز سرانجام مى‏ ميرند به گونه‏ اى كه در سرتاسر عالم هستى موجودى زنده نخواهد بود، جز خداوند" حى لا يموت".

  در اينكه مرگ براى فرشتگان يا ارواح شهدا و انبيا و اوليا چگونه است؟
  احتمال دارد مراد از مرگ در باره آنها گسستن پيوند روح از قالب مثالى بوده باشد، يا از كار افتادن فعاليت مستمر ارواح.(رک:تفسير نمونه، ج‏19، ص: 541)


title: یک سوال عجیب
text:
  یک سوال عجیب!!! 



  ●سوال:
  من یه سوال در مورد آیه 58 سوره اسراء داشتم که با کمال تعجب جواب آن را هیچ کجا ندیدم.

  خداوند در این آیه میفرماید:

  وَإِن مِن قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِکُوهَا قَبْلَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَاباً شَدِيداً کَانَ ذلِکَ فِي الْکِتَابِ مَسْطُورا (58)
  هیچ شهر و آبادی نیست مگر اینکه آن را پیش از روز قیامت هلاک می کنیم، یا (اگر گناهکارند)، به عذاب شدیدی گرفتارشان خواهیم ساخت، این، در کتاب الهی (لوح محفوظ) ثبت است.

  سپس در سوره حج میفرماید:

  يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْ‏ءٌ عَظِيمٌ (1)
  ای مردم! از (عذاب) پروردگارتان بترسید، که زلزله رستاخیز امر عظیمی است!

  يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ کُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ کُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَي النَّاسَ سُکَارَي‏ وَمَاهُم بِسُکَارَي‏ وَلکِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ (2)
  روزی که آن را می بینید، (آنچنان وحشت سراپای همه را فرامی گیرد که) هر مادر شیردهی، کودک شیرخوارش را فراموش می کند، و هر بارداری جنین خود را بر زمین می نهد، و مردم را مست می بینی، در حالی که مست نیستند، ولی عذاب خدا شدید است!

  و در سوره مزمل میفرماید

  فَکَيْفَ تَتَّقُونَ إِن کَفَرْتُمْ يَوْماً يَجْعَلُ الْوِلْدَانَ شِيبا (17)
  شما (نیز) اگر کافر شوید، چگونه خود را (از عذاب الهی) بر کنار می دارید؟! در آن روز که کودکان را پیر می کند،
  ==========================
  سوال اینجاست که اگر تمام مردم و شهر ها قبل از قیامت هلاک یا گرفتار عذاب میشوند. پس روز رستاخیز مادرانی که بار خود را از ترس بر زمین میگذارند و کودکانی که پیر میشوند و ... چطور هنوز زنده اند؟





  ●پاسخ:
  در زلزله‏ هاى دنيا، و حوادث وحشتناك نيز گاهى اين پديده‏ ها به صورت جزئى پيدا مى‏ شود، يعنى مادران كودكان خود را فراموش كرده، و بارداران جنين خود را ساقط مى‏ كنند، و بعضى همچون افراد مست از خود بى خود مى‏ شوند ولى جنبه عمومى و همگانى ندارد اما زلزله رستاخيز چنانست كه از مشاهده آن همه مردم به اين حالات گرفتار مى‏ شوند.
  اين آيات ممكن است اشاره به پايان جهان كه مقدمه رستاخيز است باشد در اين صورت" زنان باردار، يا كودكان شير خوار" مفهوم اصلى خود را خواهد داشت، ولى اين احتمال نيز وجود دارد كه اشاره به زلزله روز قيامت باشد (به قرينه جمله لكِنَّ عَذابَ اللَّهِ شَدِيدٌ) در اين صورت ذكر جمله‏ هاى فوق جنبه مثال پيدا مى‏ كند، يعنى آن قدر، صحنه وحشتناك است كه اگر زنان باردارى وجود داشته باشند همگى سقط جنين مى‏ كنند، و اگر كودكان شيرخوارى باشند مادرها آنها را به كلى فراموش خواهند كرد.
  مى‏ دانيم معمولا در ادبيات عرب از زنى كه كودك خود را شير مى‏ دهد تعبير به" مرضع" مى‏ كنند ولى همانگونه كه جمعى از مفسران و بعضى از ارباب لغت نوشته‏ اند، گاه اين كلمه به صورت مؤنث (مرضعه) آورده مى‏ شود تا اشاره‏اى باشد به همان لحظه شير دادن، و به تعبير ديگر مرضع به زنى مى‏ گويند كه مى‏تواند بچه خود را شير دهد، اما مرضعه مخصوص زنى است كه پستان خود را به دهان كودك شيرخوارش نهاده و در حال شير دادن است!
  بنا بر اين تعبير فوق در آيه نكته خاصى دارد زيرا مى‏ گويد: شدت وحشت زلزله رستاخيز آن قدر زياد است كه حتى اگر مادر پستان در دهان كودك شير خوارش داشته باشد، چنان متوحش مى‏ گردد كه بى اختيار، پستان از دهانش بيرون كشيده، فراموشش مى‏ كند!


title: مرجع تقليد و گناهِ كار هاي ما
text:
  مرجع تقليد و گناهِ كار هاي ما



  ●سوال:
  با سلام
  آيا در روز قيامت ، در قبال كارهايي كه بر اساس گفته ي مرجع تقليد انجام داديم و در آن روز متوجه حرام بودن آنها شديم ، از ما بازخواست ميشود يا از مرجع تقليد ؟‌ 




  ●پاسخ:
  با سلام و تشكر از سئوال شما

  از منظر فقهي و اصولي به صورت خلاصه بايد عرض كنم كه دو ديدگاه كلي در اين زمينه وجود دارد يكي اينكه هر آنچه مجتهدان به آن فتوا مي دهند ، مطابق با حكم واقعي الهي مي گردد . بنابر اين هيچ مجتهدي اشتباه نمي كند كه به آن در اصطلاح تصويب مي گويند.

  ديگري اينكه احتمال دارد حكمي كه مجتهدان از منابع برداشت كرده اند همان حكم الله واقعي نباشد بنابر اين نظر كه شيعه به آن قائل است ، ممكن است روز قيامت حكم الهي ، حكمي غير از برداشت فقهاء باشد .

  در صورت دوم اگر مجتهدي كه صلاحيت فتوا دادن دارد با تلاش كامل و بر اساس موازين فقهي و عقلي ، حكمي را استنباط نمايد گرچه خلاف حكم الله واقعي باشد ، معذور است يعني در قيامت مورد بازخواست قرار نخواهد گرفت چرا كه عمل او بخاطر دستور قرآن و حديث به اجتهاد بوده و نهايت سعي خود را هم در اين زمينه كرده است و ليس للانسان الا ما سعي اما ثوابي كه چنين مجتهدي مي برد كمتر است از ثواب مجتهدي كه حكم او همان حكم الهي است. روايتي در اين باب به امام صادق عليه السلام منسوب است كه :‌ للمصيب اجران و للمخطئ اجر واحد يعني مجتهدي كه حكمش مطابق با حكم واقعي باشد دو ثواب و مجتهدي كه حكمش مطابق نباشد يك ثواب دارد.


  و همينطور مقلدان او هم اگر در انتخاب مرجع درست و بر اساس موازين شرعي ، عمل كرده باشند ، معذور هستند. و اساسا تقليد به همين خاطر است چرا كه مكلف چون خود قادر به تشخيص حكم الهي نيست اگر عملي انجام دهد كه مطابق با حكم واقعي الهي نباشد تنها راه نجات او اينست كه بر اساس تقليد مرجعي عمل كرده باشد و گرنه عقلا عمل خودسرانه در قيامت مورد پذيرش نخواهد بود.

  در نتيجه پاسخ سئوال شما اينست كه هيچكدام از مجتهد و مقلد مورد بازخواست قرار نخواهند گرفت و معذور خواهند بود .
  موفق باشيد.

  منبع:‌
  با استفاده از كتاب هاي :

  - اصول الفقه ، مظفر ره

  - اجود التقريرات ، نائيني ره

  - بحوث في علم الاصول ، صدر ره 


title: دعوت کننده قیامت
text:
  دعوت کننده قیامت 



  ●سوال:
  به نام خدا

  در سوره قمر آمده است:
  "یوم یدع الداع الی شی نکر"(6)
  روزی که دعوت کننده به چیزی ناشناخته و ترسناک دعوت می کند.

  در ادامه همین سوره داریم:
  "مهطعین الی الداع يقول الكفرون هذا يوم عسر"(8)
  گردن کشنده به سوی دعوت کننده می روند...

  آیا در روایات صحبتی از این "دعوت کننده" و "چیز ناشناخته" به میان آمده است؟ از صاحبنظران و مطلعین خواهش می کنم در این موارد نظر دهند.



  ●پاسخ:

  با سلام و تشکر

  در تفسیر نمونه در خصوص آیات مذکور چنین آمده است: ((و روزى را به يادآور كه دعوت كننده الهى مردم را به امر وحشتناكى دعوت مى كند)) دعوت به حساب و بررسى نامه اعمال (يوم يدع الداع الى شى ء نكر). بنابراين جمله ((يوم يدع الداع )) جمله مستقلى است كه از جمله ((فتول عنهم )) جدا است، هر چند بعضى آنرا دنباله جمله قبل دانسته اند مى گويند منظور اين است در روز قيامت كه دعوت كننده الهى را مى خواند و آنها دست به دامن تو براى شفاعت مى زنند از آنان روى بگردان، ولى اين تفسير بسيار بعيد به نظر مى رسد.

  اين ((دعوت كننده)) خدا است؟ يا فرشتگان او؟ و يا اسرافيل كه با نفخ صور مردم را به رستاخيز دعوت مى كند؟ و يا همه اينهاست؟ مفسران احتمالات مختلفى داده اند، ولى با توجه به آيه 52 سوره اسراء كه مى فرمايد: يوم يدعوكم فتستجيبون بحمده: ((به خاطر بياوريد روزى را كه خداوند شما را از قبرهايتان فرامى خواند شما هم اجابت مى كنيد در حالى كه حمد او مى گوئيد)) معنى اول مناسبتر است، هر چند آيات آينده تناسب بيشترى با اين معنى دارد كه منظور فرشتگان و ماموران حساب و جزا بوده باشند. منظور از ((شى ء نكر)) (مطلب ناشناخته ) يا حسابرسى دقيق الهى است كه تا آنروز براى آنها ناشناخته بوده، و يا عذابهائى است ناشناخته كه هرگز باور نمى كردند، و يا همه اينها، چرا كه قيامت در همه معيارهايش براى انسانها ناشناخته است.

  در ادامه در آیه 8 می فرماید: ((هنگامى كه آنها به دنبال اين دعوت از قبرها خارج مى شوند از شدت وحشت به سوى فرشتگان دعوت كننده گردن مى كشند)) (مهطعين الى الداع ).

  ((مهطعين )) از ماده ((اهطاع )) به معنى گردن كشيدن است، و بعضى آنرا به معنى خيره نگاه كردن، يا به سوى چيزى به سرعت دويدن، تفسير كرده اند، و هر يك از اين معانى در تفسير آيه محتمل است، هر چند معنى اول مناسبتر به نظر مى رسد، چرا كه وقتى انسان صداى وحشتناكى را مى شنود فورا گردن مى كشد و به مبدء صدا متوجه مى شود، البته مانعى ندارد كه همه اينها با هم در مفهوم آيه جمع باشد، به اين ترتيب كه آنها با شنيدن صداى دعوت كننده الهى به سوى او گردن مى كشند، سپس خيره نگاه مى كنند، و بعد با سرعت به سوى او مى روند، و در دادگاه الهى حاضر مى شوند.

  اينجاست كه وحشت از حوادث سخت آن روز سراپاى آنها را فرامى گيرد، لذا در دنباله آيه مى افزايد: ((كافران مى گويند: امروز روز سخت و دردناكى است ))! (يقول الكافرون هذا يوم عسر). و به راستى روز سختى است، چرا كه خداوند نيز بر اين معنى صحه گذارده و در آيه 26 سوره فرقان مى فرمايد: و كان يوما على الكافرين عسيرا ((آن روز روزى است سخت براى كافران )). ولى از اين تعبير استفاده مى شود كه آن روز براى مؤ منان روز سختى نيست!


title: حالات روحی انسانها در قیامت
text:
  حالات روحی انسانها در قیامت 



  ●سوال:
  به نام خدا

  طبق آیات "وأنذرهم يوم الآزفة إذ القلوب لدى الحناجر كاظمين ما للظالمين من حميم ولا شفيع يطاع ( 18 ) يعلم خائنة الأعين وما تخفي الصدور ( 19 ) والله يقضي بالحق والذين يدعون من دونه لا يقضون بشيء إن الله هو السميع البصير ( 20 )"از سوره غافر، انسانها در قیامت دارای اضطراب بوده و چیزی آنها را خشمگین می کند که بایستی بتوانند خشم خود را فرو برند. علت این خشم، ممکن است معلوم شدن برخی حقایق بر انسان، طریقه قضاوت حق تعالی، حبط اعمال یا مسایل دیگر باشد.
  نهایتا باید گفت که پیدا کردن علت این اضطراب و کظم غیظ می تواند در آمادگی انسان برای این روز نزدیک شونده موثر باشد. 




  ●پاسخ:
  با سلام و تشکر

  در تفسیر نور آمده است:

  «أزفة» به معناى نزديك شونده است و مراد از روزِ نزديك، روز قيامت است. چنانكه در جاى ديگر نيز مى‏فرمايد: «انهم يرونه بعيداً و نراهُ قريباً».

  «كاظمين» از «كظم» به معناى بستن در مشك است و «كاظم» به كسى گويند كه از درون ناراحت است ولى لب فرو مى‏بندد و خشم و ناراحتى خود را كنترل مى‏كند. نگاه به نامحرم، نگاه تحقيرآميز و نگاه براى تشويق به فساد، از نمونه‏ هاى خيانت چشم است.

  از امام صادق عليه السلام درباره آيه «يعلم خائنة الاعين» پرسيدند، حضرت فرمود: مراد نگاه‏هاى زير چشمى است. «ينظر الى الشى‏ء و كانّه لا ينظر فذلك خائنة الاعين»

  امام كاظم عليه السلام فرمود: هيچ مؤمنى نيست كه بعد از گناه ناراحت نشود و اگر ناراحت نشد مؤمن نيست و شفاعت براى او نيست و او ظالم است. سپس اين آيه را تلاوت فرمودند: «ما للظالمين من حميم و لا شفيع يطاع»

  نکاتی که حائز اهمیت است:

  1- مرگ و قيامت نزديك است، خود را آماده كنيم. «يوم الآزفة»
  2- مجرم در قيامت، نه مى‏ ميرد و نه راحت مى‏ شود. «اذ القلوب لدى الحناجر» (در جاى ديگر مى‏ خوانيم: «و يأتيه الموت من كل مكان و ما هو بميّت»، از هر سو مرگ به سراغش مى‏آيد ولى نمى‏ ميرد.)
  3- در قيامت، وجود مجرمان مملو از حسرت و اندوه است ولى نمى‏ توانند اظهار كنند. «كاظمين»
  4- مجرم در قيامت تنها است. (نه دوست صميمى دارد و نه واسطه‏ ى صاحب نفوذ). «ما للظالمين من حميم و لا شفيع».

  موفق باشید ...


title: تجسم اعمال و حقيقت آن را توضيح دهيد
text:
  تجسم اعمال و حقيقت آن را توضيح دهيد



  ●پاسخ:
  مسأله تجسّم عمل و تمثّل اعمال، افكار، اوصاف و اخلاق، يكى از موضوعات مهم و تأمّل برانگيز «معاد» است. براى تبيين بهتر و تحليل روشن‏تر اين مطلب، طرح مقدمه‏ اى لازم و ضرورى است و آن مسأله «تطابق عوالم وجود» است. عوالم هستى، با نظام و ترتيب خاصى از ذات حق - كه در مظاهر اسما متجلى است - سرچشمه گرفته و عوالم وجود از آثار و جلوه‏ هاى اسماى الهى است.
  اولين عالم، «عالم تجرّد و جبروت» است كه عالم بالاتر و نزديك‏تر به مبدأ متعال است و از عدم‏ها و نيستى‏ ها و آنچه از آثار و تبعات ضعف وجود مى‏ باشد، پاك‏تر است. به همين جهت، «عالم جبروت» ناميده مى‏ شود؛ يعنى، عالمى كه خود آن و موجودات آن، همه از فقدان‏ها و كمبودها - كه در عوالم پايين‏تر وجود دارد - پاك بوده و اين نقيصه‏ ها با قرب به مبدأ متعال و تابش شديد و كامل نور وجود و برخوردارى از اشراقات ربانى، جبران گشته و جاى آنها را كمالات گرفته است.
  عالم بعدى، «عالم مثال، برزخ يا ملكوت» است كه مترتّب بر عالم تجرّد و متأخر و نشأت گرفته از آن است. اين عالم، جلوه‏ هاى آخرين عالم از عوالم تجرد بوده كه در آن، حقايق مجرد اين عالم در مرتبه نازله‏ اى و در حدود، اندازه‏ ها و قالب‏ها متجلّى است. «عالم برزخ» هم به جاى خود، داراى عوالم بوده و برخى برتر از بعضى و بعضى مترتب بر برخى ديگر و نشأت گرفته از آن است.
  عالم آخر، «عالم جسم و يا نظام مادى» است كه «عالم ناسوت» و در اصطلاح قرآن «شهادت» نيز ناميده مى‏ شود. اين عالم، متأخر از عالم برزخ و نشأت گرفته و مترتب بر آن است. عالم مادى، دورترين عالم از مبدأ متعال بوده و وجود ضعيف‏ترى دارد. در واقع، حقايق عالم ماده، ظهورات و تابش‏هاى نازله و محدود حقايق مثالى است كه در ماده جلوه مى‏ كند.
  بر اساس اين نوع ترتيب، صورت‏هاى بالاتر و كامل‏تر آنچه در عالم ماده وجود دارد، در عالم مثال نيز وجود دارد؛ اما به صورت مثالى كه با عالم مثال ساخته و متناسب با احكام، قوانين و آثار آن عالم باشد.
  همين طور آنچه در عالم مثال موجود است، صورت بالاتر و كامل‏تر آن در عالم تجرّد وجود دارد؛ ولى به صورت تجرّدى كه با عالم تجرّد و معيارهاى آن متناسب باشد همچنين آنچه در عالم تجرد موجود است، صورت بالاتر و كامل‏تر آن در «عالم اسماى حُسناى الهى» وجود دارد؛ اما به صورت اسمى كه با عالم اسما و احكام و سنن مختص به آن عالم متناسب باشد.
  هر حقيقتى كه در عالم ماده وجود دارد، در عالم مثال، عالم تجرّد و عالم اسما به نحو كامل‏تر و متناسب با آن نظام‏ها نيز وجود دارد. پس موجود مادى با همان خصوصيات مادى كه در اينجا موجود است، در عالم مثال با تمام كم و كيف و مادى نيست و موجود برزخى با همان خصوصيات برزخى كه در عالم برزخ موجود است، در عالم تجرد با همان خصوصيت نمى‏ باشد و موجود مجرد با همان خصوصيات تجردى كه در عالم تجرد موجود است، در عالم اسما با همان آثار و قوانين نيست؛ به عنوان مثال آب به عنوان يك حقيقت در عالم مثال موجود است؛ ولى نه با همان كم و كيفيت عالم مادى؛ بلكه آب مثالى با خصوصيات متناسب با آن عالم. همچنين آب در عالم تجرّد موجود است؛ ولى نه آب برزخى با آثار و احكام برزخى؛ بلكه آبى متناسب با قوانين و سنن عالم تجرد. حتى روابط و سنتى هم كه ميان آب و موجودات ديگر برقرار است در عوالم ديگر هم هست؛ اما روابطى متناسب با آن عوالم. رابطه آب و آتش يا آب و خاك، در عالم «مثال»، «تجرد» و «اسما» وجود دارد؛ ولى نوع آن، متناسب با احكام آن نظام‏ها است.
  بر اساس تطابق عوالم هستى در بازگشت انسان به سوى خداوند، اوصاف، اعمال و عقايد او در عوالم بعدى متمثّل بوده و تجسّم دارد، حال چه اين صفت، عمل يا عقيده خوب باشد، چه بد.
  با توجه به حقيقت تطابق عوالم وجود، هر چه انسان دارد از عالم و عوالم بالا است؛ يعنى، آدمى هر چه از اصل وجود و خصوصيات وجودى، آثار اخلاقى و روش‏ها دارد، صورت نازله‏ اى است از عوالم بالاتر.
  اگر صفت خوبى در ما محقق باشد و ما به آن متصل و متصف باشيم، اين صفت به عنوان يك خصوصيت از خصوصيات وجودىِ ما و به عنوان يك واقعيت در روح و براى روح ما - بر اساس قاعده كلى تطابق عوالم هستى - داراى صورتى در بالا است؛ يعنى، در برزخ، در عالم تجرد و در عالم اسما.
  البته صفت ما در اينجا، صفتى اينجايى است و در عوالم ديگر صورتى بالاتر كه متناسب با قوانين، احكام، آثار و معيار آنها است. پس صورت بالاتر هم عين صفت اينجا است، چون باطن آن است و هم عين اينجا نيست، چون با صورتى بالاتر و متناسب با قوانين آن عوالم مى‏ باشد. به عنوان مثال اگر كسى صفت سخاوت دارد، اين صفت صورت بالاترى در «برزخ»، صورت برترى در «عالم تجرد» و صورت والاتر و والاترى در «عالم اسما» دارد.
  همه صورت‏ها در هر عالمى «سخاوت» است؛ ولى سخاوتى كه متناسب با هر نظام است. يا اگر صفت زشت و بدى در كسى باشد، اين صفت در برزخ و عوالم پس از آن نيز وجود دارد ولى با صورت هايى كه متناسب با احكام، آثار و معيارهاى آن نظام‏ها است.
  بايد توجّه كرد كه صورت‏هاى اين صفت، عمل، اخلاق و عقيده خوب يا بد، با ما هست و ما از آنها جدا نيستيم؛ يعنى، صورت‏هاى برزخى، تجردى و اسمايى اوصاف، اعمال، اخلاق و عقايد در اينجا نيز با ما هست؛ ولى از ما محجوب بوده و در پشت پرده است.



  به عبارتى، در اين دنيا، صورت دنيوى آنها براى ما مكشوف است و پس از كنار رفتن پرده‏ ها و حجاب‏ها، من خود را به صورت‏هاى برزخى آنها ديده و خواهم يافت. هنگامى كه روح به برزخ مى‏ رود، يك پرده كنار رفته و من در باطن اول اعمال، اوصاف، عقايد و اخلاق خود قرار مى‏گيرم و در واقع تازه در عالم باطنى كه داشتم، واقع میشوم.
  به عنوان مثال من سخاوت را در اينجا از پشت حجاب مى‏ يابم. ولى وقتى از دنيا رفته و از خواب غفلت بيدار گشتم و يك پرده و حجاب كنار زده شد، آن صفت را بى‏ حجاب مى‏ بينم. يا فردى كه صفت بد خلقى دارد، اين صفت را در اينجا از پشت پرده مى‏ بيند. در اين دنيا بدخلقى بر او مسلّط است و هر چه مى‏ خواهد بد خلق نباشد، نمى‏ شود. همه وجود او تحت‏الشعاع اين صفت زشت قرار مى‏ گيرد؛ طورى كه تمام وجودش تحت سيطره بد خلقى و عصبيّت واقع مى‏ شود و گويا او هيچ اختيارى از خود ندارد. اين نگاه دورى به واقعيت اين صفت است؛ ولى صورت‏هاى بالاترى در عوالم ديگر دارد كه هم‏ اكنون با ما هست، ولى در پشت حجاب و پرده است. وقتى پرده كنار رفت، صورت بد خلقى به صورت انواع درنده‏ها بر ما عيان مى‏ شود؛ مثلا مشاهده مى‏ كند سگ يا مار و يا عقربى مسلّطاست.
  هر چه انسان به عالم بالاتر منتقل مى‏ شود و پرده‏ ها كنار مى‏ رود، صورت‏هاى بالاتر و كامل‏تر اين اعمال، عقايد، اوصاف و اخلاق براى او متمثّل و ظاهر مى‏ شود و آنها را مشاهده كرده، خود را با آنها مى‏ يابد.
  با بيانى كه گذشت، دو حقيقت روشن مى‏ شود:
  يكم. اعمال ما با صورت‏هاى اصلى و درونى خود، در باطن ما موجوداند و همين كه روح ما - كه باطن ما است - از بدن مادى قطع علاقه كرد و به عالم برزخ وارد شد و با همه آنچه دارد، در برابر نظام جديد و احكام و قوانين نو قرار گرفت؛ هر يك از اعمال ما به مقتضاى آن نظام و احكام و قوانين آن، به صورت خاصى در آمده و به شكل مخصوصى با روابطى كه دارد، متمثّل مى‏ گردد و تجسّم پيدا مى‏ كند؛ يعنى، صورت برزخى هر عملى، به تناسب آن است و رابطه آن با روح انسان و با خصوصيات ديگر روح نيز به تناسب همان عمل مى‏ باشد.
  صورت برزخى هر عمل خوب، صورت متناسب با آن و طبعاً يك صورت خوب است و صورت برزخى رابطه آن با انسان و با خصوصيات ديگر نيز صورت مناسبى است.
  بر عكس، صورت برزخى در عمل بد، صورت مناسب با آن و طبعاً صورت بدى است و صورت برزخى رابطه آن با انسان و خصوصيات ديگر او نيز صورت نامناسبى است. به عنوان مثال كسى كه علاوه بر بد خلقى، پستى هم دارد؛ صورت برزخى‏اش سگ خواهد بود و كسى كه بد خلقى‏اش توأم با نوعى زرنگى باشد، به صورت مار متمثّل خواهد شد و يا كسى كه بد خلقى‏ اش با شرافت همراه است، اين عمل زشت به صورت شير مجسّم خواهد گشت.
  شهوات نفسانى هم شاخه‏ ها و ابعاد متفاوتى دارد. عادت‏ها نيز داراى شعبات مختلفى است. هر يك از اين اعمال، اوصاف، اخلاق و عقايد - چه خوب و چه بد - با شكل و صورت متناسب خود در عالم برزخ تجسّم خواهد يافت. اين مسأله در عوالم بالاتر از برزخ نيز وجود دارد؛ يعنى، در عالم تجرد و عالم اسما، هر عملى، صفتى ، خلقى و عقيده‏اى متناسب با خود و متناسب با احكام و قوانين آن نظام‏ها تجسّم خواهد يافت و به تعدّد عمل‏ها، عقيده‏ ها، صفت‏ها و خلق‏ها، صورت‏هاى گوناگونى با كنار رفتن حجاب‏ها و پرده‏ ها براى ما عيان خواهد شد.


  دوم. آنجا كه من و شما با يك صفت، خُلق، عمل و عادت خوب روبه‏ رو مى‏ شويم، در حقيقت به سوى يك واقعيت - كه در باطن وجود دارد - دست مى‏ زنيم؛ يعنى، آنجا كه من شروع كردم كه سخاوتمند باشم و اين خصيصه را پيشه سازم، از همان لحظه آغازين به واقعيتى دست زده‏ ام كه صورت‏هاى بالاتر و والاترى تا بهشت دارد.
  در مقابل، از همان جا كه به صفت بدى روى آوردم، به ريسمانى دست زدم كه در عالم باطن صورت و چهره بدى دارد و اين صفت مرا تا آنجا مى‏ كشاند كه ريشه اين ريسمان در آنجا قرار دارد، (جهنم). به بيان ديگر، انسان به هر عملى، خلقى، عادتى و صفتى كه رو مى‏ آورد، به ريسمانى چنگ مى‏ زند كه در نهايت، او را به سوى بهشت مى‏ كشد و يا به سوى جهنم مى‏ برد؛ چرا كه هر چه بد است، ريشه‏ اش در جهنم قرار دارد و هر چه خوب است، ريشه‏ اش در بهشت است.
  حضرت رسول اكرم (ص) فرمود: «هنگامى كه اول روز ماه شعبان شد، خداوند عز وجل دستور مى‏ دهد [ و اراده مى‏ كند كه‏] درهاى بهشت باز شود و امر مى‏ كند [ و فرمان مى‏دهد] شجره طوبى را، پس طلوع مى‏كند شاخه هايش بر اين دنيا؛ سپس ندا مى‏ كند منادى پروردگار ما عزوجل [ كه‏]: اى بندگان خدا! اينها شاخه‏ هاى درخت طوبى است، دست به اينها زنيد [ و به يكى از آنها چنگ زده و خود را بسپاريد] تا شما را به بهشت ببرند.
  [ همچنين منادى ندا مى‏ كند كه‏]: و اين است شاخه‏ هاى درخت زقوم، بترسيد از آنها [ و بر حذر باشيد كه به يكى از آنها چنگ زنيد ]تا شما را به جهنم نبرند». سپس رسول خدا (ص) فرمود: «هر كس نماز مستحبى براى خدا در اين روز بخواند، به شاخه‏ اى [ از شاخه‏ هاى درخت طوبى ]دست زده است. هر كه در اين روز صدقه دهد، به شاخه [ ديگرى ]دست زده است. هر كه از ظلمى كه به او رفته در گذرد، به شاخه [ ديگرى ]دست زده است.
  هر كه ميان زن و شوهر، پدر و فرزند، دوست و دوست، همسايه و همسايه، اجنبى و اجنبى را اصلاح دهد [ و اختلاف و منازعه را برطرف كند] به شاخه [ ديگرى ]دست زده است. و... [ در مجموع‏] هر كه در اين روز بابى از ابواب [ عمل‏] خير را انجام دهد، [ به ]شاخ ه‏اى [ از شاخه‏ هاى طوبى ]دست زده است». سپس رسول خدا (ص) فرمود: «قسم به كسى كه مرا به حق به نبوّت مبعوث كرده است! حقيقت آن است كه هر كه در اين روز به درى از [ درهاى ]شر و سركشى روى آورد، پس به شاخه‏ اى از شاخه‏ هاى زقوم دست زده است، پس مؤدى [ و سرانجام‏] او رو به آتش خواهد بود». سپس فرمود:
  «قسم به خدايى كه مرا به حق به پيامبرى مبعوث كرده است: كسى كه در نماز واجب خود كوتاهى كند و آن را ضايع سازد، به شاخه‏ اى [ از شاخه‏ هاى درخت زقوم ]دست زده است. هر كه در اين روز فقيرى ضعيف به او مراجعه كند و از بدى حال و وضعش به او گله [ و شكوه كند ]و او توانايى داشته باشد كه بدون تحّمل ضرر، حال و وضع او را تغيير دهد و كسى هم نيست كه به نيابت از او و به جاى او اين كار را انجام دهد [ و وضعيت فقير را تغيير دهد] پس اين شخص اين كار را ترك كند [ و بر اثر اين ترك، آن فقير] ضايع گردد و به هلاكت افتد و او دست [ فقير] را نگيرد و [ به كمكش اقدام نكند] به شاخه [ ديگرى‏] از درخت زقوم دست زده است و... [ پس از شمارش تعدادى از اعمال بد كه انجام هر يك از آنها دست زدن به شاخه‏ اى از شاخه‏ هاى درخت زقوم است‏] رسول اكرم (ص) نگاهى پر و [ عميق‏] به افق آسمان كرد و خنديد و مسرور شد.


  سپس نگاهى به سوى زمين كرد و قيافه‏ اش ترش و ناراحت شد. بعد از آن، رو به اصحاب كرد و فرمود: «قسم به كسى كه محمد را به حق به نبوت مبعوث كرد! هر آينه، درخت طوبى را در [ باطن ]ديدم كه شاخه هايش رفيع بود و [ ديدم كه اين درخت ]كسانى را كه به آن دست زده‏ اند [ چگونه‏] به سوى بهشت [ مى‏ كشاند ]و مى‏ برد و [ در باطن‏] ديدم در ميان آنها كسى به شاخه‏اى و كسى به دو شاخه يا شاخه هايى بر حسب طاعت‏شان دست زده‏ اند و حقيقت آن است كه زيد بن حارثه را ديدم كه به همه شاخه‏ هاى درخت طوبى دست زده و آن درخت [ با تمام شاخه‏ هايش‏] او را به سوى بالاترين بالا مى‏ كشاند و به اين جهت خنديدم و خوشحال شدم. سپس نگاهى به زمين كردم پس قسم به خدايى كه مرا به نبوت مبعوث كرد [ در باطن‏] ديدم درخت زقوم را كه شاخه هايش را فرو انداخته است... كسانى را كه با شاخه‏ هايش دست زده‏ اند به سوى جهنم فرو مى‏ برد و در باطن ديدم از آنها كسى به شاخه‏ اى دست زده و از ايشان كسى به دو شاخه يا شاخه هايى بر حسب [ اعمال، افكار، افعال، اوصاف و عقايد ]زشت‏شان دست زده است و حقيقت آن است كه برخى از منافقان را ديدم كه به همه شاخه‏ هاى درخت زقوم دست زده‏ اند و درخت زقوم آنها را به پايين‏ترين مدارج پايين خود فرو مى‏ برد (جهنم) و به اين جهت ترش رو و ناراحت گشتم‏«الى ان قال: و ان اللَّه عزوجل اذا كان اوّل يوم من شعبان امر بابواب الجنّة فتفتح، و يامر شجرة طوبى فتطّلع اغصانها على هذه الدنيا، ثم ينادى منادى ربنا عزوجلّ، يا عباداللَّه هذه اغصان شجرة طوبى فتعلّقوا بها تؤديكم الى الجنان و هذه اغصان شجرة الزّقّوم فايّاكم و ايّاها لا تؤدّيكم الى الجحيم، ثم قال: فوالّذى بعثنى بالحقّ نبيّا انّ من تعامل بابا من الخير فى هذا اليوم فقد تعلّق بغصن من اغصان شجرة طوبى فهو مؤيد الى الجنان، ثمّ قال رسول اللَّه(ص): فمن تطوّع لله بصلاة فى هذا اليوم فقد تعلّق منه بغصن و من تصدّق فى هذا اليوم فقد تعلّق منه بغصن. و من عفا عن مظلمة فقد تعلّق منه بغصن و من يصلح بين المرء و زوجه و الوالد و ولده و القريب و قريبه و الجار و جاره و الاجنبى و اجنبيه فقد تعلّق منه بغضن... و كذلك من فعل شيئا من سائر ابواب الخير فى هذا اليوم فقد تعلق منه بغصن. ثم قال رسول اللَّه(ص): و الذى بعثنى بالحق نبيا و انّ من تغاطى بابا من الشّر و العصيان فى هذا اليوم فقد تعلّق من اغصان الزّقّوم فهو مؤدّيه الى النار ثمّ قال رسول اللَّه(ص): و الّذى بعثنى بالحقّ نبيا فمن قصر فى صلاته المفروضة و ضيعها فقد تعلّق بغصن منه، و من جائه فى هذا اليوم فقير ضعيف يشكوا اليه سوء حاله و هو يقدر على تغيير حاله من غير ضرر يلحقه و ليس هناك من ينوب عنه و يقوم مقامه فتركه بضيع و يعطب و لم يأخذ بيده فقد تعلق بغصن منه،... ثمّ رفع رسول اللَّه(ص) طرفه الى السّماء مليا و جعل يضحك و يستبشر ثم خفض طرفه الى الارض فجعل».ر.ك: تجسم عمل و شفاعت، صص 41 - 58 و معاد يا بازگشت به سوى خدا، ج 2، صص 30 - 82.


title: فلسفه پنهان بودن زمان وقوع قیامت
text:
  فلسفه پنهان بودن زمان وقوع قیامت 



  آیا اینکه خدا در قرآن کریم می فرماید قیامت واقع شده از باب مستقبل محقق الوقوع است یا نه؟ بعلاوه آنهایی که می گویند قیامت واقع شده، یعنی عالم قیامت الان وجود دارد ولی برای ما که هنوز وجود ندارد و در توحید صدوق هست، وقتی که (معصوم) سؤال می کنند آیا بهشت و جهنم مخلوق است یا مخلوق نیست؟ می فرماید بهشت و جهنم مخلوق است یعنی الان هم وجود دارد (توحید صدوق/ص 118)، ولی الان که بهشت و جهنم وجود دارد آیا برای ما هم الان وجود دارد یا برای ما در زمان بعد هست؟ عالم قیامت خودش وجود دارد، نه عالمی است که بعد می خواهد حادث شود، ولی برای همه اشیاء عالم (در زمان بعد وجود دارد)، چون حشر اختصاص به انسان ندارد، شامل همه چیز می شود، این زمین ما هم همین طور که ما روزی می میریم و به قیامت می رسیم روزی می میرد و به قیامت می رسد. آن درخت و آن خوردشید هم همین طور است. پس اینکه می گوییم (قیامت الان) وجود دارد، نه این است که قیامت ما هم الان وجود دارد، نه، ما هر وقت که مردیم آن وقت وارد عالم قیامت می شویم و به همین جهت پیغمبر فرمود: «من مات قامت قیامته؛ هر کسی که بمیرد قیامتش بپا می شود. یک قیامت مستقل به آن معنا که نیست، چون قیامتی وجود دارد، هر کسی که می میرد به عالم قیامت خودش وارد می شود.


  خداوند درسوره احزاب آیه 63 و 64 می فرماید: «یَسْئَلُكَ النَّاسُ عَنِ السَّاعَةِ قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللَّهِ وَ ما یُدْرِیكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ تَكُونُ قَرِیباً * ان الله لعن الکافرین واعد لهم سعیرا؛ مردم از تو در باره (زمان قیام) قیامت سؤال مى كنند، بگو علم آن تنها نزد خدا است، و چه مى دانى شاید قیامت نزدیك باشد؟! خداوند كافران را لعن كرده (و از رحمت خود دور داشته) و براى آنها آتش سوزاننده اى آماده نموده است».

  در آیه مورد بحث اشاره به یكى دیگر از برنامه هاى مخرب منافقان شده است كه گاه به عنوان استهزاء و یا به منظور ایجاد شك و تردید در قلوب ساده دلان این سؤال را مطرح مى كردند كه قیامت با آن همه اوصافى كه محمد ص از آن خبر مى دهد كى بر پا مى شود؟ مى فرماید: مردم از تو پیرامون زمان قیام قیامت سؤال مى كنند. این احتمال نیز وجود دارد كه بعضى از مؤمنان نیز روى حس كنجكاوى و یا براى دریافت اطلاعات بیشتر چنین سؤالى را از پیامبر گرامى اسلام ص مطرح كرده باشند، اما با توجه به آیاتى كه بعد از این آیه مى آید معلوم مى شود كه تفسیر اول به معنى آیه نزدیكتر است. شاهد این سخن آیه دیگرى است كه در همین زمینه در سوره شورى آمده است:

  «وَ ما یُدْرِیكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ قَرِیبٌ * یَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِها وَ الَّذِینَ آمَنُوا مُشْفِقُونَ مِنْها وَ یَعْلَمُونَ أَنَّهَا الْحَقُّ ؛ تو نمى دانى شاید قیامت نزدیك باشد. اما كسانى كه به آن ایمان ندارند براى آن عجله مى كنند، ولى مؤمنان از آن بیمناكند و مى دانند حق است» (شورى آیه 17 و 18). سپس در آیه مورد بحث به آنها چنین پاسخ مى گوید: بگو اى پیامبر آگاهى بر این موضوع تنها نزد خداست و هیچكس جز او از این موضوع آگاه نیست («قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللَّه؛ احزاب/ 63ِ). حتى پیامبران مرسل و فرشتگان مقرب نیز از آن بیخبرند. و به دنبال آن مى افزاید: چه مى دانى؟ شاید قیام قیامت نزدیك باشد («وَ ما یُدْرِیكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ تَكُونُ قَرِیباً؛ آیه 63 /احزاب). بنا بر این همیشه براى استقبال از قیام قیامت باید آماده بود و اصولا فلسفه مخفى بودنش همین است كه هیچكس خویش را در امان نبیند و قیامت را دور نپندارد، و خود را از عذاب و مجازات الهى بر كنار نداند. سپس به تهدید كافران و گوشه اى از مجازات دردناك آنها پرداخته، مى فرماید: خداوند كافران را از رحمت خود دور ساخته و براى آنان آتش سوزاننده اى فراهم كرده است («إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكافِرِینَ وَ أَعَدَّ لَهُمْ سَعِیرا؛ احزاب/64ً). آنها جاودانه در این آتش سوزان خواهند ماند و سرپرست و یاورى نخواهند یافت («خالِدِینَ فِیها أَبَداً لا یَجِدُونَ وَلِیًّا وَ لا نَصِیراً؛ احزاب/65).


  همچنین در سوره شورى: آیات 16 تا 18 می فرماید: «وَ الَّذِینَ یُحَاجُّونَ فِی اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما اسْتُجِیبَ لَهُ حُجَّتُهُمْ داحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ عَلَیْهِمْ غَضَبٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ شَدِیدٌ (16) اللَّهُ الَّذِی أَنْزَلَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ وَ الْمِیزانَ وَ ما یُدْرِیكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ قَرِیبٌ * یَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِها وَ الَّذِینَ آمَنُوا مُشْفِقُونَ مِنْها وَ یَعْلَمُونَ أَنَّهَا الْحَقُّ أَلا إِنَّ الَّذِینَ یُمارُونَ فِی السَّاعَةِ لَفِی ضَلالٍ بَعِیدٍ؛ آنها كه در باره خدا بعد از پذیرفتن دعوت او، محاجه مى كنند دلیل آنها نزد پروردگارشان باطل و بى اساس است و غضب بر آنها است و عذاب شدید از آن آنها. خداوند كسى است كه كتاب را به حق نازل كرد و میزان (سنجش حق و باطل) را، اما تو چه مى دانى شاید ساعت قیام قیامت نزدیك باشد. آنها كه به قیامت ایمان ندارند در باره آن شتاب مى كنند، ولى آنها كه ایمان آورده اند پیوسته با خوف و هراس مراقب آن هستند، و مى دانند آن حق است آگاه باشید آنها كه در قیامت تردید مى كنند در گمراهى عمیقى هستند».



  از آنجا كه نتیجه همه اعمال، مخصوصا بروز و ظهور كامل حق و عدالت و میزان در قیامت است در پایان آیه مى گوید: تو چه مى دانى شاید ساعت قیام رستاخیز نزدیك باشد؟! (وَ ما یُدْرِیكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ قَرِیبٌ). همان قیامتى كه وقتى برپا شود همگان در دادگاه عدلش حضور مى یابند، و در برابر میزان سنجشى كه حتى به اندازه سنگینى یك دانه خردل و كوچكتر از آن را دقیقا مى سنجند قرار مى گیرند. سپس به موضع گیرى كفار و مؤمنان در برابر آن، پرداخته مى گوید: آنها كه به قیامت ایمان ندارند در باره آن شتاب مى كنند، و مى گویند این قیامت كى خواهد آمد؟! آنها هرگز به خاطر عشق به قیامت و رسیدن به لقاى محبوب، این سخن را نمى گویند، بلكه از روى استهزاء و مسخره و انكار چنین تقاضایى دارند، و اگر مى دانستند قیامت بر سر آنها چه مى آورد هرگز چنین تقاضایى نداشتند. ولى آنها كه ایمان آورده اند پیوسته با خوف و هراس مراقب آن هستند، و مى دانند پیوسته آن حق است و خواهد آمد (وَ الَّذِینَ آمَنُوا مُشْفِقُونَ مِنْها وَ یَعْلَمُونَ أَنَّهَا الْحَقُّ).



  البته لحظه قیام قیامت بر همه پوشیده است، حتى بر پیامبران مرسل و فرشتگان مقرب خدا، تا هم وسیله تربیت مداوم باشد براى مؤمنان، و هم آزمون و اتمام حجتى براى منكران، ولى اصل وقوع آن جاى تردید نیست. و از اینجا روشن مى شود كه ایمان به قیامت و دادگاه بزرگ عدل الهى مخصوصا با توجه به این معنى كه هر لحظه احتمال وقوع آن مى رود چه تاثیر تربیتى عمیقى در مؤمنان دارد. و در پایان آیه به عنوان یك اعلام عمومى، مى فرماید: آگاه باشید كسانى كه در قیامت تردید مى كنند و با لجاج و عناد در مورد آن به محاجه مى پردازند در گمراهى عمیقى هستند (أَلا إِنَّ الَّذِینَ یُمارُونَ فِی السَّاعَةِ لَفِی ضَلالٍ بَعِیدٍ). چرا كه نظام این جهان خود دلیلى است بر اینكه مقدمه اى است بر جهان دیگر، كه بدون آن، آفرینش این جهان، لغو و بى معنى است، نه با حكمت خداوند سازگار است و نه با عدالت او. تعبیر به ضلال بعید اشاره به این است كه گاه انسان راه را گم مى كند اما چندان فاصله با آن ندارد، با مختصر تلاش و جستجو ممكن است راه را پیدا كند، اما گاه چنان فاصله او زیاد است كه دیگر پیدا كردن راه براى او مشكل یا غیر ممكن است.




  جالب توجه اینكه در حدیثى از پیامبر اسلام ص مى خوانیم: مردى با صداى بلند از رسول خدا در یكى از سفرها سؤال كرد و گفت: اى محمد! ... پیامبر نیز با صدایى بلند همچون صداى خودش فرمود: چه مى گویى؟ عرض كرد: «متى الساعة؟؛ روز قیامت كى خواهد بود»؟ پیامبر فرمود: «انها كائنة فما اعددت لها؟؛ قیامت خواهد آمد، براى آن چه تهیه كرده اى»؟ عرض كرد: «حب اللَّه و رسوله!؛ سرمایه من محبت خدا و پیامبر او است». پیامبر فرمود: «انت مع من احببت ؛ تو با كسى خواهى بود كه او را دوست دارى»! (تفسیر مراغى جلد 25 صفحه 32).

  منبع

  http://www.tahoorkotob.com/page.php?pid=9224


title: زمان قیامت و آخرت از منظر ملاصدرا
text:
  زمان قیامت و آخرت از منظر ملاصدرا


  مسئله تعیین کننده دربحث ما زمان است که بنا به تبیین خاصی که درحکمت صدرایی از آن وجود دارد، در مسائل معاد نیز تاثیر گذاشته است. لذا می توان سوال اصلی این مقال را چنین اظهار نمود که : قیامت چه زمانی به وقوع خواهد پیوست؟


  حکیم شیرازی در آثار خود به کرات تاکید دارد که آخرت متعلق به زمان آینده نبوده و بالفعل وجود دارد. از جمله در تفسیر سوره اعلی اشاره دارد که آخرت هم اینک موجودیت داشته و تنها ظهور آن متوقف بر رفع حجاب است و دلیل این ادعا نیز اولا آیه “لقد کنت فی غفله من هذا فکشفنا عنک غطاءک فبصرک الیوم حدید” و ثانیا دلیل برهان دانسته شده است که البته وی اشاره ای به این برهان ننموده اند. یا در تفسیر سوره زلزال صور اخروی را موجود اما مستتر تلقی کرده اند

  در میان مفاهیم و حقایق دینی موارد بسیاری می توان یافت که فهم عموم متدینین بافهمی که علمای آن دین از آن مفهوم دارند تفاوت دارد. میزان این تفاوت ها در فقه به حداقل ممکن رسیده اما با حرکت به سوی کلام، فلسفه و در نهایت عرفان، به تدریج افزایش می یابد.

  چنانکه اشاره شده مسئله تعیین کننده دربحث ما زمان است که بنا به تبیین خاصی که درحکمت صدرایی از آن وجود دارد، در مسائل معاد نیز تاثیر گذاشته است. لذا می توان سوال اصلی این مقال را چنین اظهار نمود که : قیامت چه زمانی به وقوع خواهد پیوست؟ چه هنگام دنیا تمام شده و آخرت آغاز می گردد؟(۱) در مسیر پاسخ به این پرسش ابتدا مختصرا شرحی از فهم عمومی مسلمانان نسبت به زمان قیامت و آخرت داشته وسپس به تحقیق زمان این دو حقیقت در مکتب صدرالمتالهین شیرازی پرداخته و در صددپاسخ به این پرسش برخواهیم آمد که آیا بنا به نگاهی که ملاصدرا به قیامت و آخرت دارد، می توان این دو حقیقت را یکی دانست یا نه؟ 



  الف) زمان قیامت و آخرت در فهم عمومی متدینین :)Common sence(
  با اندک تاملی در آنچه که مردم مسلمان به آن معتقدند معلوم می شود که اعتقاد آنان درباره مسئله مورد بحث ما به ترتیب زیر قابل بیان است:
  “در حال حاضر ما در عالم دنیا هستیم. انسان ها به ترتیب در این دنیا متولد شده و پس از زمانی کوتاه یا بلند می میرند آنگاه این مسیر تا زمان خاصی ادامه خواهد یافت تا اینکه در آن زمان خاص (که البته جز خدا کسی به آن علم ندارد) قیامت به وقوع خواهد پیوست. در قیامت که در آینده اتفاق خواهد افتاد به اعمال مردمان رسیدگی شده وسپس وارد عالم آخرت خواهیم شد.”
  پس در اعتقاد عرف دنیا، قیامت و آخرت به ترتیب زمانی به وقوع می پیوندند . البته باید توجه کرد که چنین تفکری بی جهت نبوده و بلکه با ظواهر کتاب و سنت نیز کاملا منطبق است. البته مراد آن نیست که ظاهر دین همیشه از قیامت و آخرت به عنوان زمان آینده و با افعال مستقبل یاد کرده است بلکه بسیار می توان آیاتی یافت که با الفاظ و افعال مضارع و یا ماضی به قیامت و آخرت اشاره کرده باشد که به عنوان نمونه می توان به موارد زیر اشاره کرد:”فاورد هم النار”(۲) ، “و نفخ فی الصور” (۳)، “وجاءت کل نفس معها سائق و شهید” (۴...) “یدعون فیها بکل فاکهه امنین”(۵) ، “ان الابرار لفی نعیم علی الارائک ینظرون”(۶...)
  لذا شاید تصور عامه از اینکه قیامت و آخرت مربوط به آینده هستند از مواردی از قبیل زیر ناشی شده باشد:
  ▪ در کتاب و سنت از نظام ثواب و عقاب الهی به عنوان وعده و وعید یاد شده و بدیهی است که عمل به وعده و وعید در زمان آینده انجام می شود.
  ▪ در ظواهر دین استفاده از لفظ یوم درباره قیامت بسیار اتفاق افتاده و چنین به نظر می رسد که قیامت حتی اگر مقدار این “یوم” را هزاران سال نیز بدانیم اما در هر حال یک دوره از تاریخ جهان هستی است و از آنجا که چنین حوادثی در دوران گذشته تحقق نیافته اند پس در آینده به وقوع خواهند پیوست.
  ▪ اتفاقاتی از قبیل متلاشی شدن ماه و خورشید و کوه ها و ... (قیامت) و همچنین ورود انسان ها به بهشت یا جهنم و درک لذت یا عذاب (آخرت) هنوز مورد احساس انسان ها نیست و لذا اموری مربوط به آینده هست البته عامل چنین ظهوری(ظهور کتاب و سنت در اینکه قیامت و آخرت در آینده اتفاق می افتند) در اینجا مهم نیست ولی کاملا واضح است که ظواهر دین در این مورد با فهم عامه مسلمین متفق القول است (مانند اکثر موارد دیگر . )

  مهدی دوستان
  پی نوشت ها:
  ۱ بدیهی است که این سوالات خود مبتنی بر پیش فرض های موجود در فهم عامه هستند
  ۲ سوره هود، آیه ۸۹
  ۳ سوره ق ، آیه ۲۰
  ۴ همان ، آیه ۲۱
  ۵ سوره دخان ، آیه ۵۵
  ۶ سوره مطفغین ، آیه ۲۲ و ۲۳




  ب) آخرت در نظرگاه ملاصدرا:
  حکیم شیرازی در آثار خود به کرات تاکید دارد که آخرت متعلق به زمان آینده نبوده و بالفعل وجود دارد. از جمله در تفسیر سوره اعلی (۷) اشاره دارد که آخرت هم اینک موجودیت داشته و تنها ظهور آن متوقف بر رفع حجاب است و دلیل این ادعا نیز اولا آیه “لقد کنت فی غفله من هذا فکشفنا عنک غطاءک فبصرک الیوم حدید”(۸) و ثانیا دلیل برهان دانسته شده است که البته وی اشاره ای به این برهان ننموده اند. یا در تفسیر سوره زلزال (۹) صور اخروی را موجود اما مستتر تلقی کرده اند.

  اما بیان فلسفی این امر را می توان از موارد مختلفی که ملاصدرا به این مطلب پرداخته اند استخراج و نهایتا چنین ادعا نمود که بنا بر رای ایشان می توان عالم آخرت را یکی از عوالم هستی که در طول عالم مادی ماست قلمداد نمود که در مرتبه ای بالاتر نسبت به جهان فعلی ما قرار دارد. می دانیم که بنابر مبانی فلسفی حکمت متعالیه وجود را باید امری که دارای اشتراک معنوی است(یا به عبارت بهتر مشترک معنوی است) دانست که با وجود چنین حقیقت مشترکی که دارد خود واقعیتی مشکک است.

  با پی نهادن چنین مبانی فکری است که تئوری خاصی در باب عوالم مختلف هستی شکل می گیرد که بسیار به آرای عرفای اسلامی نزدیک است و طبق آن جهان های مختلف ولی در عین حال مرتبطی با هم متحقق فرض می شوند که ارتباط آنها همان مرتبه مندی بین آنهاست. بدین معنا که هر عالم در مرتبه بالاتر از عالم دیگر قرار دارد که بر آن احاطه و تسلط وجودی داشته و وجود آن شدیدتر از عالم تحت خود می باشد و بالعکس عالم شدید تری نیز نسبت به خود این عالم تحقق دارد.
  البته هر چند که با توجه به نامتناهی بودن مراتب مشکک وجود می توان گفت که بنابر مبانی فوق تعداد عوالم هستی نیز بی نهایتند، اما در حکمت متعالیه چند عالم اصلی از این میان برجسته می شوند که با اندکی مسامحه می توان آنها را عالم حس (یا همان عالم مادیات یا عالم خلق)، عالم خیال (یا همان عالم ریاضیات و عالم مثل معلقه)، عالم عقل و عالم فوق عقل که همان ذات ربوبی است، دانست.

  در چنین فضای فکری است که صدرالمتالهین آخرت را یکی از مراتب حقیقت هستی معرفی می کنند(البته نه به صراحت) که در مرتبه ای بالاتر از عالم ماده است و از آنجا که زمان متعلق به عالم خلق است که حرکت جوهری در آن ساری و جاری است، نتیجه می شود که آخرت در مرتبه ای فرا زمانی قرار دارد و لذا وقتی گفته می شود که همین الان آخرتی هست و بهشتی و جهنمی، مراد آن نیست که در لحظاتی مثل (۱)t یا (۲)t آخرت وجود دارد به این معنا که لحظات فوق زمان آخرت بوده یا به عبارتی دیگر آخرت وجودی زمانی داشته باشد بلکه معنی مورد نظر از چنین اظهاری آن است که چون آخرت حقیقتی فرا زمانی داشته و محیط به جمیع ازمنه است، می توان آن را همواره متحقق انگاشت چرا که در هر زمان که بتوان به آن توجه نمود یا بدان منتقل شد از زمان جدا شده و آن را دارای تحقق خواهیم یافت.

  اما دلیل ما بر صدق هرمنوتیکی ادعای خود (یعنی اینکه ملاصدرا چنین اعتقادی داشته است و بیانات فوق علاوه بر اینکه لازمه و نتیجه مبانی اویند، مورد اعتقاد و توجه وی نیز بوده اند) آن است که در آثار ایشان غیر از مواردی که دلالت بر وجود داشتن فعلی آخرت دارند گفته هایی نیز پیدا می شود که فهم آن جز به طریقی که ذکر شد میسور نمی باشد. مثلا ایشان نسبت روز آخرت به روزها را مثل نسبت روح اعظم به ارواح جزئی معرفی کرده اند.(۱۰) با سلب توجه به معنای عرفانی نسبت بین این دو روح واضح است که در رای صدرای شیرازی این نسبت جز به طریق کلیت سعی و احاطه وجودی نیست. یعنی هر روح جزئی حصه ای از روح کلی است یا می توان گفت که “الروح الکلی جمیع الارواح و لیس بشی منها” (۱۱) وی در جای دیگری نسبت بین ازمنه جهان ماده به زمان آخرت (و همچنین نسبت بین مکان های دنیا به مکان آخرت) را نسبت به متغیرات به ثابتات می داند.(۱۲) در بحث ربط ثابت به متغیر روش مشائیان تمسک به حرکت قطعی و حرکت توسطی بوده است که بنابر آن نظریه ثابت علت حرکت توسطی متغیر بود که باعث نمی شد خود علت متغیر گردد، اما وجه تغییر در متغیر از حرکت قطعی آن که ربطی به علت ثابتش ندارد ناشی می گردید.




  ۷ ملاصدرا ، تفسیر القرآن ، تفسیر سوره اعلی ، ص ۲۱۳
  ۸ سوره ق ، آیه ۲۲
  ۹ تفسیر القرآن ، تفسیر سوره زلزال ، ص ۲۴۲
  ۱۰ همان ، تفسیر سوره زلزال، ص ۲۳۱ ۲۲۴
  ۱۱ لفظ عبارت از خود نگارنده برای مقایسه با قاعده بسیط الحقیقه آمده است
  ۱۲ تفسیر سوره زلزال ، ص ۲۳۲
  ۱۳ سوره لقمان ، آیه ۲۸
  ۱۴ تفسیر سوره واقعه ، ص ۱۳۶ ۱۳۵
  ۱۵ ملاصدرا، اسفار اربعه ، ج ۹ ، ص ۱۶۲
  ۱۶ همو، المبدا و المعاد ، ص ۴۳۵
  ۱۷ همان ، ص ۴۴۶
  ۱۸ ملا صدرا، الشواهر الربوبیه ، ص ۲۸۵
  ۱۹ همسر، اسفار اربعه ، ج ۹، ص ۲۷۹
  ۲۰ همان، ص ۲۳۲ و ۲۳۳
  ۲۱ همان ، ص ۲۴۳
  ۲۲ همان ، ص ۲۷۸ و الشواهد ، ص ۲۹۸
  ۲۳ تفسیر سوره اعلی، ص ۲۱۰


  روزنامه رسالت 


title: حقیقت معاد و چگونگی برپایی قیامت
text:
  حقیقت معاد و چگونگی برپایی قیامت


  با سلام و تشکر

  دلایل بسیاری اعم از عقلی و نقلی، حقیقت معاد و بروز و ظهور قیامت را اثبات می کند:

  بـراسـاس جـهـان بـيـنى اسلامى مجموعه جهان هستى هدفمند است و نظام حاكم بر جهان، نظامى هـمـراه بـا بـرنـامـه و مـسـيـرى مـشـخـّص اسـت و هـمـه مـوجـودات بـه سـوى كـمال و شكوفايى در حركتند و براى نيل به هدف، در تلاش و كوشش اند.

  اين ديدگاه بر آن اسـت كـه مـجـمـوعـه جـهـان آفـريـنـش و مـوجـودات آن، بـه ويـژه انـسـان، كـه گـل سـرسـبـد جـهـان آفـريـنـش اسـت، هـرگـز رو بـه سـوى نـابـودى و اضـمـحـلال مطلق و كامل نمى نهد. هرچند جهان به لحاظ عناصر موجود در آن، كه مادّى اند، دچار تـحـوّل و دگـرگونى مى شود، امّا حقيقت وجودى اش چون وابسته به هستى مطلق ـ (خدا) ـ و ظلّ اسـت هـمـواره بـر جـاى مـى مـانـد و داراى حـيـاتـى جـاويد و پيوسته خواهد بود.

  با اين كه جهان سـرانـجـام بـه قـيـامـت مـى رسـد و دسـتـخـوش تـغـيـيـرات بـنـيـاديـن مـى گـردد؛ بـنـابـر دلايـل مـتقن عقلى و نقلى، براى انسان حياتى پيوسته و جاويد است و هر چند انسان نيز به تبع دگـرگـونـى جـهـان مـراحـلى گـونـاگـون را طـى خـواهـد كـرد، كـه مـتـون اسـلامـى ايـن مـراحـل و گـذرگـاه هـا را (موت) (مرگ) خوانده اند، ولى هرگز حقيقت وجودى اش از ميان نمى رود.

  قـرآن كـريـم در آيه زير به مرگ و ميرها و تغيير و تجديد حيات ها اشاره كرده و فرموده است: (قالُوا رَبَّنا اَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ اَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ...)(مؤ من / 11)؛ آنان مى گويند: (پروردگارا! ما را دوبار ميراندى و دوبار زنده كردى ...).

  مراد از (دوبار مردن)، مردن در دنيا و مردن در برزخ است و مراد از (دوبار زنده شدن)، زنده شدن به حيات برزخى و حيات اُخروى در قيامت است.(1)

  بـنـابـرايـن، بدون تردید، مردن به معناى نيست و نابود شدن نيست، بلكه غايب شدن در يك مرحله از حيات و حضور در مرحله ديگر است. در حديث شريف منقول از پيامبر اكرم (ص)نيز درباره مرگ آمده است: (ما خُلِقْتُمْ لِلْفَناءِ بَلْ خُلِقْتُمْ لِلْبَقاءِ وَ اِنَّما تَنْقُلُونَ مِنْ دارٍ اِلى دارٍ.)(2)
  شـمـا را بـراى فنا نيافريده اند، بلكه براى بقا آفريده اند و تنها از خانه اى به خانه اى ديگر كوچ مى كنيد.

  بنابراين، حيات حقيقى پيوسته است، گرچه داراى شدت و ضعف است و حيات پس از اين دنيا از خـلوص و شـدتـى بـيـشـتـر بـرخـوردار اسـت؛ بـه گـونـه اى كـه خـداونـد متعال تنها حيات اُخروى را شايسته نام و حقيقت حيات دانسته و فرموده است: (وَ مـا هـذِهِ الْحـَيـوةُ الدُّنـْيـا اِلاّ لَهـْوٌ وَ لَعـِبٌ وَ اِنَّ الدّارَ الاْ خـِرَةَ لَهـِىَ الْحـَيـَوانُ لَوْ كـانـُوا يَعْلَمُونَ)(عنكبوت / 64)؛ ايـن زنـدگـى دنـيـا چـيزى جز سرگرمى و بازى نيست و زندگى راستين در سراى آخرت است، اگر مى دانستند.

  از اینرو حقیقت معاد و قیامت، به حکم عقل و نقل امری تردید ناپذیر و یقینی است و اما در چگونگی و کیفیت برپایی آن، بدلیل محدودیت عقل، در کشف حقایق مربوط آن، و عدم توان راهیابی به غیب، پسندیده است به آیات قران و روایات که از مصادر مطمئن صادر شده اند ایمان و اعتقاد پیدا کنیم و این طریقت عقل سلیم و نشانۀ ایمان و تقوا است.

  ادامه دارد ...

  پاورقی___________________
  1- الميزان ، ج 17، ص 313.
  2- بحارالانوار، ج 6 ، ص 249.


title: عالم قیامت، مرحله و ساحتی سوای عالم دنیا و برزخ است
text:
  عالم قیامت، مرحله و ساحتی سوای عالم دنیا و برزخ است



  علاوه بر اینکه با اثبات معاد، مرحله ای بودن زندگی انسان روشن می شود، اینکه حیات انسان در سه مرحله است؛ مرحله اى در اين دنياى مادّى، مـرحـله اى در برزخ و مرحله نهايى در جهان آخرت. بدون شک، توجه به تفاوت های بنیادین موجود در نظام دنیا و نظام آخرت، نیز به تفاوت ساحت های دنیا و آخرت (قیامت کبری) اشاره می کند و بر مرحله ای و متعاقب هم بودن مراحل یاد شده از حیات انسانی تأکید می ورزند. که در این مجال بطور گذرا تنها به ذکر نام برخی از این تفاوتها می پردازیم:

  1 ـ حاکمیت نظام اجتماعى در دنيا و نظام فردى در آخرت.

  2 ـ اختلاط حق و باطل در دنيا و ظهور حق محض در آخرت.

  3 ـ دنيا دار تكليف است و آخرت دار جزاء.

  به اعتقاد بنده این تفاوتها تا اندازۀ زیادی روشن است و در صورتیکه نقطه و یا بعدی از این تفاوتها مبهم بود، بنا به درخواست دوستان، به تفصیل آن خواهیم پرداخت.

  از این دو که بگذریم، توجه به حقیقت برزخ نیز، به متعاقب بودن این مراحل حیات انسانی اشاره می کند. انـسـان پـس از مـرگ پـاى بـه عـالمى ديگر مى نهد كه در قرآن كريم با واژه (برزخ) و در روايات گاهى با همين نام و گاهى با نام (عالم قبر) از آن ياد شده است.

  (برزخ) در لغت، فـاصـله ميان دو چيز را مى گويند،(1) و چون عالم برزخ فاصله ميان دنيا و آخرت است، آن را برزخ مى نامند. توضيح آن كه انسان ها پس از مرگ بى درنگ وارد عالم قيامت نمى شوند، بلكه در عالمى به نام عالم برزخ، كه از مرگ آغاز مى گردد و تا قيامت كبرا ادامه مى يـابـد، بـه سـر مـى بـرند و پس از سپرى شدن اين دوران و آغاز قيامت پاى به عالم قيامت مى گـذارنـد.

  در كـتـاب هـاى تـفسير و روايت و نيز آثار دانشمندان مسلمان به گونه اى گسترده از برزخ سخن رفته است. شهيد مطهرى درباره عالم برزخ مى گويد: "مـطـابـق آنـچـه از نـصـوص قـرآن كـريـم و اخـبـار و روايـات مـتـواتـر و غـيـر قـابـل انـكـارى كـه از رسـول اكـرم (ص )و ائمّه اطهار: رسيده است، استفاده مى شود كه هيچ كس بـلافـاصله پس از مرگ وارد عالم قيامت كبرا نمى شود، ... هيچ كس در فاصله مرگ و قيامت كبرا در خـامـوشـى و بـى حـسـى فـرو نـمـى رود؛ يـعـنـى چـنـيـن نـيـسـت كـه انـسـان پـس از مـردن در حال شبيه به بيهوشى فرو رود و هيچ چيز را احساس نكند، نه لذّتى داشته باشد و نه المى، نه سرورى داشته باشد و نه اندوهى، بلكه همه چيز را حس مى كند، از چيزهايى لذت مى برد و از چيزهاى ديگر رنج.(2)

  پس از مطالبی که گذشت روشن می شود که عالم قیامت، اگر مطابق آنچه از نصوص آیات و روایات بدست می آید، در حال حاضر موجود باشد، چنانکه از برخی از آیات بدست می آید که بهشت و جهنم در حال حاضر وجود دارد و روایات معصومان (ع) و داستان معراج پیامبر نیز بر این مطلب گواهی می دهند. اما بدون تردید باید پذیرفت؛ عالم قیامت، عالمی غیر از عالم دنیا و نیز عالمی جز عالم برزخ است و هر کدام از این عوالم، ساحت و مرحلۀ متفاوتی از نظام هستی دارند.

  موفق باشید ...

  پاورقی_________________
  1- مفردات راغب، ص 43.
  2- استاد شهید مطهری، مقدّمه اى بر جهان بينى اسلامى، ص 496 ـ 497.


title: اولین حادثه قبل از برپایی قیامت چیست
text:
  اولین حادثه قبل از برپایی قیامت چیست؟ 


  ●پرسش:
  با سلام به همۀ دوستان
  در قرآن کریم بسیاری از آیات در رابطه با قیامت و حوادث قبل از آن است.
  اولین حادثه ای که قبل از قیامت کبری اتفاق می افتد کدام حادثه است؟
  پیشاپیش از پاسختان متشکرم.




  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب
  پرسشگر محترم‌ به قول فرمايش دوستان سوالتون كمي ابهام دارد اما بنده توضيحي خدمتتون عرض كنم و آن اينكه يكي از حوادث در آستانه برپايي قيامت دميدن حضرت اسرافيل در صور اول است و صور دوم نيز در حقيقت مرحله‌اي از مراحل و حوادثي است كه در قيامت رخ مي‌دهد.

  به تعبيري ديگر، قيامت مراحلي دارد كه يكي از علائم آغاز آن دميدن در صور اول توسط فرشته الهي و مرحلة ديگر آن دميدن در صور دوم است كه در صور اول‌، به زندگي همة انسانها پايان داده مي‌شود و كوه‌ها، زمين‌، خورشيد و هر چه در عالم طبيعت است‌، دستخوش تغيير و زوال مي‌شود و با صور دوّم‌، مردگان سر از خاك برداشته‌، به صحنة محشر وارد مي‌شوند.

  مردم وقايع قبل از قيامت (يعني بين دو صور) را نمي‌بينند زيرا احدي زنده نمي‌ماند; بلكه بعد از صور دوم و برپايي قيامت مردگان زنده مي‌شوند تا به حساب‌ها رسيدگي شود.

  براي آگاهي بيشتر ر.ك‌: پيام قرآن‌، آيت اللّه مكارم شيرازي و ديگران‌، ج 6، ص 66ـ74، انتشارات دارالكتب الاسلامية‌، تهران‌.)


title: پاسخ دیگر اولین حادثه قبل از برپایی قیامت چیست
text:
  پاسخ دیگر اولین حادثه قبل از برپایی قیامت چیست


  ●سوال:
  با سلام به همۀ دوستان
  در قرآن کریم بسیاری از آیات در رابطه با قیامت و حوادث قبل از آن است.
  اولین حادثه ای که قبل از قیامت کبری اتفاق می افتد کدام حادثه است؟
  پیشاپیش از پاسختان متشکرم.



  ●پاسخ:
  با سلام
  به گلشن گرامی و تشکر از اساتید
  قیامت چون حادثه هولناک و عظیمی است، نمی‏تواند بدون وجود نشانه‏ ها و مقدماتی آشکار شود.
  نشانه‏ های آن نیز از جهتی دهشتناک و هول‏انگیز است.
  عقل از فهم و تلقی قیامت و حوادثی که همراه آن است، درک درستی ندارد (اگر چه می‏تواند اصل معاد را ثابت کند) پس باید مراجعه کرد و در این زمینه نقلی محکم و قوی‏تر از قرآن و احادیث وجود ندارد.
  قرآن در بیان علامت‏های قیامت در آغاز به منزلگاه‏هایی اشاره کرده است که با پیدایش آن‏ها قیامت آغاز می‏شود.
  عصر اسلام و ختم نبوت، آخرین دوره زندگی و حیات بشر روی کره خاکی است و نشانه‏ ای از قیامت و نزدیک بودن آن است:"آیا آن‏ها جز این انتظاری دارند که قیامت ناگهان برپا شود، (آن گاه ایمان آورند) در حالی که هم اکنون نشانه‏ های آن آمده است."
  سوره محمد (47) آیه 18.

  پیامبر گرامی اسلام‏ فرمود:"بعثت من و قیامت مانند این دو است" و اشاره به دو انگشت مبارکش کرد و انگشت "سبابه" را با انگشت "وسط" در کنار یکدیگر قرار داد. مقصود حضرت از بعثت خود و قیامت، بیان‏ پیام قرآن، ج 6، ص 23.
  فاصله زمانی بسیار نزدیک از وقوع رستاخیر است.

  هنگام برپایی قیامت وقوع سه علامت حتمی است:
  1 - حوادثی که قبل از پایان جهان محقق می‏شود.
  2- حوادثی که در آستانه پایان جهان پدیدار می‏شود.
  3 - حوادثی که در آغاز رستاخیر و بازگشت به حیات مجدد ایجاد می‏شود.

  یکی از حوادث قبل از قیامت، بعثت آخرین پیامبر است که بیان شد.
  و از دیگر نشانه‏ های پایان یافتن این عصر دودی است که در آسمان ظاهر می‏شود. قرآن می‏فرماید:منتظر روزی باش که آسمان دود آشکاری پدید آورد.
  سوره دخان (44) آیه 10.
  یکی از اصحاب پیامبر از معنای دخان (دود) سؤال کرد، حضرت فرمود:"دودی است که بین مشرق و مغرب را پر می‏کند و چهل شبانه روز باقی می‏ماند اما مؤمن حالتی شبیه به زکام به او دست می‏دهد و کافر همچون مستان خواهد بود و دود از بینی و گوش‏ها و پشت او بیرون می‏ آید".
  پیامبر قرآن، ج 6، ص 27.

  حوادثی که جهان با آن پایان می‏ یابد:
  1 - کوه‏ها بعد از مقدماتی متلاشی می‏شود.
  کوه‏ها در ابتدا به لرزه درمی‏ آیند (سوره مزمل، آیه 14) بعد از جا کنده می‏شوند (سوره حاقه، آیه 14) سپس به حرکت درمی‏ آیند (سوره طور، آیه 10) و در هم کوبیده می‏شوند (سوره حاقه آیه 14) آن گاه به صورت توده‏ ای از شن‏های متراکم درمی‏ آیند (مزمل، آیه 14) بعد به صورت گرد و غبار پراکنده می‏شوند (سوره واقعه آیه 6 و 5).
  2 - دریاها برافروخته و منفجر می‏شوند:"آن زمان که دریاها منفجر گردد" (سوره انفطار آیه 3) "در آن هنگام که دریاها برافروخته شود" (سوره تکویر، آیه 6)
  3 - زلزله‏ های عظیم و ویرانگر:زلزله‏های بی سابقه و عظیمی تمام کره خاکی را به لرزه درمی‏آورد، همه چیز در هم ریخته و از بین می‏رود و تمام انسان‏ها در لحظه‏ ای کوتاه مدفون می‏شوند:"ای مردم!از پروردگارتان بترسید و پرهیزگاری پیشه کنید که زلزله رستاخیر مسئله مهمی است".

  سوره حج.
  4 - تاریک شدن خورشید و ماه و ستارگان:"در آن هنگام که خورشید در هم پیچیده شود و در آن هنگام که ستارگان بی فروغ شوند".
  سوره تکویر، (81) آیه 2 و 1.
  شکافتن آسمان:
  یکی دیگر از علایم قیامت، شکافته شدن آسمان و کرات است:
  "در آن هنگام که آسمان شکافته شود."

  سوره انشقاق (84) آیه 1.
  و اما مرحله آخر در قیامت، حوادثی است که بعد از اتمام دو مرحله قبل پدید می‏ آید:"وعده الهی در آن روز تحقق می‏یابد که این زمین به زمین دیگر و آسمان‏ها (به آسمان‏های دیگر) مبدّل می‏شود و انسان‏ها در پیشگاه خدا ظاهر می‏گردند".
  سوره ابراهیم (14) آیه 48.
  بعد از حوادثی که به دنبال آن جهان متلاشی می‏شود، اینک نوبت انسان‏ها است که وارد صحرای محشر شده، می‏ بایست ثمره اعمالی را که در دنیا می‏دهند انجام می‏دادند، مشاهده کنند.
  برای دست یابی به توضیحات مفصّل در مورد مباحث مربوط، معاد و قیامت به کتاب پیام قرآن، جلد 5 و 6 مراجعه شود.





  ●پاسخی دیگر:

  با سلام و احترام
  احتمالا سئوال شما آخرین حادثه در این جهان و یا اولین حادثه قبل از قیامت است.
  قبل از برپايي قيامت‌، دوبار در صور دميده مي‌شود. در صور اول‌، به زندگي همة انسانها پايان داده مي‌شود و كوه‌ها، زمين‌، خورشيد و هر چه در عالم طبيعت است‌، دستخوش تغيير و زوال مي‌شود و با صور دوّم‌، مردگان سر از خاك برداشته‌، به صحنة محشر وارد مي‌شوند.
  مردم وقايع قبل از قيامت (يعني بين دو صور) را نمي‌بينند زيرا احدي زنده نمي‌ماند; بلكه بعد از صور دوم و برپايي قيامت مردگان زنده مي‌شوند تا به حساب‌ها رسيدگي شود. قرآن کریم در این باره می فرماید:
  وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرى‏ فَإِذا هُمْ قِيامٌ يَنْظُرُون.(زمر 68)
  و در «صور» دميده مى‏ شود، پس همه كسانى كه در آسمانها و زمينند مى‏ ميرند، مگر كسانى كه خدا بخواهد سپس بار ديگر در «صور» دميده مى‏ شود، ناگهان همگى به پا مى‏ خيزند و در انتظار (حساب و جزا) هستند.


title: قبل از حشر موجودات ودگرگونی عالم هستی اولین اتفاقی که می افتد کدام است
text:
  ●سوال:
  به عبارت دیگر قبل از حشر موجودات ودگرگونی عالم هستی اولین اتفاقی که می افتد کدام است؟



  ●پاسخ:
  با سلام

  بزرگوار باور بفرماييد سوالتان نامفهوم است

  بنده انچه كه از سوال فهميدم را عرض مي نمايم باز اگر سوالتان جنبه ديگري داشت بفرماييد

  اولين اتفاق قبل از برپايي قيامت نفخ صور است كه طبق ايات قران توضيحاتي در اين باب داده مي شود

  َ نُفِخَ فِی الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ مَنْ فِی الْأَرْضِ إِلاَّ مَنْ شاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِیهِ أُخْری‏ فَإِذا هُمْ قِیامٌ یَنْظُرُونَ
  و در صور دمیده می‏شود، و تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند می‏میرند مگر کسانی که خدا بخواهد، سپس بار دیگر در صور دمیده می‏شود، ناگهان همگی بپا می‏خیزند، و در انتظار (حساب و جزا) هستند.

  در اینکه آیا نفخ صور دو بار انجام می‏گیرد یا بیشتر بین مفسرین اختلاف نظر وجود دارد.

  مشهور در میان علمای اسلام دو مرتبه است، و ظاهر آیه مورد بحث نیز همین می‏باشد، جمع‏ بندی آیات دیگر قرآن نیز خبر از دو" نفخه" می‏دهد،

  ولی بعضی تعداد آن را سه نفخه و یا حتی چهار نفخه دانسته‏ اند.

  به این ترتیب که نفخه اولی را نفخه" فزع" می‏گویند.(1)

  این تعبیر از آیه 87 سوره نمل گرفته شده: وَ یَوْمَ یُنْفَخُ فِی الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ مَنْ فِی الْأَرْضِ:

  هنگامی که در صور دمیده می‏شود همه کسانی که در آسمان و زمین هستند در وحشت فرو می‏روند.

  و نفخه دوم و سوم را نفخه" مرگ" و" حیات" می‏دانند که در آیات مورد بحث و آیات دیگر قرآن به آن اشاره شده، یکی را نفخه" صعق" می‏گویند
  (صعق هم به معنی بی‏هوش شدن و هم مردن آمده است) و دیگری را نفخه" قیام" کسانی که احتمال نفخه چهارمی داده ‏اند

  ظاهرا از آیه 53 سوره یس گرفته‏ اند که بعد از نفخه حیات می‏گوید:
  إِنْ کانَتْ إِلَّا صَیْحَةً واحِدَةً فَإِذا هُمْ جَمِیعٌ لَدَیْنا مُحْضَرُونَ
  تنها یک صیحه خواهد بود و به دنبال آن همه آنها نزد ما حاضر می‏شوند.و این نفخه" جمع و حضور" است.

  ولی حق این است که دو نفخه بیشتر نیست و مساله فزع و وحشت عمومی در حقیقت مقدمه ‏ای است برای مرگ جهانیان که به دنبال نفخه اولی یا صیحه نخستین حاصل می‏شود،

  همانگونه که نفخه جمع نیز دنباله همان نفخه حیات است و به این ترتیب دو نفخه بیش نخواهد بود" نفخه مرگ" و" نفخه حیات".

  شاهد دیگر این سخن آیه 6 و 7 سوره نازعات است، آنجا که می‏گوید:

  یَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ:
  روزی که زلزله کوبنده همه جا را بلرزاند و به دنبال آن زلزله‏ای که بندگان را زنده و همردیف می‏سازد واقع می‏شود".(2)

  چنان که دیدیم در آیه مورد بحث می‏گوید: همه اهل آسمانها و زمین می‏میرند سپس گروهی را استثنا می‏کند و می‏فرماید: إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ (مگر کسانی که خدا بخواهد)

  در اینکه این کسان کیانند؟ در میان مفسران گفتگو است.
  گروهی معتقدند که آنها جمعی از فرشتگان بزرگ خدا همچون جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل می‏باشند.

  در روایتی نیز به این معنی اشاره شده است (3)

  بعضی حاملان عرش خدا را نیز بر آن افزوده ‏اند (چنان که در روایت دیگری آمده است)(4)

  و بعضی دیگر ارواح شهدا را که به حکم آیات قرآن" أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ" زنده‏ اند و در نزد پروردگارشان روزی می‏برند، مستثنا دانسته‏اند.در روایتی نیز به این معنی اشاره شده (5)


  البته این روایات منافاتی با هم ندارند، ولی به هر حال از ذیل بعضی از همین روایات به خوبی استفاده می‏ شود که این گروه باقیمانده نیز سرانجام می‏میرند
  به گونه‏ای که در سرتاسر عالم هستی موجودی زنده نخواهد بود، جز خداوند" حی لا یموت".

  در اینکه مرگ برای فرشتگان یا ارواح شهدا و انبیا و اولیا چگونه است؟

  احتمال دارد مراد از مرگ در باره آنها گسستن پیوند روح از قالب مثالی بوده باشد، یا از کار افتادن فعالیت مستمر ارواح.(6)

  برای مطالعه بیشتر به تفسیر نمونه ج 19 مراجعه کنید.


  پي نوشت:
  1- تفسیر نمونه، ج‏19، ص: 537
  2-تفسیر نمونه، ج‏19، ص: 538
  3-مجمع البیان ذیل آیات مورد بحث
  4- بحار الانوار ج6 ص329
  5- نور الثقلین ج4 ص 503 (حدیث 119)
  6-تفسیر نمونه، ج‏19، ص: 540


title: قيامت ،آثار عقیده به معاد
text:
  قيامت ،آثار عقیده به معاد


  قيامت
  قیامت کبری پایان کار نظام طبیعت و مختل شدن قوانین حاکم بر آن است.

  چون هر حرکتی مقصدی دارد و روزی که همه حرکات به مقصد نهایی خود برسند دیگر حرکت متوقف شده و نظام مادی به غیر خودش تبدیل خواهد شد(1)

  اما قیامت صغری عبارت از مرگ و پیوستن به عالم برزخ است، که میانه عالم دنیا و عالم آخرت است.
  برزخ در واقع دنباله همین حیات دنیوی است که طرف دیگرش به قیامت کبری منتهی می شود

  پي نوشت:
  1- سوره ابراهیم، آیه48


  برخی از علائم نزدیک شدن روز قیامت چیست؟


  علائم نزدیک شدن قیامت فراوان است که پیامبر اکرم(ص) در روایتی (1) بخشی از آنها را می شمارد که از جمله آنان این است:

  تضییع نماز،
  پیروی از شهوات،
  تمایل به هوا پرستی،
  گرامی داشتن مال
  و فروختن دین به دنیا ،
  حکومت کردن زمامداران ظالم،
  وزراء فاسق،
  کارشناسان ستمگر،
  امناء خائن بر مردم،
  زشت شدن زیبایی­ها و زیبا شدن زشتی ها،
  تصدیق دروغگو و تکذیب راستگو،
  نشستن کودکان بر منابر،
  دروغ را ظرافت شمردن
  و بیت المال را غنیمت حساب کردن،
  بدی به پدر و مادر و نیکی به دوستان،
  فراوان شدن فرزندان نامشروع،
  قرآن را با غنا خواندن
  و ....

  پي نوشت:

  1- وسائل الشیعه ج15 ص348 



  چرا قیامت با علائم بزرگ و بسیار هولناکی شروع می شود؟

  علائم هولناک قیامت از آن دسته اموری است که قرآن و روایات به کرات به آن اشاره دارند
  لذا آگاهی کامل از علت وقوع چنین حوادثی از قدرت عقل خارج است اما در عین حال شاید بتوان مواردی را به عنوان بخشی از علت به صورت احتمال ذکر کرد و آن این است که:

  بخشی از علائم قیامت مربوط به نفخ صور اول و دوم است یعنی صیحه ه­ای که همه را می میراند (نفح اول) و صیحه ای که همه را زنده می کند(نفخ دوم)

  روشن است که انتقال از این دنیا یا عالم برزخ و ورود به صحنه قیامت که صحنه حسابرسی و بازخواست است، فی نفسه موجب ترس و وحشت می شود گر چه ترس و وحشت همگان یکسان نیست و به تناسب انس با عالم مادی فرق می کند.

  در مورد سایر علائم قیامت مثل خاموش شدن خورشید و ستارگان، به حرکت در آمدن کوهها، برافروخته شدن دریاها و مانند آن، شاید بتوان گفت که نظام این جهان تا زمانی لازم و مورد نیاز است که انسانها بر آن زندگی کنند.

  اما لحظه ای که قرار است همه انسانها به مرحله جدیدی از زندگی خود پا بگذارند. بی تردید این عالم نیز به پایان حیات طبیعی و منظم خود می رسد، از اینرو نظام طبیعی این عالم نیز در آن لحظه به هم خواهد خورد چرا که به پایان سیر طبیعی خود رسیده است.

  از طرف دیگر باید توجه داشت که وحشت روز قیامت برای همه یکسان نیست.

  چنانکه در بعضی از آیات قرآن به آن تصریح شده، عده ای از این وحشت در امانند در آیه 89 سوره نمل آمده است که«من جاء بالحسنة فله خیر منها و هم من فزع یومئذ آمنون»

  «کسانی که کار نیکی انجام دهند، پاداشی بهتر از آن خواهند داشت و از وحشت آن روز (روز قیامت) در امانند.»

  علاوه بر اینها، چه بسا این وحشت همانند سکرات مرگ، برای مومن خیر باشد و او را پاک تر و خالصتر وارد صحنه قیامت کند.

  علم و آگاهی ما نسبت به حوادث روز قیامت و پیش از آن محدود به فرموده های از قرآن و اهل بیت علیهم السلام است که بی تردید باید با کمال خضوع آنها را پذیرفت.


title: آثار عقیده به معاد
text:
  آثار عقیده به معاد


   تعدیل و رهبری غرائز

  مسئله تعدیل غرائز، مهمترین مسئله در فصول زندگی انسانها، بالاخص طبقه جوان میباشد.مثلا تمایلات جنسی در دختر و پسر در فصل بلوغ، تجلی می کند و در آغاز جوانی، به اوج قدرت میرسد .

  درست است که بقاء انسان در گرو اعمال این غریزه است، ولی موضوع قابل توجه این است که غریزه جنسی در برخی از فصول زندگی انسانها، برای خود حد و مرزی نمی شناسد.

  در این موقع، اعتقاد به معاد و کیفرهای الهی این غریزه را مهار کرده و دارنده آنرا به صورت انسان وظیفه شناس تحویل اجتماع میدهد،

  و انسانی را پرورش می دهد که در اطاق خلوت، در برابر زن جوان و بسیار زیبا که به او فرمان آماده باش میدهد و میگوید: «هیت لک» آماده باش سرسختانه مقاومت میکند و زن متجاوز را، پند واندرز میدهد و می گوید «معاذالله» بخدا پناه می برم...!

  در تاریخ زندگی انسانهای با ایمان، سرگذشتهای آموزنده ای وجود دارد، که ما را به اهمیت اعتقاد به معاد رهنمون می باشد.
  حس غضب و خشم، از نظر قدرت، کمتر از غریزه جنسی نیست، گاهی حس انتقام به اوج خود می رسد و میخواهد هر نوع مانع و رادع را، از پیش پای خود بردارد.

  در این مواقع جز ترس از انتقام الهی، و خوف از دوزخ، چیزی نمیتواند آتش خشم انسانها را خاموش سازد، و همچنین است دیگر غرائز اصیل انسانی.





  پرورش فضائل اخلاقی

  در نهاد ما یک سلسله فضائل اخلاقی وجود دارد که تحت شرایطی پرورش یافته و بارور می گردند .


  ارشاد و راهنمائی علماء اخلاق، هر چند در پرورش فضائل اخلاقی مؤثر است ولی راهنمائی آنان، از دایره سخن گفتن و مذاکره دوستانه، گام فراتر نمی گذارد.


  ولی مذهب و اعتقاد به پاداش ها و کیفرها، فضیلتهای اخلاقی را مانند انسان دوستی، ضعیف نوازی، مهربانی به یتیمان، دستگیری از درماندگان و...در انسان زنده می سازد و از این جهت دانشمندان، مذهب را پشتوانه اخلاق می دانند.
  قرآن مجید با روش خاصی به این نکته اشاره می کند و انکار مبدأ و معاد را مایه کشته شدن عواطف انسانی می داند،
  تا آنجا که دل او سخت و پرقساوت می گردد و مهربانی و ترحمی نسبت به یتیم و مستمند و بی نوا ندارد، چنانکه میفرماید:
  ارأیت الذی یکذب بالدین، فذلک الذی یدع الیتیم و لا یحض علی طعام المسکین (سوره ماعون آیه 1 3)


  «آیا دیدی کسی را که روز جزا را انکار می کند، او همان کسی است که (با کمال بی رحمی)، یتیم را طرد می نماید، و افراد را به اطعام مستمندان دعوت و ترغیب نمی نماید.»


title: همه چیز درباره قیامت
text:
  همه چیز درباره قیامت 


   قـيـامـت

  تأثیرات زلزله روی موجودات زنده



  «مـردم! رهنمودهای آفریدگار خود را بکار بگيريد که لرزش روز رستاخيز لرزشی بی سابقه است ـــ روزی که با آن مواجه شويد: هر شـير دهنده در حال شير دهی شيرخوار خود را رها می کند وهر ماده بارداری وضع حمل میکند، و مردم را مست می بينی درحاليکه مست نيستند بلکه مجازات خـدا طولانی است».

  نکات آيـه:

  1ـــ زلزله باعث وضع حمل می شود،انسان را مست می کند، باعث رها نمودن شيردهی می شود:

  موجهای صوتی با تناوب ضعيف، با تواتر و تناوب ضعيف تر از شنوائی بشر (مادون صوت) با 7 ــ 15 نوسان در هر ثانيه، بيش از آنچه شنيده شوند احساس می شوند و روی موجودات زنده تأثير می گذارند. نمونه اين نوع تواترو تناوبِ صوتی زلزله ها هستند. زلزله در صورت شـديد بودن و طول کشيدن از جمله همين تأثيراتی که در آيه بيان شده را روی انسان می گذارند. کسيکه در حال شيردادن به نوزاد است شير دهی نوزاد را رها می کند. کسي که باردار است وضع حمل می کند. و انسان گيج و منگ میشود يا به توصيف قـرآن "مست" بنظر می رسد.

  2ـــ روز رستاخیز با زلزله بی سابقه همراه خواهد بود:

  زمین از جهت غرب در جهت شرق بدور خود می چرخد که این امر یکی از دلایل ایجاد شب و روز در روی زمین است. هر صد سال يک هزارم ثانیه از سرعت حرکت زمین بدور خود کاسته میشود (به عبارتی هر يک قرن يک هزارم ثانيه به طول روز اضافه می شود). طوری که حدوداً 4 هزار میلیون سال پیش سرعت زمین آنقدر زیاد بوده است که طول شب و روز 4 ساعت بوده است. نتیجه کم شدن از سرعت زمین اینست که روزی زمین از حرکت باز خواهد ایستاد و بعد به سمت عکس حرکتِ کنونی خود حرکت خواهد کرد (یعنی از شرق به غرب)، و خورشید نیز از غرب طلوع خواهد کرد. در مدتی که زمین از حرکت باز خواهد ایستاد دچار تنش و لرزشهای سهمگینِِ بی سابقه خواهد شد.


   صـدا مـی کُـشـد
  « و در شـيـپـور دمـيـده خواهد شد و هـر کـه در زمين و سـيارات باشد بيهـوش شده و می ميرد غیر از آنکه خدا آنرا استثناء کرده باشد».
  نکات آيه:
  1ـــ صدا انسان را بيهوش می کند و می کشد: واحد اندازه گيری شدت صدا دسيبل است. پائين ترين صدائی که انسان می تواند بشنود20 دسيبل است. هنگاميکه شدت سر و صدا نزديک 45 دسيبل است انسان به آسودگی نمی تواند بخوابد، نزديک 85 دسيبل دردهای گوش آغاز می شود. در سر و صداهای نزديک به 90 دسيبل آدم نمی بايست 8 ساعت بيشتر در آن فضا بماند، در 100 دسيبل نمی بايست بيش از دو ساعت بماند، در 110 دسيبل نمی بايست بيش از نيم ساعت بماند، و به 160 دسيبل که برسد آدم کر می شود.

  در شدت سر و صدای دستگاهای ما فوق صوت که به 200 دسيبل می رسد بافت های خيلی از جانواران دريائی دريده می شود و می میرند. پرنده بلدرچين اگر صدای رعد شديد بشنود می ميرد. فـشار موج بالای 200 دسيبل برای انسان کشندهاست. مثلاً انفجار يک بمب اتم در فـاصله 500 متری می تواند انسان را بکشد. (البته گرمای آن در آن فاصله کشنده تر است ولی در صورت کشته نشدن با گرمای آن از صدای آن می میرد).
  2ـــ هنگام قيامت کسانی در سيارات خواهند بود: موقعيت عـلـمی انـسـان امـروز و رفـتن وی بـه مـاه درسـتی رفــتـن انـسان به سيارات ديگر و بودن وی در آنها را تأييد می کند.


title: مـراحـل وقـوع قـيـامـت
text:
   مـراحـل وقـوع قـيـامـت


  «امروز می پـرسـد: روز قـيامت دیگر چه وقت است ـــ ولی وقتی نور چشم را بگيرد ـــ و ماه ناپديد بشود ــ و خورشيد و ماه يکی شوند ـــ آنروز می گـويد: گريزگاه کجاست»! قیامت 6ــ10
  «وقتی خورشيد حجیم شود وستارگان تيره شوند (بميرند)». تکویر 1ــ2
  «و وقتی جو کنده شود». تکویر 11
  « و وقتی درياها طغـيان کنند». انفطار 3
  « و وقتی درياها به غليان آمده و تبخير شوند». تکویر 6
  « وقتیکه ستارگان کم کم تمام شوند». مرسلات 8
  نکات آيات: 1ـ خورشيد حجیم خواهد شد. 2ـ چشم را برق خواهد گرفت. 3ــ درياها طغيان خواهند کرد. 4ـــ درياها تبخير خواهند شد. 5ـــ مـاه خـواهـد گرفت.6ـــ جو کـنـده خواهد شد.7ــ جو نسبت به زمين بمثابه پوست می ماند. 8ـ ماه و خـورشيد يکی خواهند شد. 9ـ ستارگـان تيره خواهند شد (خواهند مرد). 10ـــ ستارگان کم کم تمام خواهند شد.
  1ــ خورشيد حجیم خواهد شد:
  خورشيد از هـيـدروژن و هلـيوم تشکيل شده است. بدليل دمای بـسـيـار بـالای درون آن پيوسته هيدروژن آن تجزيه میشود و به هليوم و حجم عظيمی از انرژی که گرما و نور و تشعشعات بـاشـد تبديل میشود. هـيـدروژن آن روزی تـمام می شود و منبع هليوم آن متلاشی می شـود و دمـای آن بالا میرود. بـه دليل افـزايـش دما بخش (انبار) هـيدروژن به بيرون هل داده می شود و خورشيد گسترش پيدا می کند و غـول آسایِ سرخ رنگ می شود. بعد دوباره کم کم جمع می شود و بعد دوباره امتداد پيدا می کند وبعد دوباره جمع و کوتوله سفيد رنگ میشود. (عمر خورشيد 5000 مـيـلـيـون سـال ديـگـر بـرآورد می شـود. ايـن تـخـمـيـن با بررسی انواع انفعـالات هــسـتـه ای مـوجـود در خورشيد و در ترکيب خورشيد و حساب اشعه های خارج شونده از آن، و حساب جرم آن زده شده است و بستگی به اين دارد که: اولاًخورشيد پيوسته هـمـيـن اندازه از ماده را تجزيه کند. و ثانياً: نحوه تجزيه و فعل و انـفـعالات درون خورشيد پيوسته به هـمين منوال کنونی خود ادامه داشته باشد. و اين چيزی است که انسان از آن مطمئن نيست).
  (مصدر تکویر در اصل بمعنی پیچاندن چیزی دور چیزی است. بعد بطور ضمنی بمعنی حجیم شدن، پف کردن، در خود جا دادن یا فرو بردن، کوره شدن و غیره بکار رفته است).
  2ــ چشم را برق خواهد گرفت:

  هنگاميکه خورشيد گسترش پيدا می کند و غول آسا میشود، گازهای داغ آن سرد می شود و رنگ زرد آنها به رنگ سرخ تغيير می کند، ولی از آنجا که با غول آسا شدن آن قطر آن حدود 150 بار بزرگتر می شود و به ما خيلی نزديک میشود علی رغم سردتر شدن گازهای آن درخشندگی و پرتو آنها برای ما خيلی خيلی بيشتر از آنچه فعلاً هست خواهد شد، و اين باعـث برق گرفتن چشم خواهد شد.

  3ــ درياها طغيان خواهند کرد:
  از آنجا که دمای هـوای قـطبها در حدی نيست که بـرفـهـای آن آب شـونـد سال بسال بر اندازه برف و يخ آنها افزوده می شود. و به هـمان اندازه نيز از آب دريا رفـته رفـته کاسته میشـود. وقـتی خـورشـيـد آغاز به گسترش پيدا کردن می کند دمای حرارت روی زمين بالا می رود و باعث ذوب شـدن بـرفـهـای قطبها میشود. با آب شدن آنها سطح آب درياها بالاتر می آيد و بهاين ترتيب درياها طغـيان می کنند.


  4ـــ درياها تبخير خواهند شد:
  در ادامه گـسـتـرش خـورشـيـد و پـيـوسـته بالاتر رفـتن دمای حرارت در زمين، آبهای روی زمين تبخير خواهند شد.


  5ـــ ماه خواهد گرفت:
  با افـزايش گرما و تبخير شدن درياها، جو زمين يکپارچه پر از بخار می شودو ماه ديده نخواهـد شد.
  6ـــ جو کنده خواهد شد:
  با گسترش خورشيد و افزايش دماو تـبخير درياها، جو زمين از محدوده زمين خارج می شود و به فضا می رود. گرمای روی زمين روزها گرمتر از درون تنور خواهد شد.
  7ــ جـو نسبت به زمين بمثابه پوست می ماند:
  واژه «کشط» به معنی پوست کـنـدن اسـت. و «کـشـط شـدن» جـو به اين معنی است که جو زمين بمثابه "پوست زمين" می ماند. قـطر زمين 12800 کـيلومتر است و ارتفاع جو 1000 کـيلومتر. يعنی ارتفاع جو نسبت به قطر زمين تقريباً يک سيزدهم است.اين نسبتِ جو نسبت به قـطـر زمـين مانند نسبت پوست به مـيـوه می ماند.

  8ــ ماه و خورشيد يکی خواهند شد:
  وقـتـی خورشيد امتداد پيدا می کند و بزرگ می شود ابتدا عطارد را می بلعد که در فاصله 58 ميليون کيلومتری آن قراردارد. بـعـد زهره را می بلعـد که در فاصله 108 ميليون کيلومتری آن قرار دارد. و بعـد نوبت ماه میرسد و ماه را می بلعد. در آن زمان البته فاصله ماه تا زمین بیشتر از آنچه امروزه هست خواهد بود، چون ماه هر سال 3 سانتیمتر از زمین دور می شود. و به اين ترتيب ماه و خورشيد يکی خواهند شد.

  9ـــ ستارگان تيره خواهند شد (خواهند مرد):
  ستارگان نيز مانند ساير پديده هـای ديگر تولد و زندگی و مرگ دارند. برخی ازستاره هائی که می بينيم از خيلی وقتها پيش مرده اند و ما فـقـط نورآنها را می بينيم، و بـقـيه نيز خواهند مرد.
  10ـــ ستارگان کم کم تمام خواهند شد:
  در داخل کهکـشـانـهـا از ابرهای گازی موجود در آنها بطور متوالـی ستاره های جديد متولد می شوند. ولی آن ابرهای گازی روزی تمام خواهند شد. وقتـی هـمـه گـازهای موجود در ابرهای گازی تمام شـوند سـتـاره هـای جـديـد ديـگـری نمی توانند متولد شوند، و به اين ترتيب ستارگان کم کم تمام خواهـند شد.


title: وضـعـيـت آسـمـان در آغـاز قـيامـت
text:
   وضـعـيـت آسـمـان در آغـاز قـيامـت


  « وقتی آسمان (منظومه شمسی) از هم گسيخته شود، مانند "گـُلی به شکلِ روغنِ ته مانده غذای سرخ کرده" خواهـد شد (رحمن: 37)». «روزي که آسمان مانند چيزگداخته (يا روغن گداخته) شود ( معارج 8)».
  («دِهان» بمعنی: روغنِ سرخِ روشن، باقيمانده روغن، ته مانده روغن خوراک سرخ کرده شده ــ روغن ماليدنی ــ جای ليز و لغزنده ــ چرم سرخ ــ و ابزار روغن مالی است. و همينطور يکی از دو جمع «دُهن» است. دُهن روغن جامد است، (به روغن مايع «زيت» گفته می شود و به روغن جوشان و گداخته«مُهل»). دُهن همينطور به بارانضعيف گفته می شود (بارانی که زمين را کمی چرب و نرم می کند).
  «مُهل» بمعنی: چيزي است که با آرامش با آن کار و برخورد می شود. و در معنی دوم خود به: هر چيز داغ و گداخته (از جمله روغن داغ و گداخته) ــ چرک، زرداب ــ طلا، نقره ــ چيزيکه قطره قطره می چکد ــ و اشيائيکه در تنور به نان می چسبند، اطلاق شده است.
  وقـتی خورشيد گسترش پيدا می کند، برخی از سیارات را می بلعد و برخی ديگر باقی می مانند. و مـنظـومه شمسی از هم گسيخته می شود، و همانطور که قرآن آنرا توصيف نموده و در تصویر می بینیم مانند "روغـن تـه مـانـده خـوراک سـرخ کرده" و مانند"روغن يا چـيـز گـداخـتـه" خـواهـد شـد. 



   مردگان زنده خواهند شد و رستگار شوندگان نجات داده خواهند شد
  روز قيامت پس از دمـيـده شـدن دوباره در شـيـپـور مردگان زنـده می شـونـد. پـس از حـسـاب و کـتـاب، کـسانيکه رسـتگار می شوند از شرايطی که ديديم نجات داده می شوند ولی کـسانيکه رستگار نمی شـوند هـمـانـجا جا گـذاشـتـه می شوند.

  «روز قيامت می بينی "کسانيکه خـدا را دروغ پنداشتند"روسـيـاه شـده اند. آيـا جای افراد متکبر نبايد در جهنم باشد؟! ولی کسانيکه نيک زندگی کردند خدا آنها را با رسـتـگاريشان از آن شرايط بيرون خواهد برد. نه آسيبی خواهند ديد و نه خودشان اندوهِ چيزیرا خـواهند داشت»!


   «و خواهند گفت: به آن ايمان آورديم! ولی چطور می خـواهند چيزيکه در فاصله دور در پرواز است را با دست بگيرند»؟
  در روز رستاخيز کسانيکه به آن ايمان نياورده بوده اند وقـتی آنرا ببينند می گويند: به آن ايمان آوردیم!
  قرآن ايمان آوردن آنها در آن نقطه را به «با دست گرفتن پرنده درحال پرواز درفاصله دور» تشبيه کرده، که امری غير ممکن است. يعنی آنجا وقت ايمان آوردن نيست وايمان آنها پذيرفـته نخواهد شد!


title: آیا انسانها در قیامت قادر به سخن گفتن می باشند
text:
  آیا انسانها در قیامت قادر به سخن گفتن می باشند؟



  ●پاسخ:
  ((امام علی ـ علیه السلام ـ در پاسخ فردی كه آیات قرآن را درباره سخن گفتن انسانها در قیامت تناقض ‎آمیز پنداشته بود ـ چرا كه در برخی از آیات آمده است كه در روز قیامت به انسانها اجازه سخن گفتن داده نمی‎شود، و در آیات دیگر آمده است كه آنان با یكدیگر سخن می‎گویند ـ فرمود: «در قیامت مواقف مختلفی وجود دارد، و اختلاف آیات مزبور ناظر به موقف ‎های مختلف قیامت است.»))


title: نامهای قیامت در قرآن
text:
  نامهای قیامت در قرآن




  تاریخ عضویت : 	مهر/۱۳۸۸
  نوشته : 1,907 	صلوات : 2,557
  مورد صلوات: 	12,305 در 1,817
  حضور : 	33 دقیقه
  دریافت : 0 	آپلود : 0
  گالری : 39 	وبلاگ :

  محمد به Yahoo ارسال پیام
  محمد آنلاین نیست.
  نامهای قیامت در قرآن



      نامهای قیامت در قرآن
      1-یوم القیامه
      2-یوم الاخر
      3-یوم الحساب
      4-یوم الدین
      5-یوم الجمع
      6-یوم الفضل
      7-یوم الخروج
      8-یوم الموعود
      9-یوم الخلود
      10-یوم عظیم
      11-یوم الحسره
      12-یوم التغابن
      13-یوم التناد
      14-یوم التلاق
      15-یوم ثقیل
      16-یوم الازفه
      17-یوم عسیر
      18-یوم الیم
      19-یوم الوعید
      20-الیوم الحق
      21-یوم مشهود
      22-یوم معلوم
      23-یوم البعث




  یکی از مراحل حیات جاوید، قیامت کبری است. قیامت کبری بر خلاف عالم برزخ که مربوط به فرد است و هر فردی بلافاصله وارد عالم برزخ می گردد، مربوط است به جمع، یعنی به همه افراد و همه عالم، حادثه ای است که همه اشیاء و همه انسانها را در بر می گیرد و واقعه ای است که برای کل جهان رخ می دهد، کل جهان وارد مرحله جدید و حیات جدید و نظام جدید می گردد.

  قرآن کریم که ما را از حادثه بزرگ قیامت آگاه کرده است ظهور این حادثه بزرگ را مقارن با خاموش شدن ستارگان، بی فروغ شدن خورشید، خشک شدن دریاها، هموار شدن ناهمواریها، متلاشی شدن کوهها و پیدایش لرزشها و غرشهای عالمگیر و دگرگونیها و انقلابات عظیم و بی مانند بیان کرده است. مطابق آنچه از قرآن کریم استفاده می شود تمامی عالم به سوی انهدام و خرابی می رود و همه چیز نابود می شود و بار دیگر جهان نوسازی می شود و تولیدی دیگر می یابد و با قوانین و نظامات دیگر که با قوانین و نظامات فعلی جهان تفاوتهای اساسی دارد، ادامه می یابد و برای همیشه باقی می ماند.

  نامهای قرآن
  قیامت در قرآن کریم با نامها و عنوانهای مختلف خوانده شده است که هر کدام نشان دهنده وضع مخصوص و نظام مخصوص حاکم بر آن است. مثلا از آن جهت که همه اولین و آخرین در یک سطح قرار می گیرند و ترتیب زمانی آنها از بین می رود، روز حشر یا روز جمع یا روز تلاقی خوانده شده است و از آن جهت که باطنها آشکار و حقایق بسته و پیچیده باز می شوند، «یوم تبلی السرائر» یا روز نشور نامیده شده است و از آن جهت که فنا ناپذیر است و جاوید است، «یوم الخلود»، و از آن جهت که انسانهایی سخت در حسرت و ندامت فرو می روند و احساس غبن می کنند که چرا خود را برای چنین مرحله ای آماده نکرده اند، «یوم الحسرة» یا «یوم التغابن»، و از آن جهت که بزرگترین خبرها و عظیم ترین حادثه هاست «نبأ عظیم» خوانده شده است. 


title: سوالی در مورد ترس از قیامت
text:
  سوالی در مورد ترس از قیامت 


  ●سوال:

  اینكه در قران در سوره نمل می فرماید همه مردم در زلزله روز قیامت در ترس و هراسند .مگر در روایات نداریم كه مردم در عالم برزخ می فهمند كه بهشتی هستند یا جهنمی . و فردی كه بهشتی است می داند كه عاقبت به خیر شده چرا باید بترسد؟



  ●پاسخ:
  سلام

  از آنجا که برای عقل امکان دسترسی دقیق، به جزئیات مربوط به مرگ و معاد وجود ندارد، این امور را باید از ادله نقلی یعنی قرآن و روایات بدست آورد و در برابر آنها خاضع بود.

  بحث علائم هولناک قیامت نیز از آن دسته اموری است که قرآن و روایات به کرات به آن اشاره دارند لذا آگاهی کامل از علت وقوع چنین حوادثی از قدرت عقل خارج است اما در عین حال شاید بتوان مواردی را به عنوان بخشی از علت به صورت احتمال ذکر کرد و آن این است که:

  بخشی از علائم قیامت مربوط به نفخ صور اول و دوم است یعنی صیحه ای که همه را می میراند (نفح اول) و صیحه ای که همه را زنده می­کند(نفخ دوم)، روشن است که انتقال از این دنیا یا عالم برزخ و ورود به صحنه قیامت که صحنه حسابرسی و بازخواست است، فی نفسه موجب ترس و وحشت می شود گر چه ترس و وحشت همگان یکسان نیست و به تناسب انس با عالم مادی فرق می کند. (دقت کنید)

  چنانکه در مرحلۀ انتقال انسان از دنیا به عالم برزخ، این ترس و وحشت یکسان نیست. و همۀ انسانها به میزان ایمان و اعتقاد و معرفت و دستیابی به حقیقت در درجه ای از حزن و اندوه و ترس قرار دارند.


  از اینرو بدون شک، وحشت روز قیامت نیز، برای همگان یکسان نیست. چنانکه در بعضی از آیات قرآن به آن تصریح شده، عده­ای از این وحشت در امانند در آیه 89 سوره نمل آمده است که«من جاء بالحسنة فله خیر منها و هم من فزع یومئذ آمنون»:«کسانی که کار نیکی انجام دهند، پاداشی بهتر از آن خواهند داشت و از وحشت آن روز (روز قیامت) در امانند.»

  علاوه بر اینها، چه بسا این وحشت همانند سختی ها و مشکلات پیش از مرگ و سکرات موت، برای مومن خیر باشد و او را پاک تر و خالصتر وارد صحنه قیامت کند.

  در هر حال، چنانکه گفته شد، علم و آگاهی ما نسبت به حوادث روز قیامت و پیش از آن محدود به فرموده هایی از قرآن و اهل بیت علیهم السلام است که بی تردید باید با کمال خضوع آنها را پذیرفت.(1)


  برای مطالعۀ بیشتر رجوع کنید به:

  1. عدل و معاد، آیة الله علم الهدی

  2. یاد یار، استاد محقق آیة الله مکارم شیرازی

  3. و ...


title: مواقف پنجاه گانه قیامت
text:
  مواقف پنجاه گانه قیامت 


  ●سوال:
  آیا واقعا قیامت پنجاه موقف دارد؟ 
  چه سوالاتی دراین مواقف پرسیده می شود؟



  ●پاسخ:
  درباره چگونگي حسابرسي در قيامت بايد دانست، خداوند «سريع الحساب» (بقره، آيه 202) است و هيچ گونه محدوديتي از جهت حسابرسي اعمال همه بندگان به طور هم زمان وجود ندارد. حتي با احاطه علمي خود نيازي به زمان حسابرسي ندارد.
  اما بايد دانست قيامت نيز همانند دنيا داراي نظام است البته با ويژگي هاي خاص خودش لذا بنا بر آن چه در روايات آمده است مواقف پنجاه گانه وجود دارد و هر ايستگاهي به نوعي از اعمال رسيدگي مي شود و در حقيقت عالم قيامت پرده نمايش و ظهور اعمال و عقايد ما در دنياست همچنان که در دنيا ما در عرصه هاي مختلف زندگي شخصي، خانوادگي، اجتماعي و عبادت و... رفتارهاي گوناگوني داشتيم در آنجا نيز ايستگاه حق الله، حق الناس، حق نماز، حق قرآن و... از انسان بازخواست مي کنند و در حقيقت جلوه اي از اجراي عدالت خداست که به نمايش در مي آيد به هر ميزان که در اين دنيا به اين حقوق بيش تر و آسان تر پرداخته شده باشد. در صحنه قيامت سريع تر آن ايستگاه ها طي مي شود بنا بر آن چه گفته شد اين گونه نيست که انسان در صف هاي طولاني بايستد تا نوبت او برسد بلکه بايد در صف هاي متعدد پاسخ گو باشد. که زمان پاسخ گويي هر کس چه بسا طولاني باشد.
  براي توضيح بيشتر در اين باره توجه شما به متن زير جلب مي کنيم (کتاب آشنايي با مفاهيم قرآن، (3) ص 233 - 238).

  با استفاده از آيات قرآن مجيد، روز قيامت را در سه مرحله کلي مي توان ترسيم کرد:

  - مرحله اول: برانگيخته شدن همگاني: «و نفخ في الصور فجمعناهم جمعا؛ در صور دميده مي شود و ما همه آنها را گرد مي آوريم» (کهف، آيه 99).

  - مرحله دوم: حرکت به سوي ايستگاه هاي حسابرسي و سؤال: «و جاءت کل نفس معها سائق و شهيد؛ هر انساني وارد محشر مي گردد در حالي که همراه او حرکت دهنده و گواهي دهنده اي است» (ق، آيه 21).

  - مرحله سوم: حرکت به سوي جايگاه کيفر و پاداش: «و سيق الذين کفروا الي جهنم زمرا؛ و کساني که کافر شدند؛ گروه گروه به سوي جهنم رانده مي شوند» (زمر، آيه 71).
  و درباره پرهيزکاران و مؤمنان وارسته مي خوانيم: «و سيق الذين اتقوا ربهم الي الجنه زمرا؛ و کساني که تقواي الهي پيشه کردند، گروه گروه به سوي بهشت برده مي شوند» (زمر، آيه 73).
  اين مراحل سه گانه داراي ايستگاه هاي بسيار و گردنه هاي سختي مي باشند که پيمودن هر کدام تا هزار سال طول مي کشد. چنان که در قرآن مجيد مي خوانيم: «ثم يعرج اليه في يوم کان مقداره الف سنه مما تعدون؛ سپس در روزي که مقدار آن هزار سال از سال هايي است که شما مي شمريد؛ به سوي او بالا مي رود» (سجده، آيه 5).
  حالت انتظار و بازخواست گناهکاران در قيامت آن چنان سخت است و گرفتاري تبهکاران در آن روز به گونه اي شديد مي باشد که طي تمامي ايستگاه ها و مشاهد تا پنجاه هزار سال طول مي کشد. چنان که در آيه شريفه ديگر مي خوانيم: «تعرج الملائکه والروح اليه في يوم کان مقداره خمسين الف سنه؛ فرشتگان و روح (که بزرگ فرشتگان است) به سوي او بالا مي روند در آن روزي که مقدارش پنجاه هزار سال است (معارج، آيه 4).
  روايت امام صادق(ع) مؤيد اين معناست که فرموده اند: «الا فحاسبوا انفسکم قبل ان تحاسبوا فان في القيامه خمسين موقفا کل موقف مثل ألف سنه مما تعدون، ثم تلا هذهه الايه (في يوم کان مقداره خمسين الف سنه)؛ آگاه باشيد! پس به حساب خود رسيدگي کنيد قبل از آن که به حساب شما رسيدگي شود؛ به درستي که در قيامت پنجاه توقفگاه هست که هر کدام مانند هزار سال است از آنچه شما مي شمريد، سپس [آن حضرت] اين آيه را تلاوت فرمودند: «در روزي که مقدار آن پنجاه هزار سال است» (کافي، ج 8).
  البته سختي روز قيامت براي مؤمنان راستين آسان مي شود «و طول مدت آن» براي پرهيزکاران کوتاه مي شود؛ چنانکه در قرآن مجيد مي خوانيم: «فأما من أوتي کتبه بيمينه . فسوف يحاسب حسابا يسيرا؛ پس کسي که نامه اعمال او به دست راستش داده شود، به زودي از او حسابرسي آساني مي شود» (انشقاق، آيات 8 - 7).
  و به هر اندازه ايمان و عمل انسان با اخلاص بيشتري باشد؛ از آسايش و آرامش بيشتري در آن روز بهره مند خواهد بود، تا آنجا که براي اولياي الهي و اهل بيت پاک پيامبر(ص) هيچ گونه گرفتاري و سختي نخواهد رسيد «فوقيهم الله شر ذلک اليوم و لقيهم نضره و سرورا؛ خداوند آنان را از شر آن روز نگه مي دارد و آنها را شادابي و شادماني عنايت فرمايد» (دهر، آيه 11).
  براي توضيح بيشتر پيرامون چگونگي حضور در ايستگاه هاي قيامت، به سه مورد از تفاوت هاي مؤمنان و تبهکاران در هنگام برپايي قيامت اشاره مي شود:


  1. ترس و وحشت و ايمني:
  بي تابي و آرامش انسان، در هنگام ورود به صحنه قيامت، بستگي کامل با چگونگي اعتقاد و اعمال او دارد. در حالي که ميزان گرفتاري انسان در توقفگاه هاي قيامت، به مقدار سرپيچي او، از تکاليف پروردگار مي باشد. چنان که در قرآن مجيد مي خوانيم: «و ما ادريک ما العقبه . فک رقبه . او اطعم في يوم ذي مسغبه . يتيما ذا مقربه . او مسکينا ذا متربه؛ و تو نمي داني آن گردنه چيست! آزاد کردن برده اي. يا غذا دادن در روز گرسنگي. به يتيمي از خويشاوندان. يا به مستمندي از خاک نشين» (بلد، آيات 12 - 16).
  انسان هاي مؤمن، به تناسب انجام نيکي ها و عمل به واجبات و ترک محرمات از آشفتگي و پريشاني روز قيامت در امان هستند: «من جاء بالحسنه فله خير منها و هم من فزع يومئذ ءامنون؛ کساني که نيکي با خود بياورند پاداشي بهتر از آن خواهند داشت و آنان از وحشت آن روز در امان مي باشند» (نمل، آيه 89).
  و در آيه شريفه ديگر مي خوانيم: «لا يحزنهم الفزع الاکبر؛ وحشت بزرگ [صحنه قيامت] آنان را اندوهگين نمي کند» (انبياء، آيه 103).
  اما کافرانو تبهکاران همراه با اضطراب و هراس شديد وارد صحراي محشر مي شوند. چنانکه در قرآن مجيد مي خوانيم: «قلوب يومئذ واجفه . ابصرها خشعه؛ دل هايي در آن روز، سخت مضطرب است و چشم هاي آنان از شدت ترس فرو افتاده است» (نازعات، آيات 9 - 8).
  و در هنگام حسابرسي و سؤال، آنان را با شدت و سختي توقيف مي کنند «وقفوهم انهم مسئولون؛ آنها را نگهداريد که بايد بازپرسي شوند» (صافات، آيه 24).


  2. سکوت و صحبت کردن:
  از جلوه هاي حاکميت مطلق خداوند در روز قيامت، آن است که هيچ کس، حق سخن گفتن ندارد؛ مگر به اجازه و فرمان پروردگار. «يوم يأت لاتکلم نفس الا باذنه؛ روزي فرا مي رسد که هيچ کس جز به اجازه «او» سخن نمي گويد» (هود، آيه 105).
  و حکمت آن، اين است که پس از حضور مردم در صحنه قيامت، ذلت و حقارت تبهکاران و عزت و کرامت فرزانگان بيشتر نمايان شود. از اين رو در برخي از ايستگاه هاي قيامت، اجازه سخن گفتن به گناهکاران داده نمي شود تا با حقارت بيشتر به اعمال آنان رسيدگي شود. «اليوم نختم علي افوههم و تکلمنا ايديهم و تشهد ارجلهم بما کانوا يکسبون؛ امروز بر دهانشان مهر مي نهيم و دستهايشان با ما سخن مي گويند و پاهايشان به آنچه که انجام مي دادند شهادت مي دهند» (يس، آيه 65).
  مهر سکوت نيز خود عذابي خوار کننده مي باشد. چنانکه خداوند به جهنميان مي فرمايد: «اخسئوا فيها ولا تکلمون؛ در جهنم گم شويد و با من سخن مگوييد» (مؤمنون، آيه 108).
  و اگر تبهکاران در برخي ديگر از ايستگاه هاي قيامت، اجازه سخن مي يابند، يا براي اثبات جرم آنان مي باشد «يوم تشهد عليهم ألسنتهم؛ روزي که زبانها بر عليه آنان گواهي مي دهند» (نور، آيه 24).
  و يا در جهت آشکارتر شدن دشمني و تخاصم ميان آنان مي باشد «ثم انکم يوم القيمه عند ربکم تختصمون؛ سپس شما روز قيامت نزد پروردگارتان به مبارزه و دشمني بر مي خيزيد» (زمر، آيه 31).
  و يا سخن آنان نمايانگر شدت نياز و بدبختي آنان مي باشد «يوم يقول المنفقون والمنفقت للذين ءامنوا انظرونا نقتبس من نورکم؛ روزي که زنان و مردان منافق به مؤمنان به مؤمنان مي گويند: نظري به ما بيفکنيد تا از نور شما پرتوي برگيريم» (حديد، آيه 13).
  اما سخن گفتن مؤمنان و شايستگان، نشانه مقام والاي آنان نزد پروردگار است. چنانکه درباره مسلمانان و پيامبر(ص) مي خوانيم: «وکذلک جعلناکم امه وسطا لتکونوا شهداء علي الناس و يکون الرسول عليکم شهيدا؛ بدين ترتيب شما را امت ميانه اي قرار داديم تا بر مردم گواه باشيد و پيامبر هم بر شما گواه باشد» (بقره، آيه 143).
  بنابراين، تنها کساني توانايي سخن گفتن دارند که از سوي خداوند اجازه داشته باشند و سخن حق بگويند «ايتکلمون الا من اذن له الرحمن و قال صوابا؛ هيچ کس جز به اجازه خداوند رحمان سخن نمي گويد [و آنگاه که مي گويد] درست و حق مي گويد» (نبأ، آيه 38).


title: اگر تو بری بهشت ... من میرم جهنم
text:
  اگر تو بری بهشت ... من میرم جهنم !!! 


  ●پرسش:
  با عرض سلام خدمته کارشناسه محترم سایت ...

  احتمالا شما هم این حرف رو شنیده باشین ... که کسی میگه : اگر تو بری بهشت ... من میرم جهنم ...
  این جمله برای من پرسشی رو تداعی کرد گفتم از حضورتون بپرسم ...

  تو دنیایی که داریم زندگی میکنیم ... زندانها رو از هم مجزا میکنن ... مثلا کسایی که قتل انجام میده رو با یک بزهکار نوجوان در یک سلول قرار نمیدن ...

  میخواستم بپرسم کیفیت بهشت و جهنم چجوری هست ...

  1- مثلاممکن هست که من موسیقی گوش بدم ... آیا جهنمی که خدا برای من در نظر گرفته ... جایگاه من رو با زناکارها یکی تعیین کنه ...
  2- از اون طرف هم اگر من بهشتی هم بشم .... یه نوع آدمها و طرز فکرها رو اصلا نمیتونم تحمل کنم ... با اینکه ممکن هست اونها خیلی خیلی رتبه و ارزششون از من بالاتر باشه ...

  آیا من میتونم امیدوار باشم که با آدمهایی از جنس خودم روبرو بشم ... چه بهشت برم ... چه جهنم ؟؟؟

  ممنون از پاسخگوئیتون . 



  ●پاسخ:
  باسلام و تشکر از شما
  بهشت و جهنم در دیدگاه دینی، جایگاهی است که شخص بر اساس عملکرد دنیایی خودش پاداش و عقاب مختص به خود را می بیند.
  «وَ نَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى‏ بِنا حاسِبينَ »(انبیاء، 47)

  کسی که نیکی کرده باشد، پاداش نیکی خود را می بیند و کسی که بدی کرده باشد، مجازات و عقاب مطابق اعمالش را می بیند.
  «و من یعمل مثقال ذره خیرا یره و من یعمل مثقال ذره شرا یره»[1]

  و به هیچ کسی ظلم نمیشود:
  «إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَ يُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْراً عَظيماً »[2]

  اما همانطور که درجه کارهای خوب و بد در یک حد و اندازه نیست، مجازات و پاداشی که بر اساس آنها داده میشود نیز یکسان نیست.

  به همین جهت، بهشت و جهنم دارای درجات و مدارجی است.

  هر کسی اندازه جرم و نیکی که کرده باشد، محاسبه میشود، در صورتی که جرم او بیشتر باشد به جهنم میرود و در صورتی که نیکی ها و اعمال نیک او بیشتر باشد به بهشت میرود.
  اما هر کسی بر اساس ملکاتی که در دنیا کسب کرده است، روحش شکل گرفته است و بر همان اساس موقعیتش نیز مشخص میشود.
  در بهشت و جهنم نیز انسانها با افرادی که هم درجه انان هستند و مشابه عملکرد آنان را داشته اند همنشین میشود.
  این همنشین ها گاهی اوقات باعث مسرت و شادی بیشتر انسان هستند و گاهی اوقات مایه حسرت هستند و وجود همان ها برایش عذاب بیشتری ایجاد میکند. عذابی روحی.
  در روایات نیز بیان شده است که «المرء مع من احب»[3]
  هر کسی که او را از صمیم قلب دوست داشته باشیم، نفس ما نیز با او هم اخلاق میشود و همین محبت، باعث نزدیک شدن اخلاقها و هم خلق و خو شدن با او میشود. و به همین جهت، ملکات انسان نیز با کسی که او را دوست داریم مشابه میشود و جایگاه ما بر اساس ان نزدیک به هم.


  [1] . سوره زلزال، 7و8

  [2] . سوره نساء، 40

  [3] . کافی، ج2، ص127


title: آیا کسایی هستن که هیچ وقت به بهشت نرن
text:
  ●سوال:
  آیا کسایی هستن که هیچ وقت به بهشت نرن؟


  ●پاسخ:
  قبل از پاسخ به این مسئله، توجه شما را به نکته جالب و ضروری ای جلب میکنم.

  تبیینی که از بهشت و جهنم و تلقی ای که در اذهان ما وجود دارد این است که این دو، دو مکانی هست که هم اکنون با تمام نعمتهایی و نقمتها و عذابهایی که وعده داده شده است حاضرند و انسان در سرای آخرت، بعد از محاسبه اعمال و رفتارش به فراخور نامه اش به ان وارد میشود؛

  اما این تنها دیدگاه این مسئله نیست. دیدگاه دیگری نیز وجود دارد.
  دیدگاه دوم بر اساس مبنای تجسم اعمال تبیین شده است. در این دیدگاه، بهشت و جهنم هر کسی در همین دنیا برای او اماده میشود. انسان هر کار خوب و هر کار بدی که انجام میدهد، بهشت و جهنم خود را میسازد. این اعمال اوست که در ان دنیا به صورت اتش یا درختان سرسبز تجسم می یابد.

  حال بعد از این نکته مقدماتی، به سوال شما می پردازیم.
  این مسئله در متون دینی با عنوان خلود در جهنم و آتش بیان شده است.

  براساس ایات قران کریم، برخی از انسانها به واسطه اینکه قابلیت هدایت الهی و شفاعت شافعین را در خود از بین برده اند، قابل پاک شدن نیستند و در جهنم جاودانه باقی میمانند.
  با مراجعه به آیات و بررسی مصادیق خالدین در جهنم، به این نتیجه میرسیم که همانطور که ایمان و عمل صالح باعث بهشتی شدن انسان میشود، کفر و پشت کردن به ایمان و مرگ در حال کفر با وجود اینکه ادله و حجتهای کافی برای قبول آن وجود دارد باعث خلود در جهنم میشود.
  البته بديهى است اين سرنوشت مخصوص كافرانى است كه از روى علم و عمد راه كفر و دشمنى با حق را بپيمايند.[1]

  1. کسانی که کافرند و در حالت کفر از دنیا میروند. این افراد در جهنم باقی میمانند و هیچ وقت به بهشت وارد نمیشوند:
  « ان الذین کفروا و ماتوا و هم کفار اولئک علیهم لعنه الله و الملائکه و الناس اجمعین. خالِدينَ فيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُون»َ[2]

  2. کسانی که بعد از ایمان اوردن کافر میشوند و بدون توبه از دنیا میروند. البته مشروط به اینکه با وجود اعتقاد به حقانیت پیامبر و وجود حجتهای قوی بر صداقتش، به از اسلام بازگردند:
  «كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْماً كَفَرُوا بَعْدَ إيمانِهِمْ وَ شَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَ جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمينَ (86) أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعينَ (87) خالِدينَ فيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ (88»[3]


  3. مردان و زنان منافق که با رخنه در میان مسلمانان به ایجاد شکاف میان امت می پردازند و از ایمان انان جلوگیری میکنند:
  «وَعَدَ اللَّهُ الْمُنافِقينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْكُفَّارَ نارَ جَهَنَّمَ خالِدينَ فيها هِيَ حَسْبُهُمْ وَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقيم»[4]

  به غیر از این افراد که قابلیت هدایت و سعادت را در خود از بین برده اند، مابقی کسانی که وارد جهنم میشوند، بعد از پاک شدن از اثار گناهانشان، به بهشت وارد میشوند.



  [1] . تفسیر نمونه، ج1، ص555

  [2] . بقره ، 161و162

  [3] . ال عمران، 86-88

  [4] . توبه، 68


title: درجه ومقام دربهشت
text:
  ●سوال:
  اونایی که تو بهشت هستن میتونند درجه و مقام بگیرن و بعد از کلی سال هه بهشتی ها یکی بشن و با هم زندگی کننند؟


  ●پاسخ:
  در مورد این سوال
  همانطور که میدانید، بهشت و جهنم، مکانی که انسان نتیجه اعمال خود را می بینید،
  اعمالی که در این دنیا با اختیار واراده و انتخاب خود انجام داده اند.
  البته این اعمال بر دو دسته است، برخی از اعمال هست که ثمره اش تنها تا زمانی است که شخص زنده است. اما برخی اعمال که به عنوان صدقه جاریه نامیده میشود، بعد از مرگ انسان نیز دارای اثر است. کسی که مدرسه ای میسازد یا کتابی موثر می نویسد، تا زمانی که ان مکان و ان مطلب باقی است و کسی از ان استفاده میکند، در کارنامه اعمال او نیز به تناسب خوبی و بدی آن چیز در کارنامه اعمال او نیز ثبت میشود.

  تا اینجا مسلم است، اما این ارتقای درجات مربوط به کسانی است که در دنیا برای خود صدقات جاریه ایجاد کرده اند و در بهشت از این ثوابهای خود استفاده میبرند. و تمام افراد از ان برخوردار نیستند و نکته دیگر نیز اینکه،تمام اعمال به یک اندازه ثواب و عقاب ندارد تا با وجود صدقات جاریه، انسانها دارای یک رتبه و مقام شوند. بلکه مثلا رسول به واسطه سختی های که در دوره تبلیغ دین خود میکشد، هیچگاه این کارش با دیگران قابل مقایسه نیست، علاوه براینکه برخورداری از مقام گذشته از نوع عملی که انجام میشود، وابسته به میزان معرفت و قرب آن شخص نیز هست.
  به همین جهت مثلا یک ضربه شمشیر در یک جنگ برای یک فرد به اندازه عبادت جن و انسان ثواب دارد. همانطور که پیامبر ص در مورد ضربه شمشیر حضرت علی ع در جنگ خیبر چنین فرمودند.
  بنابراین تمام انسانها با هم یک رتبه نمیشوند . هرچند در بهشت، بهشتیان میتوانند همدیگر را ببینند و به ملاقات هم بروند اما اینکه دو نفر که از دو مقام و رتبه باشند، با هم زندگی کنند یعنی یکی در رتبه دیگری قرار بگیرد و این ممکن نیست.


title: بهشت و جهنم
text:
  بهشت و جهنم 


  ●سوال:
  با سلام خدمت کارشناسان محترم
  ایا بهشتی که حضرت ادم ع از ان رانده شد با بهشتی که خدا وعده ان را در روز قیامت داده فرق دارد 



  ●پاسخ:
  با سلام
  بله بهشتي که حضرت آدم در آن قرار داده است غیر از بهشت موعودی است که به مومنان وعده داده شده است. وبرا یان مساله مفسران قرآن وعلماء دین دلایلی ذکر کرده اند که شاید بهترین منابع در تحلیل وبیان دلایل این مساله جلد اول تفسیر المیزان ذیل آیه 37 سوره بقره وداستات حضرت آدم باشد.
  خلاصه دلایلی که برای این مساله ذکر کرده اند چند مورد است.
  1- بهشت موعود دار تکلیف نیست ودر آنجا تکلیفی وجود ندارد. در حالی که حضرت آدم به خاطر خوردن از میوده ممنوعه از بهشت خارج شد واین نشانگر این است که در بهشت یکه قرار داشت تکلیف وجود داشته است.
  2- کسی که وارد بهشت موعود شود دیگر آن خارج نمی شود ودر قرآن در موارد مختلف در بیان نعمت های بهشتی آمده است که خالدین فیها یعنی مومنان در بهشت برای همیشه خواهد بود. این در حالی است که حضرت آدم از اول برای مدت محدود وارد بهشت شده بود چون به تصریح آیه 30سوره بقره حضرت آدم برای خلیفة الله بودن در زمین آفریده شده بود. واین دلیل دیگری است بر اینکه بهشت موعود نبوده است.
  اینها از جمله دلایلی است که نشان می دهد حضرت آدم محلی که قرار داشته یا باغی از باغهای دنیا بوده ویا عالم برزخ وبهشت موعود نبوه است.
  برای مطالعه بیشتر می توانید به تفسیر المیزان داستان زندگانی حضرت آدم که از آیه 30 سوره بقره شروع می شود وهمچنین تفسیر تسنیم از آیة الله جوادی آملی ودیگر تفاسیر قرآن مراجعه کنید.


title: خودکشی فرد شیعه و عاقبت او در آخرت
text:
  خودکشی فرد شیعه و عاقبت او در آخرت


  ●سلام
  توی یه سایت پرسش و پاسخ مذهبی خوندم (سایت پرسمان) که اگر یک فرد شیعه خودکشی کند در جهنم به طور جاویدان نمی ماند و بعد از این که در جهنم عذاب شد سرانجام نجات پیدا می کند اما به بهشت هم نمی رود !! بلکه به مکانی بین بهشت و جهنم اسکان داده می شود.می خواستم بدونم اونجا کجاست؟ آیا انسان در انجا عذاب می شود یا پاداش می گیرد؟کیفیت اونجا چطوریه؟؟

  کارشناس بحث: شعیب



  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی
  درباره این که فردی که خود کشی می کند جایگاهش کجاست ناگزیر باید سراغ نقل رفت و عقل در تعیین جایگاه او نقشی ندارد.
  آنچه که از روایات و آیات برداشت می شود این است که فردی که به دست خود رشته حیاتش را پاره می کند و دار تکلیف را وداع می گوید جهنمی بوده و در آن خالد خواهد بود ؛
  أبی ولاّد می گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که فرمود: «مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ مُتَعَمِّدا فَهُوَ فی نارِ جَهَنَّمَ خالِدا فیها؛ کس عمدا خودکشی بکند، همیشه در آتش دوزخ خواهد بود.»(فروع کافی ج 7 ص45) قرآن کریم می فرماید: «وَلا تَقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ إنَّ اللّه َ کانَ بِکُمْ رَحیما، وَمَنْ یَفْعَلْ ذلک عُدْوانا وَظُلْما فَسَوْفَ نُصْلیهِ نارا»؛ "و خودکشی نکنید! خداوند نسبت به شما مهربان است. و هر کس این عمل را از روی تجاوز و ستم انجام دهد، به زودی او را در آتشی وارد خواهیم کرد"

  اما در باره این که او از جهنم خارج شده و وارد محیطی دیگر شود روایتی یافت نشد
  اما از منظری دیگر می توان به مساله نگاه کرد و آن معنای خلود و تفسیر آن است این که قرآن می فرماید کسی در جهنم خالد است به معنای همیشگی است یا زمان طولانی ؟
  در این باره نظرات مفسرین متفاوت است که بحث جدایی را می طلبد.

  بحث دیگر این است که آیا این فرد که شیعه بوده و دست به خودکشی زده است مورد شفاعت واقع می شود یا نه ؟

  امام باقر علیه السلام فرمود: «إنَّ المُؤْمِنَ یُبْتَلی بِکُلِّ بَلِیَّةٍ وَیَمُوتُ بِکُلِّ میتَةٍ إلاّ أَنَّهُ لایَقْتُلُ نَفْسَهُ؛ مؤمن ممکن است به هر بلائی مبتلا شود و به هر نوع مرگ بمیرد، امّا خودکشی نمی کند.»(وسایل الشیعهج29، ص240)
  پیامبر فرمودند: کان فیمن قبْلَکُمْ رَجُلٌ بِهِ جرحٌ فَجَزَعَ فَأَخَذَ سِکّینا فَخَزَّ بِها یَدَهُ فَمارَقَأَ الدَّمُ حَتّی ماتَ، فَقال اللّه ُ: بادَرَنی عَبدی بِنَفْسِهِ؟! ...قد حَرَّمتُ عَلَیه الجَنَّةَ؛ میان انسانهای پیش از شما، مردی جراحتی برداشت و از شدّت بی تابی کاردی برداشت و با آن دستش را قطع کرد و از شدّت خونریزی مُرد، پس خداوند فرمود: بنده ام، در گرفتن جان خود بر من پیشی گرفت... هر آینه بهشت را بر او حرام کردم( این فرد در جبهه جنگ علیه کفار زخم برداشته بود)
  حتی برخی از گروههای اهل سنت مانند حنبلیها کسی را که خودکشی می کند کافر دانسته و نماز میت را برای او واجب نمی دانند. آنها در این باره به این حدیث استدلال می کنند که: «إنَّ رَجُلاً قَتَلَ نَفْسَهُ بِمَشاقِصٍ، فَقالَ رَسُول اللّه صلی الله علیه و آله : اَمّا أَنَا فَلا أُصَلِّی عَلَیْهِ؛ مردی با نیزه خودکشی کرد و رسول خدا فرمود: من بر این شخص نماز نمی خوانم.»

  همچنین خداوند متعال فرمود: « وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ خالِداً فيها وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ لَعَنَهُ وَ أَعَدَّ لَهُ عَذاباً عَظيماً ــــ و هر كس، فرد باايمانى را از روى عمد به قتل برساند، مجازاتِ او دوزخ است؛ در حالى كه جاودانه در آن مى‏ ماند؛ و خداوند بر او غضب مى‏ كند؛ و او را از رحمتش دور مى‏ سازد؛ و عذاب عظيمى براى او آماده ساخته است.» (النساء:93)
  منظور از مؤمن از منظر اهل بیت (ع) شیعه است. حال اگر فرض کنیم که فرد خودکشی کننده شیعه است ، طبق این آیه در جهنّم ابدی خواهد بود. البته حقیقت آن است که خودکشی کننده ، اگر چه اسماً شیعه باشد ، رسما شیعه نیست. چون طبق روایات ، شیعه محال است خودکشی کند.لذا شخص ابتدا از محبّت اهل بیت (ع) بیرون می رود و آنگاه خودکشی می کند.
  از مجموعه روایات و آیات برداشت می شود که جهنم برای فردی که دست به خود کشی بزند -حد اقل به صورت طولانی یا همیشگی - حتمی خواهد بود . واین که مورد لطف خاص خدا یا اولیای الهی قرار بگیرد و از جهنم خارج شود نیازمند روایات دیگری است که علی الظاهر این چنین روایتی نداریم( والله عالم)

  مساله دیگری باقی می ماند که آیا میان بهشت و جهنم جایی هست یا نه ؟
  در سوره اعراف مکانی به همین نام - اعراف - نام برده شده است که در روایات متعددی به بیان خصوصیات آن مکان اشاره شده است:
  گروهي از گناهکاران به اميد عفو و مغفرت الهي و در انتظار شفاعت در اين مکان بسر مي برند. (رک تفسير علي بن ابراهيم ذيل آيه اعراف)
  شيخ مفيد تصريح نموده است که منظور از اعراف جايي که است که نه جزء بهشت است و نه جزء جهنم.

  بعلاوه دسته سومي از روايات هم دلالت دارند که گروهي وجود دارند که حسنات و سيئات آنها مساوي است و هنوز حکم آنها قطعي نشده هم در اعراف جايي دارند. (تفسير عياشي، ج 2 ص 18 / بحارالانوار ،ج 8 ص 337)
  علي بن ابراهيم آورده است از امام (ع) پرسيدند آيا جنيان مومن به بهشت مي روند؟ فرمود: لا و لکن لله حظائر بين الجنه و النار يکون فيها مومنو الجن و فساق الشيعه (تفسير قمي ص 624) فرمود: خير ولي خداوند بين بهشت و جهنم حظيره هايي دارد که جنيان مومن و شيعيان فاسق آنجا سکونت دارند.
  از روايات دسته سوم اين نتيجه بدست مي آيد که درجات نازل در اعراف مخصوص کساني است که جهنمي نيستند اما صلاحيت ورود به بهشت را هم ندارند (بايد متذکر شد که منافاتي وجود ندارد اگر در روايات ديگر به دخول بعضي از اين گروهها- بعد از توقف در اعراف -به بهشت اشاره شده است.)
  علامه طباطبائي در تفسير الميزان چند قول در مورد اعراف نقل نموده است و قول گروهي از مفسرين که قائل به حضور عده اي که کفه حسنات و سيئات آنها مساوي است را موافق آيات و روايات مي داند. (الميزان جد8 ص 126)
  برخی آن مکان را به چراگاه تشبیه کرده اند که در آن لذت بهشت و ذلت جهنم نیست و برای بهشتیان به مثابه جهنم و برای جهنمیان به مثابه بهشت است.


title: ارتباط گناه دراین دنیا و آن دنیا
text:
  ارتباط گناه دراین دنیا و آن دنیا 


  ●سوال:
  با سلام یه سوال برام پیش اومده اگه میشه پاسخ دهید.با تشکر
  چرا با اینکه عمر انسان در این جهان کوتاه است ولی عذاب ها و پاداش های اخروی جاودان هستند؟ 



  ●پاسخ:
  پاسخ به این سؤال مستلزم توجه به چند نکته است:

  اولاً: تناسب میان جرم و جریمه هر چند یک امر عقلی و عقلایی است اما باید توجه داشت که در اندازه گیری اهمیت جرم نمی توان تنها به کمیت و تعداد آن و مقدار زمانی که در انجام آن به کار رفته نگاه کرد بلکه باید به ماهیت و کیفیت جرم نیز توجه داشت. گاه یک جرم که در یک دقیقه و یا کمتر از آن انجام می گیرد از صدها و هزارها جرم دیگر که روزها و هفته ها در انجام آن صرف شده است، اهمیت بیشتری دارد. آیا می توان جرم کسی که در یک دقیقه با بمبی هزاران نفر را قتل عام می کند نسبت به جرم کسی که در چندین فقره دزدی که ماهها طول کشیده و چند کالای نه چندان مهم را از افراد مختلف به سرقت برده کمتر و یا حتی برابر دانست؟ آیا در این گونه موارد در مقام مجازات به تعداد و کمیت گناه و جرم نگاه می کنند؟

  در مجازات اخروی یقینا تناسب میان جرم و جریمه منظور می شود اما این که چه جرمی از اهمیت بیشتری برخوردار است و چه جریمه ای متناسب با جرمی که شخص مرتکب شده است می باشد از حد درک و معرفت ما خارج است و خداوند بر اساس علم و احاطه کامل خود عمل خواهد کرد.

  ثانیاً: مجازات اخروی از نوع مجازات تکوینی و حقیقی و از نوع تجسم صورتهای غیبی و ملکوتی و اعمال و اخلاق و نیتهای ماست و ربطی به مجازاتهای قراردادی و اعتباری دنیوی ندارد. در مجازاتهای قراردادی جای این است که مجازاتی که برای شخص مجرم مقرّر می شود مورد سؤال و یا اعتراض قرار گیرد اما در مجازاتهای تکوینی جایی برای این گونه اعتراضها نیست. در این گونه موارد گاهی یک لحظه بی احتیاطی، عواقب سنگین و غیرقابل جبرانی دارد؛ مثلاً یک لحظه خواب رفتن در موقع رانندگی ممکن است باعث افتادن شخص به اعماق دره و نابودی و هلاکت دائمی شود و یا یک غفلت و بی توجهی باعث افتادن از ارتفاع بالا و یا خوردن سم کشنده به جای آب گردد که نابودی و یا معلولیت دائمی را به همراه دارد.

  شهید مطهری در این رابطه می گوید:

  «پاسخ اشکال «تناسب کیفر و گناه» به این صورت خلاصه می شود که رعایت تناسب بحثی است که در مورد کیفرهای اجتماعی و قراردادی قابل طرح است. البته در اینگونه کیفرها، قانونگذار باید متناسب بودن کیفر را با جرم در نظر بگیرد. اما در کیفرهایی که رابطه تکوینی با عمل دارد؛ یعنی معلول واقعی و اثر حقیقی کردار است یا کیفری که با گناه رابطه عینیت و وحدت دارد؛ یعنی در حقیقت خود عمل است، دیگر مجالی از برای بحث تناسب داشتن و نداشتن نیست. کسی که می گوید چگونه ممکن است خدایی باشد و ما را در برابر جرمهای بسیار کوچک مجازاتهای بسیار بزرگ بکند این معنا را درک نکرده است که رابطه آخرت با دنیا از قبیل روابط قراردادی اجتماعی نیست...»(1)

  از آنجائیکه مثالها مطالب عقلی را به ذهن نزدیک کرده، و برای گرفتن نتیجه نهائی و استدلالی آماده می کند شاید این مثال تا حدودی عقلانی بودن خلود را برای ما روشن سازد: فرض کنید چند گرم بذر خار مغیلان را بر سر راه خود می پاشیم و پس از چند ماه یا چند سال، خود را با یک صحرای وسیع خار می بینیم که دائما مزاحم ماست و ما را آزار می دهد...و یا اینکه چند گرم بذل گل آگاهانه می پاشیم و چیزی نمی گذرد که آنها تکثیر مثل می کنند، و خود را با صحرائی از زیباترین و معطرترین گلها رو به رو می بینیم که همواره مشام از جان ما را معطر، و دیده و دل ما را نوازش می دهد.(2)

  برای اطلاع بیشتر به آدرس زیر که در همین عنوان بحث کردیم مراجعه بفرمایید:
  بهشت و جهنم
  http://www.askdin.com/thread24996.html

  ____________________

  پاورقی
  1.مرتضی مطهری، مجموعه آثار، پیشین، ص 237.
  2.بنقل از مقالۀ خلود، دانشنامۀ معاد حوزه نت.


title: خوبی و بدی در بهشت و جهنم
text:
  خوبی و بدی در بهشت و جهنم؟؟


  ●سوال:
  با سلام و احترام و عرض خسته نباشید.
  در این دنیا خداوند با فرستادن پیامبران و امامان و در واقع ادیان الهی تشخیص خوب و بد را به ما یاد داد.
  آیا در آن دنیا این خوبی ها وبدی ها معنی خواهد داشت؟ 



  ●پاسخ:

  با سلام خدمت شما دوست گرامی
  در آن دنیا خوبی ها و بدی ها، نمود عینی می یابند و اعمال نه صرفا بر اساس آنچه خوب و بد نامیده می شد بلکه با حقیقت و باطن خود تجلی می یابند. این مسئله در مورد اعمال خوب و بد یکسان است و همه آنها با حقیقت باطنی خود مکشوف خواهند شد.

  در قرآن کریم به باطن و حقیقت برخی از اعمال اشاره شده است. به طور مثال در مورد خوردن مال یتیم بیان شده است که إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا (1) آنان که اموال يتيمان را به ستم می خورند شکم خويش پر از آتش می کنند. در روز قیامت حقیقت و باطن این عمل مشکوف خواهد شد و کسی که مال یتیمان را از روی ستم استفاده کرده است، حقیقت این عمل را که خوردن آتش است خواهد دید.

  با توجه به مطالب فوق، خوب و بد در جهان آخرت، فراتر از گفتارها و نوشتارها، در عمل مجسم خواهند شد.

  موفق باشید

  1. نساء 10 


title: تکامل در آخرت
text:
  تکامل در آخرت



  ●سوال:
  سلام
  قبل از مطرح کردن سوال می خواستم بگویم که من جستجوی گوگل در سایت را در ارتباط با این موضوع انجام داده ام و تاپیک زیر را خوانده ام

  خواندن نماز در بهشت و تکامل در بهشت

  در این تاپیک، کارشناس محترم جناب رسا، سوال کننده را به دو لینک دیگر ارجاع داده اند که در زیر می بینید.

  http://www.soalcity.ir/node/211


  http://maaref.porsemani.ir/node/2021

  من بعد از خواندن هر دو لینک تضادی در آنها احساس می کنم.
  در لینک اول بصورت واضح گفته شده است که تکاملی در آخرت وجود ندارد.
  اما در لینک دوم گفته می شود که :
  "تصور كنيد كه اگر آن مطلق زيبايى بدون پرده جلوه كند، چه خواهد شد؟! به دليل چنين مواجه ه‏اى است كه اهل بهشت، همه چيز را فراموش مى‏ كنند و اين فراموشى به حدى است كه طبق بعضى از روايات، نعمت‏هاى بهشتى زبان به گلايه مى‏ گشايند. اما اين محو جمال يار، دائماً تسبيح و حمد مى‏ گويد و به بى‏ نهايت نگاه مى‏ كند و هر چه نگاه مى‏ كند، بيشتر پى مى‏برد و هر چه بيشتر پيش مى‏ رود، مشتاق‏تر مى‏ شود و اين خاصيت عشق است."

  که نشان از پویایی و تکامل و نیل به کمال مطلق دارد.
  لطفا در این باره توضیح دهید که بالاخره در بهشت تکامل هست یا نه.

  همچنین در مورد جهنم شنیده ام که بعضی (اکثر) جهنمیان بعد مدتی مجازات و پاکیزه شدن به بهشت می روند. آیا چنین چیزی صحیح است؟ اگر است آیا این خود نوعی از تکامل خواهد بود؟
  با تشکر




  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب

  انسان از بدو تشکیل نطفه و بلکه قبل تر از آن ، حرکت تکاملی خود را به سوی قرب الی الله آغاز کرده و این سیر تا بی نهایت ادامه دارد و حد یقفی نمی توان برای این سیر تصور کرد . منتهی تکامل در دنیا فعلیت رساندن به استعدادهای بالقوه در وجود انسان است(1) ، اما با توجه به اینکه در آخرت استعداد و قوه ای وجود ندارد بلکه فعلیت محض است لذا تکامل به صورت دیگری خواهد بود.

  امام خمینی (رَحِمَهُ الله) می فرماید:
  ترقی و تکامل در برزخ از سنخ ترقی در دنیا نیست، زیرا دنیا دار حرکت جوهری و استکمال ذاتی و نفسی است، اما تکامل در دار آخرت به رفع حجاب ها و کدورت ها و اعراض جسمانی است که به وسیله ی فشار قبر به وجود می آید.(معاد از دید امام خمینی، صفحه ی۳۷۱)
  در دنيا انسان با به فعلیت رسیدن استعدادهای بالقوه متکامل می گشت، اما در برزخ تكامل به صورت بروز و ظهور حقيقت اعمال خواهد بود ؛ هر کس وجود خود را در دنیا به هر شکلی ساخته در برزخ نیز متناسب با آن عمل می کند. امّا این اعمال برای کسب کمال نیستند بلکه ظهور ملکات خود شخص اند. آنکه در دنیا ، علم آموختن برای او ملکه شده او در برزخ نیز دائماً در مسیر علم آموزی قرار دارد. لکن چیزجدیدی یاد نمی گیرد ؛ بلکه حقیقت و باطن آنچه را که در دنیا یاد گرفته بود ، مشاهده میکند و هر دم برای او باطن عمیق تری هویدا می شود ؛ و این روند تا ابد ادامه دارد.

  «روح پس از جدا شدن از تن‌، به جهان برزخ وارد مى شود، و حركت آدمى در دنيا را تداوم ميدهد. روح در جهان برزخ در جهت سير به خداى متعال حركت مى كند و عيب‌ها و نقصها را از دست داده‌، با كسب كمالات و قابليت‌ها و خصوصيات جديد لياقت ورود به عالم حشر را پيدا مى كند».(عروج روح‌، محمد شجاعى ، ص 122، مؤسسه فرهنگى دانش و انديشه معاصر)

  نتیجه:
  تکامل هم در دنیا و هم در برزخ و آخرت وجود دارد ، اما تکامل در دنیا به صورت فعلیت یافتن استعدادهای بالقوه است و در آخرت به رفع حجاب ها است یعنی تکامل در آخرت ظهور ملکات خود شخص است انسان در دنیا هر عملی انجام داده حقیقت همان عمل برایش ظهور کرده و موجب ترقی و کمال وی خواهد شد.


  ...........................................
  1. توضیح مختصر در رابطه با قوه و فعل: یک دانه سیب مستعد درخت شدن است ، اگر دانه سیب را در خاک مناسب کاشته و آب داده شود این دانه به تدریج در یک حرکت تکاملی تبدیل به درخت خواهد شد ، دانه سیب بالفعل دانه است و بالقوه درخت . اگر تمامی استعدادهای بالقوه دانه فعلیت پیدا کرده و این حرکت تکاملی ادامه پیدا کند ، دانه تبدیل به درخت خواهد شد.
  انسان با مردن تمامی استعدادهای بالقوه اش فعلیت می یابد و دیگر جایی برای تکامل به این معنی نیست ، اما تکامل در آخرت به معنی ظهور ملکات خود شخص بوده و چیز جدیدی نیست بلکه باطن و حقیقت اعمال وی است که در آخرت ظهور می کند. 



  ●در رابطه با پرسش دوم حضرت عالی ؛ بله طبق روایات اهل بیت علیهم السلام اکثریت انسان ها در عالم برزخ به تدریج از گناهان پاک شده و وارد بهشت خواهند شد :
  « با تحقق مرگ برزخى (نفخ صور اول‌) ارواح از نظام برزخ به بالاتر وارد مى گردند كه اين انتقال خود، در حركت صعودى به سوى حضرت حق‌، يك تحول تكاملى بزرگ براى روح است» (قيام قيامت‌، استاد محمد شجاعى ، مقدمه و تدوين‌: محمدرضا كاشفى ، ص 101،119،مؤسسه فرهنگى دانش و انديشه معاصر )

  مطالعه لینک زیر در این رابطه سودمند است:‌
  http://www.pasokhgoo.ir/node/61623


title: جهنمیان بعد از جهنم به بهشت میروند
text:
  جهنمیان بعد از جهنم به بهشت میروند؟



  ●سوال:
  در مورد جهنم شنیده ام که بعضی (اکثر) جهنمیان بعد مدتی مجازات و پاکیزه شدن به بهشت می روند.
   آیا چنین چیزی صحیح است؟
   اگر است آیا این خود نوعی از تکامل خواهد بود؟




  ●پاسخ:
  با سلام

  با توجه به آیات و روایات مواقف مختلفی جهت پاک شدن انسان از گناهان در عوالم برزخ و آخرت وجود دارد که خداوند با رحمت رحمانیه اش این مواقف را برای پاکی بندگان قرار داده است تا انسان بتواند به لقای الهی باریابد .
  برخی انسان های مومن که گناهان کمتری دارند خداوند سبحان گناهان وی را با عذاب دنیوی پاک کرده و پاکیزه وارد برزخ می شوند اما برخی که گناهانشان بسیار است در عالم برزخ با فشار قبر و امثال آن پاک می شود اما عده ای از انسان ها هستند که حتی در عالم برزخ هم از گناه پاک نمی گردند لذا خداوند سبحان در حشر و در مواقف و عوالم آن آنان را تزکیه می کند .
  توضیح اینکه قیامت (با توجه به روایات) پنجاه موقف دارد و کسانی که در عالم برزخ تزکیه نشده و از گناهان پاک نشده اند در این مواقف پنجاهگانه تزکیه و وارد بهشت ابدی می شوند .
  امام صادق(ع) مى‏ فرمايد: «فَحَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا عَلَيْهَا فَإِنَّ لِلْقِيَامَةِ خَمْسِينَ مَوْقِفاً كُلُّ مَوْقِفٍ مِقْدَارُهُ أَلْفُ سَنَةٍ»؛ «پيش از اينكه حساب شما را محاسبه كنند، از خود حساب بكشيد؛ زيرا قيامت داراى پنجاه ايستگاه است كه هر ايستگاه هزار سال به طول مى‏ انجامد»(كافى، ج 8، ص 143)
  ابن مسعود مى‏ گويد: ما نزد أمير المؤمنين(ع) نشسته بوديم كه فرمود: «إن فى القيامة لخمسين موقفاً كل موقف ألف سنة فأول موقف خرج من قبره»؛ «در قيامت پنجاه موقف و ايستگاه است كه هر ايستگاه هزار سال به طول مى‏ انجامد و نخستين ايستگاه هم بيرون آمدن از قبر است»(بحار الانوار، ج 7، ص 111)
  اما این مختص کسانی است که در مسیر صراط مستقیم بوده و نسبت به خدا و رسولش عناد نداشته اند ، اما کسانی که شرک ورزیده و عناد داشته اند این عده جزو خالدین در جهنم هستند و تا ابد در آتش جهنم خواهند سوخت. «خالِدينَ فيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُون» جاودانه در لعنتند و در عذابشان تخفيف داده نشود و لحظه‏ اى مهلتشان ندهند(بقره 162)
  «وَ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَ كَذَّبُواْ بَِايَاتِنَا أُوْلَئكَ أَصْحَابُ النَّارِ خَلِدِينَ فِيهَا وَ بِئْسَ الْمَصِير» و آنان كه كفر ورزيدند و آيات ما را تكذيب كردند اهل آتشند. در آن جاودانه‏ اند و جهنم بد سرانجامى است‏(تغابن 10)

  حاصل سخن اینکه :

  کسانی که (با توجه به فراوانی گناه) در عالم برزخ تزکیه نشده اند در مواقف قیامت و عوالم حشر تزکیه شده و وارد بهشت ابدی می شوند، این نیز حرکت تکاملی به سوی قرب الی الله است و آن عده از افرادی که حتی در این مواقف تزکیه نشدند وارد جهنم ابدی شده و خالدین در جهنم خواهند بود .(والله العالم) 


title: تکامل درآخرت
text:
  ●سوال:
  آيا منظورتون از تكامل اينست كه در آخرت انسانها نهايتا هم رتبه ميشوند؟



  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب

  چون معرفت درجات متفاوت دارد، تجلى نور الهى نيز در آخرت درجات متفاوت خواهد داشت و هر فردی به اندازه معرفت خود از مراتب اخروی برخوردار خواهد بود .
  استعدادهای هر شخص با سایر افراد متفاوت بوده و در یک درجه نیستند و به تعبیر قرآن کریم شاکله افراد متفاوت است « قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى‏ شاكِلَتِه‏» (اسراء 84) بگو ؛ هر كس بر حسب ذات و طبيعت خود عملى انجام خواهد داد.
  انسان در مسیر الی الله (مسیر بی نهایت) در حرکت است هر کس به نسبت معرفت ، اخلاص و تقوای خود از مراتب اخروی بهره مند می شود « هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ اللَّهُ بَصيرٌ بِما يَعْمَلُون‏ » آنان داراى درجاتند نزد خدا و خدا بيناست به آنچه مى‏ كنند (آل عمران آیه 163) این آیه شریفه درجات و جایگاه های متفاوت انسان ها در آخرت،که نتیجه عملکرد آنان در دنیا ست را بیان می کند.
   


title: آیا در بهشت تکامل وجود دارد؟
text:
  آیا در بهشت تکامل وجود دارد؟ 



  ●پاسخ:
  انسان از بدو تشکیل نطفه و بلکه قبل تر از آن ، حرکت تکاملی خود را به سوی قرب الی الله آغاز کرده و این سیر تا بی نهایت ادامه دارد و حد یقفی نمی توان برای این سیر تصور کرد . منتهی تکامل در دنیا فعلیت رساندن به استعدادهای بالقوه در وجود انسان است(1) ، اما با توجه به اینکه در آخرت استعداد و قوه ای وجود ندارد بلکه فعلیت محض است لذا تکامل به صورت بروز و ظهور اعمال خواهد بود نه به صورت بالفعل شده استعدادها؛امام خمینی (رَحِمَهُ الله) می فرمایند:
  «ترقی و تکامل در برزخ از سنخ ترقی در دنیا نیست، زیرا دنیا دار حرکت جوهری و استکمال ذاتی و نفسی است، اما تکامل در دار آخرت به رفع حجاب ها و کدورت ها و اعراض جسمانی است که به وسیله ی فشار قبر به وجود می آید».(2)
  در دنيا انسان با به فعلیت رسیدن استعدادهای بالقوه متکامل می گشت، اما در برزخ تكامل به صورت بروز و ظهور حقيقت اعمال خواهد بود ؛ هر کس وجود خود را در دنیا به هر شکلی ساخته در برزخ نیز متناسب با آن عمل می کند. امّا این اعمال برای کسب کمال نیستند بلکه ظهور ملکات خود شخص اند. آنکه در دنیا ، علم آموختن برای او ملکه شده او در برزخ نیز دائماً در مسیر علم آموزی قرار دارد. لکن چیزجدیدی یاد نمی گیرد ؛ بلکه حقیقت و باطن آنچه را که در دنیا یاد گرفته بود ، مشاهده میکند و هر دم برای او باطن عمیق تری هویدا می شود ؛ و این روند تا ابد ادامه دارد..
  «روح پس از جدا شدن از تن‌، به جهان برزخ وارد مى شود، و حركت آدمى در دنيا را تداوم ميدهد. روح در جهان برزخ در جهت سير به خداى متعال حركت مى كند و عيب‌ها و نقصها را از دست داده‌، با كسب كمالات و قابليت‌ها و خصوصيات جديد لياقت ورود به عالم حشر را پيدا مى كند».(3)
  در نتیجه : تکامل هم در دنیا و هم در برزخ و آخرت وجود دارد، تکامل در دنیا به صورت فعلیت یافتن استعدادهای بالقوه و در آخرت به رفع حجاب ها است؛ یعنی تکامل در آخرت ظهور ملکات خود می باشد،انسان در دنیا هر عملی انجام داده حقیقت همان عمل برایش ظهور کرده و موجب ترقی و کمال وی خواهد شد. 


title: آیا اکثر جهنمیان در نهایت بهشتی خواهند شد
text:
  ●پرسش:

  آیا اکثر جهنمیان در نهایت بهشتی خواهند شد؟ این نوعی تکامل نیست؟



  ●پاسخ:
  برخی که گناه کمتری دارند خداوند سبحان گناهان وی را با عذاب دنیوی پاک کرده و پاکیزه وارد برزخ می شوند اما برخی که گناهانشان بسیار است در عالم برزخ با فشار قبر و امثال آن پاک می شوند اما عده ای از انسان ها هستند که حتی در عالم برزخ هم از گناه پاک نمی گردند لذا اینان در حشر و در مواقف و عوالم آن تزکیه می شوند.
  توضیح اینکه قیامت (با توجه به روایات) پنجاه موقف دارد و کسانی که در عالم برزخ تزکیه نشده و از گناهان پاک نشده اند در این مواقف پنجاهگانه تزکیه و وارد بهشت ابدی می شوند
  امام صادق(ع) مى‏ فرمايد: «فَحَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا عَلَيْهَا فَإِنَّ لِلْقِيَامَةِ خَمْسِينَ مَوْقِفاً كُلُّ مَوْقِفٍ مِقْدَارُهُ أَلْفُ سَنَةٍ»؛ «پيش از اينكه حساب شما را محاسبه كنند، از خود حساب بكشيد؛ زيرا قيامت داراى پنجاه ايستگاه است كه هر ايستگاه هزار سال به طول مى‏ انجامد»(4)
  ابن مسعود مى‏گويد: ما نزد أمير المؤمنين(ع) نشسته بوديم كه فرمود: «إن فى القيامة لخمسين موقفاً كل موقف ألف سنة فأول موقف خرج من قبره»؛ «در قيامت پنجاه موقف و ايستگاه است كه هر ايستگاه هزار سال به طول مى‏ انجامد و نخستين ايستگاه هم بيرون آمدن از قبر است»(5)
  این مختص کسانی است که در مسیر صراط مستقیم بوده و نسبت به خدا و رسولش عناد نداشته اند ، اما کسانی که شرک ورزیده و عناد داشته اند این عده جزو خالدین در جهنم هستند و تا ابد در آتش جهنم خواهند سوخت. «خالِدينَ فيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُون»(6) جاودانه در لعنتند و در عذابشان تخفيف داده نشود و لحظه‏ اى مهلتشان ندهند
  حاصل سخن اینکه: کسانی که (با توجه به فراوانی گناه) در عالم برزخ تزکیه نشده اند در مواقف قیامت و عوالم حشر تزکیه شده و وارد بهشت ابدی می شوند، این نیز حرکت تکاملی به سوی قرب الی الله است و آن عده از افرادی که حتی در این مواقف تزکیه نشدند وارد جهنم ابدی شده و خالدین در جهنم خواهند بود .(والله العالم) 


title: آیا انسان ها در آخرت هم رتبه می شوند
text:
  ●پرسش:
  آیا انسان ها در آخرت هم رتبه می شوند؟



  ●پاسخ:
  چون معرفت درجات متفاوت دارد، تجلى نور الهى نيز در آخرت درجات متفاوت خواهد داشت و هر فردی به اندازه معرفت خود از مراتب اخروی برخوردار خواهد بود.
  استعدادهای هر شخص با سایر افراد متفاوت بوده و در یک درجه نیستند و به تعبیر قرآن کریم شاکله افراد متفاوت است « قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى‏ شاكِلَتِه‏» (7) بگو ؛ هر كس بر حسب ذات و طبيعت خود عملى انجام خواهد داد.
  انسان در مسیر الی الله (مسیر بی نهایت) در حرکت است هر کس به نسبت معرفت ، اخلاص و تقوای خود از مراتب اخروی بهرمند می شود « هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ اللَّهُ بَصيرٌ بِما يَعْمَلُون‏ » آنان داراى درجاتند نزد خدا و خدا بيناست به آنچه مى‏ كنند (8) این آیه شریفه درجات و جایگاه های متفاوت انسان ها در آخرت،که نتیجه عملکرد آنان در دنیا ست را بیان می کند.


  پی نوشت
  [1] توضیح مختصر در رابطه با قوه و فعل: یک دانه سیب مستعد درخت شدن است ، اگر دانه سیب را در خاک مناسب کاشته و آب داده شود این دانه به تدریج در یک حرکت تکاملی تبدیل به درخت خواهد شد ، دانه سیب بالفعل دانه است و بالقوه درخت . اگر تمامی استعدادهای بالقوه دانه فعلیت پیدا کرده و این حرکت تکاملی ادامه پیدا کند ، دانه تبدیل به درخت خواهد شد.
  انسان با مردن تمامی استعدادهای بالقوه اش فعلیت می یابد و دیگر جایی برای تکامل به این معنی نیست ، اما تکامل در آخرت به معنی ظهور ملکات خود شخص بوده و چیز جدیدی نیست بلکه باطن و حقیقت اعمال وی است که در آخرت ظهور می کند.
  [2] معاد از دید امام خمینی، صفحه ی371
  [3] عروج روح، محمد شجاعى ، ص 122، مؤسسه فرهنگى دانش و انديشه معاصر
  [4] كافى، ج 8، ص 143
  [5] بحار الانوار، ج 7، ص 111
  [6] بقره 162
  [7] اسراء 84
  [8] آل عمران آیه 163 


title: آیا آتش جهنم برای همه حتی شیطان هم تموم میشه
text:
  آیا آتش جهنم برای همه حتی شیطان هم تموم میشه؟ 


  ●سوال:
  سلام
  من یه سوالی برام پیش اومد چند وقت پیش از یه نفر شنیدم بعد از قیامت و... بعد از اینکه همه پاک شدن از جهنم میان بیرون و جاش تره در میاد
  منظورش این بود اتش جهنم بالاخره برای همه حتی شیطان هم تموم میشه
  درسته ؟ 



  ●پاسخ:
  پاسخ :
  با سلام . وتقدیر از سوال شما که نگران زندگی فردا هستید .
  در ابتدا باید گفت :
  بر اساس سخن قرآن، خداوند در قیامت، شیطان و پیروان وی را به کیفر اعمال خویش خواهد رساند و به آن ها وعده
  جهنم و عذاب داده است؛ مثلاً فرموده:
  «جهنّم، میعادگاه همه آن‏ها است و (جهنم) هفت در دارد...». (1) و یا در جای دیگر فرمود:
  «به حق سوگند و حق می‏گویم که جهنم را از تو (شیطان) و پیروانت همگی پر خواهم کرد». (2)
  شیطان و بعضی از انسان‏ها و پیروان شیطان که با حالت کفر و شرک از دنیا رفته باشند، برای همیشه در جهنم و عذاب الهی خواهند بود که از این معنا، در آیات به لفظ "خلود" (خالدین) تعبیر شده است. اما کسانی که ایمان داشته یا مسلمان بوده‏ اند و در عین حال، دچار گناهانی شده باشند، پس از چشیدن کیفر و عذاب متناسب با گناهان، از جهنم نجات یافته و وارد بهشت می‏شوند. (3)
  برخی از گناهان مانند شرک و کفر حقیقی، جزای آن‏ها خلود و عذاب دائمی در دوزخ است. این افراد چون هیچ گونه نور و عمل خیری در وجود آن‏ها نیست و اگر تا ابد زنده بمانند، به حال کفر خویش باقی می‏مانند و چون وجودشان با کفر و ظلم آمیخته شده است، استحقاق عذاب دائمی و خلود در دوزخ را دارند. افزون بر این، رابطه تکوینی بین کردار و نیت انسان در دنیا و آخرت وجود دارد. رابطه تکوینی تا تجسم کفر و شرک در آخرت، خلود و عذاب دائمی است. عاقبت شیطان نیز جز این نخواهد بود. (4)
  گفتنی است به انسان هایی در قرآن وعده عذاب جاوید داده شده که با حق و خدا و بندگان خدا آگاهانه سر ستیز داشته و حاضر نبوده اند به حق گردن نهند. انسان هایی که فطرت انسانی خود را نابود ساخته و شیطان مجسم شده اند. آنان هیچ صلاحیت و شایستگی ای برای نجات از جهنم ندارند. به آیات زیر توجه کنید:
  وَ مَنْ یَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ یَتَعَدَّ حُدُودَهُ یُدْخِلْهُ ناراً خالِداً فیها وَ لَهُ عَذابٌ مُهینٌ؛(5)
  آن کس که نافرمانى خدا و پیامبرش را کند و از مرزهاى او تجاوز نماید، او را در آتشى وارد مى‏ کند که جاودانه در آن خواهد ماند و براى او مجازات خوارکننده‏ اى است‏.
  وَ مَنْ یَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ خالِداً فیها وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَیْهِ وَ لَعَنَهُ وَ أَعَدَّ لَهُ عَذاباً عَظیماً؛(6)
  هر کس، فرد با ایمانى را از روى عمد به قتل برساند، مجازاتِ او دوزخ است، در حالى که جاودانه در آن مى‏ ماند و خداوند بر او غضب مى‏ کند . او را از رحمتش دور مى‏ سازد و عذاب عظیمى براى او آماده ساخته است.
  أَ لَمْ یَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ یُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فیها ذلِکَ الْخِزْیُ الْعَظیم؛‏(7)
  آیا نمى‏ دانند هر کس با خدا و رسولش دشمنى کند، براى او آتش دوزخ است جاودانه در آن مى‏ ماند؟! این، همان رسوایى بزرگ است!
  وَ الَّذینَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فیها خالِدُون؛‏(8)
  کسانى که کافر شدند، و آیات ما را دروغ پنداشتند، اهل دوزخند و همیشه در آن خواهند بود.
  بَلى‏ مَنْ کَسَبَ سَیِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطیئَتُهُ فَأُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فیها خالِدُونَ؛(9)
  آرى، کسانى که کسب گناه کنند، و آثار گناه، سراسر وجودشان را بپوشاند، آن ها اهل آتشند و جاودانه در آن خواهند بود.
  فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى‏ فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَ مَنْ عادَ فَأُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فیها خالِدُونَ؛(10)
  اگر کسى اندرز الهى به او رسد، و (از رباخوارى) خوددارى کند، سودهایى که در سابق [قبل از نزول حکم تحریم‏] به دست آورده، مال اوست (و این حکم، گذشته را شامل نمى‏ گردد) و کار او به خدا واگذار مى‏ شود (و گذشته او را خواهد بخشید.) امّا کسانى که بازگردند (و بار دیگر مرتکب این گناه شوند)، اهل آتشند و همیشه در آن مى‏ مانند.
  وَ الَّذینَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا وَ اسْتَکْبَرُوا عَنْها أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فیها خالِدُونَ؛(11)
  آن ها که آیات ما را تکذیب کنند، و در برابر آن تکبّر ورزند، اهل دوزخند جاودانه در آن خواهند ماند.
  وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازینُهُ فَأُولئِکَ الَّذینَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فی‏ جَهَنَّمَ خالِدُون؛‏(12)
  آنان که وزنه اعمال شان سبک باشد، کسانى هستند که سرمایه وجود خود را از دست داده، در جهنم جاودانه خواهند ماند!
  پی‏ نوشت‏ها:
  1. حجر (15) آیه 43-44.
  2. ص (38) آیه 84-85.
  3. کشف المراد، ص 414، چاپ جامعه مدرسین، قم، بی تا.
  4. امام خمینی، چهل حدیث، ص 24، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی،1380ش.
  5. نساء(4)آیه14.
  6. همان،آیه93.
  7.توبه(9)آیه63
  8. بقره(2)آیه39.
  9. همان،آیه81.
  10. همان،آیه275.
  11.اعراف(7)آیه36.
  12. مؤمنون(23)آیه103. 


title: آیا رستگاری بر اساس اعتقاد (و نه اعمال) عادلانه است
text:
  آیا رستگاری بر اساس اعتقاد (و نه اعمال) عادلانه است؟ 


  ●پرسش:
  در اسلام (و سایر ادیان ابراهیمی) داریم که رستگاری وابسته به اعتقاد است و نه اعمال. بزرگ ترین گناه شرک است (قتل عام 7 میلیارد انسان هم از شرک گناه کمتری است).

  آیا این سیستم عادلانه است؟ چرا رستگاری بر اساس اعتقاد، منطقی تر و بهتر از رستگاری بر اساس اعمال است؟
  با تشکر 



  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی

  چند مطلب:

  - این چنین نیست که در اسلام، رستگاری تنها به اعتقاد باشد و متاسفانه این مسئله ای است که در میان عده ای مطرح شده است و قابل قبول نیست. در قرآن کریم تقریبا در هرگاه سخن از ایمان آمده است، بلافاصله بحث عمل صالح نیز مطرح شده است. و این تعبیر را بارها در قرآن خوانده ایم "آمنوا و عملوا الصالحات" این مسئله نشانگر ارزش و اهمیت عمل صالح است که در کنار ایمان، فرد را به سعادت می رساند. در واقع اگر ایمان فرد او را به عمل صالح نرساند، در چگونگی ایمان او باید تامل کرد.

  - در مورد جایگاه عمل صالح در نگاه شیعه، توجه به این حدیث سودمند است: یا جابر یکتفى من اتخذ التشیع أن یقول بحبنا أهل البیت فوالله ما شیعتنا إلا من اتقى الله و أطاعه و ما کانوا یعرفون إلا بالتواضع و التخشع و أداء الأمانة و کثرة ذکر الله و الصوم و الصلاة و البر بالوالدین و التعهد للجیران من الفقراء و أهل المسکنة و الغارمین و الأیتام و صدق الحدیث و تلاوة القرآن و کف الألسن عن الناس إلا من خیر و کانوا أمناء عشائرهم فی الأشیاء قال جابر یا ابن رسول الله ما نعرف أحدا بهذه الصفة فقال لی یا جابر لا تذهبن بک المذاهب حسب الرجل أن یقول أحب علیا ص و أتولاه فلو قال إنی أحب رسول الله ص و رسول الله خیر من علی ثم لا یتبع سیرته و لا یعمل بسنته ما نفعه حبه إیاه شیئا فاتقوا الله و اعملوا لما عند الله لیس بین الله و بین أحد قرابة أحب العباد إلى الله و أکرمهم علیه أتقاهم له و أعملهم بطاعته یا جابر ما یتقرب العبد إلى الله تبارک و تعالى إلا بالطاعة ما معنا براءة من النار و لا على الله لأحد منکم حجة من کان لله مطیعا فهو لنا ولی و من کان لله عاصیا فهو لنا عدو و لا تنال ولایتنا إلا بالعمل و الورع (1)
  امام باقر علیه السلام به جابر جعفی فرمود: ای جابر آیا کافی است که کسی مرام تشیع را اختیار کند و صحبت از محبت اهل بیت بزند؟! به خدا سوگند شیعه ما نیست مگر کسیکه تقوای الهی پیشه کند و اطاعت از او نماید. آنها شناخته نمی­شوند مگر با تواضع و خشوعشان و ادای امانت، فزونی ذکر الله و روزه و نماز، نیکی به والدین، احساس مسئولیت نسبت به همسایگان فقیر و بیچارگان و غرامت­زدگان و یتیمان، راستگویی، تلاوت قرآن، برگرفتن سخن با مردم مگر به سخن نیکو و خیر، آنها امین قوم خود هستند.
  جابر گفت: ای فرزند رسول الله فرد با این اوصاف نمی شناسیم.
  امام فرمود: آنانکه ادعای محبت علی علیه السلام را دارند تو را تحت تأثیر قرار ندهد. چرا که اگر فردی بگوید من رسول الله صلی الله علیه و آله را دوست دارم – و رسول الله برتر از علی است – و از منش او تبعیت نکند و به سنت او عمل ننماید، این محبت هیچ سودی برای او ندارد.
  پس تقوای الهی پیشه کنید و بدانید خداوند متعال فامیل کسی نیست. دوست داشتنی ترین بنده و گرامی ترین آنها نزد خداوند متعال، پرهیزگارترین آنها و عاملترین آنها به طاعت الهی است.
  ای جابر! بنده جز با طاعت به خدا نزدیک نمی شود و دوری از آتش معنی ندارد. هیچکس حقّی بر گردن خدا ندارد. هر کس مطیع الله باشد، او دوست ماست و هر کسی عاصی به الله باشد، او دشمن ماست.
  به ولایت ما جز با عمل و تقوی نمی توان رسید.

  - با توجه به مطالب فوق، چنین نیست که صرف اعتقاد موجب رستگاری شخصی شود.

  - در مورد شرک نیز این مسئله باید مورد توجه قرار گیرد که اساس پیام اسلام توحید است. توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و.. (کما اینکه نخستین دعوت پیامبر نیز این بود که قولوا لا اله الا الله تفلحوا) گرایش به شرک به معنای نابود کردن تمام این پیام هاست و در واقع دریچه ای است به سوی پلیدی ها.

  - مسئله دیگری که در این مورد باید مورد توجه قرار گیرد، تفکیک حق الله و حق الناس است. ایجاد یک خراش بر روی دست فرد دیگر هیچگاه بدون رضایت او بخشیده نخواهد شد.(چه برسد به کشتن یک فرد یا کشتن هفت میلیارد انسان)

  موفق باشید

  1. صفات الشیعه، ص 11-13 


title: ادیان
text:
  ادیان


  ●پرسش:
  با سلام.
  1. در روی کره زمین انسان های بسیاری با شرک به دنیا می آیند و با همان شرک هم از دنیا می روند بدون اینکه پیامی از خداوند در مورد توحید بشنوند. همین مسیحیان سراسر عالم به اعتقاد ما مسلمانان مشرک هستند. خداوند هم به قول معروف ککش نمی گزد که عده ای مشرک به دنیا می آیند و از دنیا می روند. لذا نباید
  2. مشرکان بسیار زیادی در روی کره زمین زندگی می کنند که افعال انسانی و نیکویی دارند. نمیدانم از چه کسی بود ولی شنیدم یکی از علمای مسلمان در سفرش که به اروپا داشت گفت بنده در آنجا مسلمان ندیدم ولی اسلام دیدم. درواقع یعنی اینکه اعمال و رفتار آنها صالح بود ولی به لحاظ اعتقادی مشرک بودند. در واقع اینکه می گویید شرک دریچه ای است به سوی پلیدی ها فکر می کنم با این استدلال نقض می شود.
  3. برعکس آن هم هست. یعنی مسلمانان زیادی هستند که با گفتن لا اله الی الله موحد شده اند ولی اعمال و رفتار ناپسندی دارند.
  4. اگر بخواهیم این دو دسته افراد را ( مشرکانی که عمل صالح انجام می دهند و مسلمانانی که عمل ناپسند انجام می دهند‌) باهم مقایسه کنیم کدام یک نزد خداوند اجر و قرب بیشتری دارند؟ بنده فکر می کنم به لحاظ دیدگاه رایج دینی دسته دوم به صرف اینکه موحد هستند نزد خدای مسلمانان عزیزترند. اینطور نیست؟
  با خواندن مطالب این تاپیک یاد این شعر زیبا افتادم :
  واعظــــــی پرسید از فرزند خویش هیج می دانی مسلمانی به چیست؟
  صدق و بی آزاری و خدمت به خلق هم عبادت هم کلیـــــد زندگیســــت

  گفت زین معیار انــــــدر شهــــــرما یک مسلمان هست آن هم ارمنیست

  و من الله توفیق




  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی

  چند مطلب:

  - میزان سعادت انسان بستگی به میزان پایبندی به حقیقتی دارد که یافته است. به عبارت دیگر، هر فرد به هر میزان حقیقتی که دست یافته است (از طریق فطرت و عقل، از طریق دین کامل و برتر و یا حتی از میان متون تحریف شده) باید به آن ملتزم باشد و میزان التزام به آن میزان سعادت فرد را نشان میدهد. البته حقیقت در دین اسلام بیشتر و بهتر بیان شده است و در این زمینه اسلام بسیار رفیع تر از ادیان دیگر است فلذا طالبان حقیقت باید در معارف اسلامی نظر کنند اما اگر فردی با عذری موجه به اسلام نرسیده است، حکم همان است که در ابتدا عرض شد.

  - در این بین خداوند انسان را رها نکرده است. خداوند ادیان مختلف و پیامبران بسیاری را برای بشر فرستاده است. اگر در این میان ادیان بسیاری تحریف شده اند و یا پیامبران بسیاری کشته شدند، فجایعی است که از سوی بشریت مرتکب شده است و انگشت اتهام به سوی خداوند نیست بلکه باید از انسان ها مواخذه شود.

  - همان طور که در پاسخ قبلی عرض شد، در اسلام ایمان به تنهایی مطرح نیست بلکه همواره در کنار عمل صالح آمده است. صورت مسئله ای که شما ترسیم می کنید بسیار کلی است و پاسخ به آن چندان ساده نیست. اینکه فرد مومنی باشد که اعمال بد انجام دهد، صورت های بسیاری می تواند داشته باشد. همچنین حالت مقابل. آنچه به صورت کلی می توان گفت این است که ایمان باید به عمل منجر شود و خود را در عمل نشان دهد.

  موفق باشید


title: سوال درمورد بعضی از نعمتهای بهشتی
text:
  سوال درمورد بعضی از نعمتهای بهشتی 



  ●سوال:
  سلام
  لطفا بفرمایید که انسان وقتی وارد بهشت میشه ایا به صورت جسمی هست یا فقط روح؟
  بفرمایید که انسان توی بهشت شهوت داره؟( به معنای میل به جنس مخالف و ....) و این چگونه هست؟ 



  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب

  در رابطه با پرسش اول حضرت عالی عرض می شود:

  با توجه به روایات متعددی که از ائمه علیهم السلام نقل شده انسان در هر نشئه و عالمی، بدنی متناسب با همان عالم را داراست؛ در دنیا دارای بدن مادی است ، در برزخ بدن برزخی و در آخرت بدنی متناسب با نشئه آخرت را دارد ، وقتی نفس از بدن مادی مفارقت پیدا کرد و وارد عالم برزخ شد بدن مادی خود را در دنیا رها کرده و با بدن برزخی وارد برزخ می شود منتهی چون رتبه وجودی عالم برزخ از دنیا بالاتر است بدن مثالی انسان در برزخ لطیف بوده فلذا فاقد ماده می باشد . در این عالم بدن دارای جسم بوده لیکن فاقد ماده است؛ فرق است بین جسم و ماده، هر موجود مادّی جسم است ؛ امّا هر جسمی مادّی نیست ، موجودات این عالم شبیه موجوداتی هستند که انسان در عالم رویا می بیند ، ما در عالم خواب و رویا موجودات را با همان صورت دنیایی خود می بینیم اما این موجودات لطیف و فاقد ماده هستند(حاجی سبزواری شرح مثنوی)
  برای مثال وقتی کوهی را در عالم خواب می بینیم همان کوه بیرونی است با همان مشخصات دنیایی اما فاقد ماده است فلذا وزن نداشته و مکانی را اشغال نمی کند ، در عالم برزخ نیز انسان با همین صورت دنیایی است اما بدن برزخی جسمانی است نه مادی .
  در تایید این مطلب روایات تصریح دارند به اینکه بدن مثالی از نظر صورت و قالب همانند بدن مادی است چرا که انسان در عالم برزخ همه را با چهره خودش شناسایی می کند.

  در این باب روایاتی فراوانی نقل شده است که به یک نمونه از روایات اشاره می شود:
  امام صادق (ع) فرمودند:« فَإِذَا قَبَضَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَيَّرَ تِلْكَ الرُّوحَ فِي قَالَبٍ كَقَالَبِهِ فِي الدُّنْيَا فَيَأْكُلُونَ وَ يَشْرَبُونَ فَإِذَا قَدِمَ عَلَيْهِمُ الْقَادِمُ عَرَفُوهُ بِتِلْكَ الصُّورَةِ الَّتِي كَانَتْ فِي الدُّنْيَا»چون خدای عزّ و جلّ جانش (جان مومن) را بگيرد در كالبدى نهد چون کالبد دنيایی اش ؛ پس مي خورند و مي نوشند، و چون تازه ‏واردى بدانها رسد او را به همان صورتى كه در دنيا بوده مي شناسند.» ( بحار الأنوار ، ج‏58 ،ص50)
  به همین ترتیب انسان در بهشت اخروی نیز متناسب با عالم آخرت دارای بدن اخروی است 1

  ...................................

  ●1. به تعبیر جناب حاجی سبزواری در شرح مثنوی: « کون دنیوی مبدّل می شود به کون برزخی. باز کون برزخی مبدّل می شود یه کون اخروی. پس زایل نمی شود مگر دنیویّت و برزخیّت. و اخروی و برزخی و دنیوی در اصل محفوظ وجود،تفاوت ندارند. و تفاوت به نقص و کمال در شیء واحد است. و صورت دنیوی و اخروی یکی است، به حیثیتی که هرکه و هرچه در آخرت ببینی، بگویی این- بعینه- همان است که در دنیا بود. بلی، صورت اخروی این ماده را که دنیویت به آن است، ندارد. و قائم به ذات خود است. ولی مادّه، قوّه و استعداد محض است، و مشخص شیء نیست. و شیئیت شیء به مادّه نیست. که اگر بدن زید به مادّه قریبه – که اخلاط است – یا به ماده بعیده- که عناصر است- یا ابعد- که مادة المواد است-برگردد، باید زید باشد. بلکه شیئیت به صورت و فعلیّت است که اگر هیولای عالم نباشد و صورت از جسمیّه و نوعیّه و شخصیّه و بالجمله ما به الشیء بالفعل همه بر حال خود باشد هر آینه عالم همین عالم است.
  آیا نمی بینی صورتی که در خواب می بینی این مادّه را که صورت طبیعیّه دارد، ندارد؟ و مع هذا می گویی فلان را در خواب دیدم. و در بیداری صورتی را خیال می کنی که ماده آن را ندارد و صورت محضه است، و می گویی در اندیشه فلان بودم» 




  ●در حقیقت مطابق با نظر حکمای اسلامی حقیقت انسان از فرش تا عرش یکی بیش نیست منتهی انسان در هر مرتبه ای از عوالم پوست عوض کرده و وارد عالمی دیگر می شود ،مثلا انسان وقتی دار دنیا را وداع گفت پوست دنیوی خود را باقی گذارده و با پوست و قالبی جدید وارد عالم برزخ می شود ، همچنین انسان وقتی وارد عالم آخرت می شود پوست و قالب برزخی خود را رها کرده و با قالب اخروی وارد عالم آخرت می گردد .

  لذا انسان نه با جسم و نه با روح «به تنهایی» وارد بهشت می گردد ؛ بلکه انسان با تمام حقیقتش وارد بهشت می شود ،و تمام حقیقت انسان نفس اوست و نفس چیزی جز ترکیب روح و بدن نیست ؛ روح و بدن هرگز از هم جدا نمی شوند(ملا صدرا ج 9 اسفار) لذا انسان در بهشت با روح و جسم حاضر است اما جسمی که متناسب با همان عالم است .

  .................................................. ........................................

  ●1. بدن در این جا معنای عام دارد که هم شامل بدن دنیوی و بررخی و هم شامل بدن اخروی می شود . «بدن اخروي از لوازم وجود نفس است و بين نفس انسان و بدن او در قيامت دوگانگي وجود ندارد، از نظر عدم دوگانگي نظير تبعيت سايه از صاحب سايه است و نفس در برزخ و قيامت همراه يك صورت و قالب مثالي است كه آن صورت لازمة وجود نفس است و ناشي از اخلاقيات نفس بوده و مثل بدن دنيوي نيست كه بدن مقدّم بر نفس باشد، بلكه بدن اخروي توأم با نفس بوده و هر دو به معيّت يكديگر موجود مي‌شوند، بدون اين‌كه بين نفس و بدن دوگانگي باشد... و بدن محشور در آخرت همين بدن دنيوي است ولي نه از حيث مادّه، بلكه از حيث صورت. بدين معني كه بدن محشور در قيامت با بدن دنيوي از حيث ذات و حقيقت و صورت نفسيّة انسانيه يكي است و هر دو بدن مظهر يك حقيقت و يك شخص معيّن‌اند، هرچند مادة دنيوي به مادّة اخروي تبديل شده«يَوْمَ تُبَدَّلُ الأَرْضُ غَيْرَ الأَرْضِ»ابراهیم48 (ملاصدرا ج 9 اسفار) 




  ●تمامی لذات مادی در آخرت بسیار بهتر و کامل ترش موجود است(تفسير أحسن الحديث، ج‏6، ص: 212) و مطابق با آیه شریفه « وَ لَكُمْ فيها ما تَشْتَهي‏ أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فيها ما تَدَّعُون‏» و شما در بهشت هر چه دلتان بخواهد و بلكه هر چه طلب كنيد در اختيار خواهيد داشت‏ (فصلت آیه 31)هر آنچه که انسان اراده کند در اخرت با اراده او حاضر و آماده است . اما این لذات پایین ترین و پست ترین لذات در آخرت هستند بالاترین لذت ها در آخرت طبق آیه شریفه « في‏ مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَليكٍ مُقْتَدِر » در قرارگاه صدق، نزد پادشاهى توانايند (قمر آیه 55) مشاهده جمال الهی است که قابل قیاس با لذات دیگر نیست .

  مطلب دیگر اینکه قران کریم از وجود حور العین در بهشت خبر می دهد «حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيام»حورانى پرده‏ نشين در [دل‏] خيمه ‏ها‏(الرحمن آیه 72) فلذا اصل وجود شهوت به معنی عام (شهوت به خوردنی ها ، شهوت به پوشیدنی ها و ...) در آخرت وجود دارد ، اما اینکه کیفیت لذات بهشتی چگونه است اطلاع چندانی از آن نداریم .

  امیرمؤمنان در مقایسه ای میان دنیا و آخرت فرمودند: «كُلُّ شَيْ‏ءٍ مِنَ الدُّنْيَا سَمَاعُهُ أَعْظَمُ مِنْ عِيَانِهِ وَ كُلُّ شَيْ‏ءٍ مِنَ الْآخِرَةِ عِيَانُهُ أَعْظَمُ مِنْ سَمَاعِه‏»(بحار الانوار ج 8 ص 192) یعنی: همه چيز دنيا شنيدن آن بزرگتر از ديدن آن است، و هر چيز از آخرت ديدن آن بزرگتر از شنيدن آن است. 


title: حواله دنيا به آخرت
text:
  حواله دنيا به آخرت


  ●سوال:
  سلام

  چرا بايد باور كنيم كه خواسته ها و آرزوهايي كه متعلق به اين دنيا است در عالمي ديگر پاسخ داده ميشود؟ فكر نميكنيد طرح و ايده بهشت صرفا از دل ناكامي ها و بي عدالتي هاي دنيا درآمده است تا شايد مرحمي باشد بر دل ساده دلاني مثل من؟!
  اگر خداوند استجابت كننده است چرا در همين دنيا استجابت نمي كند؟ اينكه هر چيزي را بخواهيم به آخرت حواله بدهيم بيشتر شبيه عوام فريبي است ، اين طور نيست؟



  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی

  در پاسخ به سوال شما، توجه به چند امر حایز اهمیت است :

  - اولا این چنین نیست که هرچیزی را که بخواهیم، خداوند به جهان دیگر حواله دهد و در این دنیا مستجاب نکند. در موارد بسیاری خداوند خواسته های انسان ها را برآورده می کند(ممکن است ما گاهی فراموش کنیم و باید به گذشته مراجعه کنیم تا الطاف الهی را به یاد آوریم)، اما برآورده شدن این خواسته ها بر شرایطی متوقف است:

  - امر خواسته شده باید برای فرد دارای خیر و نیکی باشد و به عبارت دیگر به مصلحت فرد باشد. بارها دیده ایم که در پی اموری بوده ایم ولی پس از گذشت مدتی متوجه شده ایم که آن مسئله اساسا به نفع ما نبوده است و ما تصور می کردیم که خیر است. خداوند مهربان، فارغ از ناراحتی های زودگذر ما به مصلحت کلی ما نظر دارد و برای برآورده کردن حاجات با توجه به آنها دعاها را مستجاب می کند. خداوند در قرآن کریم می فرماید: عَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تُحِبُّواْ شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ وَاللّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ (1) شايد چيزی را، ناخوش بداريد و در آن خير شما باشد و شايد چيزی را دوست داشته باشيد و برايتان ناپسند افتد خدا می داند و شما نمی دانيد

  - مسئله دیگر این است که گاهی برخی از دعاها مستجاب نمی شوند به جهت آنکه فرد مرتکب گناهانی شده است که مانع از استجابت دعاهای او می شود. چنانچه حضرت امیر نیز در دعای کمیل می فرماید: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الذُّنُوبَ الَّتِي تَحْبِسُ الدُّعَاءَ وتُنْزِلُ الْبَلاَءَ (2)پروردگارا ببخش گناهی که دعایم را حبس می کند و باران بلا بر من می بارد. فلذا در آداب دعا کردن، استغفار کردن نیز بیان شده است (رعایت آداب دعا در استجابت آن بسیار موثر است.)

  - گاهی دعا علی رغم به مصلحت بودن مستجاب نمی شود تا فرد مورد آزمایش قرار گیرد که تا چه میزان به خداوند و حکمت و مهربانی او ایمان دارد و آیا با برآورده نشدن یک درخواستش، ایمانش به خدا سست می شود یا اینکه همچنان استوار است.

  - تمام این مسائل در حالی است که دعاهایی که مستجاب نشده است، موجب بخشش گناهان و افزایش حسنات فرد می شود تا جایی که در حدیثی می خوانیم که امام صادق(ع) می فرماید: «روز قیامت خداوند متعال می فرماید: ای بندة من!‌ تو مرا خواندی و من اجابتت را به تأخیر انداختم. اکنون ثواب و پاداش تو چنین و چنان است. پس مؤمن آرزو می کند که کاش هیچ دعایی از او در دنیا اجابت نمی شد، برای آن ثواب و پاداش نیک که می بیند».(3)


  - مطلب دیگر این است که علاوه بر شرایط گذشته، باید به این مسئله توجه کرد که این جهان به جهت مادی بودنش، دارای محدودیت هایی است و بخش مهمی از خواسته های بشر امکان تحقق در این جهان را ندارد فلذا چنین آرزوهایی در جهان دیگر که دارای چنین محدودیت هایی نیست، می تواند تحقق یابد.

  موفق باشید


  1. بقره 216
  2. دعای کمیل
  3. اصول کافی، ج 4، ص 247. 


title: ظهور خداوند
text:
  ظهور خداوند 


  ●سوال:
  جالب اینجاست که انگار در آخرت خدا خیلی بیشتر از دنیا وجود دارد!!!!
  دقت کردید که در آخرت انگار هیچ کس مشکل اعتقاد یا عدم اعتقاد به خدا را ندارد! حتی یک نفر از کفار در آخرت مشکل اعتقادی ندارد! آنقدر خدا در آخرت روشن و واضح و مبرهن و مشخص حضور دارد که به مخیلیه کسی خطور هم نمیکند که وجودش را زیر سوال ببرد! چرا این خدا در آخرت قایم شده و در دنیا غایب است و فقط در عالم غیب باید او را جستجو کرد؟!
  توضیح اینکه اینجا منظور از خدا تمام مصادیق باورهای خدامحور اعم از عدالت و حقیقت و ....هم میباشد



  ●پرسش:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی

  روز قیامت روز آزمایش انسان نیست. امتحان انسان ها در دنیا صورت می گیرد و مسلم است که این انسان ها هستند که باید در دنیا راه صحیح را برگزینند تا به کمال برسند و در روز قیامت در محاسبه اعمال موفق باشند.
  این چنین نیست که خداوند در دنیا غایب باشد ولی تجلی و ظهور خداوند در قیامت بیش از دنیا است چنانچه خداوند را در سوره حمد با عنوان مالک یوم الدین می شناسیم کسی که مالک روز قیامت است. البته روشن است که خداوند مالک دنیا نیز می باشد ولی ممکن است در این جهان کسی در این مسئله تردید کند ولی در جهان دیگر که مرحله آزمایش تمام شده و بررسی پرونده ها آغاز می شود، مالکیت و حضور خداوند بیشتر تجلی پیدا می کند. این به معنای غیبت خداوند در دنیا نیست بلکه به معنای ظهور بیشتر خداوند در جهان دیگر است.
  این جهان، جهان امتحان انسان هاست، امتحان تنها در جایی معنا دارد که فرد دارای اختیار باشد. نباید خداوند با قدرت مطلق خود راه را بر اختیار انسان ها ببندد تا ظهور خود را نشان بدهد بلکه باید تنها به فرستادن پیامبران و نشانه های آفاقی و انفسی اکتفاء کند و حق انتخاب را به بشر بدهد. تا انسان ها بر اساس انتخاب خود، به کمال برسند. ولی در جهان دیگر چنین مسائلی مطرح نیست و زمینه ظهور بیشتر خداوند فراهم است.

  موفق باشید


title: بهشت اقليمى و جغرافيايى در قرآن
text:
  بهشت اقليمى و جغرافيايى در قرآن



  ●پرسش:
  قرآن در توصيف بهشت و جهنم به مسايل و امورى پرداخته كه بيشتر در سائقه فردى حجازى دلپذير و فرح انگيز است. كسى كه در سرزمين خشك و بى‏ آب و علف زندگى مى‏ كند، همواره چشم به آسمان دوخته تا ابرى ببارد و زمين را نمناك كند. به همين دليل كمتر به آب دسترسى دارد، در جستجوى آب زلال و گواراست. سبزه و درخت و باغ و بوستان برايش لذت بخش و دست نيافتنى است، لذا توصيف بهشت‏ براى چنين خواهش و تمنايى به رؤيا و خاطره‏ هاى دل انگيز مى‏ ماند.
  «مثل الجنة التى وعد المتقون فيها انهار من ماء غير آسن و انهار من لبن لم يتغير طعمه‏» (محمد/ 15) مثل بهشتى كه به پارسايان وعده داده شده چون باغى است كه در آن نهرهايى است از آبى كه رنگ و بو و طعمش برنگشته و جويهايى از شير كه مزه‏اش دگرگون نشده است. (
  «عينا يشرب بها عباد الله يفجرونها تفجيرا» (انسان/ 6) به يقين ابرار و نيكان ...از چشمه‏اى كه بندگان خدا از آن مى‏نوشند و به دلخواه خويش جاريش مى‏ كنند.
  «ونادى اصحاب النار اصحاب الجنة ان افيضوا علينا من الماء او ممارزقكم الله‏» (اعراف/ 50) و دوزخيان بهشتيان را آواز دهند كه از آن آب يا از آنچه خدا روزى شما كرده بر ما فرو ريزيد.
  «و ظل ممدود و ماء مسكوب و فاكهة كثيرة‏» (واقعه/ 32-30) مقربان خدا و سبقت گيرندگان در باغستانهاى پرنعمت ...كه در سايه‏اى پايدار و آبى ريزان و ميوه‏اى فراوان به سر مى‏ برند.
  بى گمان تكيه قرآن در توصيف بهشت‏به نعماتى چون آبى كه رنگ و بويش برنگشته، جويبارهايى كه لذت‏انگيز و فرح بخش است، يا چشمه‏ هايى كه بتوانند از آن آب بنوشند و اگر بخواهند جاريش كنند، يا خواهش اهل جهنم از بهشتيان كه از آن آب و روزى بدهند، براى كسى مهم و درك كردنى است كه مساله حياتى آب را در زندگى روزمره خود همواره لمس مى‏ كند و با آن ست‏بگريبان است. اما براى كسانى كه سراسر اطراف و اكناف آنان را آب فرا گرفته، سبزه و درخت تا بخواهيد چشمگير است، تشنگى و خشكى و عطش بى‏ مفهوم و تا حدى غير قابل لمس و درك است، و طرح آن چندان مهم و جذاب نمى‏ نماياند، مثلا شما تصور كنيد براى كسانى كه در مناطق سرسبز و هميشه بهار مناطق استوايى، مناطق شمالى يا مناطق كوهستانى ايران زندگى مى‏ كنند، واقعا توصيف رودهاى پرآب و درختاى سرسبز تا چه حد فرح انگيز است؟ بى‏ گمان اين توصيفات آن جاذبه‏ اى كه براى يك صحرانشين دور از آب و سبزه در منطقه‏اى گرمسير و خشك و سوزان دارد براى افراد ديگر ندارد.
  همچنين توصيفاتى از اين قبيل در آيات ديگر درباره بهشت و زيبايى‏هاى آن وجود دارد. مثلا در قرآن بيش از 51 بار اين تعبير آمده است: «جنات تجرى من تحتها الانهار»، بهشت مانند باغهايى است كه در كنار آنها نهرهايى عبور مى‏ كنند.
  به همين دليل گفته‏اند: بهشت قرآن با فرهنگ و هاضمه و جاذبه مردم جزيرة العرب تناسب دارد. اين معنا آنجا روشن‏تر مى‏شود كه از ميوه‏ هايى از اين بهشت‏ياد مى‏ شود كه در آن مناطق يافت مى‏ شده، مانند انگور، خرما، عناب، زيتون، انجير نه ميوه‏هايى كه مربوط به مناطق ديگر است مانند گيلاس و آلبالو و آناناس و پرتقال و ليمو و دهها ميوه مناطق معتدل و سردسير. 





  ●پاسخ:
  با سلام

  با مراجعه به آياتي كه در رابطه با بهشت و توصيف نعمتهاي آن سخن گفته ا ند به اين مطلب مي رسيم كه رابطة ارادة بهشتيان با نعمتهاي آن در سه سطح بيان شده كه در ادامه به آيات مربوطه اشاره خواهيم كرد.

  دستة اول: در سورة مباركه واقعه در دو آية متوالي آمده: «و فاكهه مما يتخيرون» (و ميوه هايي از هر نوع كه مايل باشند) «و لحم طير مما يشتهون» (گوشت پرنده از هر نوع كه بخواهند.)
  اراده و انتخاب مؤمن در مورد خوردني ها اعم از ميوه ها و گوشتها در اين سطح قوي دانسته شده به طوريكه هر ميوه اي كه بتواند تصور كند با اراده كردن مهيا مي شود و هر گوشت پرنده اي را كه بخواهد براي او آماده مي شود ولي اين دو آيه نسبت به ساير لذايذ مادّي ساكت است.

  دستة دوم: در آيه اي داريم كه: و فيها ما تشهيه الانفس و تلذ الاعين (در بهشت هر آنچه دلها بخواهد و چشم ها از آن لذت برد وجود دارد.)(1) اين آيه دامنه اراده را وسيعتر كرده و هرگونه خواست نفس اعم از خوردن و لذايذ ديگر مثل لذتي كه مربوط به چشم است در بر مي گيرد.
  البته چون تنوع در بهره گيري از لذت، لذتي عظيم است، مؤمن مي تواند از هر راهي و به هر طريقي كه دوست دارد و هر غذايي كه مي خواهد آن را اراده كند مثلاً به غلمان خود دستور دهد. در طَبَق هاي آراسته براي او غذا بياورند.(2)

  دستة سوم: آيه لهم فيها ما يشاؤن عند ربهم(3) (براي آنها در آنچه كه بخواهند نزد پروردگارشان هست. و آيات مشابه آن مثل لهم ما يشاؤن فيها و لدينا مزيد(4) (اهل بهشت در حاليكه در بهشتند مالك و صاحب اختيار در هر چيزي هستند كه مشيت و اراده شان به آن تعلق بگيرد و نزد ما از اين بيشتر هم هست.)

  خلاصه اينكه هر چه را بخواهند در اختيارشان قرار مي گيرد، بدون هيچ قيدي و استثنائي پس هر چيزي كه ممكن باشد اراده و مشيت انسان به آن تعلق بگيرد آن را دارند. از ادامه آيه كه فرمود لدينا مزيد نيز استفاه مي شود كه وقتي قرار شد كه اهل بهشت هر آنچه را كه امكان دارد مشيت و خواست آدمي به آن تعلق گيرد و آنچه از مقاصد و لذائذ كه علم آدمي سراغش را داشته باشند. در اختيار داشته باشند. قهراً زيادتر از آن. امري عظيم تر خواهد بود كه علم و مشيت انسان درك آن را ندارد، چون كمالاتي است ما فوق آنچه كه علم بشر بدان برسد.(5)
  و رضوانٌ مِنَ الله اَكبَر و هُو الفَوزُ العظيم (سوره توبه: 72)

  بعضي در اينجا سؤالي مطرح كرده اند كه آيا اگر آنها تقاضاي مقامات انبياء و اولياء برتر از خود را بكنند نيز به آنها داده مي شود؟ غافل از اينكه بهشتيان چون چشم حقيقت بين دارند هرگز به فكر چيزي كه برخلاف حق و عدالت و برخلاف اصل توازن «شايستگي ها» و «پاداش ها» است، نمي افتند. و به تعبير ديگر امكان ندارد افرادي كه در درجات متفاوت در ايمان و عمل هستند جزاي مشابهي داشته باشند، بهشتيان چگونه آرزوي محال مي كنند؟ و در عين حال آنها از نظر روحي چنان هستند كه به آنچه دارند راضيند و هيچگونه حسد و رشك بر وجود آنان حاكم نيست(6) پس از طرف بهشتيان آرزوهاي غير منطقي صادر نمي شود.

  نتيجه : با توجه به آيات مذكور براي بهشتيان هر چه را كه برايشان امكان داشته باشد چه بتوانند تصور بكنند و چه نتوانند و فوق تصور آنها باشد مهيا و آماده شده است نعمتهايي كه هر كدام از غرائز وجودي او اعم از مادي و معنوي را برآورده كرده و در اثر تنوعي كه بر آنها حاكم است هيچگاه از آنها خسته نشده و برايشان ملال آور نخواهد بود علاوه بر اينكه بهشتيان هيچ گاه خواستها و آرزوهاي غير منطقي و غيرعادلانه نمي كنند.


  پاورقی:
  1. زخرف: 71.
  2. حسيني نيشابوري، سيد مصطفي، سيماي بهشت و جهنم در سوره واقعه، موسسه بوستان کتاب، ص 45.
  3. شوري:22.
  4. ق: 35.
  5. طباطبايي، سيد محمد حسين، ترجمه الميزان، نشر بنياد علمي و فكري علامه طباطبايي، ج 18، ص 563.
  6. مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالكتب الاسلاميه، ج 19، ص 453.


title: دیدن نتیجه تمامی اعمال در آخرت
text:
  دیدن نتیجه تمامی اعمال در آخرت


  ●سوال:

  در قرآن گفته شده که انسان ها نتیجه تمامی اعمالشان را در آخرت خواهند دید اما همینجا یک سوال پیش می آید. به کنار از بحث جبر و اختیار به فرض اینکه اختیار وجود داشته باشد تمامی انسان های بد کردار که اصول دین را قبول داشته باشند حتی اگر به جهنم بروند در نهایت از آنجا بعد از مدتی بیرون خواهند آمد و به بهشت میروند. تا اینجای کار مشکلی نیست و تناقضی پیش نمی آید اما حالت عکس وضعیتی که گفتم تناقض دارد. به فرض اینکه انسانی نیک کردار باشد اما اصول دین را قبول نداشته باشد به جهنم میرود! خب نتیجه اعمال انسان نیک کردار چه میشود؟

  یک سوال دیگر: اصلا چرا ملاک خدا باور داشتن اصول دین هست؟ صرف قبول نداشتن اصول دین به معنای خوب یا بد بودن نیست اما چرا خدا روی اصول دین تاکید دارد؟ آیا کردار ملاک بهتری نیست؟ 



  ●پاسخ:
  با سلام
  ما معتقد هستیم که خداوند عادل است ودر حق هیچ موجودی اجحاف وظلم نمی کند، وهر انسانی نسبت به اعمال نیکی که انجام داده است اجر خواهد دید، اما نکته مهم این است که عقاید دینی وباور به وجود خدا اصل می باشد چون بیشتر از اعمال انسان نوع تفکر او ست که در رشد و جهت دهی به کردار ورفتار او نقش دارد. اینکه انسان این عمل را به چه انگیزه ای انجام دهد وبرای کی انجام دهد، وقتی خالق انسان خداوند است وهر چه دراد از او ست واعمالی که انجام می دهد در سایه قوا وابزاری است که خداوند در اختیار او قرار داده است، ونکته بعد اینکه انسان به این دنیا آمده است تا خلیفة الله شود وبندگی خدا را کند، خداوند می فرماید: ما خلقت الجن والانس الّا لیعبدون، من جن وانسان را خلق نکردم مگر برای اینکه مرا عبادت کنند.( ذاریات/56)
  حال در فرض سوال شما این انسان به فلسفه وحکمتی که برای آن خلق شده بود وتمام رشد و ورسیدن به هدف حیات نیز در توحید وبندگی خدا بود نرسیده است هر چند کارهای خوبی نیز انجام داده است ولی از مقصد اصلی دور افتاده فلذا ما نمی توانیم بگوییم این شخص صرفا به جهت اعمالش مورد ارزیابی قرار گیرد. مثلا شما تصور کنید در یک مسابقه دوندگی در یک فاصله مثلا بیست کیلومتری دونده ای در بین راه مشغول کمک به بینوایان وافراد فقیر می شود واز مسابقه باز می ماند، حال اینکه این شخص کارهای خوبی انجام داده است وهمه از تقدیر می کنند حرفی نیست ولی هیچوقت او را به خاطر اینکه از دوندگی دست کشیده ومشغول کارهای خیریه شده است به عنوان برنده مسابقه اعلام نمی کنند وهدف اصلی از این مسابقه نیز برنده شدن در آن بود نه کمک به دیگران.
  در مورد انسان خیری مثل حاتم طائی که مشرک بوده ولی انسان دوست بوده است در قبال کارهای خوبی که انجام داده به او پاداش خواهند داد ولی هیچوقت اهل بهشت نمی شود چون مشرک بوده است مثلا در مورد حاتم طائی آمده است که او در جهنم داخل صندقچه ای قرار خواهد گرفت وشدت عذابی که برای اهل جهنم است برای او نیست واین به خاطر کارهای خوب اوست. در مورد این مساله ومطالعه بیشتر می توانید به بخش آخر عدل الهی از شهید مطهری با عنوان اعمال خوب از انسانهای غیر مسلمان رجوع کنید.
  یک نکته دیگر اینکه انسانهایی که مستضعف بوده وتوان وشرایط تحقیق ودانستن حق را نداشته اند از این قاعده مستثنی هستند وطبق آیه قرآن امید است که مورد رحمت الهی قرار گیرند.



  ●باسلام
  عمل گرایی بدون عقیده از امری است که در عصر کنونی بیشتر روی آن تاکید می شود وبعضی از مکاتب ملاک را همین عمل وکردار می دانند و لی اسلام با اینکه برای کردار ارزش فو ق العاده ای قائل است ولی آن را به تنهایی کافی نمی داند بلکه باور را مقدم بر آن می داند ودر اکثر مواردی که ایمان که همان باور باشد را ذکر کرده عمل را نیز در کنار آن آورده است، الذین آمنوا وعملوا الصالحات، ودر سوره والعصر که می تواند بیانگر نظر اسلام در این رابطه باشد می فرماید: همه انسانها در زیان هستند مگر آنهایی که ایمان آورده وعمل صالح انجام می دهند وتوصیه به حق وصبر می کنند.
  پس این نکته را مد نظر داشته باشیم که اسلام روی مساله عمل وکردار تاکید فوق العاده ای دارد نه اینکه از آن غافل باشد.
  اما علت اولویت باور واعتقاد بخاطر این است که اولا انسان موجودی دارای عقل وفکر است ونمی شود انسان دارای فکر وعقل هیچ تفکری وجهان بینی نداشته باشد وبا وجود عقل وشعور خالی الذهن باشد، واز طرف دیگر آنچه به انسان خط می دهد ومسیر حرکت او را مشخص می کند باورهای اوست وکردار انسان نیز وابستگی اساسی ومهمی بر باورهایش دارد.
  حال اسلام به عنوان یک دین کامل در زمینه جهان بینی وتفسیر وفهم جهان هستی معارفی را به انسان عرضه داشته است چرا که انسان اگر موحد نباشد یا بت پرست است که در قدیم وحتی در زمان فعلی ما هم در هندوستان وجود دارند ویا ماه گرا خواهد بود وبه هر حال بدون باور وعقیده نخواهد بود ودین کامل زمانی کامل است که برای همه نیازهای انسان اعم از فکری و احساسی وغیره جوابی داشته باشد.




  ●بله اکثر خداباوران به خاطر بهشت ویا ترس از جهنم خدا را پرستش می کنند وکمتر کسانی مانند امام علی علیه السلام خدا را فقط به خاطر خودش عبادت می کنند واین هم به نوع گرایش های انسان بر می گردد که منفعت طلب است وبه خاطر اینکه همه انسانها باور ورشدشان در حد امیرالمومنین وسلمان فارسی نیست لذا منفعتی مانند بهشت با آن نعمتهایی که دارد زودتر آنها را جلب می کند تا فهم عظمت ولذت قرب الهی، اما به نظر شما انجام اعمال خوب به خاطر بهشت رفتن بهتر است یا انجام همان اعمال بدون اینکه اعتقادی داشته باشید؟ به نظر من اولی بهتر است چون عملی که از یک باور درونی که با انسان عجین شده است بادوام تر از عمل خوب خالی است واینکه تلاش برای کسب درجات عالی بهشت موجب می شود این خدا باوران برای انجام خوبی ها بیشتر تلاش کنند چرا که در انجام یک فعل انگیزه هم موثر است تا اینکه چنین انگیزه ای نباشد.
  راه اول خود جریان ساز است ومنحصر در یک نفر نمی شود که از باب نمونه با اینکه نبی مکرم اسلام 1400 از دنیا رفته اند ولی مرام وآموزه های ایشان هنوز هم کم وبیش جریان دارد ولی اگر خبری از بهشت نبود معلوم نبود این راه ادامه داشته باشد. البته عواطف ودلسوزی ونوع دوستی که خداوند در خلقت هر انسانی قرار داده است خود عاملی در انجام خوبی هاست ولی گرایش به لذات وانحصار طلبی که در وجود انسانها است( خلق الانسان هلوعا، اذا مسه الشر جزوعا واذا مسه الخیر منوعا، الا المصلین الذین هم فی صلاتهم دائمون) موجب می شود روی فطرت پاک انسانها پوشیده شود وبرای رسیدن به مطامع دنیوی به جان هم می افتند ولی این باورها وانگیزه هایی که ادیان در انسانها ایجاد می کنند موجب می شود از این لذت طلبی ها دست کشند.


title: اصول دین
text:
  اصول دین


  ●سوال:
  یک سوال دیگر: اصلا چرا ملاک خدا باور داشتن اصول دین هست؟ 
  صرف قبول نداشتن اصول دین به معنای خوب یا بد بودن نیست اما چرا خدا روی اصول دین تاکید دارد؟ 
  آیا کردار ملاک بهتری نیست؟



  ●پاسخ:
  بله صرف باور بدون عمل ارزشی ندارد واعتقادی ارزش دارد که همراه با عمل طبق آن باشد وامام علی علیه السلام در معنی ایمان گفته اند که ایمان باور با قلب واقرار با زبان وعمل با جوارح است.
  اما بر اساس توضیحی که در بالا دادم عملی که پشتوانه اعتقادی نداشته باشد نیز برد چندانی ندارد وایندو باید با هم باشند.
  اینکه چرا روی اصول دین تاکید دارد چون عمل وابستگی محکمی بر باور واعتقاد دارد وباور درست تاثیر مهمی در عمل درست دارد واینکه انسانهایی با عمل درست وبدون اعتقاد باشند استثنائات است واشخاصی هم که ادعای ایمان دارند وخود را مسلمان می دانند ولی عمل درستی ندارند در واقع به ضعف اعتقاد آنها بر می گردد، الان اگر وهابی ها کمربند انفجاری به خود بسته ودر عراق وپاکستان هر روز دهها انسان را به خاک وخون می کشند به خاطر اعتقاد باطلی است که دارند وغیر خود را گمراه می دانند، که اگر این اعتقاد از منبع درست اخذ شده باشد بر عکس بوده واثرات مثبت زیادی خواهد داشت مانند هشت سال دفاع مقدس ایران که جوانان ایران به خاطر باور بالایی که به خدا، ائمه وولایت فقیه داشتند اجازه ندادند که ذره ای از این خاک به دست دشمن بیفتد ولی این موفقیتها با عمل صرف به دست نمی آید ومردم را در برابر متجاوزان بسیج نمی کند، وکسی که با عمق جان بفهمد فمن یعمل مثقال ذرّة خیراً یره ومن یعمل مثقال ذرة شراً یره( زلزال/7و8) ذره ذره اعمال او مورد محاسبه قرار گرفته وثمره آن را خواهد دید در اعمال خود دقت بیشتری می کند والا با یک لقلقه زبان دینداری درست نمی شود که امام حسین علیه السلام فرمود: الناس عبید الدنیا والدین لعق علی السنتهم یحوطونه ما درّت معایشهم واذا محصوا بالبلاء قلّ الدیانون) مردم بنده دنیا هستند ودین لقلقه ای در زبان آنهاست وتا زمانی که مزه دین در زبان آنهاست آنرا پذیرا هستند وزمانی که مورد آزمایش قرار گیرند دینداران کم می شوند.
  عمل بدون اعتقاد نظام مند وبا اصول ومتد همسانی نخواهد بود ودر عین حال اگر اعتقاد صحیح ودرست نباشد جامعه از طرف انسانهای ظالم وسود جو به گمراهی کشیده شده ومورد چپاول قرار خواهد گرفت ودیگر فرصتی برای اهل عمل نخواهد بود که کار خیر انجام دهند وآنچه در طول تاریخ ستمگران را نگران کرده ویکی بعد از دیگری از بین برده است اعتقاد بوده است نه عمل بدون اعتقاد فلذا جامعه بدون اعتقاد استوار وپایدار نمی ماند.
  سوای اینکه اعتقاد امری فطری وذاتی انسان است وچیزی نیست که ما از او جدا کنیم وکسی را نمی شود بدون اعتقاد یافت. 


title: چندسوال
text:
  چندسوال


  ●سوال:
  الان بیشتر مسلمانها با اعتقاد به اصول دین که حالا تحقیقی هم نیست و ارثی است
  کارهاشون را برای رسدن به مال و جاه و ابرو و ... یا برای رسیدن به بهشت انجام می دهند
  پس نباید فرقی بین انها و مستضعفین یا کافران به خدا باشد در انجام امور و قبول شدن انها
  پس به نظر شما این مسلمانی چه فایده و ارزشی دارد ؟
  ایا این مسلمانان سرانجام به بهشت می روند ؟ چون مانند کافر خالی از اعمال می باشند ؟



  ●پاسخ:
  البته خودتان به علت اين حب مال وجاه است شاره کرده اید که دینشان ارثی است نه تحقیقی واگر تحقیق بود اینطور عمل نمی کردند ودر واقع از موقعی که حب مال ودنیا به انسان رو می کند این عقب گرد شروع می شود والا روزی بود که طلحه وزبیر برای اسلام حاضر بودند جانشان را فدا کنند ولی زمانی که پول وثروت به آنها رو آورد دنیا زده شدند وبه خاطر مقام با امام زمان خویش که بیعت کرده بودند جنگیدند، فلذا انسان باید همیشه هوشیار باشد که به خاطر مال واموال واولاد دین وارزشهای اخلاقی را نبازد. البته در کنار این مساله مسلمانان نمونه ای هم در گذشته وحال بوده اند، نمونه بارز آن جوانانی بودند که در جنگ تحمیلی برای دفاع از اسلام و کشور چه فداکاریها نکردند، ونبوغهایی که از خود نشان دادند مثل شهید حسن باقری وهزاران مانند او، ومثل شهید چمران که با وجود اینکه دانشمندی بزرگ بود ولی به خاطر کودکان بی سرپرست لبنان ومردمی که از جانب اجانب به ذلت کشیده بودند آنجا سفر کرد ویکی از ثمرات این تلاش ها حزب الله الان است که افتخاری برای همه مسلمانها است. البته اگر خود تامل کنید از این نمونه ها در تاریخ اسلام زیاد است که افتخارات بزرگ دنیا هستند فلذا باید همه جوانب را مد نظر گرفت وقضاوت کرد.
  قرآن در دو جا فرموده است وما تقدموا لأنفسکم من خیر تجدوه عندالله (بقره/110و مزمل/20) هر آنچه از نیکیها برای خود پیش فرستید آنرا در پیشگاه خود خواهید یافت.
  پس صحبت از فرستادن اعمال نیک است که در راس آنها نیز خدمت به خلق الله می باشد به اندازه ای که شیخ صدوق در خصال از رسول خدا(ص) روایت می کند که هر کس خاری را از سر راه مسلمانی بر دارد بهشت بر او واجب می شود.
  وبه تعبیر شهید بهشتی بهشت را به بها می دهند نه به بهانه، واینها همه نشانگر این است که مسلمانی که می خواهد بهشت را کسب کند باید تلاش کند واگر عمل نداشته باشد وبر عکس اعمال خلاف مانند ربا خواری ومفاسد اقتصادی وخوردن حق مردم به گردنش باشد اسم مسلمانی نه تنها کاری برای او نمی کند بلکه وضعش بدتر هم است چون آبروی مسلمانها را هم برده است.
  خلاصه سخن اینکه دوست عزیز عمل زشت وگناه برای مسلمان شوم تر وعقاب بیشتری دارد تا نسبت به غیر مسلمان وچه جالب در احادیث ما اشاره کرده اند که در قیامت هفتاد گناه از جاهل بخشیده خواهد شد در حالی که یک گناه از عالم بخشیده نخواهد شد، فلذا حال شخص مستضعف نسبت به مسلمان گناهکار خیلی بهتر است چون او جاهل بوده ولی این با علم به گناه بودن این گناه را انجام داده است ومساله زمانی سخت تر است که این گناهان حق الناس باشد که خدا حق خود را می بخشد ولی حق الناس را نمی بخشد.
  اگر به این احادیث که تنها جرعه ای از اقیانوس است دقت بفرمایید بیشتر متوجه تاکید اسلام بر عمل وخدمت به بندگان خواهید شد.
  از پیامبر اسلام نقل ده است که هر کس گرهی از کرا بردار بگشاید خداوند در قیامت گرهی از او خواهد گشود، وهر کس در پی رفع حاجت برادی دینی اش باشد خدا در پی رفع حاجت او خواهد بود، وهر کس عیبی از برادر ش بپوشاند، خداوند عیوب او را در دنیا وآخرت خواهد پوشاند و هر کس در پی کمک به برادر ش باشد خدا در کمک او خواهد بود( ملا صدرا، شرح اصول کافی، ج2، ص272)
  اسلام اینهمه توصیه وتشویق به کمک دیگران می کند آنوقت نا انصافی نیست بخاطر اعمال بد بعضی مسلمان نماها اسلام را زیر سوال ببریم؟! قانون خوب است ولی وقتی اجرا نمی شود ایراد از قانون نیست بلکه از مردمی است که به این قانون عمل نمی کنند ودودش در چشمان خودشان می رود مثل قضیه راهنمایی ورانندگی. 


title: آیا خروج از بهشت ممکن است
text:
  آیا خروج از بهشت ممکن است؟


  ●سوال:
  با اجاره یک سوال داشتم . آیا ممکن است کسی بعد از ورود به بهشت دوباره از آن جا خارج و به جهنم برود ؟
  یا حق



  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی

  با توجه به اینکه جهان دیگر عالم تکلیف نیست و در آنجا نافرمانی ای صورت نمی گیرد، به نظر نمی رسد که افراد که به بهشت وارد شده اند، از آن خارج شوند. این مسئله در روایتی از امام صادق (ع) بیان شده است که در مورد بهشت اخروی می فرماید که افرادی که در آنجا وارد می شوند از آنجا خارج نخواهند شد، امام صادق در مورد بهشت آدم چنین می فرماید: از بهشت‏ هاى(باغ های) دنیا بود که خورشید و ماه در آن طلوع می‌کرد، اگر از بهشت‏ هاى آخرت ‏بود، هیچ گاه حضرت آدم از آن خارج نمی شد.(1) این روایت نشان می دهد که بهشت اخروی اخراج ندارد و کسی که به آن وارد شد، از آن اخراج نمی شود.
  موفق باشید


title: اهل اعراف
text:
  اهل اعراف


  ●سوال:
  با عرض سلام در بعضی احادیث منظور از اهل اعراف امامان بیان شده اند آیا این درست است که اهل اعراف کسانی هستند که نه بهشتی اند و نه جهنمی و منتظرند تا به حساب شان رسیدگی شود؟ اگر درست است پس امامان که اهل اعرافند و به بهشتیان سلام میدهند پس چرا خودشان به بهشت نرفته اند؟ کسانی که امامان به آنها سلام میدهند چه کسانی هستند؟ 



  ●پاسخ:
  با صلوات بر محمد وآل محمد
  با سلام وعرض ادب
  درباره اهل اعراف و اینکه چه کسانی بر آن قرار دارند میان مفسران عظیم الشأن گفتگوست و آن چه بر اساس جمع بندی ادله، شواهد و قرائن به دست می آید این است که دو گروه در اعراف هستند :

  بر بلندی آن قطعه که میان اهل بهشت و اهل جهنم است مردانی الهی مستقرند که افراد با نفوذ و صاحب قدرتند: مشرف بر اهل بهشت و اهل دوزخ بوده و همه را با خصوصیات و تفاصیل اعمالشان می شناسند، با اهل بهشت و اهل جهنم گفتگو می کنند بهشتیان را تحنیت گفته و به آنان سلام می دهند و اهل دوزخ را سرزنش می کنند، از گروهی دیگر نیز که واماندگان از سعادت هستند کمک نموده تا سعادتمند شوند از آنان دستگیری نموده و آنان را امر به دخول به بهشت می نمایند.

  گروهی دیگر نیز در همین محدوده بین اهل بهشت و اهل جهنم بسر می برند که از آنها تعبیر به مستضعفان شده؛ یعنی کسانی که جهنمی نشده اند و از طرفی هم شرایط کافی برای ورود به بهشت را بدست نیاورده اند و منتظر دستور الهی هستند که با دستگیری و کمک آن مردان الهی به بهشت راه می یابند.

  منابع :
  تفسیر المیزان، ج 8 ذیل آیات 46 تا 49 سوره اعراف و تفسیر نمونه ج 6 ص 187 تا 191 


title: مکان بهشت و جهنم
text:
  مکان بهشت و جهنم 


  یکی از بحث های مربوط به معاد، مکان بهشت و جهنم است. این سؤال از قدیم الایام و حتی در بین پیروان سایر ادیان، مطرح بوده است.

  در برخی از روایات آمده است که مردی یهودی از امام علی (ع) پرسید: بهشت و جهنم در کجا واقع شده اند؟، فرمود: “بهشت در آسمان و دوزخ در زمین است.

  از آن جا که بحث بهشت و جهنم و صحبت از وسعت، مکان و کیفیات آن؛ مربوط به عالمی غیر از عالم ماده است، شناخت مسائل آن نیز از طریق اخبار غیبی، آیات و روایات است.

  دربارۀ اصل وجود بهشت و جهنم، آیات و روایات متعددی وجود دارد. دربارۀ مکان بهشت و جهنم آنچه برخی از علما از روایات استفاده کرده اند؛ این است که بهشت فوق آسمان های هفت گانه و جهنم در زمین هفتم قرار دارد.

  اما آیا منظور از آسمان و زمین در این گونه روایات معنای ظاهری آن است ؟

  در قرآن، آسمان به معانی مختلفی آمده است:

  الف. آسمان مادی

  قرآن کریم در بسیاری از موارد واژۀ سما (آسمان) را معنای مادی آن به کار برده است که مصادیق و معانی متعددی از آن اراده می شود از جمله:

  ۱٫ آسمان به معنای جهت بالا: «اصلها ثابت و فرعها فی السماء»؛ مانند درخت پربرکت و پاکیزه که ریشه آن در زمین ثابت و محکم است و شاخه‎ های آن به آسمان کشیده شده است.

  ۲٫ آسمان به معنای جوّ اطراف زمین: «و نزلنا من السماء ماءً مبارکاً»؛ و از آسمان آب مبارکی را فرو فرستادیم

  ۳٫ آسمان به معنای مکان سیارات و ستارگان: «بزرگوار آن خدایی که در آسمان برج‎ها مقرر داشته و در آن چراغ روشن خورشید و ماه تابان را روشن ساخت

  ب. آسمان به معنای معنوی:

  قرآن کریم در بسیاری از موارد واژۀ سما (آسمان) را به معنای معنوی آن به کار برده است که از آن نیز مصادیق و معانی متعددی اراده می شود از جمله:

  ۱٫ آسمان به معنای مقام قرب و مقام حضور که محل تدبیر امور عالم است: «اوست که امر عالم را از آسمان بسوی زمین تدبیر می‎کند

  ۲٫ آسمان به معنای موجود عالی و حقیقی روزی‎تان و آنچه به شما وعده داده می‎شود در آسمان قرار دارد

  در مورد مکان بهشت و جهنّم اختلاف نظر است:

  ۱ . در آسمان ها است، چون قرآن خبر از معراج پیامبر اسلام (ص) به آسمان ها مى دهد و مى فرماید: «عندها جنّة المأوى، بهشت جاویدان نزد سدرة المنتهى است، همان نقطه اى که برترین مکان آسمان است

  ۲ . بهشت و جهنّم مادى نیست تا نیازى به مکان داشته باشد. لذا با برپایى قیامت طومار زمین و کرات آسمانى در هم پیچیده مى شود، ولى بهشت و جهنّم موجود بوده و به حال خود باقى است.

  ۳ . بهشت و جهنّم در درون و باطن این جهان قرار دارد

  نتیجه: همان طور که بیان کردیم، چون این مسائل مربوط به عالمی غیر از عالم ماده است، و در آیات و روایات به _هر دلیل_ اشارۀ واضحی به آن نشده است، بنابراین؛ نمی توان نظر قاطعی دربارۀ آن داد.


title: تکلیف شیعه های که یکم گناه می کنند در قیامت چیست
text:
  تکلیف شیعه های که یکم گناه می کنند در قیامت چیست ؟ بهشت یا جهنم ؟ 



  ●سوال:
  باسلام خدمت کارشناسان بزرگوار
  میخواستم بدونم که شیعه ای که اهل نماز است ، هر روز مسجد می رود و قرآن میخواند و مستحبات زیادی انجام میدهد ، برای 14 معصوم نماز هدیه می خواند ولی در کارهای روزانه ی خود مرتکب گناه می شود تکلیف او بعد از مرگ چیست؟ مثلا با اینکه همه ی این واجبات و مستحبات رو انجام میده ، تو زندگی روزمره کم و بیش دروغ میگه ، ممکن هست ناخواسته غیبت کند ، ممکنه هست تهمت بزنه و .....

  آیا این فرد به بهشت می رود یا مثلا تو اون دنیا به اندازه ی گناه هایی که انجام دیده عذاب می بینه و سپس به بهشت میره؟

  آخه خیلی نامردیه که فردی که ترازوی اعمال خوبش زیاد هست ولی در طرف دیگر ترازو گناه هم داره ، اول عذاب ببیند و سپس به بهشت برود !
  این مسئله خیلی ذهن من رو مشغول کرده و خیلی میترسم!بعضی وقت ها تنم به لرزه در میاد !

  آیا در آن دنیا ائمه ما را شفاعت می کنند و نگذارند که ما طبق اون گناه هایی که انجام دادیم ، عذاب ببینیم؟

  ما انسان های عادی که نمیتونیم دقیقا مثل ائمه زندگی کنیم !
  باتشکر 




  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما بزرگوار و عرض ادب و احترام

  دوست عزیز از اینکه اینقدر به این مسائل اهمیت می دهید و نسبت به اعمال خود نگران هستید باید شکر خداوند را به جا بیاورید زیرا همین دغدغه شما خود یکی از بزرگترین نعمت هایی است که در اختیار شماست.اینکه می فرمایید "نامردیه" سخن صحیحی نیست زیرا خداوند در حق هیچ کس ظلمی روا نمی دارد ولی گناه اثراتی دارد که هم در این دنیا و هم درآن دنیا گریبان انسان را می گیرد. جدای از این موارد خداوند راه بازگشت را جلوی پای انسان قرار داده است و انسان می تواند بعد از اشتباهی که کرد سعی کند خطای خود را جبران کند. انسان باید بعد از هر گناهی توبه کند و سعی در جبران اشتباه خود بکند و خداوند نیز توبه پذیر است.انسانی که دچار اشتباه می شود و معصیت خداوند را می کند نباید دچار یاس از رحمت خداوند شود.خداوند متعال در قرآن می فرماید:

  قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ[1]
  بگو : ای بندگان من که بر زيان خويش اسراف کرده ايد ، از رحمت خدا مايوس ، مشويد زيرا خدا همه گناهان را می آمرزد اوست آمرزنده و مهربان

  امير مؤمنان(ع) روایت شده که حضرت می فرمایند:
  ما في‏ القرآن‏ آية أوسع‏ من‏ يا عبادي الذين أسرفوا الآية[2]

  آرى به همين دليل آيه فوق گسترده ترين آيات قرآن است كه شمول آن هر گونه گناه را در بر مى گيرد، و نيز به همين دليل از اميدبخش ترين آيات قرآن مجيد محسوب مى شود.!!


  از مشكلات مهمى كه بر سر راه مسائل تربيتى وجود دارد احساس گناهكارى بر اثر اعمال بد پيشين است ، مخصوصا زمانى كه اين گناهان سنگين باشد كه اين فكر دائما در نظر انسان مجسم مى شود كه اگر بخواهد مسير خود را به سوى پاكى و تقوا تغيير دهد، و به راه خدا باز گردد چگونه مى تواند از مسئوليت سنگين گذشته خود را برهاند، اين فكر مانند كابوسى وحشتناك بر روح او سايه مى افكند، و چه بسا او را از تغيير برنامه زندگى و گرايش به پاكى باز مى دارد به او مى گويد توبه كردن چه سود؟!

  در فرهنگ اسلامى كه از قرآن مجيد گرفته شده اين مشكل حل شده ، و توبه و انابه را هر گاه با شرائط همراه باشد وسيله قاطعى براى جدا شدن از گذشته ، و آغاز يك زندگى جديد، و حتى ((تولد ثانوى )) مى داند كرارا در روايات درباره بعضى از گنهكاران مى خوانيم كمن ولدته امه : ((او همانند كسى است كه از مادر متولد شده ))![3]

  در مورد سنجش اعمال نیز در اینجا دو نکته وجود دارد:

  ●نكته اول: اينكه معناى وزن اعمال در روز قيامت تطبيق اعمال است بر حق، به اين معنا كه هر شخصى پاداش نيكش به مقدار حقى است كه عمل او مشتمل بر آن است، در نتيجه اگر اعمال شخصى، به هيچ مقدارى از حق مشتمل نباشد از عملش جز هلاكت و عقاب بهره و ثمره عايدش نمى‏شود.

  ●نكته دوم: اينكه معلوم شد كه براى هر انسانى ميزان‏هاى متعددى است كه هر كدام از عمل‏ هايش با يكى از آنها سنجيده مى‏شود، و ميزان هر عملى همان مقدار حقى است كه عمل مشتمل بر آن است، چون روز قيامت روزى است كه كسى جز حق، سلطنت نداشته و ولايت در حق هم تنها و تنها در دست خداى تعالى است.[4]



  در يك فرض كلّي، انسانها يا در حدّ كمال از مائدة ايمان و عمل صالح بهره‌مند‌‌اند يا هيچ بهره‌اي از ايمان و عمل صالح ندارند.در اين ميان مراتبي است كه با اختلاف درجه شدّت و ضعف ايمان و عمل صالحشان، برخي مي‌توانند از مجاري رحمت الهي نظير شفاعت، عفو و... قبل از ورود به جهنّم استفاده كنند و نجات يابند، دستة ديگر به دليل ضعف ايمان به ناچار بايد وارد جهنّم شوند، امّا همان مقدار كم ايمان نيز مي‌تواند روزنة اميد نجاتشان از آتش باشد.

  بهشت مسكن پاكان است و آلوده‌دامنان را در آن راه ندهند. اگر آدمي‌زاده تا آن اندازه آلوده باشد كه حتّي مطهّراتي چون شفاعت نيز نتواند پاكش سازد، رحمت خداوند مجراي ديگري براي تطهير قرار داده است. هرچند كه اين راه بسيار دردناك است، آتش جهنّم، هم انجاز وعدة الهي است و هم مظهر عدالت حق و هم مطهّر گناهان مؤمنان. با اين نظر، جهنّم نيز مظهر رحمت حق است امّا براي مؤمنان. هر چند مظهر قهر و غضب خداوند است براي‌ آنانكه اميدي به نجاتشان نيست. [5]

  البته در برخی از احادیث به این مطلب اشاره شده است که شیعیان به جهنم نمی روند ولی ممکن است در برزخ عذاب شوند.

  حديثي كه از امام صادق ـ عليه السلام ـ در اين باب وارد شده اين است كه راوي مي گويد به امام صادق ـ عليه السلام ـ گفتم:

  شنيدم كه مي گفتي همة شيعيان برغم آنچه در آنهاست (گناهاني كه دارند) در بهشت جاي دارند. فرمود: به تو راست گفتم. بخدا سوگند كه همة آنها در بهشت جاي دارند. گفتم: فدايت شوم گناهان، بسيارند و بزرگ! فرمود: اما در قيامت همگي شما با شفاعت پيامبر كه خواسته اش برآورده مي شود و يا جانشينش در بهشت خواهيد بود امّا بخداوند سوگند كه من در برزخ بر شما مي ترسم. گفتم برزخ چيست؟ فرمود: همان قبر است از هنگام مرگ تا روز قيامت[6]

  نتیجه آنکه اول قدم توبه می باشد و در صورت عدم توبه نباید از عفو شفاعت خداوند غافل شد.


  [1] سوره : الزمر آیه : 53
  [2] تفسير الصافي ؛ ج‏4 ؛ ص326 ، فيض كاشانى، محمد بن شاه مرتضى، مكتبه الصدر - تهران، چاپ: دوم، 1415 ق.
  [3] تفسیر نمونه ذیل آیه 53 سوره زمر،با دخل و تصرف،نویسنده:آیت الله مکارم شیرازی و جمعی از نویسندگان
  [4] ر.ک المیزان،علامه طباطبایی(ره)، ذیل آیه 8و9 سوره اعراف،با تلخیص
  [5]ر.ک: السيّد كمال الحيدري، التربيته الروحيه، قم، دارالصادقين، 1421 هـ ، ص197 ،به نقل از نرم افزار پاسخ
  [6] كليني، محمد بن يعقوب، فروع كافي، كتاب الجنائز، دارالكتب الاسلاميه، 1367 هـ ش، ج 3، ص 242، ح 3.


title: اعمال خوب بیشتر ازبد
text:
  اعمال خوب بیشتر ازبد


  ●سوال:
  سوال 1: درست است که می گویند کسانی اعمال بدشان بیشتر از اعمال خوبشان است، به جهنم می روند و بعد از آن که به اندازه گناهانشان مجازات شدند، با توجه به مقدار اعمال خوبشان وارد بهشت می شوند؟

  سوال 2: آیا مومنانی که اعمال خوبشان بیشتر از اعمال بدشان است ولی مقداری عمل بد هم دارند، ابتدا در جهنم جزاء آن اعمال بدشان را می دهند و سپس به اندازه اعمال خوبشان وارد بهشت می شوند؟

  با تشکر.




  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما بزرگوار

  هرچند سرنوشت نهایی انسان در دست خداست لکن از برخی از متون دینی چنین استفاده می شود که اینگونه نیست که اگر اعمال بد بیشتر باشد پس اعمال خوب نادیده گرفته می شود یا بالعکس بلکه اگر انسان در قیامت ذره ای هم کار بد کرده باشد نتیجه آن را خواهد دید.

  فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ- وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ[1]
  پس هر کس به وزن ذره ای نيکی کرده باشد آن را می بيند- و هر کس به وزن ذره ای بدی کرده باشد آن را می بيند

  البته این در صورتی میباشد که شفاعت و عفو الهی شامل آن بنده نشود.

  خداوند در آیه 48 سوره مبارکه نساء می فرماید: إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاء وَمَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا
  هر آينه خدا گناه کسانی را که به او شرک آورند نمی آمرزد ، و گناهان ، ديگر را برای هر که بخواهد می آمرزد و هر که به خدا شرک آورد ، دروغی ساخته و گناهی بزرگ مرتکب شده است.

  از ديدگاه محققان و قرآن پژوهان، اين آيه مباركه اميدبخش ‏ترين آيه از آيات قرآن است؛ چرا كه اين آيه شريفه، همه گناهان جز شرك به خدا را در مشيّت آمرزش و بخشايش خدا وارد ساخته و مردم با ايمان را ميان بيم و اميد و عدل و فزون‏بخشى خدا در انتظار و در تلاش و تكاپوى سازنده قرار داده است.[2]


  از منابع اسلامی اعم از قرآن و کتب معتبر حدیث به خوبی استفاده می شود که عموم افراد پاک و با ایمان جاودانه در بهشت خواهند بود، و بعضی از افراد گناهکار که وجود آنها غرق در کفر و انکار و گناه و تجاوز شده است برای همیشه در مجازات و عذاب دوزخ می مانند، و به تعبیر دیگر مجازات آنها نیز جاودانه است مانند :كافران[3] مشركان [4]

  در برخي از روايات نيز مخالفين اميرالمومنين(عليه السلام) و ظالمين در حق آل محمد(عليهم السلام) مصداق خالدين در جهنم شمرده شده اند.[5]

  مؤمنان و يكتاپرستانى كه مرتكب گناهانى شده اند، ولى بدون توبه از دنيا رفته اند ـ اگر سزاى اعمال زشت خود را در قبر نديده باشند[6] ـ در قيامت مدتى در عذاب مى مانند تا كاملا پاك شوند، آن گاه وارد بهشت خواهند شد; چنان كه پيامبراكرم(صلی الله علیه و آله) در اين باره فرمود: يكتاپرستانى كه گناهان بزرگى را انجام داده و از گناه خود پشيمان نشده و توبه نكرده اند، داخل جهنم مى شوند ... [7]


  طبق نظر امامیه خلود در آتش از ویژگی های کافران است و گنهکاران مسلمان پس از مدتی از آتش خارج می شوند.روایاتی داریم که عذاب را جز بر کافران جاودانه نمی داند. پیامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) می فرماید: سوگند به کسی که مرا بشیر و نذیر برانگیخت خداوند هیچ یکتاپرست و موحدی به آتش جاودان عذاب نخواهد کرد همانا اصل توحید از حق شفاعت برخوردار می شوند بطوری که می توانند شفیع دیگران شوند، آنگاه شفاعت می کنند البته شفاعت آنان پذیرفته خواهد شد[8]

  و نیز برخی روایت دیگر محبان علی(عليه السلام) و خاندان او را از نجات یافتگان عذاب ابدی می دانند پیامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) می فرماید: همانا ولایت علی (عليه السلام) نیکی و خیری است که با وجود آن هیچ گناهی هر چند بزرگ باشد زیان نمی رساند و اگر دوستدار اهل بیت گرفتار گناه شود با پاره ای از گرفتاری های دنیوی و مشقات آن و پاره ای از عذاب اخروی تطهیر می شود تا به شفاعت سروران طیب و طاهر خود برسد و ...[9]
  و روایات کثیر دیگری که دلالت بر این مطلب می کند که شیعیان صاحب کبیره داخل آتش می شوند و مدتی عذاب خواهند کشید و بعد شفاعت نصیبشان خواهد شد به خلاف شیعیان راستین که هیچ وقت در دوزخ دیده نخواهند شد.[10]

  مرحوم صدوق(ره) در كتاب توحید از ابن ابى عمیر نقل مى كند كه امام موسى بن جعفر (علیهما السلام) فرمود:
  «خدا در آتش جز اهل كفر و انكار را مخلد نمى سازد، یعنى گمراهان ومشركان حتى آن كس كه از گناهان كبیره دورى جوید از گناهان كوچك او سؤال نمى شود گوید از او پرسیدم شفاعت از آن چه گروهى از مؤمنان است، فرمود : پدرم از پدرانش نقل كرده اند كه پیامبر فرمود: شفاعت من مربوط به مرتكبان كبیره از امت من مى باشد و امّا نیكوكاران از آنها پس بر آنها مشكلى وجود ندارد».[11]


  [1] سوره : الزلزلة آیه :7و 8
  [2] تفسیر مجمع البیان ، ذیل آیه 48 سوره نساء ، نویسنده : علامه طبرسی
  [3] سوره:بقره آیه 162- 161
  [4] نحل/29؛ احزاب/64ـ 65؛ زمر/71ـ 72؛ غافر/76؛ تغابن/10؛ بینه/6 و آیات دیگر
  [5] الكافي (ط - الإسلامية) ج‏1 ص 424 ، التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري عليه السلام ص 572 ، الكافي (ط - الإسلامية) ج‏1 ص 434 ، كافي (ط - دارالحديث) ج‏2 ص 392
  [6] پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: « عذاب مۆمن در قبر، کفاره ی گناهان اوست.» « علل الشرایع»، الشیخ الصدوق، ج1، ص 192، مکتبة الطباطبایی. « بحار»، ج 6، ص 221:
  [7] ر.ك: الميزان، ج 12، ص 102 و 103
  [8] بحار الانوار ، ج 8 ص 358 ، نويسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏ ، ناشر: دار إحياء التراث العربي‏ ، مكان چاپ: بيروت‏ ، سال چاپ: 1403 ق‏ ، نوبت چاپ: دوم‏
  [9] همان ، ص352
  [10] همان ص 363
  [11] توحید صدوق: باب 63، حدیث 6، ص 407، نويسنده: ابن بابويه، محمد بن على‏ ، محقق / مصحح: حسينى، هاشم‏ ، ناشر: جامعه مدرسين‏ ، مكان چاپ: ايران؛ قم‏ ، سال چاپ: 1398 ق‏ ، نوبت چاپ: اول‏ 


title: جهنم و جنیان
text:
  جهنم و جنیان 



  ●سوال:
  سلام به همه دوستان عزیز...!

  من یک سوال دارم که خیلی وقته ذهنم رو مشغول کرده...!

  دوستان همانطور که می دونید کسانی که گناه کار هستند در آخر به جهنم می رند...!

  و آنطور که جهنم توصیف شده همش آتش و .. است.

  در هر حال اینم می دونید که جن ها هم مانند ما انسان ها دارای شریعت خدا پرستی هستند و مابینشان کافر و مومن وجود داره!

  حال یک سوال جنیان مگه از جنس آتیش نیستند؟!!

  آیا کافر های اینا رو هم به جهنم می برند؟!! و اونجا با آتیش عذابشون می دند؟!!

  در صورتی که خودشون از جنس آتیش هستند و این با عقل جور در نمی آد که آتیش و با آتیش بخوای عذاب بدی؟!!

  اگر کسی اطلاعاتی داره در مورد اعذاب دیدن جنیان لطفا بگه! ممنون...!




  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی

  ابتدا عرض شود که همان طور که شما گفتید ، جنینان نیز دارای افراد خوب و بد هستند و در روز قیامت عده ای از آنها عذاب خواهند شد .چنانچه خداوند خطاب به ابلیس (که از جنیان است) می فرماید : لاملأَنّ جهنّم منكَ و ممن تبعك منهم اجمعين(1)؛ هر آينه جهنم را از تو و از هر كس از آنان كه تو را پيروي كند، از همگي‎شان، خواهيم انباشت.

  مطلب دوم این است که اینکه شیطان از آتش خلق شده است ، به معنای آن نیست که الان نیز آتش است . به عبارت ساده تر ، ساخته شدن از چیزی به معنای آن نیست که فرد دقیقا همان خاصیت را دارد مثلا انسان از خاک (گل) آفریده شده است ولی به این معنا نیست که ما اکنون خاک هستیم بلکه به این معناست که اساس خلقت ما از آنجا بوده است .

  با توجه به مطلب فوق ، کاملا قابل فرض است که شیطان با آتش عذاب شود . همان گونه که برخورد کلوخ با انسان موجب صدمه به انسان می شود (در حالیکه کلوخ هم خاک است) ، می توان فرض کرد که جنیان هم از آتش معذب شود. (تمام این مطالب در فرضی است که گفته شود ، آتش جهنم مانند آتش دنیاست ، برخی معتقدند که آتش جهنم با آتش دنیوی متفاوت است که در این صورت اساسا سوالی پیش نمی آید)

  مطلب پایانی نیز این است که عذاب های جهنم تنها مرتبط با آتش نیست ، عذاب های روحی و روانی و اینکه تا ابد محروم از لطف خداوند خواهد بود و... همگی از امور دردناک و عذاب های جهنم محسوب می شوند .

  موفق باشید



  1. ص 85 


title: آیا بهشت و جهنم جسمانی اند
text:
   آیا بهشت و جهنم جسمانی اند؟ چرا؟ 



  ●سوال:
  با سلام
  سوال بنده در واقع این است که آیا خداوند متعال وقتی صحبت از خوردنی و نوشیدنی و...از بهشت نموده یعنی این چیزها در بهشت واقعا وجود دارند؟ یا به این خاطر صحبت این مادیات را کرده که درک ما از عالم معنوی بهشت محدود است و به خاطر اینکه ما را به بهشت سوق دهد از مثلهای دنیوی مثال آورده؟
  که اگر واقعا مثلا خوردنی و نوشیدنی وجود دارد ما نیز در بهشت {یا جهنم} موجودات مادی محسوب میشویم و این چه دلیلی دارد که باز جسم را با خود یدک بکشیم؟

  و من الله توفیق



  ●پاسخ:
  سلام علیکم و رحمه الله

  در مورد نعمتهای بهشتی باید گفت بعضی مفسرین قائل به وجود خوردنی ها و نوشیدنی ها در بهشت و عذابهای وعده داده شده بنحو حقیقیه در جهنم هستند بدون اینکه قائل به تمثیل و توجیهی درباره آن باشند و آیاتی که در قرآن وجود دارد را به همان معانی ظاهری تفسیر می کنند اما عده ایی آنرا در حقیقت تشبیه و تمثیل میدانند و بر معانی معنوی و روحی تعبیر میکنند

  ناگفته پیداست روح انسان بعد از مفارفت از بدن دنیوی وارد کالبد برزخی خواهد شد که تعبیر به جسم مثالی شده است که حیات مجدد خود را در آن بدن که ظاهر آن مانند بدن مادی ولی در حقیقت قابلیت درک نعمتهای آخرت و یا غذاب را خواهد داشت این بدن نه مادی صرف خواهد بود نه روحی محض بلکله چیزی فیما بین جسم و روح که از تعابیر روایات استنباط می شود که جنبه ملکوتی این نوع جسم مثالی بیشتر از مادی آن است علت آن نیز پیدا کردن قابلیت بالفعل آنچرا که در آخرت برای او آماده شده است می باشد

  برای مطالعه بیشتر این موضوع به تایپیک زیر مراجعه نمائید

  آخرت

  موفق باشید


title: چه دلیل دارد که باز ما در سرای باقی به صورت جسم مادی موجود باشیم
text:
  چه دلیل دارد که باز ما در سرای باقی به صورت جسم مادی موجود باشیم



  ●پاسخ:
  دربارة این که پس از مرگ، آیا معاد و حیات، جسمانى خواهد بود یا روحانی؟ چند نظریه وجود دارد:
  از بین این سه نظریه، نظریة دو و سه بیش تر مورد توجه دانشمندان است. نظریة اوّل که فقط معاد، روحانى صرف باشد و اصلاً جسم زنده نشود، با صدها آیه منافات دارد.
  نظریة شمارة دو با ظاهر آیات سازش دارد. از آیات فراوان در مورد حشر و نشر و بهشت و دوزخ استفاده می‌شودکه در جهان آخرت روح انسان وارد جسم مادى که در دنیا داشت مى شود، یعنى همان جسم دنیوى زنده می‌شود .
  در این جا اشکال شما وارد می‌شودکه اجزاى انسان‌هاى قبلى که جزء انسان‌هاى دیگر شده باشد، چگونه با این نظریه قابل جمع است؟
  این شبهه معروف به شبهة آکل و مأکول است و از قدیم مطرح بوده است. از این شبهه جواب هایى داده‌اند:
  از آیات در زمینة معاد جسمانى استفاده می‌شود آخرین بدن انسان به فرمان خدا زنده می‌شود و آمادة حساب و جزا می‌شود . از طرفى یک بدن ممکن نیست به تمام معنا متّحد با بدن دیگرى شود و تمام بدن اوّل، تمام بدن دوم گردد، بلکه بدن اوّل تنها می‌تواند جزئى از بدن دوم را تشکیل دهد، زیرا بدن دوم باید قبلاً وجود داشته باشد تا همه یا قسمتى از بدن اوّل را از طریق تجزیه، جزء خود سازد.[1]
  امّا نظریة سوم این بود که روح به بدم مثالى (نیمه جسم، یا جسم لطیف) بر می‌گردد و روح انسانى به بدنى که با قوانین آن دنیا سازش داشته باشد بر می‌گردد، چون این بدن عنصرى با خصوصیاتى که در دنیا دارد، قابلیت براى همیشه زیستن ندارد و متغیر و زوال پذیر است.
  بنابراین بدن انسان در آن دنیا در قالبى ریخته می‌شودکه هر کس آن را ببیند، این همان شخص است که در دنیا بود. این امام حسین است یا این عمر سعد است یا این یزید می‌باشد و این معاویه.
  در این صورت بحث آکل و مأکول و آن شبهات وارد نمى شود، همان‌طور که حورالعین بهشتى و میوه‌هاى آن، مسلّماً مانند زن ها و میوه‌هاى دنیا نخواهد بود.
  بنابراین وقتى انسان از آن دنیا سر بر مى آورد، با قوانین حاکم بر آن دنیا زنده می‌شودو داراى جسمى که قابلیت انطباق با قوانین آن دنیا را داشته باشد، خواهد داشت.
  آیاتى از قبیل "ما قادریم حتى سر انگشتان شما را دوباره جمع‌آورى کنیم"در مقابلة استبعادى است که منکران معاد داشتند. آنان می‌گفتند اصلاً نمی‌شود انسان دوباره زنده شود. قرآن می‌فرماید"نمی‌شود و هیچ استبعادى ندارد، همان‌طور که خداوند زمین مرده را زنده می‌کند؛ درختان را سبز می‌کند؛ شما را از هیچ (عدم) به‌وجود آورد".
  این ها همه براى رفع استبعاد منکران معاد است. بنابراین عقیده داریم معاد روحانى و جسمانى است و مراد از جسمانى بودن، جسمانى است که منطبق با قوانین آن جهان باشد، یعنى قابلیت جاودانگى داشته باشد؛ پوسیده و خراب نشود؛ ضعیف و زشت و پیر نشود.
  البته کیفیت جسمانى بودن را نمی‌فهمیم. این که بعضى گفته‌اند جسمى شبیه به اتر یا نور یا جسم لطیفى که از نظر زمان و مکان فعّال است و حتّى قادر به عبور از موانع می‌باشد یا شبیه امواج است، صحیح به‌نظر نمی‌رسد.[2]
  بنابراین نظریه هیچ کدام از اشکالات، بر معاد جسمانى و روحانى وارد نمی‌شود. نه معاد تنها روحانى است و نه فقط جسمانی، و نه روحانى و نیمه جسمانى است، بلکه جسمانى است که قابل انطباق با قوانین آن عالم باشد، و منافاتى با آیات ندارد؛ آیاتى مانند:"حور مقصورات فى الخیام... متّکئین على رفرف خُضر و عبقرى حسان؛ زن ها و مردهاى آن جا هیچ‌یک از زشتی‌ها و بدى هاى اخلاقى و جسمانى را که در این جا داشته‌اند، نخواهند داشت و کیفیت مکان و تخت و قصر و خیمه و فرش و یا آن چه در دنیا است، متفاوت است".
  ________________________

  [1]ناصر مکارم، پیام قرآن، ج 5، ص 355.
  [2] ناصر مکارم، معاد و جهان پس از مرگ، ص 311.


title: هدف خدا از وعده به بهشت چيست
text:
  هدف خدا از وعده به بهشت چيست؟ 


  ●سوال:
  سلام

  هدف خداوند از وعده دادن به بهشت و نعمت هاي آن چيست؟
  اگر هدف از وعده بهشت از جانب خداوند ايجاد انگيزه نبوده چه بوده؟ ايجاد انگيزه مستلزم اين است كه بين نعمت هاي بهشت و دنيا ارتباطي حقيقي وجود داشته باشد. درسته ؟

  اين كه ما در بهشت چقدر خوشحال ميشويم مربوط به خود آنجاست نه اينجا!

  اينجا (در دنيا) فقط بحث تصورات و رغبت مطرح است كه آيا خداوند نظر به تصور شدنِ بهشت و رغبت به آن توسط انسان را داشته است يا خير؟
  اگر داشته است چگونه اين امر با انديشه صدرايي كه اعتقادي به معاد جسماني (ولذت هاي محسوس) در آن نيست ممكن است؟



  ●پاسخ:
  سلام
  انسان در زندگی نیاز به انگیزه دارد وبرای او مهم است که عاقبت حیات انسانی چه خواهد شد وپرداختن به قیامت اولا بیان فلسفه خلقت انسانی وانتظاری است که از او هست وقله ای که انسان می تواند به آن برسد ولی پایه ها وابزار لازم برای رسیدن به این قله در این دنیا است وچون دنیا وآخرت جدا از هم نیستند بلکه ارتباط تنگاتنگی بین آنها وجود دارد ودو مرحله یک زندگی هستند.بنابراین لازم است که انسان از سرنوشت خود آگاهی داشته باشد واز طرف دیگر خداوند انسان را در این دنیا مکلف به انجام اموری کرده است لذا انسان باید بداند که ثمره این اعمال چیست وخداوند با آیات مربوط به نعمت های بهشتی اینها را بیان می کند.واین همان رابطه عمل ونتیجه است پس باهم زیاد هم بی ارتباط نیستند.


  اولا جناب صدرا معاد جسمانی را تایید کرده است ولی می گوید بدنی که در قیامت انسان دارد متناسب با انجاست.واز طرف دیگر لذتهای انسانی در این دنیا منحصر به جسمانی نیست بلکه لذت های روحانی شاید بیشتر از جسمانی است.لذا تناسب در درک وفهم این لذائذ بین دنیا وآخرت وجود دارد. 


title: نعمت هاي وعده داده شده در قرآن
text:
  ●سوال:
  آيا از نظر عقلي ميتوان نعمت هاي وعده داده شده در قرآن را به چيزي غير از ظواهر كلام خداوند تاويل كرد؟



  ●پاسخ:
  اهل بهشت دارای مراتبی هستند که دراحادیث اشاره شده وحکماءنیز به آن پرداخته اند ومخصوصا جناب صدرادربحث ماهیت بهشت وجهنم ج9 ص282گفته اند که اهل بهشت بعضی متنعم در ذکر وتسبیح الهی هستند وهیچ لذتی بالاتر از این برای آنها نیست چون در این درجه از کمال هستند وآنها لذتی که از ذکر وتسبیح الهی می برند مسلما از حضور در کنار حورالعین نمی برند.وبعضی ها نیز به تناسب درجه کمالی پایین تری که دارند متنعم در لذات ظاهری بهشت از قبیل خوردن وآشامیدن ولذت بردن از حورالعین هستند.
  پس در مورد لذات بهشتی صحبت در مورد درجات است ونفی لذات ظاهری بهشت نمی شود بلکه افرادی که از درجه کمالی بالایی برخوردار هستندخود را غرق در تسبیح وتقدیس خدا می کنند.همانطوری که نماز وعبادت برای خیلی سخت است وبا تکلف انجام می دهند ولی در عین حال افرادی هستند که آنقدر از نماز وتهجد لذت می برند که آنرا با هیچ لذت ظاهری ومادی عوض نمی کنند.دوستان اگر شرح حال عرفاوبزرگانی مانند سید علی قاضی طباطبایی وبقیه را بخوانند متوجه این قضیه می شوند.
  ما در مورد سلمان فارسی داریم که بهشت خوشحال می شود که سلمان وارد آن شود چون سلمان برای بالاتر از بهشت عمل می کرد که خالق بهشت باشد ولذا مقامش بالاتر از لذات ظاهری بهشت است.


title: منظور خدا از پاداش در آخرت چيست
text:
  منظور خدا از پاداش در آخرت چيست


  ●پرسش:
  منظور خدا از پاداش در آخرت چيست؟ 
  وقتي توي دنيا به ما مي گويند پاداش مفهوم آن را ميفهميم( پول، خانه، باغ)
   اما وقتي كه بعد از مرگ نمي دانيم چه موجودي ميشويم و چه نيازي داريم پاداش به چه چيزي تعلق ميگيرد؟
   آيا نعمت هاي اخروي در امتداد نعمت ها و خواسته هاي دنيوي هستند؟
   يعني انسان همين طبع دنيايي را آنجا هم دارد؟ 
  اگر اينگونه نيست و جواب منفي است ، وعده به پاداش دادن چه مفهوم و معنايي دارد؟




  ●پاسخ:
  باسلام
  مراحل زندگی انسانی درامتداد هم هستند ومراحل کمالی هستند و,الم برزخ عالمی بالاتر از دنیا وآخرت بالاتر از برزخ است ولی اینها جدای از هم نیستند بلکه به هم ربط دارند ودر عوالم بعدی انسان با سرمایه ای که در ین دنیا جمع کرده زندگی می کند.
  در مورد پاداش اخروی گفته شد که معاد هم جسمانی است وهم روحانی لذا لذتهای آن نیز هم روحانی وهم جسمانی است ومنظور از جسم هم همان چیزی است که من وشما می فهمیم ودر ین دنیا استعمال می شود.بلکه جسم برزخی وآخرتی شفاف تر ولطیف تر از این جسم دنیا است ولی این ب معنای تغییر یخصوصیات جسمانی انسان به شکلی که 100%با این جسم دنیا تفاوت کند نیست.وظهور آیات مربوط به بهشت نیز همین مساله وحقیقت را می رساند.شما مفصل این توضیح را در کتاب حق الیقین علامه شبر،ج 2،ص145 می توانید مطالعه کنید.
  نکته دیگر اینکه آنچه از آیات قرآن استفاده می شود بهشت وجهنم ثمره وبروز حقیقت اعمالی است که در این دنیا انجام داده ایم،فمن یعمل مثفال ذرةخیراًیره ومن یعمل مثقال ذرةشراًیره(سوره زلزال)هر کس ذره ای کار خوب ویا بد انجام داده باشد آنرا در قیامت خواهد دید.یعنی اعمال انسان به صورت نعمت ها وعذابهای اخروی ظاهر می شوند.ودقت در همین مساله نشان می دهد که ارتباط محکم ودقیقی بین دنیا وآخرت است.ودو عالم کاملا جدا از هم نیستند.


title: هدف خداوند ازوعده به بهشت چیست
text:
  ●سوال:
  هدف خداوند ازوعده به بهشت چیست؟



  ●جواب:
  همانطور که درآیات قرآن می خوانیم انسان بیهوده خلق نشده است ،أیحسب الانسان ان یترک سدی ؛ آیاانسان می پندارد که بیهوده رها شده است.[1]بلکه در خلقت انسان حکمت ودلیلی وجود دارد. آن نیز عبارت از بندگی خداوند است وانسان زمانی به مقام شامخ انسانیت وکمال خواهد رسید که بندگی خدا را کرده باشد.ماخلقت الجن والانس الا لیعبدون، جن وانسان را خلق نکردم مگر برای اینکه مرا عبادت کنند.
  اما اولا برای عبادت انگیزه لازم است وثانیا خداوندی که به عبادت انسان نیازی ندارد وبی نیاز از همه چیز می باشد و پرستش وعدم پرستش انسان سود ونفعی به حالش ندارد پس لاجرم ثمره وفایده این عبادت به خود بنده برمی گردد وعبودیت موجب کمال بنده وانسان می گردد.وپاداشهای بهشتی ثمره ونتیجه این عبادت است.
  همانطور که امیرالمومنین در حدیثی می فرمایند:قومی خدا را به خاطر علاقه به بهشت عبادت می کنند که عبادت تجار است وقومی به خاطر ترس از جهنم که عبادت بندگان است وطائفه ای هم خدا را به خاطر شکر گذاری عبادت می کنند که عبادت آزادگان است.[2]واین نشان می دهد که رغبت به بهشت موجب می شود خیلی ها خدا را عبادت کنند.
  دلیل دیگر اینکه انسان موجود مختاری است وطبیعتا سودجو ومنفعت طلب می باشد،اگر قرار باشد اعمال خوب وبد فرقی نداشته باشند خیلی ها دنبال خوبی ها نخواهند رفت وفساد وبدی گسترش خواهد رفت ولذا نعمت های بهشتی واینکه خداوند جواب هرخوبی را ده برابر خواهد داد(من جاءبالحسنة فله عشر امثالها) موجب می شود انسان به سمت خوبی گرایش پیدا کند.


title: بعضی فلاسفه معتقدند که بهشت عالم عقل است
text:
  ●سوال:
  بعضی فلاسفه معتقدند که بهشت عالم عقل است وجسمانیت دنیوی در آنجا نیست، پس این وعده ها چه فایده ای در ایجاد انگیزه دارد وقتی سنخیت نیست؟



  ●جواب:
  اولین مرجع دراین مباحث علم کلام است واز نظر متکلمان قیامت هم جسمانی است وهم روحانی وجسمی که در قیامت برانگیخته می شود همین جسم دنیوی است چون جسم انسان هشت سلول اصلی دارد که هیچ وقت از بین نمی روند ودر قیامت بدن با توجه به همان سلولها زنده می شود.[3]،
  داستان زنده شدن چهارپرنده قطعه قطعه شده توسط حضرت ابراهیم که در سوره بقره به آن اشاره شده است نیز موید همین مساله و زنده شدن همین جسم دنیایی است.
  در مورد فلاسفه نیزباید گفت خیلی ها از آنها به جسمانی بودن قیامت اذعان کرده اند که نمونه آن مرحوم صدرا در اسفار جلد 9می باشد.


title: رابطه بین دنیا،برزخ وقیامت چیست
text:
  ●سوال:
  رابطه بین دنیا،برزخ وقیامت چیست ،آیا سه عالم جدا از هم هستند ویا به هم ربط دارند؟



  ●جواب:
  دنیا وبرزخ وقیامت سه مرحله از حیات انسان هستند که انسان از یکی به دیگری انتقال پیدا می کند وبرزخ بالاتر از دنیا وقیامت بالاتر از آن دو است وبا انتقال به عالم بعدی تجرد وزیبایی عالم بیشتر می شود وهر سه به هم ربط دارند یعنی انسان در برزخ وقیامت براساس آنچه در دنیا کسب کرده است زندگی می کند وهر قدر خوبی او بیشتر باشد مقام ومنزلت بیشتری در عالم بعدی خواهد داشت واز نعمتهای بیشتری برخوردار خواهد بود.علامه طباطبایی دراوایل نهایة الحکمة بحث جواب به شبهه اعاده معدوم میفرمایند:انسان با مردن نابود نمی شود بلکه از نشئه ومرحله ای به مرحله دیگر منتقل می شود.


title: معاد از نظرصدرا
text:
  ●سوال:
  معاد از نظرصدرا کاملا مربوط به عالم عقل است واین موجب سلب انگیزه برای انجام خوبی هاست؟



  ●جواب:
  آنچه در کتب مرحوم صدرا بیان شده غیر از این است، جناب صدرا دربحث ماهیت بهشت وجهنم ج 9 اسفارص 282 گفته اند که اهل بهشت بعضی متنعم در ذکر وتسبیح الهی هستند وهیچ لذتی بالاتراز این برای آنها نیست چون در این درجه از کمال هستند وآنها لذتی که از ذکر وتسبیح الهی می برند مسلما از حضور در کنار حورالعین نمی برند.وبعضی ها نیز به تناسب درجه کمالی پایین تری که دارند متنعم در لذات ظاهری بهشت از قبیل خوردن وآشامیدن ولذت بردن از حورالعین هستند.
  پس این بستگی به خود افراد دارد واشخاصی هستند که در دنیا آنقدر با نفس خود مبارزه کرده وآن راخوب تربیت کرده اند که از نماز بیشتر از لذتهای شهوانی لذت می برد مانند خیلی از عرفا وعلماء ربانی مانند سید علی قاضی وشاگردان ایشان وخیلی از بزرگان دیگر.


title: منظور از پاداش اخروی چیست
text:
  ●سوال:
  منظور از پاداش اخروی چیست؟



  ●جواب:
  اجر و پاداش اخروی ثمره وعینیت همین اعمال دنیا است همانطور که در آیات قرآن اشاره شده است انسان اعمال خود را به طور محسوس در قیامت می بیند.یوم تجد کل نفس ما عملت من خیر محضرا[4]روزیکه انسان هر آنچه از خوبی انجام داده حاضر شده می یابد. وبلکه بالاتر از این فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره ومن یعمل مثقال ذرة شرا یره،اگر ذره ای کار خوب ویا بد انجام داده باشد آنرا می بیند.
  این همان پاداش اخروی است که ثمره اعمال انسان است.البته خداوند متعال با فضل وکرمی که دارد جواب هر خوبی را ده برابر خواهد داد وجواب هر بدی را فقط به اندازه همان بدی پاسخ خواهد داد.
  من جاء بالحسنة فله عشر امثالها ومن جاء بالسیئة فلایجزی الا مثلها.[5


title: آیا در بهشت انسان همین طبع دنیایی را دارد
text:
  ●سوال:
  آیا در بهشت انسان همین طبع دنیایی را دارد؟


  ●جواب:
  انسانی که دربهشت است همین انسان دنیاست با این تفاوت که نقصهای موجود در این عالم که لازمه ماده است در آنجا وجود ندارد و وجود انسان لطافت وتجرد ببشتری دارد.

  [1] .القیامة،36

  [2] .صبحی صالح،نهج البلاغه،ص 510

  [3] .حلی،کشف المراد،بحث معاد

  [4] .آل عمران/30

  [5] .انعام/160


title: بهشت و جهنم
text:
  بهشت و جهنم 


  ●پرسش:
  خدا چگونه می خواهد بر اساس یک زندگی محدود 80-70 ساله تصمیم به حبس نامحدود انسان در بهشت یا جهنم بگیرد؟



  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی
  برای نیل به جواب به چند مقدمه توجه شما را جلب می کنم:
  1.خداوند به انسان محدود بودن زمان تکلیف را تذکر داده است: انسان در دنیا مکلف به انجام تکالیفی شده است که تاثیر بسزایی در آینده او داشته و ابدیت او را می سازد خدا چون مربی انسان ها است تذکرات لازم را برای طی این مسیر داده است. خوب و بد او را به دو طریق یکی درون-فالهمها فجورها و تقویها [1]- و یکی بیرون- 124 هزار پیامبر- به او آموزش داده و حتی میزان تاثیر گذاری هر یک از افعال اختیاری اش را مبسوطا برای او شرح داده است .

  2. بايد دانست عذاب ابدي شامل کساني مي شود که در مقابل حق گردن کشی کرده و راه حق را بر روی خود و دیگران بسته اند . اینها با اینکه می دانستند خدایی هست و حجّت بر آنها تمام شده بود باز ایمان نیاوردند ؛ و نه تنها ایمان نیاوردند در مقابل خدا صف آرایی کرده و راه حق را بر روی مردم بستند ؛ نظیر ابلیس که از روی علم و از سر عناد با خدا ، راه حق را بر مردم می بندد یا مثل ابن ملجم که با کشتن امیر المو منین (ع) تمام بشریت را از هدایت آن حضرت محروم کرد . چنين کساني اگر تا ابد هم عمر کنند باز هم به روش خود ادامه خواهند داد ؛ چون جوهره انسانی وجودشان را نابود کرده اند و راه بازگشت را به روی خودشان بسته اند اینها مانند کسی هسند که با اختیار خود از بالای یک آسمان خراش می پرد چنین کسی حتی اگر در وسط راه پشیمان هم شود راه بازگشت ندارد .

  3.افراد در این دار تکلیف ، راه خود را انتخاب کرده اند و اگر تا ابد هم در روی زمین بمانند باز تغیر روش نخواهند داد و هر چه پیش می روند در راه خود راسخ تر و پا برجا تر می شوند .برای همین زندگی آنها پس از مرگ بر همین روال خواهد بود. وابدیت آنها بر روش آنها در زندگی دنیایی آنها تنظیم خواهد شد.
  حدیث زیر گویای این مطب است:
  َقالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (ع): إِنَّمَا خُلِّدَ أَهْلُ النَّارِ فِي النَّارِ لِأَنَّ نِيَّاتِهِمْ كَانَتْ فِي الدُّنْيَا أَنْ لَوْ خُلِّدُوا فِيهَا أَنْ يَعْصُوا اللَّهَ أَبَداً وَ إِنَّمَا خُلِّدَ أَهْلُ الْجَنَّةِ فِي الْجَنَّةِ لِأَنَّ نِيَّاتِهِمْ كَانَتْ فِي الدُّنْيَا أَنْ لَوْ بَقُوا فِيهَا أَنْ يُطِيعُوا اللَّهَ أَبَداً فَبِالنِّيَّاتِ خُلِّدَ هَؤُلَاءِ وَ هَؤُلَاءِ ثُمَّ تَلَا قَوْلَهُ تَعَالَى- قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى‏ شاكِلَتِهِ قَالَ عَلَى نِيَّتِه »[2]
  امام صادق عليه السّلام فرمود: اهل دوزخ از اين رو در دوزخ جاودان باشند كه نيّت داشتند اگر در دنيا جاودان باشند هميشه نافرمانى خدا كنند و اهل بهشت از اين رو در بهشت جاودان باشند كه نيت داشتند اگر در دنيا باقى بمانند هميشه اطاعت خدا كنند، پس اين دسته و آن دسته بسبب نيّت خويش جاودانى شدند، سپس قول خداى تعالى را تلاوت نمود: «بگو هر كس طبق شاکله ی خويش عمل مي كند » فرمود: يعنى طبق نيّت خويش.
  خداوند متعال در باره اهل جهنم فرمود :« حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ ،لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فيما تَرَكْتُ كَلاَّ إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ » [3] « (آنها هم چنان به راه غلط خود ادامه مى‏ دهند) تا زمانى كه مرگ يكى از آنان فرارسد، مى‏گويد: «پروردگار من! مرا بازگردانيد! شايد در آنچه ترك كردم(و كوتاهى نمودم) عمل صالحى انجام دهم!» (ولى به او مى‏گويند:) چنين نيست! اين سخنى است كه او به زبان مى‏گويد(و اگر بازگردد، كارش همچون گذشته است)! و پشت سر آنان برزخى است تا روزى كه برانگيخته شوند! »



  [1] شمس 7

  [2]‏ الكافي ج‏2 85 باب النية ..... ص : 84


  [3]مؤمنون / آيه 99 و 100


  4.ما در روابط عادی دنیایی هم این رامی بینیم که گاها انسان تحت تاثیر کارهایش تا آخر عمر قرار می گیرد مثلا کسی که در کنکور تلاش کرده و رتبه خوبی می آورد این کار کوچک او که شاید یک سال بیشتر وقت نبرده است گاها تکلیف 80 سال آینده او را مشخص می کند و در موفقیت او تا آخر عمرش تاثیر مستقیم دارد.
  بر عکس آن هم هست کسی که کوچکترین بی احتیاطی کرده مثلا در رانندگی کمر بند نبسته این کار کوچک او باعث می شود تا آخر عمر فلج روی جا بیافتد هیچ کس نمی تواند بگوید یک بی احتیاطی چند دقیقه ای چرا تا آخر عمر باید فلج باشد.

  5. مجازات و پاداش سه گونه است:

  1. مجازات و پاداش قراردادي (تنبيه و عبرت، تشویق)
  2. مجازات وپاداشی که با گناه، رابطه تکويني و طبيعي دارد. (مکافات دنيوي)
  3. مجازاتي که تجسم خود جرم است و چيزي جدا از آن نيست. (ثواب و عذاب اخروي)
  نوع اول مجازات همان کيفرها و مقررات جزائي است که در جوامع بشري به وسيله مقننين الهي و غير الهي وضع مي گردند. فائده اين مجازات و پاداش يکي جلوگيري از تکرار جرم بوسيله خود مجرم و تشویق افراد برای اعمال خوب است و ديگري تشفي و تسلي خاطر ستمديده و پاداش فرد نیکو کار است در مواردي که از نوع جنايت و تجاوز به ديگران باشد.در چنين مجازاتهايي قطعا بايد تناسب جرم و جنايت در نظر گرفته شود.ولي بايد توجه داشت که اين گونه مجازاتها و پاداش ها در جهان آخرت معقول نيست، زيرا نه آخرت جاي عمل است تا عقوبت کردن انسان به اين منظور باشد که دوباره مرتکب کردار زشت نشود و نه جاي تشفي و تسلي خاطر نه جای تشویق.

  نوع دوم مجازات، کيفر­هايي هستند که رابطه علي و معلولي با جرم دارند، يعني معلول جرم و نتيجه طبيعي آن هستند. اين کيفرها را «مکافات عمل» يا «اثر وضعي گناه» مي گويند. مثلا شرابخواري موجب اختلال اعصاب و تصلب شرائين و ناراحتيهاي کبدي مي شود. يا تخلف از قوانين راهنمايي و رانندگي گاه موجب تصادفاتي مي شود که سبب زمين گير شدن انسان براي يک عمر مي­شود.اين­گونه مکافات ها نتيجه و لازمه خود عمل و جرم است و کيفر قانوني و قراردادي نيست تا گفته شود که بايد تناسب جرم و مجازات در آن رعايت شود.
  در نوع سوم مجازات که مخصوص مجازات اخروي است رابطه جرم و مجازات، نه قرارداري است و نه از نوع رابطه تکويني، بلکه يک رابطه قويتري است که در آن بين جرم و مجازات، رابطه «عينيت» و «اتحاد» حکمفرماست. يعني کيفر و مجازات در آخرت تجسم خود عمل است. عذاب اخروي صورت واقعي اعمال بد است که در آنجا خود را نشان داده و به صورت عذاب تمثل پيدا مي­کند. قرآن کريم در اين زمينه مي فرمايد: «و بدا لهم سيئات ما عملوا»[1] «اعمال بدشان در برابر آنان آشکار مي شود.»[2]
  خداوند متعال می فرماید : « و اينكه براى انسان نیست جز سعى و كوشش او ؛ و اينكه تلاش او بزودى ديده مى‏ شود »[3]و فرمود : « در آن روز مردم به صورت گروه‏هاى پراكنده(از قبرها) خارج مى‏شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود! پس هر كس به اندازه ذرّه‏اى كار خير انجام دهد آن را مى‏بيند! و هر كس به اندازه ذرّه‏اى كار بد كرده آن را مى‏بيند! »[4]وفرمود :« كسانى كه كتمان مى‏كنند آنچه را خدا از كتاب نازل كرده، و آن را به بهاى كمى مى‏ فروشند، آنها جز آتش چيزى نمى‏ خورند؛ (و هدايا و اموالى كه از اين رهگذر به دست مى‏ آورند، در حقيقت آتش سوزانى است.) و خداوند، روز قيامت، با آنها سخن نمى‏ گويد؛ و آنان را پاكيزه نمى‏ كند؛ و براى آنها عذاب دردناكى است. اينان، همانهايى هستند كه گمراهى را با هدايت، و عذاب را با آمرزش، مبادله كرده‏ اند؛ راستى چقدر در برابر عذاب خداوند، شكيبا هستند!! اينها، به خاطر آن است كه خداوند، كتاب(آسمانى) را به حق، (و توأم با نشانه‏ ها و دلايل روشن،) نازل كرده؛ و آنها كه در آن اختلاف مى‏ كنند، (و با كتمان و تحريف، اختلاف به وجود مى‏آورند،) در شكاف و(پراكندگى) عميقى قرار دارند. » [5]و فرمود : « كسانى كه اموال يتيمان را به ظلم و ستم مى‏ خورند، (در حقيقت،) تنها آتش مى‏ خورند؛ و بزودى در شعله‏ هاى آتش(دوزخ) مى‏ سوزند.»[6] و فرمود : « اما كسى كه در اين جهان(از ديدن چهره حق) نابينا بوده است، در آخرت نيز نابينا و گمراهتر است! » [7]
  دراین آیات سخن از مشاهده خود اعمال و اتحاد با عمل است نه از اجر یا کیفری در مقابل عمل. بنابر این عذاب آخرت نتیجه قهری و حقیقت خود عمل است ؛ و عمل از عامل آن جدا شدنی نیست ؛ چون عامل ، علّت عمل است ؛ و جدایی معلول از علت محال است . اگر ذات یک انسان عین آتش شد او در آتش ابدی خواهد شد چون ذات شخص را نمی توان از او جدا کرد . افرادی نظیر صدام و جرج بوش عین آتشند لذا دائما مشغول سوزاندن و ویران کردنند . اینها در آخرت نیز هیزم آتش جهنم می شوند و آنان که در دنیا از آنها تبعیت کرده اند در آتش آنها می سوزند « و اگر در باره آنچه بر بنده خود[ پيامبر] نازل كرده‏ ايم شك و ترديد داريد،( دست كم) يك سوره همانند آن بياوريد؛ و گواهان خود را- غير خدا- براى اين كار، فرا خوانيد اگر راست مى‏ گوييد! پس اگر چنين نكنيد- كه هرگز نخواهيد كرد- از آتشى بترسيد كه هيزم آن، بدنهاى مردم و سنگها[ بتها] است، و براى كافران، آماده شده است! »[8]

  [1] - (جاثيه33)

  [2].مطهري، مرتضي، مجموعه آثار، تهرا/ف انتشارات صدرا، چاپ دهم، 1380، ج1، ص225-235

  [3](نجم 39 و40 )

  [4](زلزال /6و 7 و8 )

  [5](بقره / 174 و 175 و 176 )

  [6](النساء : 10)

  [7](الإسراء : 72)

  [8](بقره / 23 و 24 )


  6. ولي باز جاي اين سئوال است که چرا عملي محدود در دنيا، به صورت عذابي نامحدود تجسم مي­يابد؟ در جواب اين سئوال، چنانچه قبلا گفته شد هر عمل زشت، عذاب هميشگي بدنبال ندارد، وقتي انسان يک عمل ناروا را به صورت مداوم انجام دهد و انجام اين عمل براي او عادت گردد در اين صورت اثر بد آن در نفس و جان انسان رسوخ کرده و طبيعت ثانوي او مي­گردد و حقيقت جديدي را براي او شکل مي­دهد و باعث مي شود فطرت انسان مستور و مدفون بماند و به حکم قاعده معروف «ذاتي الشيء لايختلف و لا يتخلف»؛ «چيزي که ذاتي و حقيقت چيزي به شما آيد، هرگز دستخوش تغيير قرار نگرفته و تخلف پذير نيست.»اين حقيقت جديد آثار دائمي در پي داشته و در نتيجه مايه عقوبت و عذاب ابدي مي گردد.حکيم سبزواري به اين مطلب اشاره کرده و مي گويد:«تصير الكيفية الظلمانية جوهرية و العرضية السيئة ذاتية مثل مركب القوى فإن الفطرة الإنسانية ذاتية لا تزول و الفطرة الثانية أيضا ذاتية إذ صارت ملكة جوهرية إذ العادة طبيعة ثانوية»[1] «کيفيت ظلماني گناه، صورت جوهري مي­يابد و آلودگي عرضي آن ذاتي مي گردد؛ زيرا فطرت اوليه انسان، ذاتي او است و زوال پذير نيست و فطرت ثانوي نيز، هرگاه به صورت ملکه جوهري مبدل شود، جنبه ذاتي به خود مي گيرد زيرا عادت، طبيعت ثانوي انسان به شمار مي رود.»


  ●نتیجه:
  خداوند برای به کمال رسیدن انسان ، او را در دار تکلیف در زمانی محدود مکلف به تکالیفی می کند تا او با اختیار خود به سوی خدا حرکت کند خدا در این مسیر راه را برای او مشخص کرده و خوب و بد را به او تعلیم داده است و بارها به او هشدار می دهد که ورای این جهان جهانی است که با این اعمال آن سرا را می سازی.
  از طرفی اعمال انسان رابطه این همانی با ثواب و عقاب های آخرتی دارد یعنی هر عملی که انسان در این دنیا انجام دهد یک ظاهری دارد و یک باطنی که این دو جدای از هم نیستند.
  و خدا می داند که بشر با روحیه ای که دارد اگر مدتی بر یک طریق زندگی کرد تا ابد اگر به او مهلت داده شود بر همان طریق خواهد بود.امام صادق این را در حدیثی بیان می فرماید:
  امام صادق عليه السّلام فرمود: اهل دوزخ از اين رو در دوزخ جاودان باشند كه نيّت داشتند اگر در دنيا جاودان باشند هميشه نافرمانى خدا كنند و اهل بهشت از اين رو در بهشت جاودان باشند كه نيت داشتند اگر در دنيا باقى بمانند هميشه اطاعت خدا كنند، پس اين دسته و آن دسته بسبب نيّت خويش جاودانى شدند، سپس قول خداى تعالى را تلاوت نمود: «بگو هر كس طبق شاکله ی خويش عمل مي كند » فرمود: يعنى طبق نيّت خويش.


  [1] . الحکمه المتعاليه في الاسفار العقليه الاربعه، همان، ج9، پاورقي ص347

  والسلام


title: آیا جهنم ابدی هست یا نه ؟ آیه 80 سوره بقره
text:
  آیا جهنم ابدی هست یا نه ؟ آیه 80 سوره بقره


  ●سوال:
  آیا جهنم ابدی هست یا نه ؟
  بعضی ها در جواب نه می گویند
  مطابق آیه زیر یهود می گوید جهنم ابدی نیست ؟!!

  وَ قَالُواْ لَن تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَّعْدُودَةً قُلْ أَ تخََّذْتمُ‏ْ عِندَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَن يخُْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلىَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ(80)

  و يهود گفتند كه هيچ وقت آتش عذاب به ما نرسد مگر چند روزى معدود. به آنان بگو: آيا بر آنچه دعوى مى‏ كنيد عهد و پيمانى از خدا گرفته‏ ايد كه خدا هم از آن عهد هرگز تخلف نكند يا چيزى به خيال جاهلانه خود به خدا نسبت مى‏دهيد؟ (80)




  ●پاسخ:
  «وَ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلاَّ أَيَّاماً مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْداً فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ»
  و گفتند: آتش [دوزخ‏]، جز چند روزى محدود، به ما نخواهد رسيد. بگو: آيا پيمانى از جانب خدا گرفته‏ ايد؟! و خدا از پيمانش تخلّف نمى ‏ورزد، يا چيزى را كه نمى ‏دانيد به خدا نسبت مى‏ دهيد؟! (بقره، 80)


  با سلام و درود

  این آیه شریفه به یکی از ادعاهای بی اساس یهود اشاره نموده و سپس آن را باطل و مردود می داند.

  یهود گمان می کرد نژاد برتر است و حتی گنهگاران آنها نیز اگر قرار است مجازات شوند، فقط چند روزی مجازات می شوند و پس از آن به بهشت رفته و برای همیشه در آن جا می مانند.

  این ادعای بی اساس آنها که با معیارهای منطقی و دینی سازگار نیست، از طرف قرآن مردود و باطل شمرده شده است، زیرا هیچ عهد و پيمان خاصى از خدا در اين زمينه به آنها داده نشده و این دروغ بستن و تهمت زدن به خداوند است.


  توجه: قرآن کریم بلافاصله و در آیات بعد، باطل بودن ادعای یهود، و دائمی بودن بهشت و جهنم را تصریح می کند:

  «بَلىَ‏ مَن كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحَاطَتْ بِهِ خَطِيَتُهُ فَأُوْلَئكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَلِدُونَ»
  آرى كسانى كه بدى را بدست آورند، و [آثار] خطايشان آنان را فرا گيرد، پس آنان اهل آتشند در حالى كه ايشان در آنجا ماندگارند. (بقره، 81)


  «وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَتِ أُوْلَئكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَلِدُونَ»
  و كسانى كه ايمان آوردند، و [كارهاى‏] شايسته انجام دادند، آنان اهل بهشتند در حالى كه ايشان در آنجا ماندگارند. (بقره، 82)


title: آیا می توان نتیجه گرفت جهنم برای همه ابدی است
text:
  ●سوال:
  آیا می توان نتیجه گرفت جهنم برای همه ابدی است ؟



  ●پاسخ:
  با سلام و درود

  علامه طباطبایی(ره) در مورد جاودانگی عذاب می آورد:

  ظاهر الفاظ قرآن، تصریح دارد به خلود و جاودانگی عذاب جهنم، از جمله: «وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ»؛ ايشان به هيچ وجه از آتش بيرون نخواهند شد. (بقره، 167)
  سنت و روایات وارده از طرق ائمه اهل بيت علیهم السلام نيز در این خصوص، آن قدر زياد است كه به حد استفاضه (نزدیک به یقین) رسيده‏ است. (ترجمه الميزان، ج ‏1، ص 622)


  آیت الله جوادی آملی در این زمینه می گویند:

  اگرچه مفسران و متکلمان در موارد و مصادیق جاودانه بودن عذاب اختلاف دارند ولی در اصل عذاب جاودان اتفاق نظر دارند، به ویژه در مورد کافران و منکران و دشمنان الهی. (تفسیر موضوعی (معاد در قرآن)، ج 5، ص 488)


  اما روایات در این زمینه مختلف است:
  عذاب دائمی برای منکران و کافران و ... است.
  برخی بر دائمی نبودن عذاب برای اهل ایمان دلالت دارند.
  برخی نیز بر نجات دوستان خانداون ولایت، دلالت دارند.
  برخی دیگر بر عذاب دائمی برای دشمنان ولایت اهلبیت(ع) دلالت دارند.
  برخی نیز بر خروج عده ای از آتش دلالت دارند.


  بنا بر این:

  در اصل وجود داشتن عذاب جاویدان و دائمی، شکی نیست کما این که ظاهر آیات قرآن همین دوام عذاب را می رساند.

  البته روایاتی داریم که عذاب جاودان و دائمی را برای برخی از افراد مانند کافران، منکران و ...، می دانند، نه برای همه افراد؛ لذا در مورد برخی چنین آمده:

  "... فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَا يُدْخِلُ النَّارَ مُؤْمِناً وَ قَدْ وَعَدَهُ الْجَنَّةَ وَ لَا يُخْرِجُ مِنَ النَّارِ كَافِراً وَ قَدْ أَوْعَدَهُ النَّارَ وَ الْخُلُودَ فِيهَا"

  امام رضا علیه السلام فرمودند: خداوند تبارک و تعالی، مؤمن را داخل آتش نمی کند در حالی که وعده بهشت به او داده است، و کافر را از آتش خارج نمی کند در حالی که وعده آتش و جاودانه بودن در آن را به او داده است. (الخصال، ج ‏2، ص 608)


  ●نکته:

  علامه مجلسی(ره) در مورد جمع بین روایات چنین می آورند:

  1. کافران و منکران ضروریات دین اسلام در آتش جاودان خواهند بود، جز مستضعفانی که نقصان عقل دارند، یا حجت بر آنها تمام نشده است. در این صورت امید نجات آنان هست.

  2. گروه های غیر شیعه که منکر ضروریات دین اسلام نبوده اند اگر در تعصب شدید و دشمنی با اهلبیت(ع) سخت کوشیده و حجت بر آنها تمام بوده است، نیز در آتش جاودان خواهند بود.
  اما اگر حجت بر آنها تمام نشده و یا کم عقل بوده اند، باز امید نجاتشان می رود.

  3. صاحبان گناهان بزرگ از شیعیان، داخل آتش خواهند شد و مدتی عذاب خواهند چشید، جز این که شفاعت نصیبشان خواهد شد.
  برخلاف شیعیان راستین که حتی یک نفر آنان هرگز در دوزخ دیده نمی شوند. (بحارالانوار، ج 8، ص 363، ذیل حدیث 41)


title: خدایا بیا با هم یه معامله بکنیم
text:
  خدایا بیا با هم یه معامله بکنیم


  ●سوال:
  سلام
  منم همیشه به خدا میگم: خدایا الهی قربونت بشم. موقعی که میخوای ثواب بدی میگی اگر دو رکعت نماز بخونی 1000 تا قصر بهت میدم. وقتی هم میخوای عذاب کنی میگی اگر یه دونه غیبت بکنی هزار سال تو آتش میسوزی.

  خدایا بیا با هم یه معامله بکنیم. من هزار تا قصر نمیخوام. من یه ویلای پانصد متری هم برام کافیه. عوضش هزار سال هم نمیخوام تو جهنم بمونم. سه چهار ثانیه دستمو رو چراغ نفتی بگیری بسه. 




  ●پاسخ:
  با سلام و درود

  در این زمینه چند نکته عرض می شود:

  1. عذاب جاودانه و ابدی در مورد برخی افراد و اختصاص به کافران و مشرکان و منکران خدا و ... دارد، و عموم افراد، ولو مرتکب گناه کبیره پس از چشیدن عذاب و پاک شدن، در نهایت در بهشت جاودان الهی جای خواهند گرفت.


  2. در مورد گناه، این مجازات، اثر و نمود تکوینی آن عمل است و چیزی اضافه نیست، و در مورد نیکی ها، یک ثواب به عنوان مزد آن است و نُه تای دیگر از باب فضل و رحمت الهی است.

  «مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى‏ إِلاَّ مِثْلَها وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ»؛ هر كس كار نيكى بجا آورد، ده برابر آن پاداش دارد، و هر كس كار بدى انجام دهد، جز بمانند آن، كيفر نخواهد ديد و ستمى بر آنها نخواهد شد. (انعام، 160)


  3. فضل و رحمت خداوند خیلی بیشتر و گسترده تر از غضب خداوند است.


  4. گناه و عمل زشت باعث پایین آمدن قابلیت و ظرفیت دریافت رحمت می شود.


  بنابر این:

  این گونه نیست که خداوند برای گناه، عذاب چند برابر و برای عمل نیک هم ثواب چند برابر بدهد تا بگوییم این چند برابرها را نمی خواهیم.

  خداوند برای عمل نیک، یک ثواب و نُه برابر آن را از باب رحمت می دهد، ولی برای گناه و عمل زشت، فقط به همان اندازه جزا می دهد و این نمود و اثر تکوینی آن گناه است، نه این که چیزی بر آن اضافه شده باشد.


title: آیا ابدی بودن جهنم،باعدالت منافات ندارد
text:
  آیا ابدی بودن جهنم،باعدالت منافات ندارد



  ●سوال:
  آیا ابدی بودن جهنم،باعدالت منافات ندارد؟
  اگر کسی در عمرش تو دنیا (80 سال) بدترین گناه هارا بکند، کافر باشد، آدم کشی کند، مال مردم خوری کند و .....
  آیا این عدالت هست که برای همیشه عذاب شود؟ یعنی عذاب بی پایان آیا ظلم نیست؟



  ●پاسخ:
  انسان به حسب ظرفیت و قابلیتی که دارد نعمت می گیرد، و با گناه، این قابلیت ها از بین می رود تا جایی که اصلا خود انسان، دیگر نعمت خدا را طلب نمی کند.
  نقل شده است که در قیامت گاهی پیامبر اکرم (ص) وارد جهنم می شوند تا اگر کسیاز اهل جهنم قابلیت رفتن به بهشت را پیدا کرده است، او را مورد شفاعت خویش قراردهند و از جهنم خارج سازند. ولی بعضی از جهنمیان لجوج، هنگامی که نسیم رحمت پیامبرگرامی (ص) را درک می کنند، به سلول خود می روند و آنجا مخفی می شوند تا پیامبر خدا را نبینند.
  وقتی عناد و لجاجت بر کسی حاکم شود، چنین می شود که وساطت وشفاعت پیامبران الهی را نیز برای نجات خود نمی پذیرد.
  به این روایت نیز توجه کنید:
  "إِنَّمَا خُلِّدَ أَهْلُ النَّارِ فِي النَّارِ لِأَنَّ نِيَّاتِهِمْ كَانَتْ فِي الدُّنْيَا أَنْ لَوْ خُلِّدُوا فِيهَا أَنْ يَعْصُوا اللَّهَ أَبَداً وَ إِنَّمَا خُلِّدَ أَهْلُ الْجَنَّةِ فِي الْجَنَّةِ لِأَنَّ نِيَّاتِهِمْ كَانَتْ فِي الدُّنْيَا أَنْ لَوْ بَقُوا فِيهَا أَنْ يُطِيعُوا اللَّهَ أَبَداً فَبِالنِّيَّاتِ خُلِّدَ هَؤُلَاءِ وَ هَؤُلَاء"
  امام صادق علیه السلام می فرمایند: به اين سبب [جمعى از] اهل دوزخ هميشه در آن مى مانند كه نيت آنها اين بوده كه اگر جاودانه در دنيا بمانند، گناه و معصيت خدا كنند؛ و به اين سبب اهل بهشت هميشه در آن مى مانند كه قصد آنها اين بوده كه اگر هميشه در اين جهان بمانند، فرمان خدا را اطاعت كنند؛ بنابر اين هر دو دسته به خاطر نيت و قصدشان، خلود يافتند.(9)
  بنابر این: وقتی انسان با گناه، ظرفیت و قابلیت خود را از بین ببرد به جایی می رسد که خودش دیگر نعمتی از خدا طلب نمی کند و اگر دنیا تا ابد هم ادامه داشته باشد، قصد نافرمانی دارد.
  دیگر برای چنین افرادی عذاب ابدی، ناعادلانه نیست.


title: مگر عمل ما در آن دنیا هم درسرنوشت ما در آن دنیا تاثیر دارد
text:
  مگر عمل ما در آن دنیا هم درسرنوشت ما در آن دنیا تاثیر دارد


  ●سوال:
  مگر عمل ما در آن دنیا هم درسرنوشت ما در آن دنیا تاثیر دارد؟
  منظورم این است که شما که فرمودید بعضی ها برای ندیدن رسول خدا می روند مخفی می شوند، و شفاعت حضرت هم شامل حالشان نمی شود، یعنی آدم می توانددر آن دنیا هم سرنوشتش را عوض کند؟



  ●پاسخ:
  عمل در این دنیا است که در سرنوشت ما در آن دنیا تاثیر می گذارد یعنی آنها در این دنیا آن قدر مرتکب گناه شده و ظرفیت و قابلیت دریافت نعمت و رحمت را در خود از بین برده اند که دیگر اصلا تقاضای رحمت هم نمی کنند.
  آن چه در آخرت اینها انجام می دهند بازتاب و نمود رفتارشان در دنیا است یعنی همان راهی است که در دنیا می رفته اند.


title: بهشت در منظر علامه حسن زاده آملی
text:
  بهشت در منظر علامه حسن زاده آملی


  به فرموده خداى متعالى: لَهُم ما یَشاؤون فیها.(در بهشت) براى آنان هر چه بخواهند حاضر است‏ این آیه و آیات مشابه دلالت مى‏ کند که خواسته‏ هاى نفس در عالم آخرت به انشاء (ایجاد) اوست بلکه همه لذّت‏ها و رنج‏هاى او در آن عالَم از مقوله فعل‏اند نه اِنفعال.
  لذّت‏هاى دنیوى همه از قبیل انفعال‏اند یعنى از خارج بر نفس وارد مى‏ شوند و در وى اثر مى‏ کنند به خلاف لذت‏هاى آخرت که از باب فعل و تأثیر و انشاء نفس‏ اند. در روایت آمده است که فرشتگان باید از اهل بهشت اجازه بگیرند تا برآنان وارد شوند و بالاترین سلطنت‏ها همین است که اهل بهشت هر چه اراده کننده بشود

  این کلام بسیار زیبا و نیازمند توضیح بیشتر است.
  اول باید معنی لذت فعلی انفعال مشخص شود.
  ما دو گونه لذت داریم .
  الف:لذت فعلی
  ب:لذت انفعالی

  لذت فعلی اینست که انسان به خاطر صدور یک چیزی لذت ببرید.یعنی چیزی به اون اضافه یا حمل نمی گردد تا لذت ببرید
  بلکه صدور چیزی از انسان باعث لذت بردن می شود

  اما لذت انفعالی این گونه نیست.چیزی از انسان صادر نمی شود بلکه چیزی به انسان می رسد و در لابدی این رسیدن به انسان لذتی عارض میشود.

  می توان گفت تمام لذائذ مادی خرد و کلان در پیر و جوان ، مرد و زن همه و همه از لذت انفعالی است و کمتر موردی یافت می شود که لذت فعلی باشد.
  مثال لذت انفالی مانند خوردن و تمام لذائذ مادی و مثال لذت فعلی همان لذتی است که یک معلم در جهت تعلم به دیگران می برد.که البته این هم لذتی معنوی است
  تفاوت لذت فعلی با انفعلانی مانند تفاوت حس رئیس بودن و مرئوس بود است .

  در بهشت هم لذائذ فعلی هستند و چون انسان تنها منفعلانه لذت نمی برد بلکه لذت فعلی می برد تنوعش هم دست خود انسان است
  لذا می بینیم هیچ وقت بهشت برای بهشتیان که از لذائذ فعلی برخوردارند ملال آور و خستگی آور نیست.
  علت اینکه می بینیم لذائذ مادی ملال آور هست به این خاطر است که در لذائذ مادی تکرار وجود دارد اما لذت فعلی تکراری نیست بلکه
  احداث چیزهایی است که نبوده
  و همچنین در لذت انفعالی چون لذت بردن محدود است به محدوده ادراکات و حواس وتنوعی ندارد یکنواختی و ملالت می آورد اما در لذت فعلی
  که لذت محدود به ادراکات نیست بلکه کاملا تحت اختیار انسان است هرگز ملالی نیست

  زمانیکه لذت منعلانه باشد لذت بردن هم محدود به حد و مرز حواس و ادراکات است اما وقتی فعلی باشه کاملا تحت اختیار نفس است


title: منشآت بهشتی
text:
  منشآت بهشتی


  غرض اینکه چون بهشتی به معرفت شهودی و واقعی دست یافت از آن به بعد هر آنچه را که اراده کند برای خودش یا در خودش و یا در خارج از ذات خود انشاء می نماید و تمامی آنچه را که در بهشت مشاهده می کند منشئات نفس خودش است. منتهی چون در این انشائات استقلال وجودی ندارد که به انشای حق قائم است لذا همه ی آن منشآت به خداوند استناد می یابد حقیقتاً.
  کان قندم، نیستان شکّرم
  هم زمن می روید و هم می خورم
  همچنان که جهنمی نیز در مقام انشاء است. یعنی تمامی آنچه که در جهنم می باشد همه به اراده ی خودش انشاء شده و هیچ چیز از قبل ساخته شده نیست. بع بیان دیگر در عوالم ما فوق چیزی را که بهشتی و جهنمی بر اساس اعمالشان ساخته اند بر ایشان تجلّی می دهد که «آخرت تجلّی و ظهور دنیا است» پس آخرت، نشئه مستقل و جدایی نیست که انسان در آنجا چیزهای جداگانه ای از اعمال خود را ببیند بلکه جهنمی خود جهنم می شود. بر همین اساس استاد بزرگوارمان در کتاب عرشی هزارو یک کلمه می فرمایند:« خدا بهشتی را به بهشت نمی برد بهشتی خود بهشت می شود» این شدن را تعبیر به معرفت شهودی و معرفت ذوقی می کنند که بعد از این نشئه هرکسی هر آنچه را که شد همان است و چیزی را از بیرون بدان ضمیمه نمی کنند. می توان این حقیقت را اینگونه تعبیر کرد که انسان آنچه را که در بهشتمی نگرد همه به مثال آنهایی است که در دنیا انجام داده نه مثل آنها زیرا فرق است بین مثل و مثال. «مِثل» به دو چیز گفته می شود که در ذاتشان با هم متباین اند اما «مثال» دو چیز را گویند که در حقیقتِ ماهیت و ذاتشان یک چیز هستند و از همدیگر حکایت می کنند. بر این اساس گفتیم که انسان آنچه را که در بهشت می نگرد همه به مثال آنهایی است که در دنیا ساخته نه مثل آنها. مثلاً شاید ما به صورت متعارف بگوییم «ضرب» مثل «یضرب» است در صورتی که باید گفته شود «ضرب» و «یضرب» و دیگر صیغه های مشتق از این صیغه، همه مثال هم هستند نه مثل هم. البته می شود هم در بعضی از تعبیرات معنای مِثل را همان مثال دانست.

  تعبیر شریف تر آن است، که بگوییم قیامت نیز به منزله ی تصریف وجودی انسان است. مثلاً به ظاهر کلمه ی« ضرب» سه حرفِ «ضاد و راء و باء» است، اما اگر آن را بگردانید و هر کدام از اینها به صیغه های گوناگون تبدیل گردد صد و چهارده صیغه می شود، گاهی یضرب می شود گاهی ضارب، زمانی مضروب و بعضی اوقات هم لم یضرب. پس در قیامت نیز یک شخص خودش را به انحاء گوناگون مشاهده می کند گاهی خودش را آتش مشاهده می کند و فریاد می کشد گاهی هم می بینید در خلق خود آب داغ می ریزید که بر اساس اصل رصین اتحاد عاقل به معقول و عامل به معمول که هر کسی زرع و زارع و مزرعه و بذر خود است، ریزاننده ی آن آب و خوراننده آن و جزع و فزع کننده، همه خود اویند و هیچ چیز بیرون از او نیست مانند اینکه کسی در خواب می بیند چند نفر جمع شده اند و می خواهند او را درون آب داغ بیندازند و او فریاد می کشد و آنها را نفرین می کند ولی وقتی بیدار می شود می بیند نه کسی بوده که او را در آب داغ بیندازید و نه آب داغی در میان بود معلوم می شود تمام این ها را نفس خودش انشاء نموده است و او خیال می کرده که از بیرون است.
  منبع: شرح رسالۀ رابطه علم و دین علامه حسن حسن زاده املی.شارح: حضرت استاد داود صمدی آملی.


title: تأملی در معنای بهشت و جهنم
text:
  تأملی در معنای بهشت و جهنم


  اما قیامت ظهور فطرت اشیاء است. بهشتی چون فطرت انسانی دارد و بواسطه ی آن کسب می کند به صورت انسان محشور می شود و جهنمی چون از فطرت انسانیش تنزّل کرده و به فطرت حیوانی متلبّس شده است و بواسطه ی آن دائماً در اکتساب است به صورت حیوان محشور می گردد، چرا که همه ی موجودات در نظام هستی دارای فطرتی هستند اما بهشت و جهنم در میان این همه موجودات برای موجوداتی قرار داده شده است که می تواند بر علیه فطرت اصلی اش عمل کند و چون موجودات دیگر هرگز از صراط مستقیم فطرتشان قدمی منحرف نمی شوند بهشت و جهنم ندارند بر خلاف انسان که هر لحظه می تواند دست از مقتضای فطرت انسانیش برداشته و به جانب حیوانیت هبوط نماید و لذا جهنم یعنی تمثل آنچه که انسان بر علیه فطرت انسانیش عمل نموده است. بر این اساس هیچ یک از حیوانات درنده نظام عالم پس از مرگ، مؤاخذه نمی شوند و عذاب نمی بینند اما همینکه صدام وارد محشر می شود او را در آتش دوزخ می اندازند چرا که او بر خلاف فطرت انسانیش قدم برداشته است.
  البته در اینجا قابل ذکر است که جهنمی ها اوائل که در آتش جهنم گرفتار شدند زجر و عذاب می کشند اما بعد از مدتی که در آن بارها سوختند و جان دوباره یافتند آتش جهنم برایشان عادی می شود و به یک معنی عذاب از آن ها مرتفع می گردد که این دسته در آتش جهنم ابدی هستند و لذا خلود در نار غیر از خلود در عذاب است.
  قرآن کریم خلود در نار را تأیید می فرماید اما خلود در عذاب را بیان نمی فرماید، بلکه با دقت در ریشه ی کلمه ی عذاب که از عذب گرفته شده است و به معنای گوارا می باشد باید بگوییم که همان آتشِ زجرآورِ جهنم پس از مدتی برای جهنمی عذب و گوارا می شود چرا که جهنمی به همان نیز خو می کند یعنی همچنانکه در بخش لذائذ اگر آدمی به چیزی خو کند دیگر لذّت آن را حس نمی کند در بخش دردها و سختی ها و مصیبت ها هم اگر آدمی به چیزی خو کند دیگر سختی و درد آن را حس نمی کند و لذا در نشئه طبیعت هم اگر کسی دچار بیماری و سختی شود اوائل، بسیار آه و ناله می کند اما پس از گذشت چند سال از شروع بیماری، دیگر به آن بیماری خو کرده و از دردی که دلرد شکایتی نمی کند.
  در روایت است که وقتی از کنار جهنم عبور می نمایند جهنم به احترام پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآل وسلم دست از عذاب می کشد و خاموش می شود جهنمیان می پرسند چه چیز باعث شده که ما را عذاب نمی کنند و چرا درد رفع شده است؟ می فرمایند به احترام جناب رسول الله جهنم نمی سوزاند. جهنمیان می گویند: درب جهنم را ببندید که ما چشم نداریم ایشان را ببینیم. ما همان آتش جهنم را می خواهیم و به همان راحت و آرام تریم. این مثل آن است که کسی برای اولین بار وقتی سیگاری می کشد بسیار سرفه می کند و اذیت می شود اما پس از کشیدن چند نخ سیگار به همان خو کرده و از دود آن لذّت می برد، به طوری که دیگر نمی تواند به راحتی آن را کنار بگذارد.
  ظاهر دنیا نیز عین باطن دنیا و باطن دنیا عین ظاهر دنیا است و لذا اوائل وقتی جهنّمیان، بهشتیان را می بینند می گویند ای کاش ما هم مثل شما بودیم اما وقتی مدتی از رنج و عذابشان گذشت دیگر همین ای کاش را هم نمی گویند و لذا می بینید در دنیا هم کسانی که برای اولین بار با بدی ها و زشتی ها مواجه و آن ها را مرتکب شدند به قبض و ناراحتی افتاده و می گویند ای کاش فلان عمل زشت را انجام نمی دادیم چنین افرادی اگر بواسطه ی همین پریشانی دست از آن کار زشت بردارند اصلاح می شوند اما اگر به قبض نفسانی خود توجهی نکرده و بارها و بارها آن کار را انجام دهند روزی می رسد که در انجام زشتی ها و پلیدیها آنچنان انسان قهّاری می شوند که حتی بدی کردن را برای خود افتخار می دانند و به دیگرانی که بدی نمی کنند می گویند شما چقدر بی عرضه هستید که بدی نمی کنید.
  البته اینجا سؤالی مطرح می شود و آن اینکه ممکن است بفرمایید چگونه می گویید عذاب جهنم برای جهنمیان گوارا می شود و جهنمیان بدان خو می کنند در حالیکه صریح آیه ی(وَ بَدَّلنَا جُلُودَهُم) دلالت دارد بر اینکه پوست جهنمیان دائماً عوض گردیده و با رویش پوست جدید عذاب و آتشی جدید برایشان ایجاد می شود به تعبیر دیگر تبدیل جلود به معنی تجدید و نو شدن عذاب است و این با فرمایش شما مبنی بر خو کردن جهنمیان به عذاب جهنم سازگاری ندارد! علاوه بر اینکه غیر از حرکت جوهری که در نشئه طبیعت جاری و ساری است تجدّد امثال نیز در بهشت و جهنم وجود دارد و بر اساس تجدّد امثال دم به دم صورت جدیدی تحقّق می یابد و لذا نمی توان تجدّد امثال را با ادعای خو نمودن جهنمیان با عذاب جهنم جمع نمود.
  در جواب این اشکال باید بگوییم خلود در آتش بنابر آنچه قرآن کریم در آیات گوناگونش بدان صراحت دارد امری مسلّم بوده و هیچ شکّی در آن نیست اما باید دانست که خلود در آتش غیر از خلود در عذاب است و بر خلاف دار دنیا که عذاب و آتشش یک حقیقت اند، در روز قیامت عذاب و آتش یک حقیقت نیستند. در عالم دنیا شما اگر کسی را در آتش بیفکنید او هم می سوزد و هم غذاب می بیند اما در روز قیامت اینچنین نیست چه بسا افرادی که در روز قیامت در آتش سوزانده شوند اما از این آتش عذاب نبینند بلکه ذاتاً خود آن را طلب می کنند و در پی آن می گردند، بلکه در معنایی عمیق تر و دقیق تر باید بگویی آنچه پیرامون حضرت ابراهیم علیه السلام آمده که نمرودیان او را در خرمنی از آتش پرتاب نمودند و آتش برای حضرت گلستان شد از همین قبیل است که همیشه آتش با عذاب همراه نیست.
  البته در این موضع مباحث بسیار سنگین فلسفی و عرفانی و قرآنی مطرح می گردد که ما اکنون قصد بیان آن ها را نداریم اکنون فقط غرض آن است که بگوییم آنچه از معنای خلود در آتش در قرآن کریم آمده است به معنی خلود در عذاب نیست و لذا قرآن کریم عذاب را به «عذاب الیم» مقید نموده و فرموده برای گروهی عذاب الیم است، از این قید معلوم می شود که عذاب گاهی الیم و دردناک است و گاهی غیر الیم و دردناک.
  عذاب غیر الیم برای کسانی است که درد و آتشی که برای آنهاست کهنه شده و اهل آتش بدان خو کرده اند و این نه بدان معنی است که آتش ایشان را نمی سوزاند و ایشان از آن سوزش به درد نمی آیند بلکه مراد این است که جهنمیان به همین درد وسوزش عادت کرده و آن را جزء جدانشدنی ذات خود می بینند.
  نکته ی دیگر آنکه آتش جهنم با آتش دنیا فرق دارد. سرشت آتش دنیا بر سوزانندگی است اما سرشت آتش قیامت اگر چه سوزاننده است اما چون آتش قیامت شعور و آگاهی دارد هرکسی را نمی سوزاند. در دنیا چه مؤمن و چه کافر اگر در میان آتش قرار بگیرند می سوزند اما در آخرت آتش جهنم برای مؤمنین سرد و خاموش می شود و از آنجا که طبق آیه ی شریفه ی (وَ إِن مِنکُم إِلّا وَارِدُها) یعنی همه ی انسان ها باید از جهنّم عبور کنند که جهنم دالان بهشت است باید بگوییم که آتش جهنم مؤمنی را که از جهنم عبور می کنند، نمی سوزاند چه اینکه برای غیر مؤمنین نیز به اندازه ی مراتب اهل آتش در شرارت و ظلم و ستمی که روا داشته اند شدّت و ضعف داشته و همه را به یک اندازه نمی سوزاند.
  مثلاً جاهلِ محجوبِ غافل نسبت به کافرِ مشرکِ لجوجِ معاند در آتش جهنم بسیار کمتر می سوزد. این مثل آن است که شما چند نهال گوناگون درخت را در یک زمین که شرایط آب و خاک و هوایی اش یکسان است می کارید اما هر کدام از این نهال ها به گونه ای خاص از این امکانات استفاده کرده و هریک مطابق قابلیت خود به ثمر می نشیند. اما آتش دنیا اینچنین نیست چرا که آن به ظاهر فاقد شعور و آگاهی بوده و مؤمن و کافر را به یک اندازه می سوزاند بر خلاف آتش جهنم که چون از باطنِ خودِ افراد بر می خیزد مطابق با قابلیت افراد فاعلیت دارد ونه بیشتر از آن.
  و لذا مسئله ی جهنم و عذاب و خلود در آن ها بیرون از جان افراد مطرح نمی شود ما نمی خواهیم بگوییم که در روز قیامت چاله ای می کَنند و در آن آتشی عظیم می سازند و افراد را به داخل آن می اندازند اگر چه ظاهر آیات و روایات نیز یه همین مقدار دلالت دارد اما با توجه به روایات دیگری که از ائمه معصومین علیه السلام به ما رسیده، باید آن دسته از آیات را تفسیر نموده و بگوییم: این جهنّمی است که آتش را با خود به جهنم می برد و جهنمی خود آتش می شود نه اینکه از بیرون،آتش را به او ضمیمه و اضافه کنند که اگر چنین باشد اشکال شما مبنی بر تجدّد و نو به نو شدن عذاب در آتش جهنم صحیح خواهد بود چرا که در این صورت آن آتش همانند آتش دنیا خواهد بود که افراد پس از گرفتار شدن آن دائماً به سوزش درآمده و یک آن هم تا هنگامی که آتش سوزاننده است نمی توانند بدان خو کنند، در حالی که آتش جهنم از سنخ آتش دنیا نیست که سوزانندگی یکنواخت داشته باشد بلکه آن به حسب گوناگونی حالات و تطوّرات افراد تغییر می کند بدین معنی که اگر شخص کفر ذاتی داشته باشد جهنم او جهنم ذاتی است و اگر کفر صفاتی داشته باشد جهنمش جهنم صفاتی و اگر کفر افعالی داشته باشد جهنم او جهنم افعالی خواهد بود. همچنان که انزل مراتب بهشت، بهشت در مرتبه ی افعالی است که شخص در دنیا کارهای نیکی انجام داده است و مستحق این رتبه گردیده است و بالاتر از آن بهشت صفاتی است که شخص علاوه بر افعال از صفات و ملکات نیکی نیز بر خوردار بوده است و بالاتر از همه ی آنها بهشت در مرتبه ی ذات است که در قرآن کریم فرمود: (فَادخُلِی فِی عِبادِی*وَادخُلِی جَنَّتِی).
  با دقّت در عرائضی که تقدیم محضر نمودیم اشکالی که در ذهن مبارکتان مطرح شده مرتفع می گردد.
  اکنون اجازه دهید در ضمن مطالب فوق به نکته دقیقی اشاره کنیم و آن اینکه در قیامت جهنمیان تمامی مراتب درجات وجودی بهشتیان را در خود دارند همچنان که تمامی بهشتیان تمامی مراتب درکات وجودی جهنمیان را دارا می باشند اما از آنجا که آتش جهنم با شعور است جهنمی را می سوزاند اما به بهشتی آسیبی وارد نمی کند بلکه بهشتی از مشاهده ی آن همه عذاب به وفور نعمتی که برایش فراهم آمده زبان شکر و حمد ثنای الهی می گشاید و در طرف مقابل نیز از آنجا که نعمت های بهشتی هم با شعورند بهشتی را از برکات و لذائذ خود بهره مند می سازند اما بهره ای از آن ها عاید جهنمی نمی شود بلکه جهنمی از مشاهده ی آن همه نعمت های آماده شده برای بهشتیان بیشتر به درد آمده و حسرت افزون تری را احساس می کند و این یکی از معانی شریف فرمایش حضرت وصی علیه السلام در نهج البلاغه است که فرمود: «انّ الجنّة حُفّت بالمکاره وانّ النار حُفّت بالشهوات» یعنی همانا بهشت در لابه لای ناراحتی ها و دوزخ در لابه لای شهوات پیچیده شده است و این است معنای آنکه فرموده اند تمامی بهشتیان باید از متن جهنم عبور کنند که مراد از این عبور کردن نیز یک عبور تکوینی حقیقی است نه عبور اعتباری مجازی، فافهم!

  منبع: شرح رساله رابطه علم ودین حضرت علّامه حسن حسن زاده آملی.
  شارح: حضرت استاد داود صمدی آملی.
  با تشکر از سایت مشکات ولایت


title: ویژگیهای شراب بهشتی در قرآن
text:
  ویژگیهای شراب بهشتی در قرآن


  در زبان فارسی، شراب به نوعی نوشیدنی الکلی اطلاق می شود که از تخمیر عصاره انگور به دست می آید و در شعر قدیم فارسی مراد از می و باده همان بوده است. ولی در زبان عربی، واژه شراب به معنی نوشیدنی و شربت است و هرگاه مقصود شراب مسکر و مستی آور باشد آن را غالبا خمر (با فتح اول و سکون دوم و سوم) می نامند. احتمالا کلمات تخمیر، مخمر، خمیر، خمره، مخمور، خمار (با ضم اول) و خمار (با فتح اول و تشدید دوم به معنی باده فروش) با خمر هم ریشه هستند. شرابخواری تا نخستین سالهای ظهور اسلام، که پیامبر اسلام در مکه بودند، هنوز ادامه داشت. در چهار سوره از قرآن کریم به مومنان وعده خمر یا شراب در بهشت داده شده است، شرابی بهشتی که مستی نمی آورد، سر درد نمی دهد، لذت بخش است، و چون مسکر یا مستی آور نیست به همین جهت با روح قوانین قرآن برای این دنیا منافات ندارد. صائب تبریزی در دو بیت زیر و خواجوی کرمانی در دو بیت بعد، با مضامین مشابه، به حلال بودن باده در بهشت بر اساس همین آیات اشاره دارند:

  جهان بهشت شد از نو بهار باده بیار *** که در بهشت حلال است باده نوشیدن
  بهشت نقد شده ست از شکوفه باده بیار *** که در بهشت حلال است جام احمر عیش
  به باغ باده گلگون چرا حرام بود *** اگر به گلشن رضوان حلال خواهد بود
  نتوان گفت که می در نظرت هست حرام *** زان که در گلشن فردوس بود باده حلال

  از پنج سوره ای که در آن ها وعده شراب بهشتی داده شده، چهار سوره اول شامل آیات مکی، قبل از هجرت پبامبر به مدینه، و سوره پنجم شامل آیات مدنی است. این پنج سوره و آیات مربوط به این قرارند:

  الف:- سوره واقعه (اشاره به روز قیامت)، آیات 18 و 19. خداوند در این سوره می فرماید: «بِأَكْوابٍ وَ أَباریقَ وَ كَأْسٍ مِنْ مَعینٍ» (واقعه،18) ترجمه: "با کوزه ها و ابریق ها و جامهایی از شراب روان که از آن سر درد نگیرند و مست نشوند ..."

  ب: سوره صافات (در صف یا رده قرار گیرندگان)، آیات 40 تا 47 خداوند در این سوره می فرماید: «إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِینَ* أُوْلَئكَ لهَُمْ رِزْقٌ مَّعْلُومٌ* فَوَكِهُ وَ هُم مُّكْرَمُونَ* فىِ جَنَّتِ النَّعِیمِ* عَلىَ سُرُرٍ مُّتَقَبِلِینَ* یُطَافُ عَلَیهِْم بِكَأْسٍ مِّن مَّعِینِ * بَیْضَاءَ لَذَّةٍ لِّلشَّرِبِینَ* لَا فِیهَا غَوْلٌ وَ لَا هُمْ عَنهَْا یُنزَفُونَ ؛ جز بندگان مخلص خدا (كه از این كیفرها بركنارند)! براى آنان [بندگان مخلص ] روزى معیّن و ویژه اى است، میوه ها (ى گوناگون پر ارزش)، و آنها گرامى داشته مى شوند ... در باغهاى پر نعمت بهشت. در حالى كه بر تختها رو به روى یكدیگر تكیه زده اند، و گرداگردشان قدحهاى لبریز از شراب طهور را مى گردانند شرابى سفید و درخشنده، و لذّتبخش براى نوشندگان شرابى كه نه در آن مایه تباهى عقل است و نه از آن مست مى شوند!. می فرماید: « بکأس من معین» و جامهایی از آب جاری، جامهایی از آشامیدنیهای جاری اما آشامیدنیهایی که تمام خوبیهای آشامیدنیها و شرابهای دنیا را دارد ولی بدیها و ضررهای آنها را ندارد، خمار، درد سر و پریدن عقل از سر دیگر ندارد: «لا یصدعون عنها و لا ینزفون» آنجا دیگر دردسر و از خود بیخود شدنی وجود ندارد (واقعه/19).

  ج: سوره مطففین (کم فروشان)، آیات 23 تا 28 خداوند در این سوره می فرماید: «عَلىَ الْأَرَائكِ یَنظُرُونَ* تَعْرِفُ فىِ وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِیمِ* یُسْقَوْنَ مِن رَّحِیقٍ مَّخْتُومٍ* خِتَمُهُ مِسْكٌ وَ فىِ ذَلِكَ فَلْیَتَنَافَسِ الْمُتَنَفِسُونَ* وَ مِزَاجُهُ مِن تَسْنِیمٍ* عَیْنًا یَشْرَبُ بهَِا الْمُقَرَّبُونَ؛ بر تختهاى زیباى بهشتى تكیه كرده و (به زیباییهاى بهشت) مى نگرند! در چهره هایشان طراوت و نشاط نعمت را مى بینى و مى شناسى! آنها از شراب (طهور) زلال دست نخورده و سربسته اى سیراب مى شوند! مهرى كه بر آن نهاده شده از مشك است و در این نعمتهاى بهشتى راغبان باید بر یكدیگر پیشى گیرند! این شراب (طهور) آمیخته با «تسنیم» است، همان چشمه اى كه مقرّبان از آن مى نوشند».

  د: سوره محمد، آیه 15 خداوند در این سوره می فرماید:«مَّثَلُ الجَْنَّةِ الَّتىِ وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِیهَا أَنهَْرٌ مِّن مَّاءٍ غَیرِْ ءَاسِنٍ وَ أَنهَْرٌ مِّن لَّبنَ ٍ لَّمْ یَتَغَیرَّْ طَعْمُهُ وَ أَنهَْرٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّرِبِینَ وَ أَنهَْرٌ مِّنْ عَسَلٍ مُّصَفًّى وَ لهَُمْ فِیهَا مِن كلُ ِّ الثَّمَرَتِ وَ مَغْفِرَةٌ مِّن رَّبهِِّمْ كَمَنْ هُوَ خَلِدٌ فىِ النَّارِ وَ سُقُواْ مَاءً حَمِیمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ؛ ترجمه: توصیف بهشتى كه به پرهیزگاران وعده داده شده، چنین است: در آن نهرهایى از آب صاف و خالص كه بدبو نشده، و نهرهایى از شیر كه طعم آن دگرگون نگشته، و نهرهایى از شراب (طهور) كه مایه لذّت نوشندگان است، و نهرهایى از عسل مصفّاست، و براى آنها در آن از همه انواع میوه ها وجود دارد و (از همه بالاتر) آمرزشى است از سوى پروردگارشان! آیا اینها همانند كسانى هستند كه همیشه در آتش دوزخند و از آب جوشان نوشانده مى شوند كه اندرونشان را از هم متلاشى مى كند؟».

  و: سوره انسان آیه 5 و 6 خداوند در این سوره می فرماید: «إِنَّ الْأَبْرارَ یَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كانَ مِزاجُها كافُوراً (5) عَیْناً یَشْرَبُ بِها عِبادُ اللَّهِ یُفَجِّرُونَها تَفْجِیراً؛ و نیكوكاران عالم (كه حضرت على و فاطمه و حسن و حسین ع و شیعیانشان به اجماع خاصه و اخبار عامه مقصودند) در بهشت از شرابى نوشند كه طبعش (در لطف و رنگ و بوى) كافور است. از سرچشمه گوارایى آن بندگان خاص خدا مى نوشند كه به اختیارشان هر كجا خواهند جارى مى شود». كلمه" عینا" اگر منصوب شده به خاطر حذف حرف جر بوده، و تقدیر آن" من عین" بوده است، ممكن هم هست به خاطر اختصاص منصوب شده، و تقدیر كلام" أخص عینا" بوده باشد یعنى نوشیدن از كاس را كه از هر كاسى نیست، بلكه آن كاس را اختصاص مى دهم به چشمه اى كه چنین و چنان است. و كلمه" شرب هم به خودى خود متعدى مى شود، و مى گویى: " شربت الماء- آب را نوشیدم"، و هم با حرف باء متعدى مى شود، و مى گویى: " شربت بالكاس- با كاسه نوشیدم" پس هر دو یك معنا را مى رساند. و اگر از نوشندگان آن كاس تعبیر به عباد اللَّه كرد، براى این بود كه اشاره كند به اینكه اگر از آن كاس مى نوشند به خاطر این است كه به زیور عبودیت آراسته شدند، و به لوازم آن عمل كردند، این معنا از سیاق فهمیده مى شود.

  و" تفجیر عین" عبارت است از شكافتن زمین براى جارى ساختن آب هاى زیر زمینى، و ما ناگزیریم در اینجا تفجیر عین را حمل كنیم بر صرف خواستن آن، چون این معنا مسلم است كه جارى ساختن چشمه هاى بهشتى نیازمند بیل و كلنگ نیست، آرى نعمت هاى بهشتى به جز خواست و اراده اهل بهشت هیچ هزینه دیگرى لازم ندارد، هم چنان كه فرمود: «لَهُمْ ما یَشاؤُنَ فِیها؛ اهل بهشت هر چه را بخواهند دارند» ( سوره ق، آیه 35). این دو آیه تنعم ابرار را بیان مى كند، كه چگونه از شراب بهشت و آخرت متنعم مى شوند، دیگران هم دو آیه مورد بحث را به همین معنا تفسیر كرده اند، و بعید نیست كه این دو آیه در مقام بیان حقیقت عمل صالح آنان بر اساس تجسم اعمال باشد، و بفهماند وفاى به نذر و اطعام طعام براى رضاى خدا ظاهرش وفا و اطعام طعام است اما باطنش نوشیدن از كاسى است كه مزاجش كافورى است، آن هم از چشمه اى كه به طور مستمر خودشان با اعمال صالح خود مى شكافند، و به زودى حقیقت عملشان در جنة الخلد برایشان ظاهر مى شود، هر چند كه در دنیا به صورت وفا و اطعام طعام است.

  در نتیجه دو آیه مورد بحث در مجراى امثال آیه («إِنَّا جَعَلْنا فِی أَعْناقِهِمْ أَغْلالًا فَهِیَ إِلَى الْأَذْقانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ؛ ما هم (چون ایشان كافر شدند) بر گردن آنها تار نخ (زنجیرهاى عذاب) نهادیم در حالى كه سر بلند كرده و چشم بر بسته اند» سوره یس، آیه 8) است. مؤید این معنا ظاهر جمله (یشربون) و جمله ( یشرب بها) است، كه مى فهماند همین حالا مشغول نوشیدنند، نه اینكه در قیامت مى نوشند، و گر نه مى فرمود " سیشربون"، و" سیشربوا بها" علاوه بر این، نوشیدن، وفا كردن، اطعام نمودن و ترسیدن، همه را در یك سیاق آورده و فرموده " یشربون، یوفون، یخافون، یطعمون" و نیز ذكر تفجیر در جمله " یُفَجِّرُونَها تَفْجِیراً" مؤید دیگرى است، براى اینكه ظهور دارد در اینكه شكافتن چشمه و جارى ساختن آب آن را با اسباب این كار انجام مى دهند، كه همان وفا و اطعام و خوف است، پس حقیقت این اعمال همان تفجیر عین است. 


title: وقود و آتش گیرانه دوزخ از نظر قرآن
text:
  وقود و آتش گیرانه دوزخ از نظر قرآن


  در دنیا اگر بخواهند انسانی را آتش بزنند، انسان که آتش نمی گیرد، باید یک ماده قابل احتراق دیگری در کار باشد، لااقل روی لباسش بنزین یا ماده قابل احتراق دیگری بریزند که وقتی آن ماده محترق می شود، این هم به تبع آن محترق بشود، یعنی این یک امری است که باید چیز دیگر فی حد ذاته قابل احتراق باشد که این به تبع آن محترق بشود. راجع به ماهیت جهنم، قرآن این مطلب را بیان می کند که اشتباه نکنید، خیال نکنید که خدا آنجا آتشهایی از ماده های دیگر تهیه کرده است ( مثل تنوری از آتش که کنده ای، هیزمی، چیزی قبلا آتش می زنند و آن را محترق می کنند ) بعد انسانی را در آنجا می اندازند. قضیه چیز دیگر است، قضیه این است که اصلا آن چیزی که محترق و ماده اصلی احتراق است خود انسان است، یعنی در آنجا آتشی از بیرون وجود انسان وجود ندارد، تمام آتشها زاییده وجود خود انسان است.

  طبق آیات قرآن وَقود و آتشگیرانه دوزخ، انسان و سنگ است. به همین جهت معنی و مفاد بسیاری از آیات دلالت دارد که آتشگیرانه جهنّم، انسان و معبودهای ساختگی است؛ همچون آیه 24، از سوره بقره :«فَإِن لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَن تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِی وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَـفِرِینَ»:«پس اگر نتوانستید سوره ای همانند سوره قرآن بیاورید ـ و هیچگاه هم نمی توانید كه بیاورید ـ بنابراین از آتشی كه آتشگیرانه آن مردم و سنگ می باشد پرهیز كنید!» و همچون آیه 6، از سوره تحریم:

  « یَـ´أَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا قُو´ا أَنفُسَكُمْ وَ أَهْلِیكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَیْهَا ملائكَةٌ غِلاَظٌ شِدَادٌ لاَ یَعْصُونَ اللَهَ مَآ أَمَرَهُمْ وَ یَفْعَلُونَ مَا یُؤْمَرُون؛ ای كسانیكه ایمان آورده اید! خودتان و اهل خودتان را از آتشی حفظ كنید كه آتشگیرانه آن، مردم و سنگ است؛ و بر آن آتش فرشتگان تند و خشن و غلیظ و شدید گماشته شده اند كه أبداً درباره اوامری كه از جانب خدا به آنها می شود مخالفت نمی كنند، و آنچه را كه به آنها امر شود انجام می دهند» و همچون آیه 10، از سوره آل عمران:

  «إِنَّ الَّذِینَ كَفَرُوا لَن تُغْنِیَ عَنْهُمْ أَمْوَ لُهُمْ وَ لآ أَوْلَـدُهُم مِنَ اللَهِ شَیْـًا وَ أُولَـئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّار»ِ: «آنانكه كافر شده اند، نه اموال آنها و نه اولاد آنها، ایشان را بی نیاز از خدا به هیچ وجهی نمی كند؛ و ایشان البتّه آتشگیرانه دوزخند».

  و هم چون آیه 98، از سوره أنبیاء:« إِنَّكُمْ وَ مَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَ رِدُونَ؛ به درستی كه حقّاً شما خودتان، و آنچه غیر از خدا می پرستید، همگی خار و خاشاك و موادّی هستید كه برای جهنّم است؛ و شما در جهنّم ورود خواهید نمود» البتّه معلوم است كه انسان كه در آتش می رود و به جهنّم می افتد برای آنست كه عصیان خدا را نموده است و از یاد او غافل شده و او را فراموش و نسیان كرده است، كه این عنوان همان محجوبیّت است كه عین آتش و عین دوزخ است لیكن باید دید به چه علّت سنگ ها نیز در جهنّم می روند؟ (و البتّه باز معلوم است كه مراد از حجاره و سنگ، همان أصنام و بت هائی است كه می تراشیدند و پرستش می كردند.) چون نفس چوب و گل و سنگ و سایر اشیائی كه با آن بت می تراشند كه گناهی ندارند كه مستوجب آتش باشند؛ ولیكن با مختصر تأمّل در این آیات به دست می آید كه آنچه در جهنّم می رود و مستحقّ آتش است مَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَهِ است، یعنی نفس معبودی غیر از خداوند تبارك و تعالی و معبودیّت مِن دون الله پرورده ذهن و فكر شخص عبادت كننده و بت پرست است؛ آن جهت و آن حیثیّت در آتش می سوزد.

  و بنابراین نفس انسان و آنچه متولّد و زائیده نفس اوست از همان تخیّل موهومی معبود غیر از خدا، در جهنّم می رود و می سوزد؛ و همان، آتش افروز یعنی آتشگیرانه دوزخ است. و اصنام و بت ها گرچه خود گهنكار نیستند، ولی صورت تخیّلی آنها در ذهن عبادت كنندگانشان به عنوان معبودیّت، خطا و گناه است؛ و آن صورت تخیّلیّه باید بسوزد زیرا كه معبود سِوَی الله است. أفراد صالحی كه معبود واقع شده اند، حصب جهنّم نیستند و امّا اگر آن معبودها دارای نفس ناطقه و اراده و اختیار باشند، و خودشان دعوت به عبادت نموده باشند، مانند فراعنه مصر، و قیاصره(قیصرهای) روم، و خواقین(خاقانهای ) چین، و سلاطین و شاهنشهان ایران كه مردم را به عبودیّت و عبادت خود می خوانده اند، و عملاً خود را فعّالِ مایَشاء و حاكم ما یُرید می دانستند؛ معلوم است كه نفس آنها نیز معبود مِن دونِ اللَه است و باید در آتش برود و بسوزد.

  و امّا بعضی از معبودها دارای نفس ناطقه و اراده می باشند ولی أبداً مردم را به عبودیّت خود دعوت نكرده اند، بلكه مردم خود كوركورانه آنان را معبود پنداشته و برای آنان شائبه ربوبیّت قائلند؛ گرچه خود آنان از این پندار مردم سخت در انكار و ستیز باشند. هم چون ملائكه كه بعضی آنها را می پرستیدند و دختران خدا می دانستند. و همچون حضرت عیسی بن مریم و حضرت عُزَیر، كه دامنشان از لَوث دعوت به عبودیّت خود پاك بود و از این عبادت مردم بیزار و متنفّر بودند، زیرا كه لازمه مقام قرب و خلوص آنهاست كه خود را معبود ندانند؛ ولی مردم پس از آنها خود به خود گرایش به عبادت كردن و مستقلّ در امور دانستن آنها نموده، نصاری قائل به الوهیّت مسیح شدند و یا او را پسر خدا و یا ثالثُ ثلاثه دانستند، و یهود عُزیر را پسر خدا پنداشتند و او را معبود قرار داده و عبادت كردند.

  آیا طبق آیه شریفه، باید نفس آنان نیز چون معبود مِن دونِ الله هستند در آتش بسوزد؟ حاشا و كلاّ. این معبودیّت از ناحیه آنان نیست؛ مردم آنها را معبود دانسته اند، و ایشان در این امر نازیبای مردم سهیم و شریك نبوده اند، به چه گناهی و به چه خطائی باید در آتش روند؟ و لذا برای روشن شدن این معنی، بعد از آیه وارده در سوره أنبیاء، پس از ذكر دو آیه (« لَوْ كَانَ هَـ´ؤُلآءِ ءَالِهَةً مَا وَرَدُوهَا وَ كُلٌّ فِیهَا خَـلِدُونَ * لَهُمْ فِیهَا زَفِیرٌ وَ هُمْ فِیهَا لاَ یَسْمَعُونَ؛ اگر هرآینه ایشان خدایانی بودند، البتّه در جهنّم وارد نمیشدند، ولی همگی در جهنّم وارد شونده هستند. از برای آنان در جهنّم ناله و فریادی است، و آنان در جهنّم چیزی را نمی شنوند» آیه 99 و 100، از سوره الانبیآء) می فرماید: « إِنَّ الَّذِینَ سَبَقَتْ لَهُم مِنَّا الْحُسْنَی ´ أُولَـئِكَ عَنْهَا مُبْعَدُونَ؛ و آنانكه درباره ایشان وعده خوبی و سعادت و وعده به بهشت از جانب ما پیشی گرفته است و چنین وعده ای داده شده است، آنان از جهنّم دور گردیده شده اند» ( آیه 101، از سوره الانبیآء).

  یعنی عزیر و عیسی و فرشتگان و نظائر آنها كه از عِبادالله الصّالحین هستند، و درباره آنها از طرف خداوند خلوص و اخلاص و قرب و صحّت عمل و گفتار و عدم شائبه دعوای ربوبیّت و أنانیّت مقرّر و معیّن گشته است؛ از این قاعده مستثنی هستند، و آنان حَصَب جهنّم و خار و خاشاك و موادّ سوخت دوزخ نخواهند بود. شیخ طبرسی آورده است كه چون آیه: «إِنَّكُمْ وَ مَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَ رِدُونَ» نازل شد، عبدالله بن زِبَعْرَی (در «الكنی و الالقاب » ج 1، ص 283 ) به نزد رسول خدا صلّی الله علیه وآله وسلّم آمد و گفت: ای محمّد! آیا تو چنین نمی پنداشتی كه عُزیر مرد صالحی بوده است ؟! و عیسی مرد صالحی بوده است !؟ و مریم زن صالحه ای بوده است ؟! رسول الله فرمود: آری! ابن زِبَعرَی گفت: اینان معبودهائی غیر از خدا هستند! و بنابراین در آتشند!؟ خداوند این آیه را فرستاد: «إِنَّ الَّذِینَ سَبَقَتْ لَهُم مِنَّا الْحُسْنَی ´ أُولَـئِكَ عَنْهَا مُبْعَدُونَ». یعنی عیسی و عزیر و مریم و ملائكه ای كه مورد پرستش مردم واقع شدند، و ایشان این امر را ناپسند و ناخوشایند داشتند؛ از جمله: وَ مَا یَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَهِ استثناء شده اند.

  و البتّه لفظ استثناء در روایت نیست، و از كلام خود شیخ طبرسی است؛ و آنچه مفاد روایت است آنستكه ایشان از مصداق آیه شریفه: الَّذِینَ سَبَقَتْ لَهُم مِنَّا الْحُسْنَی بوده، و بنابراین از جهنّم دورند. و از اینجا می توان با دقّت عقلی، موضوع مهمّی را استنتاج نمود، و آن اینست كه اُصولاً در آیه استثنائی نیست. و بیان این مطلب آنست كه در أحكام عقلیّه و یا قوانین و أحكام شرعیّه كه مبتنی بر اصول عقلیّه است استثناء معنی ندارد؛ و اگر جائی دیدیم كه به صورت استثناء بود، این فقط صورت است و در حقیقت استثناء نیست.

  مَعبودِ مِن دونِ اللَه، باید حصب جهنّم باشد؛ این قابل استثناء نیست. هر چیزی كه جز خداست باید در آتش رود و آتش افروزِ آن باشد، زیرا كه جهنّم از این آتش افروزها تشكیل شده است ، و اگر اینها نبودند دوزخی نبود. عیسی بن مریم و عزیر و مریم و فرشتگان ، اصل وجود و نفوس ، و أعمال و كردارشان همه پاك و طاهر است و أبداً جهنّمی نیست؛ ولی صورت تخیّلیّه از آنها را كه مردم در اذهان و افكار خود آورده و آن را پرستیدند ـ و آن صورت تخیّلیّه ربطی به آنها ندارد، زیرا كه قائم به اذهان و نفوس عبادت كنندگان است ـ باید بسوزد و محو و نابود گردد. و عجیب است تعبیر قرآن كریم كه می فرماید: «وَ مَا تَعْبُدُونَ» كه معبودیّتِ آنان را به نفوس عابدین قائم می داند. و این اصل مهمّی است كه در بسیاری از معارف إلهیّه كه بصورت استثناء است مفید فائده و مثمر ثمر خواهد بود.


title: اگر در بهشت زاد و ولد نیست وجود غریزه جنسی چه توجیحی دارد
text:
  ●سوال:
  اگر در بهشت زاد و ولد نیست وجود غریزه جنسی چه توجیحی دارد؟ 



  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی

  آنچه در مورد بهشت و نعمت های آن می توان گفت این است که در آنجا هر آنچه انسان اراده کند و برایش لذت بخش باشد ، مهیا است . خداوند در قرآن کریم چنین می فرماید : لَكُمْ فِيهَا مَا تَشتَهِي أَنفُسكُمْ وَ لَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ‏ (1) شما دربهشت هر چه دلتان بخواهد و بلكه هر چه طلب كنيد در اختيار خواهيد داشت .
  این آیه نشانگر آن است که آنچه برای انسان ها مطلوب و خوش آیند است ، در بهشت خواهد بود و از آنجایی که یکی از لذت ها نیز امور جنسی است ، این امور به صورت حلال و مشروع در بهشت در اختیار بهشتیان خواهد بود و لزوما به منظور تولید مثل نیست .

  موفق باشید


  1.فصلت 31 



  ●پاسخی دیگر:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی
  در مورد اینکه در بهشت زاد و ولد نیست ، تصریحی در قرآن کریم وجود ندارد بلکه با توجه به اینکه اگر تولد یک فرزند به مانند آن چیزی که در دنیا رخ میدهد ،باشد ، مستلزم آن است که آن بشر دارای رشد و آموزش باشد و بعد مورد امتحان الهی قرار بگیرد و در نهایت به سعادت و یا شقاوت برسد . با توجه به اینکه جهان دیگر محل جزا و پاداش است نه آزمون و امتحان ، به نظر صحیح نیست که در آن جهان کودکی با این شرایط به دنیا بیاید .

  موفق باشید 


title: نعمت های بهشتی
text:
  نعمت های بهشتی


  ●پرسش:
  اگر قبول كنيم در بهشت فارق از نياز به زادو ولد داشتن غريزه جنسي وجود دارد يا ميل به غذا خوردن همچنان وجود دارد بايد بپذيريم كه آنجا هم به نوعي محدوديت وجود دارد چرا كه وجود نياز از وجود محدوديت و عاجز بودن نشئت ميگيرد . از كارشناسان و پاسخ ياران تقاضا مي شود توضييح بفرمايند.



  ●جواب:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی

  -دوست گرامی انسان موجودی محدود است و طبیعتا این محدود بودن برای او نیازهایی را پدید می آورد . رفتن به بهشت به معنای آن نیست که ما موجوداتی بی نهایت خواهیم شد (زیرا در این صورت دیگر انسان نخواهیم بود) بهشت مکانی است که خداوند تمام نعمت های خود را برای بشر ، در آن مهیا کرده است . به عبارت دیگر چنانچه در آیه شریفه که قبلا ذکر شد ، آمده است ، هرآنچه بخواهید و طلب کنید ، در بهشت وجود دارد . با توجه به این مطالب ، امور لذت بخش ، در بهشت وجود دارد . که یکی از آنها نیز امور جنسی است . به بیان دیگر ما همیشه نیازمند خداوند هستیم و اوست که نیازهای ما را برطرف می کند و ما را از نعمت های خود بهره مند می سازد . خداوند نعمت های فراوان و ما فوق تصوری را برای بندگان در بهشت اعطا خواهد کرد .

  - مطلب دیگر اینکه در بهشت نعمت های مختلفی اعطا می شود که هر فردی متناسب با مقام و منزلتی که دارد از آنها بهره مند می شود . به نظر می رسد لذت های جنسی از پایین ترین نوع نعمت های بهشتی باشند و در این بین اموری وجود دارند که به مراتب ارزشمند تر هستند به طوری که خداوند در قرآن رضوان و رضای خود را از دیگر نعمت های بهشتی مهم تر معرفی می کند : وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنينَ وَ الْمُؤْمِناتِ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها وَ مَساکِنَ طَيِّبَةً في‏ جَنَّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَکْبَرُ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ (1) خداوند به مردان و زنان باایمان ، باغهایی از بهشت وعده داده که نهرها از زیر درختانش جاری است جاودانه در آن خواهند ماند و مسکن های پاکیزه ای در بهشتهای جاودان ( نصیب آنها ساخته ) و ( خشنودی و ) رضای خدا ، ( از همه اینها ) برتر است و پیروزی بزرگ ، همین است!
  مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر این آیه كلامی دارد كه حاصل آن چنین است:
  «ممكن است وجه این‎كه كلمه «رضوان» به صورت نكره آورده شده است، اشاره به عظمت رضای الهی باشد كه فوق تصور انسان است. و نیز ممكن است مقصود از آن بیان برتری رضای خداوند از سایر نعمت‎های بهشتی باشد. گواه بر این مطالب، جمله ـ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ ـ است كه رستگاری را منحصر در «رِضوان الله» می‎داند؛ زیرا پاداش‎های بهشتی نیز در پرتو رضایت خداوند، ‌نعمت محسوب می‎شوند، و گرنه لذت بدون محبت و رضای خداوند، نعمت نخواهد بود» (2)

  موفق باشید

  1. توبه - 72
  2.المیزان، ج 9، ص 339. 


title: آیا هیچ یک از شیعیان به دوزخ نمی روند
text:
  آیا هیچ یک از شیعیان به دوزخ نمی روند؟!


  ●سوال:
  من در حین مطالعه به حدیثی از حضرت زهرا(س) برخوردم که می فرمودند:«گناهان شیعیان ما در برزخ از میان می رود» من به صحت این حدیث اطمینان ندارم ولی اگر درست باشد احتمالا در برزخ شفاعت وجود نخواهد داشت برای اینکه ما در برزخ عذاب گناهان دنیویمان را ببینیم وبدون گناه وارد عرصه ی محشر شویم وبعد وارد بهشت شویم به در این صورت هیچ یک از شیعیان به دوزخ نمی روند؟!



  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب

  از مسائل پيرامونى موضوع شفاعت اين است كه شفاعت چه هنگام تحقّق مى‏ پذيرد و اثر مى‏ بخشد و انسان را از كيفر الهى مى‏ رهاند. برخى مفسّران بر آن‏اند كه شفاعت، يا در واپسين منزل قيامت صورت مى‏ گيرد و گناهكاران را از كيفر مى‏رهاند و يا پس از آنكه پاى در كيفر مى‏ نهند، آنان را نجات مى‏ بخشد؛ امّا در عالم برزخ و منازل پيش از حساب، اثربخشى ندارد؛ چنان كه در برخى روايات آمده است كه شيعيان به شفاعت پيامبر صلی الله علیه و آله و اهل بیتش علیهم السلام در قيامت، به بهشت مى‏روند و آنان مى‏بايد براى برزخ هراسناك باشند كه شفاعت بدانجا راه ندارد.[1]

  امّا برخى روايات نيز نشان مى‏ دهند كه پيامبر صلی الله علیه و آله و ائمۀ اطهار علیهم السلام پس از مرگ در عالم برزخ و قيامت حضور مى‏ يابند و پيروان خويش را يارى مى‏ دهند. مراد از اين گونه يارى، شفاعت نيست؛ بلكه تصرّفاتى است كه خداوند بدانان بخشيده است.[2]

  در اين ميان نيز برخى دانشمندان معتقدند كه شفاعت به همه مراحل پس از مرگ راه دارد؛ ولى جايگاه مهم و اصلى‏اش، قيامت است؛ آن گاه كه آدمى در آستانه كيفر الهى است.[3][4]

  اما در رابطه با اینکه شیعه وارد جهنم نمی شود به این روایت توجه فرمائید:
  در تفسير امام حسن عسکري عليه‏ السلام آمده است:... مردي به همسرش گفت، نزد فاطمه دختر رسول‏الله صلي الله عليه و آله و سلم برو و سوال کن آيا من از شيعيان وي هستم با خير؟ آن زن (خدمت حضرت رفت) و سوال کرد. حضرتش فرمود: به شوهرت بگو:
  «ان کنت تعمل بما امرناک، و تنهي عما زجرناک عنه، فانت من شيعتنا، و الا فلا»؛ اگر به دستورات ما عمل مي‏کني و از منهيات ما مي‏پرهيزي، از شيعيان ما هستي،وگرنه شيعه ما نيستي.

  آن زن بازگشت و پاسخ را به شوهرش رساند. مرد گفت: واي بر من! کيست که هيچ گناه نکند و از خطا دوري کند، بنابراين من در آتش جهنم جاودانه خواهم بود. زيرا کسي که شيعه آنان نباشد، هميشه در آتش است. آن زن بازگشت و گفتار شوهرش را به فاطمه عليهاالسلام رساند.

  حضرت فاطمه علیها السلام فرمود: به او بگو: اين گونه نيست شيعيان ما از برجستگان اهل بهشت هستند، ولي از محبين ما و محبين محبين ما و دشمنان دشمنان ما و هر کسي که به قلب و زبان تسليم ما باشد، ولي اوامر و نواهي ما را در اموري که آنان را به هلاکت (و سوء عاقبت) مبتلا مي‏کند، مخالفت نمايد، وارد بهشت مي‏شود، اما بعد از آنکه از گناهانشان طاهر شوند (يا به واسطه گرفتاري به بلاها و مصائب {در دنيا}، و يا به انواع شدائد و سختيها در عرصات قيامت، و يا به عذاب جهنم در طبقه بالاي آن) تا اينکه ما به محبت خود، آنان را از جهنم نجات مي‏دهيم و (در بهشت) به نزد خود مي‏بريم.[5] (خلاصه آنکه: نجات نهايي آنان به واسطه محبت به ماست).

  بنابراین اگر آتشی در قیامت شامل برخی از محبین اهل بیت علیهم السلام گردد باید توجه نمود که گناهان آنها به گونه ای بوده که در برزخ پاک نشده اند؛ لذا گرفتار آتش جهنم شده اند، اما آتشی که درطبقات بالا است و دیگر اینکه محب اگر در آتش هم گرفتار گردد برای همیشه نخواهد بود و بالاخره شامل لطف الهی خواهد گردید و با شفاعت به بهشت راه می یابد.

  موفق باشید.

  ----------------------

  [1].بحارالانوار، 6/ 214 و 267:« والله ما أخاف عليكم إلا البرزخ؛ امام صادق علیه السلام فرمود: به خدا سوگند من بر شما نمى‏ ترسم مگر از برزخ، چون وقتى كار دست ما بيفتد، ما به شما اولى خواهيم بود».

  [2].الميزان، 1/ 174:« أما نشأة البرزخ و ما يدل على حضور النبي ع و الأئمة ع عند الموت و عند مساءلة القبر و إعانتهم إياه على الشدائد كما سيأتي في قوله تعالى: «وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ»: النساء- 158، فليس من الشفاعة عند الله في شي‏ء و إنما هو من سبيل التصرفات و الحكومة الموهوبة لهم بإذن الله سبحانه».

  [3].پيام قرآن، 6/ 529؛ شفاعت، 181

  [4].فرهنگ شیعه، ص306.

  [5]. بحارالانوار، ج 68، ص 155، روايت 11.


title: آیا میدانید جهنم چگونه جایی است
text:
  آیا میدانید جهنم چگونه جایی است؟ آیا تابحال هیچ تصور ذهنی ازآنجا داشته اید؟


  آیاتی که تقدیم می شود تقریبا شامل تمامی آیاتی است که در قرآن به جهنم اشاره شده و بصورت خاصی مرتب گردیده است.
  توصیه میشود فقط ترجمه های فارسی را پشت سر هم و تا به آخر بخوانید.
  ---------------------------------------------------------------------

  إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا بِآیاتِنَا سَوْفَ نُصْلِیهِمْ نَاراً کُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُوداً غَیرَهَا لِیذُوقُوا الْعَذَابَ إِنَّ اللّهَ کَانَ عَزِیزاً حَکِیما (56)

  کسانی که به آیات ما کافر شدند، بزودی آنها را در آتشی وارد می کنیم که هرگاه پوست های تنشان (در آن) بریان گردد (و بسوزد)، پوست های دیگری به جای آن قرار می دهیم، تا کیفر (الهی) را بچشند. خداوند، توانا و حکیم است

  نسا / 56
  -------------
  یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَیْهَا مَلاَئِکَةٌ غِلاَظٌ شِدَادٌ لاَ یَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَیَفْعَلُونَ مَا یُؤْمَرُونَ (6)

  ای کسانی که ایمان آورده اید! خود و خانواده خویش را از آتشی که هیزم آن انسان ها و سنگ هاست نگاه دارید، آتشی که فرشتگانی بر آن گمارده شده که خشن و سختگیرند و هرگز فرمان خدا را مخالفت نمی کنند و آنچه را فرمان داده شده اند (بطور کامل) اجرا می نمایند.

  تحریم / 6
  -------------
  وَسِیقَ الَّذِینَ کَفَرُوا إِلَی جَهَنَّمَ زُمَراً حَتَّی إِذَا جَاؤُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَآب ها وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ یَأْتِکُمْ رُسُلٌ مِنکُمْ یَتْلُونَ عَلَیْکُمْ آیَاتِ رَبِّکُمْ وَیُنذِرُونَکُمْ لِقَاءَ یَوْمِکُمْ هذَا قَالُوا بَلَی وَلکِنْ حَقَّتْ کَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَی الْکَافِرِینَ (71)

  و کسانی که کافر شدند گروه گروه به سوی جهنم رانده می شوند، وقتی به دوزخ می رسند، درهای آن گشوده می شود و نگهبانان دوزخ به آنها می گویند: « آیا رسولانی از میان شما به سویتان نیامدند که آیات پروردگارتان را برای شما بخوانند و از ملاقات این روز شما را بر حذر دارند؟: آری، (پیامبران آمدند و آیات الهی را بر ما خواندند، و ما مخالفت کردیم.) ولی فرمان عذاب الهی بر کافران مسلم شده است. »

  قِیلَ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا فَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ (72)

  به آنان گفته می شود: « از درهای جهنم وارد شوید، جاودانه درآن بمانید، چه بد جایگاهی است جایگاه متکبران!»

  زمر / 71 - 72
  --------------
  وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعینَ (43)

  و دوزخ، میعادگاه همه آنهاست.

  لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِّکُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُومٌ (44)

  هفت در دارد، و برای هر دری، گروه معینی از آنها تقسیم شده اند.

  حجر / 43 – 44
  ----------------
  فَوَرَبِّکَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّیَاطینَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِیّا (68)

  سوگند به پروردگارت که همه آنها را همراه با شیاطین در قیامت جمع می کنیم، سپس همه را در حالی که به زانو درآمده اند گرداگرد جهنم حاضر می سازیم.

  ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن کُلِّ شِیعَةٍ أَیُّهُمْ أَشَدُّ عَلَی الرَّحْمنِ عِتِیّا (69)

  سپس از هر گروه و جمعیتی، کسانی را که در برابر خداوند رحمان از همه سرکش تر بوده اند، جدا می کنیم.

  ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِینَ هُمْ أَوْلَی بِهَا صِلِیّا (70)

  بعد از آن، ما بخوبی از کسانی که برای سوختن در آتش سزاوارترند، آگاه تریم.

  وَإِن مِّنکُمْ إِلَّا وَارِدُهَا کَانَ عَلَی رَبِّکَ حَتْماً مَقْضِیّا (71)

  و همه شما (بدون استثنا) وارد جهنم می شوید، این امری است حتمی و قطعی بر پروردگارت.

  ثُمَّ نُنَجِّی الَّذِینَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِینَ فِیهَا جِثِیّا (72)

  سپس آنها را که تقوا پیشه کردند از آن رهایی می بخشیم، و ظالمان را در حالی که (از ضعف و ذلت) به زانو درآمده اند در آن رها می سازیم.

  مریم / 68 – 72
  ----------------
  یَوْمَ یُدَعُّونَ إِلَی نَارِ جَهَنَّمَ دَعّا (13)

  در آن روز که آنها را به زور به سوی آتش دوزخ می رانند.

  هذِهِ النَّارُ الَّتِی کُنتُم بِهَا تُکَذِّبُونَ (14)

  (به آنها می گویند): این همان آتشی است که آن را انکار می کردید!

  أَفَسِحْرٌ هذَا أَمْ أَنتُمْ لاَ تُبْصِرُونَ (15)

  آیا این سحر است یا شما نمی بینید؟!

  اصْلَوْهَا فَاصْبِرُوا أَوْ لاَ تَصْبِرُوا سَوَاءٌ عَلَیْکُمْ إِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ (16)

  در آن وارد شوید و بسوزید، می خواهید صبر کنید یا نکنید، برای شما یکسان است، چرا که تنها به اعمالتان جزا داده می شوید!

  طور / 13 – 16
  ---------------
  بَلْ کَذَّبُوا بِالسَّاعَةِ وَأَعْتَدْنَا لِمَن کَذَّبَ بِالسَّاعَةِ سَعِیرا (11)

  بلکه آنان قیامت را تکذیب کرده اند، و ما برای کسی که قیامت را تکذیب کند، آتشی شعله ور و سوزان فراهم کرده ایم!

  إِذَا رَأَتْهُم مِن مَکَانٍ بَعِیدٍ سَمِعُوا لَهَا تَغَیُّظاً وَزَفِیرا (12)

  هنگامی که این آتش، آنان را از مکانی دور ببیند، صدای وحشتناک و خشم آلودش را که با نفس زدن شدید همراه است می شنوند.

  وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَکَاناً ضَیِّقاً مُقَرَّنِینَ دَعَوْا هُنَالِکَ ثُبُورا (13)

  و هنگامی که در جای تنگ و محدودی از آن افکنده شوند درحالی که در غل و زنجیرند، فریاد واویلای آنان بلند می شود!

  لاَ تَدْعُوا الْیَوْمَ ثُبُوراً وَاحِداً وَادْعُوا ثُبُوراً کَثِیرا (14)

  (به آنان گفته می شود): امروز یک بار واویلا نگویید، بلکه بسیار واویلا بگویید!

  فرقان / 11 – 14
  -----------------
  خُذُوهُ فَغُلُّوهُ (30)

  او را بگیرید و دربند و زنجیرش کنید!

  ثُمَّ الْجَحِیمَ صَلُّوهُ (31)

  سپس او را در دوزخ بیفکنید!

  ثُمَّ فِی سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعاً فَاسْلُکُوهُ (32)

  بعد او را به زنجیری که هفتاد ذراع است ببندید،

  إِنَّهُ کَانَ لاَ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِیمِ (33)

  چرا که او هرگز به خداوند بزرگ ایمان نمی آورد،

  وَلاَ یَحُضُّ عَلَی طَعَامِ الْمِسْکِینِ (34)

  و هرگز مردم را بر اطعام مستمندان تشویق نمی نمود،

  فَلَیْسَ لَهُ الْیَوْمَ هَاهُنَا حَمِیمٌ (35)

  و از این رو امروز هم در اینجا یار مهربانی ندارد،

  وَلاَ طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِینٍ (36)

  و نه طعامی، جز از چرک و خون.

  حاقه / 30 – 36
  ----------------
  أَذلِکَ خَیْرٌ نُّزُلاً أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ (62)

  آیا این (نعمت های جاویدان بهشتی) بهتر است یا درخت (نفرت انگیز) زقوم؟!

  إِنَّا جَعَلْنَاهَا فِتْنَةً لِّلظَّالِمِینَ (63)

  ما آن را مایه درد و رنج ظالمان قرار دادیم.

  إِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِی أَصْلِ الْجَحِیمِ (64)

  آن درختی است که از قعر جهنم می روید.

  طَلْعُهَا کَأَنَّهُ رُؤُوسُ الشَّیَاطِینِ (65)

  شکوفه آن مانند سرهای شیاطین است.

  فَإِنَّهُمْ لَآکِلُونَ مِنْهَا فَمَالِؤُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ (66)

  آنها (مجرمان) از آن می خورند و شکم ها را از آن پر می کنند.

  ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَیْهَا لَشَوْباً مِنْ حَمِیمٍ (67)

  سپس روی آن آب داغ متعفنی می نوشند.

  صافات / 62 – 67
  ------------------
  إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ (43)

  مسلما درخت زقوم،

  طَعَامُ الْأَثِیمِ (44)

  غذای گنهکاران است،

  کَالْمُهْلِ یَغْلِی فِی الْبُطُونِ (45)

  همانند فلز گداخته در شکم ها می جوشد،

  کَغَلْیِ الْحَمِیمِ (46)

  جوششی همچون آب سوزان!

  خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَی سَوَاءِ الْجَحِیمِ (47)

  این کافر مجرم را بگیرید و به میان دوزخ پرتابش کنید.

  ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِیمِ (48)

  سپس بر سر او عذاب جوشان بریزید.

  ذُقْ إِنَّکَ أَنتَ الْعَزِیزُ الْکَرِیمُ (49)

  بچش که (به پندار خود) بسیار قدرتمند و محترم بودی!

  إِنَّ هذَا مَا کُنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ (50)

  این همان چیزی است که پیوسته در آن تردید می کردید.

  دخان / 43 – 50
  -----------------
  تَصْلَی نَاراً حَامِیَةً (4)

  و در آتش سوزان وارد می گردند،

  تُسْقَی مِنْ عَیْنٍ آنِیَةٍ (5)

  از چشمه ای بسیار داغ به آنان می نوشانند،

  لَیْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِیعٍ (6)

  غذایی جز از ضریع (خار خشک تلخ و بدبو) ندارند،

  لاَ یُسْمِنُ وَلاَ یُغْنِی مِن جُوعٍ (7)

  غذایی که نه آنها را فربه می کند و نه از گرسنگی می رهاند.

  غاشیه / 4 – 7
  ----------------
  إِذَا أُلْقُوا فِیهَا سَمِعُوا لَهَا شَهِیقاً وَهِیَ تَفُورُ (7)

  هنگامی که در آن افکنده شوند صدای وحشتناکی از آن می شنوند، و این در حالی است که پیوسته می جوشد!

  تَکَادُ تَمَیَّزُ مِنَ الْغَیْظِ کُلَّمَا أُلْقِیَ فِیهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ یَأْتِکُمْ نَذِیرٌ (8)

  نزدیک است (دوزخ) از شدت غضب پاره پاره شود، هر زمان که گروهی درآن افکنده می شوند، نگهبانان دوزخ از آنها می پرسند: « مگر بیم دهنده الهی به سراغ شما نیامد؟! »

  ملک / 7 – 8
  --------------
  ... نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِن مَزِیدٍ (30)

  ... به جهنم می گوییم: « آیا پر شده ای؟! » و او می گوید: « آیا افزون بر این هم هست؟! »

  ق / 30
  --------
  ... وَیُسْقَی مِن مَّاءٍ صَدِیدٍ (16)

  ... و از آب بدبوی متعفنی نوشانده می شود.

  یَتَجَرَّعُهُ وَلاَ یَکَادُ یُسِیغُهُ وَیَأْتِیهِ الْمَوْتُ مِن کُلِّ مَکَانٍ وَمَا هُوَ بِمَیِّتٍ وَمِن وَرآئِهِ عَذَابٌ غَلِیظٌ (17)

  بزحمت جرعه جرعه آن را سر می کشد، و هرگز حاضر نیست به میل خود آن را بیاشامد، و مرگ از هر جا به سراغ او می آید، ولی با این همه نمی میرد، و به دنبال آن، عذاب شدیدی است!

  ابراهیم / 16 – 17
  -------------------
  یَوْمَ یُحْمَی عَلَیْهَا فِی نَارِ جَهَنَّمَ فَتُکْوَی بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هذَا مَا کَنَزْتُمْ لأَنْفُسِکُمْ فَذُوقُوا مَاکُنْتُمْ تَکْنِزُونَ (35)

  در آن روز که آن را در آتش جهنم، گرم و سوزان کرده، و با آن صورت ها و پهلوها و پشت هایشان را داغ می کنند، (و به آنها می گویند): این همان چیزی است که برای خود اندوختید (و گنجینه ساختید!) پس بچشید چیزی را که برای خود می اندوختید!

  توبه / 35
  ----------
  إِنَّ جَهَنَّمَ کَانَتْ مِرْصَادا (21)

  مسلما جهنم کمینگاهی است بزرگ،

  لِلطَّاغِینَ مَآبَا (22)

  و محل بازگشتی برای طغیانگران.

  لاَبِثِینَ فِیهَا أَحْقَابا (23)

  مدت های طولانی درآن می مانند.

  لَا یَذُوقُونَ فِیهَا بَرْداً وَلاَ شَرَابا (24)

  در آنجا نه چیز خنکی می چشند و نه نوشیدنی گوارایی،

  إِلَّا حَمِیماً وَغَسَّاقا (25)

  جز آبی سوزان و مایعی از چرک و خون.

  نباء / 21 – 25
  ---------------
  هذَا فَلْیَذُوقُوهُ حَمِیمٌ وَغَسَّاقٌ (57)

  این نوشابه« حمیم » و « غساق » است (دو مایع سوزان و تیره رنگ) که باید از آنها بچشند!

  ص / 57
  ---------
  لَهُم مِن جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِن فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ وَکَذلِکَ نَجْزِی الظَّالِمِینَ (41)

  برای آنها بستری از (آتش) دوزخ، و روی آنها پوشش هایی (از آن) است، و اینچنین ظالمان را جزا می دهیم.

  اعراف / 41
  ------------
  تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ النَّارُ وَهُمْ فِیهَا کَالِحُونَ (104)

  شعله های سوزان آتش به صورت هایشان نواخته می شود، و در دوزخ چهره ای عبوس دارند.

  مومن / 104
  -------------
  وَنَادَی أَصْحَابُ النَّارِ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِیضُوا عَلَیْنَا مِنَ الْمَاءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَکُمُ اللّهُ قَالُوا إِنَّ اللّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَی الْکَافِرِینَ (50)

  و دوزخیان، بهشتیان را صدا می زنند که: « (محبت کنید و) مقداری آب، یا از آنچه خدا به شما روزی داده، به ما ببخشید.» آنها (در پاسخ) می گویند: « خداوند اینها را بر کافران حرام کرده است. »

  اعراف / 50
  ------------
  إِذِ الْأَغْلاَلُ فِی أَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلاَسِلُ یُسْحَبُونَ (71)

  در آن هنگام غل و زنجیرها بر گردن آنان قرار گرفته و آنها را می کشند،

  فِی الْحَمِیمِ ثُمَّ فِی النَّارِ یُسْجَرُونَ (72)

  و در آب جوشان وارد می کنند، سپس در آتش دوزخ افروخته می شوند!

  مومن / 71 – 72
  ------------------
  وَقَالَ الَّذِینَ فِی النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّکُمْ یُخَفِّفْ عَنَّا یَوْماً مِنَ الْعَذَابِ (49)

  و آنها که در آتشند به ماموران دوزخ می گویند: « از پروردگارتان بخواهید یک روز عذاب را از ما بردارد. »

  قَالُوا أَوَلَمْ تَکُ تَأْتِیکُمْ رُسُلُکُم بِالْبَیِّنَاتِ قَالُوا بَلَی قَالُوا فَادْعُوا وَمَا دُعَاءُ الْکَافِرِینَ إِلَّا فِی ضَلَالٍ (50)

  آنها می گویند: « آیا پیامبران شما دلایل روشن برایتان نیاوردند؟ » می گویند: « آری » آنها می گویند: « پس هر چه می خواهید (خدا را) بخوانید، ولی دعای کافران (به جایی نمی رسد و) جز در ضلالت نیست. »

  مومن / 40
  ------------
  وَنَادَوْا یَامَالِکُ لِیَقْضِ عَلَیْنَا رَبُّکَ قَالَ إِنَّکُم مَّاکِثُونَ (77)

  آنها فریاد می کشند: « ای مالک دوزخ! (ای کاش) پروردگارت ما را بمیراند (تا آسوده شویم) » می گوید: « شما در این جا ماندنی هستید. »

  زخرف / 77
  --------------
  وَالَّذِینَ کَفَرُوا لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لاَ یُقْضَی عَلَیْهِمْ فَیَمُوتُوا وَلاَ یُخَفَّفُ عَنْهُم مِنْ عَذَآب ها کَذلِکَ نَجْزِی کُلَّ کَفُورٍ (36)

  و کسانی که کافر شدند، آتش دوزخ برای آنهاست، هرگز فرمان مرگشان صادر نمی شود تا بمیرند، و نه چیزی از عذابش از آنان تخفیف داده می شود، اینگونه هر کفران کننده ای را کیفر می دهیم.

  وَهُمْ یَصْطَرِخُونَ فِیهَا رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحاً غَیْرَ الَّذِی کُنَّا نَعْمَلُ أَوَلَمْ نُعَمِّرْکُم مّا یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَن تَذَکَّرَ وَجَاءَکُمُ النَّذِیرُ فَذُوقُوا فَمَا لِلظَّالِمِینَ مِن نَصِیرٍ (37)

  آنها در دوزخ فریاد می زنند: « پروردگارا! ما را خارج کن تا عمل صالحی انجام دهیم غیر از آنچه انجام می دادیم. » (در پاسخ به آنان گفته می شود): آیا شما را به اندازه ای که هر کس اهل تذکر است در آن متذکر می شود عمر ندادیم، و انذار کننده (الهی) به سراغ شما نیامد؟! اکنون بچشید که برای ظالمان هیچ یاوری نیست!

  فاطر / 36 – 37
  ----------------
  رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْهَا فَإِنْ عُدْنَا فَإِنَّا ظَالِمُونَ (107)

  پروردگارا! ما را از این (دوزخ) بیرون آر، اگر بار دیگر تکرار کردیم قطعا ستمگریم (و مستحق عذاب.) »

  قَالَ اخْسَئُوا فِیهَا وَلاَ تُکَلِّمُونِ (108)

  (خداوند) می گوید: « دور شوید در دوزخ، و با من سخن مگویید!

  إِنَّهُ کَانَ فَرِیقٌ مِنْ عِبَادِی یَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَیْرُ الرَّاحِمِینَ (109)

  (فراموش کرده اید) گروهی از بندگانم می گفتند: پروردگارا! ما ایمان آوردیم، ما را ببخش و بر ما رحم کن، و تو بهترین رحم کنندگانی،

  اتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِیّاً حَتَّی أَنسَوْکُمْ ذِکْرِی وَکُنتُم مِنْهُمْ تَضْحَکُونَ (110)

  اما شما آنها را به باد مسخره گرفتید تا شما را از یاد من غافل کردند، و شما به آنان می خندیدید! »
  مومنون / 107 – 110
  ----------------------
  کَلَّا إِنَّهَا لَظَی (15)

  اما هرگز چنین نیست (که با اینها بتوان نجات یافت، آری) شعله های سوزان آتش است،

  نَزَّاعَةً لِلشَّوَی (16)

  دست و پا و پوست سر را می کند و می برد.

  معارج / 15 – 16
  -----------------
  ... فَالَّذِینَ کَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِیَابٌ مِن نَّارٍ یُصَبُّ مِن فَوْقِ رُءُوسِهِمُ الْحَمِیمُ (19)

  ... کسانی که کافر شدند، لباس هایی از آتش برای آنها بریده شده، و مایع سوزان و جوشان بر سرشان ریخته می شود،

  یُصْهَرُ بِهِ مَا فِی بُطُونِهِمْ وَالْجُلُودُ (20)

  آنچنان که هم درونشان با آن آب می شود، و هم پوست هایشان.

  وَلَهُم مَّقَامِعُ مِنْ حَدِیدٍ (21)

  و برای آنان گرزهایی از آهن (سوزان) است.

  کُلَّمَا أَرَادُوا أَن یَخْرُجُوا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِیدُوا فِیهَا وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِیقِ (22)

  هرگاه بخواهند از غم و اندوه های دوزخ خارج شوند، آنها را به آن باز می گردانند، و (به آنان گفته می شود): بچشید عذاب سوزان را!

  حج / 19 – 22
  ---------------
  إِنَّ الْمُنَافِقِینَ فِی الدَّرْکِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمْ نَصِیرا (145)

  منافقان در پایین ترین درکات دوزخ قرار دارند، و هرگز یاوری برای آنها نخواهی یافت

  نسا / 145
  -----------
  یَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِی النَّارِ یَقُولُونَ یَالَیْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولا (66)

  در آن روز که صورت های آنان در آتش (دوزخ) دگرگون خواهد شد (از کار خویش پشیمان می شوند و) می گویند: « ای کاش خدا و پیامبر را اطاعت کرده بودیم! »

  احزاب / 66
  ------------
  ... الَّذِینَ شَقُوا فَفِی النَّارِ لَهُمْ فِیهَا زَفِیرٌ وَشَهِیقٌ (106)

  ... آنها که بدبخت شدند، در آتشند، و برای آنان در آنجا، » زفیر » و « شهیق » (ناله های طولانی دم و بازدم) است،

  هود / 106
  -----------
  فِی سَمُومٍ وَحَمِیمٍ (42)

  آنها در میان بادهای کشنده و آب سوزان قرار دارند،

  وَظِلٍّ مِن یَحْمُومٍ (43)

  و در سایه دودهای متراکم و آتش زا!

  واقعه / 42 – 43
  ----------------
  کَلَّا لَیُنبَذَنَّ فِی الْحُطَمَةِ (4)

  چنین نیست (که می پندارد)، بزودی در « حطمه » پرتاب می شود.

  وَمَا أَدْرَاکَ مَا الْحُطَمَةُ (5)

  و تو چه می دانی « حطمه » چیست؟!

  نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ (6)

  آتش برافروخته الهی است،

  الَّتِی تَطَّلِعُ عَلَی الْأَفْئِدَةِ (7)

  آتشی است که از دل ها سر می زند.

  إِنَّهَا عَلَیْهِم مُؤْصَدَةَ (8)

  این آتش بر آنها فرو بسته شده،

  فِی عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ (9)

  در ستون های کشیده و طولانی.

  همزه / 3 – 9
  --------------
  وَتَرَی الْمُجْرِمِینَ یَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفَادِ (49)

  در آن روز، مجرمان را با هم در غل و زنجیر می بینی،

  سَرَابِیلُهُم مِن قَطِرَانٍ وَتَغْشَی وُجُوهَهُمُ النَّارُ (50)

  لباس هایشان از قطران (ماده چسبنده بدبوی قابل اشتعال) است، و صورت هایشان را آتش می پوشاند،

  ابراهیم / 49 – 50
  -------------------
  وَقُلِ الْحَقُّ مِن رَبِّکُمْ فَمَن شَاءَ فَلْیُوْمِن وَمَن شَاءَ فَلْیَکُفُرْ إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِینَ نَاراً أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَإِن یَسْتَغِیثُوا یُغَاثُوا بِمَاءٍ کَالْمُهْلِ یَشْوِی الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءَتْ مُرْتَفَقا (29)

  بگو: « این حق است از سوی پروردگارتان! هر کس می خواهد ایمان بیاورد، و هر کس می خواهد کافر گردد. » ما برای ستمگران آتشی آماده کرده ایم که سرا پرده اش آنان را از هر سو احاطه کرده است. و اگر تقاضای آب کنند، آبی برای آنان می آورند که همچون فلز گداخته صورت ها را بریان می کند. چه بد نوشیدنی، و چه بد محل اجتماعی است! »
  کهف / 29
  -----------
  وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِینُهُ (8)

  و اما کسی که ترازوهایش سبک است،

  فَأُمُّهُ هَاوِیَةٌ (9)

  پناهگاهش « هاویه » است.

  وَمَا أَدْرَاکَ مَاهِیَهْ (10)

  و تو چه می دانی « هاویه » چیست؟!

  نَارٌ حَامِیَةٌ (11)

  آتشی است سوزان!

  قارعه / 8 – 11
  ----------------
  سَأُصْلِیهِ سَقَرَ (26)

  بزودی او را وارد سقر می کنم!

  وَمَا أَدْرَاکَ مَا سَقَرُ (27)

  و تو چه می دانی « سقر » چیست؟!

  لاَ تُبْقِی وَلاَ تَذَرُ (28)

  (آتشی است که) نه چیزی را باقی می گذارد و نه چیزی را رها می سازد.

  لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ (29)

  پوست تن را بکلی دگرگون می کند.

  مدثر / 26 – 29


