# jomle

title: سوالاتی درباره معاد
text:
  ●سوالاتی درباره معاد

  ●نکته: این سوالات پاسخ هاتوسط چندنفراز کارشناسان پاسخ داده شده که ما همه این پاسخ هارا در پایین تیترها قرار داده ایم .

  من در باره ی معاد سوالات زیادی دارم.
  خب شروع می کنم:

  1. فرض می کنیم قیامت شد، کارنامه ی اعمال را دادند، حالا بر فرض ما رفتیم بهشت!
  خب ما در بهشت چند سال زندگی می کنیم؟!
  هزار سال؟!
  دو هزار سال؟!
  دو میلیون سال؟!
  هزار میلیارد سال؟!
  چقدر؟!
  آخرش چقدر؟!
  تا ابدیت که نمی شه
  به نظر من که معنا نداره تا بی نهایت
  بالاخره باید یه پایانی باشه.


  2. توی بهشت ما چه کار می کنیم؟!
  فقط می خوریم و می خوابیم و می نوشیم؟!
  یا می ریم دید و بازدید؟!
  اونجا چه کار می کنیم؟!


  3. آیا همانطور که آقایون دارای حور العین هستند؛ خانم ها هم چیزی تو این مایه ها دارند یا نه؟!


  4. هدف ما از زندگی تو بهشت چیه؟!
  مثلا تو دنیا ما هدفمون اینه که توشه جمع کنیم و خوب زندگی کنیم و خودمون رو برای معاد حاضر کنیم.
  خب اون دنیا چی؟!
  هدفمون چیه؟!
  بدون هدف که معنا نداره!
  باید هدف و آخر و پایانی در کار باشه!
  ........

  لطفا با ذکر منبع پاسخ دهید.




  ●پاسخ:

  كار بهشتيان
  مردان بهشتي در دنيا كار بهشتيان را مي‌كنند. آن مطلبي كه خدا در قيامت درباره بهشتي‌ها انجام مي‌دهد، اين است كه: انساني كه در دنيا هست خاطرات تلخ و شيرين فراواني دارد. اصولاً دنيا از اين زشت و زيبايي‌ها پر است. بالاخره گل و خار، غم و شادي با هم‌اند، اين چنين نيست كه گل باشد و خار نباشد. شادي باشد ولي غم نباشد. مهر باشد ولي قهر نباشد. چراغ مصطفوي با شرار بولهبي است. اين تلخ و شيريني دنيا با هم است. انسان هردو را لمس مي‌كند. ولي وقتي وارد صحنه بهشت شد، تلخي‌ها كلاً از ياد او رخت برمي‌بندند. زيرا تلخي‌ها شامه جان را مي‌گزد. انسان را غمگين مي‌كند، نمي‌گذارد انسان فرحناك باشد. ولي وقتي تلخي رخت بربست، انسان هميشه در سرور است، خيلي از افراد بودند كه فرزندانشان، برادرانشان و بستگانشان كافر بودند و اين‌ها در جهنم مي‌سوزند ولي خودشان دربهشت متنعم‌اند. اينها اگر به ياد بستگانِ كافر باشند بايد غمگين باشند.
  از امام صادق(ع) سؤال كردند كه اگر دربهشت اندوهي نيست، پس نوح چه مي‌كند؟ اگر بگوييم فرزند نوح كافر نبود، با قرآن سازگار نيست. اگر بگوييم نوح به فكر فرزند نبود، اين هم با قرآن سازگار نيست. براي اينكه نوح به خدا عرض كرد: «اِنّ ابْني مِن اَهْلي وانّ وَعْدَكَ الْحق» واگر بگوييم كسي به فكر فرزندش نيست، با عاطفه انساني سازگار نيست. روي اين سه مطلب، شما آن نشاط دايم بهشتيان را توجيه كنيد. وجود مبارك امام صادق(ع) طبق آن نقلي كه در تفسير شريف نور‌الثقلين آمده فرموده است: «در بهشت ذات اقدس اله كاري مي‌كند كه اصلاً نوح و امثال نوح يادشان نيست كه فرزند گنهكاري داشته‌اند». اين كار، كار مغز و سلول مغز نيست. پس مي‌شود كه انساندر نشئه ملكوت فرا طبيعت طوري باشد كه حافظه او در يك سمت كار بكند. حال كه اين مطلب روشن شد كه بهشتيان اين چنين‌اند، به مطلب بعدي مي‌رسيم كه مؤمنان وارسته در دنيا طعم بهشتيان را دارند. نشانه اين طعم اين است كه ذات اقدس اله در قرآن كريم در اوصاف بهشتيان فرمود: «وَنَزَعْنا ما في صُدُورُهُمْ مِنْ غِلّ؛ كينه‌اي در دلهاي بهشتيان نسبت به هم نيست».
  چون كينه يك ويروس خورنده است. براي آدم عذاب آور است. و اين عذاب دروني را ذات اقدس اله برطرف كرده است. اگر راضي به عذاب تبهكاران هستند، نظير اين است كه فرشتگان به عذاب تبهكاران راضي‌اند و بالاتر از همه خود خدا به عذاب تبهكاران راضي است. آن رضا، رضاي انتقامي، كينه‌اي، حقدي و مانند آن نيست كه يك عارضه نفساني باشد و انسان را هم آسيب برساند. پس دربهشت دلهاي بهشتي‌ها منزه از كينه و حقد است. همين معنا را كه ذات اقدس اله در سوره مباركه اعراف براي بهشتي‌ها فرمود: «وَنَزَعْنا ما في صُدُورُهُمْ مِنْ غِلّ» درباره مردان مؤمن در سوره حشر چنين مي‌گويد كه اين‌ها در دنيا به خدا عرض مي‌كنند: «وَلاتَجْعل في قُلُوبِنا غلاّ للَّذينَ ءامَنوا؛ خدايا؛ توفيقي به ما بده كه كينه هيچ مسلماني را در دل نداشته باشيم». چنين انساني بهشتي است. پس مي‌شود، انساندر دنيا همانند بهشتيان زندگي كند. با دور كردن كينه از خود راحتي و خوشي را براي خود و ديگران فراهم كند.


title: پاداش زنان در بهشت در مقابل حورالعین برای مردان
text:
  پاداش زنان در بهشت در مقابل حورالعین برای مردان


  ●پرسش:
  در بهشت به مردان وعده حوریه داده شده، در این میان تکلیف خانم ها چیست؟


  ●پاسخ:

  این که پاداش زنان مومن در بهشت چیست؟ در منابع کلامی و روایی چنین آمده که در روز قیامت، اگر شوهر زن مؤمنه، اهل بهشت بود همو را به اختیار خود می پذیرد و اگر از اهل جهنم بود مردی را از میان مردان بهشتی برمی‏ گزیند. شاید بتوان گفت علت این که زنان بهشتی، چه از جنس حوران بهشتی و چه آنان که وارد بهشت شده اند دارای یک همسر هستند، این است که چند شوهری علاوه بر ناسازگار بودن با طبیعت مرد با طبیعت زن نیز ناسازگار است.[i]

  اما گروهی دیگر از مفسرین در مقابل مدعی‏اند که حورالعین می‏تواند مذکر هم باشد، بر اساس این نظر شاید علت این که اوصاف حور به کار رفته در قرآن بر مؤنث دلالت می‏کنند نه بر مذکر، به این جهت بوده است که گفتگو و محاوره در آن آیات با طائفه مردان مؤمن بوده است نه با زنان مؤمن دنیوی، لذا اسلوب محاوره اقتضا داشت که اوصاف زنان بهشتی ذکر شود.

  اما باید توجه داشت با مراجعه به آیات، روایات و تفاسیر مربوطه این گونه استفاده می‌شود که زنان با ایمان در قیامت در کنار زنان بهشتی (حورالعین) با مردان مؤمن بهشتی قرین می‏ باشند. و زنان با ایمان با همسران با ایمان خود وارد بهشت می‏شوند.

  1- «اُدْخُلُوا اَلْجَنَّةَ أَنْتُمْ وَ أَزْواجُکُمْ تُحْبَرُونَ»[ii] (به آنها خطاب می‏شود:) «شما و همسرانتان در نهایت شادمانی وارد بهشت شوید!» و منظور از ازواج، همان زنان با ایمانی هستند که در دنیا بودند[iii] و بودن در کنار همسران با ایمان و مهربان هم برای مردان لذت‏بخش است و هم برای زنانشان.

  2-«هُمْ وَ أَزْواجُهُمْ فِی ظِلالٍ عَلَی اَلْأَرائِکِ مُتَّکِؤُنَ»[iv] آنها و همسرانشان در سایه‏ های (قصرها و درختان بهشتی) بر تختها تکیه زده‏ اند..

  و آیاتی که داخل شدن همسران صالح را به بهشت وعده داده شده است. از جمله:«رَبَّنا وَ أَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ اَلَّتِی وَعَدْتَهُمْ وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّیَّاتِهِمْ إِنَّکَ أَنْتَ اَلْعَزِیزُ اَلْحَکِیمُ»[v] پروردگارا! آنها را در باغهای جاویدان بهشت که به آنها وعده فرموده‏ای وارد کن، همچنین از پدران و همسران و فرزندانشان هر کدام که صالح بودند، که تو توانا و حکیمی!..

  «جَنّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَها وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّیّاتِهِمْ وَ الْمَلائِکَةُ یَدْخُلُونَ عَلَیْهِمْ مِنْ کُلّ‏ِ بابٍ»[vi]

  (همان) باغهای جاویدان بهشتی که وارد آن می‏شوند؛ و همچنین پدران و همسران و فرزندان صالح آنها؛ و فرشتگان از هر دری بر آنان وارد می‏گردند....

  از این آیات استفاده می‏شود که زنان و مردانی که در این دنیا همسر یکدیگرند هرگاه هر دو با ایمان و بهشتی باشند در آنجا به هم ملحق می‏شوند و با هم در بهترین شرایط و حالات زندگی می‏کنند.

  و حتی از روایات استفاده می‏شود که مقام این زنان برتر از حوریان بهشتی است؛ به خاطر عبادات و اعمال صالحی که در این جهان انجام داده‏ اند، بنابراین لذت‏های بهشت مخصوص مردان بهشتی نیست، بلکه کسی که داخل بهشت می‏شود از نعمت‏ها و زیبایی‏ها لذت خواهد برد. چنان که قرآن می‏فرماید: «یُطافُ عَلَیْهِمْ بِصِحافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ أَکْوابٍ وَ فیها ما تَشْتَهیهِ اْلأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ اْلأَعْیُنُ وَ أَنْتُمْ فیها خالِدُونَ»[vii]

  "(این در حالی است که) ظرفها(ی غذا) و جامهای طلائی (شراب طهور) را گرداگرد آنها می‏گردانند؛ و در آن (بهشت) آنچه دلها می‏خواهد و چشمها از آن لذت می‏برد موجود است؛ و شما همیشه در آن خواهید ماند!"
  در این امر نیز بین مرد و زن بهشتی فرقی نیست هر کدام از آنها هر نوع لذتی بخواهند بر ایشان موجود است.

  [i] مجموعه آثار شهید مطهری، ج 19 ص 311.

  [ii] زخرف، آیه 70.

  [iii] تفسیر المیزان، ج 18، ص 182.

  [iv] یس، آیه 56 .

  [v]مؤمن، آیه 8 .

  [vi] رعد، آیه 23 .

  [vii] زخرف، آیه 71 .


title: ما در بهشت چند سال زندگی می کنیم
text:
  ما در بهشت چند سال زندگی می کنیم


  ●فرض می کنیم قیامت شد، کارنامه ی اعمال را دادند، حالا بر فرض ما رفتیم بهشت!
  خب ما در بهشت چند سال زندگی می کنیم؟!
  هزار سال؟!
  دو هزار سال؟!
  دو میلیون سال؟!
  هزار میلیارد سال؟!
  چقدر؟!
  آخرش چقدر؟!
  تا ابدیت که نمی شه
  به نظر من که معنا نداره تا بی نهایت
  بالاخره باید یه پایانی باشه.


  ●پاسخ:

  باید عرض کنم، یکی از وجوه نعمت های مادی دنیوی، وجود نقص، و عدم دوام آن است به همین دلیل انسان با رسیدن به نعمت های دنیا هیچگاه به آرامش و کمال نمی رسد، دائم نگرانی زوال نعمت همراه اوست و همیشه به دنبال گمشده حقیقی اش در بین نعمت های عالم می گردد.
  انسان در قیامت و در بهشت و در همۀ نعمت های اخروی اعم از جسمانی و روحانی به آن آرامش و کمالی که فطرتاً به دنبال آن بوده دست پیدا می کند. از جمله ویژگی های برتری نعمت های بهشتی بر نعمت های دنیا احساس امنیت خاطر و دوام نعمت است صالحان در بهشت، هیچگاه نگران زوال نعمت نیستند، بیم و ترس قطع و پایان یافتن نعمت را ندارند و همین احساس امنیت در برابر احتمال زوال و فنا، لطف و شیرینی خاصی به نعمت ها می بخشد.
  آیات متعددی در قرآن کریم این حقیقت را یادآور می شود و به انسان ها بشارت می دهد که بدانید و آگاه باشید که این الطاف بیکران الهی، و نعمات بهشتی، جاودانگی و همیشگی است، شاد باشید و شاد زندگی کنید و از آن بهره ببرید. در آیه 35 سورۀ رعد می فرماید: "اکلها دائمٌ و ظلها؛ میوه های آن همیشگی و سایه هایش جاودانی است."
  در آیات بسیاری نیز به خلد و جاودانگی بهشتیان و جهنمیان اشاره شده است که همۀ اینها گویای جاودانگی و دائمی بودن حضور بهشتیان در سایۀ رحمت الهی خواهد بود.
  موفق باشید...

  - برای مطالعۀ بیشتر به کتاب دیدار یار اثر محقق مدقق، آیة الله مکارم شیرازی مراجعه کنید


title: توی بهشت ما چه کار می کنیم
text:
  ●سوال:

  توی بهشت ما چه کار می کنیم؟
  ! فقط می خوریم و می خوابیم و می نوشیم؟! 
  دید و بازدید می رویم؟! 
  اونجا چه کار می کنیم؟!


  ●پاسخ:

  بنام خدا
  سلام- در پاسخ به سؤال دوم شما مبنی بر اینکه در بهشت چه می کنیم؟ آیا تنها خوردن و آشامیدن و اشتغالاتی از این دست است یاخیر؟ باید گفت: زندگی در بهشت اخروی نظیر زندگی دنیا نیست و به تبع آن، جنس نعمت های آن دو نیز متفاوت است، زندگی و نعمت های دنیا ظاهری و ناقص، غیرحقیقی و محدود و به تعبیر قرآن متاع قلیل است اما زندگی و نعمت های آخرت، حقیقی، اصیل و خیر بی انتها و پایان ناپذیر است.
  بعلاوه، دنیا محل گذار و حرکت به سوی مقصد و هدف نهائی، کمال مطلق و سعادت ابدی است از اینرو در تعابیر مختلف، دنیا محل کاشت و داشت است و آخرت، روز حساب و کتاب و محل برداشت، نه میدان کار و تلاش و انجام عمل صالح.
  بر اساس اندیشه های قرآنی معاد هم جسمانی است و هم روحانی، چون جسم و روح، دو همزاد به هم پیوسته اند و در این میدان حرکت به سوی کمال، باید هر دو به سرانجام و جزاء و پاداش کرده های خویش برسند. از اینرو نعمت های بهشت، هم جسمانی است و هم روحانی.
  در بهشت، نعمت های مختلف و دور از تصور و غیر قابل مقایسه با نعمت های بهشتی اعم از جسمانی و روحانی (معنوی) برای صالحان فراهم است که در آیات قرآن و روایات اهل البیت (ع) به آنها اشاره شده است که بدلیل پرهیز از اطناب، تنها به ذکر مصادیق آن بسنده می کنیم:
  الف) نعمت های جسمانی و مادی:

      باغ های متنوع، پرمیوه و گوناگون بهشتی 2. لطیف ترین و زیباترین سایه های آرامش بخش بهشتی 3. قصرها، منزلگاه ها و عمارات مجلل بهشتی 4. فرش ها و تخت های زیبا، نفیس و دل انگیز 5. غذاها و میوه های رنگارنگ و دلچسب که سیری ناپذیرند 6. شراب های مختلف و متنوع طهور بهشتی جاری در نهرها 7. ظروف و جام های رنگین 8. لباس ها و زینت های جذاب 9. همسران پاک، طاهر و مروارید وار بهشتی 10. خادمان و ساقیان و پذیرائی کنندگان انبساط آور و نعمت هائی که در تصور نمی گنجد ...

  ب) نعمت های روحانی و معنوی: بدون شک، نعمت های روحانی و معنوی بهشت، به مراتب از نعمت های مادی و جسمانی برتر، والاتر و با شکوه تر است.
  1. احترام ویژه و مخصوص و توأم با سلام و صلوات 2. محیط صلح و صفا و کرامت و مهربانی توأم با امن و امان 3. احساس امنیت و آرامش حقیقی بدور از هرگونه خوف و نگرانی 4. دوستان موافق و رفیقان با وفا از انبیاء و صدیقین و شهدا و صالحین و حضور معنوی در محضر ائمۀ معصومین (ع) و بهره مندی معنوی 5. برخوردهای مملو از محبت و صفا توأم با کرامت 6. اوج طراوت و شادی و نشاط فوق العادۀ درون 7. احساس خشنودی و رضوان الهی که بزرگترین نعمت بهشتی است 8. نظر خدا به آنها و نظر آنها به وجه الله 9. هر آنچه بخواهند برایشان فراهم است 10. بقاء و ابدیت نعمت های بهشتی که آرامش خاصی به بهشتیان می بخشد.
  اینها نمونه هائی از جلوه ها و نعمت های بهشتی بود که تنها در تصور ما می گذرد و درک حقیقت حتی یکی از نعمت های برشمرده در ظرف اندیشه و فهم ما نخواهد گنجید و هر کدام از این نعمت ها در بهشت، کافی است که برای همیشۀ ابدیت انسان را به خویش مشغول سازد نعمت هائی که در نهایت کمال، هیچگاه دلزدگی و خستگی به همراه نمی آورند.
  پس در دار قرار و سرای امن و امان و در جوار رحمت الهی دیگر نیازی نیست که انسان صالح و پرهیزکار کاری کند بلکه میدان و فرصتی است که خداوند به رحمت واسعه اش، برای برخورداری و آسایش بندگان صالحش فراهم نموده است.
  در صورتیکه سؤال و یا توضیحات بیشتری در بارۀ هر یک از نعمت های بر شمرده داشتید، طرح کنید تا به لطف الهی و بر حسب وظیفه، پاسخ شایسته تقدیمتان کنیم.
  موفق باشید.
  پاورقی__________________
  1. در همۀ سوره های قرآن بخصوص سُوَر واقعه، طور، دخان، الرحمن، انسان و زخرف ... به نعمت های بهشتی اشاره شده است.
  2. ر.ک به: کتاب دیدار یار (بخش هایی از معاد در کلام وحی)، اثر استاد محقق آیة الله مکارم شیرازی.
  3. ر.ک به: کتب تفسیر قرآن، آیات مربوط به معاد و قیامت؛ کتاب معاد و عدل یا مراحل نهائی بشر، اثر آیة الله علم الهدی.


title: آقایون دارای حور العین هستند،خانم ها هم هستند؟
text:
  ● آیا همانطور که آقایون دارای حور العین هستند؛ خانم ها هم چیزی تو این مایه ها دارند یا نه


  ●پاسخ:

  پاسخ سؤال سوم شما را با ذکر مقدمه ای تقدیم می کنیم:

  خداوند بهشت و نعمت های فراوان و جاویدان آن را برای بندگان صالح و شایستۀ خود قرار داده که البته چنانکه پیشتر هم گفتیم، رضا و خشنودی خداوند از آنها، بالاترین پاداش است. مراتب و درجات بندگان در بهشت متفاوت است و در این خصوص، فرقی میان زن و مرد نیست و هر انسانی می تواند به چنین مقاماتی برسد.

  در چندین آیه از قرآن مجید از همسران بهشتی تعبیر به «حورالعین» شده است.(1)

  حور جمع حوراء به معنای زنی است که سفیدی چشمش بسیار سفید و سیاهی آن نیز بسیار سیاه باشد و یا به معنای زنی است که دارای چشمان سیاه چون چشم آهو باشد، و «عین» جمع کلمه ی «عیناء» به معنی درشت چشم می باشد.

  قرآن، حورالعین را به مرواریدهایی در بهشت توصیف می کند.(2) و ظاهراً حور العین موجوداتی غیر از زنان دنیایند.(3) خداوند در مورد آنان می فرماید: «حور العین را به ازدواج آنها درمی آوریم.(4)

  آیات بسیاری (5) به توصیف همنشینان بهشتی پرداخته است: «فرشتگانی زیبا به صورت زن و مرد جوان در کمال زیبائی و طراوت.»

  بنابر تفسیر اغلب مفسّران، ازدواج به معنای دنیوی آن، در بهشت وجود ندارد. پس این جا، نزدیک کردن و عطا کردن حور العین از طرف خداوند به بندگان بهشتی اش مراد است.(6)

  همچنین باید توجه داشت که واژه ی حور و عین هم بر مذکر و هم بر مونث، هر دو اطلاق می گردد: از این رو مفهوم گسترده ای دارد که همه ی همسران بهشتی را شامل می شود؛ همسران زن برای مردان با ایمان، و همسران مرد برای زنان مؤمنه.(7)

  موفق باشید.

  پاورقی_______________

  1. دخان، 54؛ طور، 22؛ واقعه، 22 و 23.


  2. "و حور عین؛ کامثال اللؤلؤ المکنون" و حوران درشت چشم؛ همانند مرواریدهایی در صدف، الواقعة، آیه ی 23-24

  3. ترجمه ی المیزان، ج 18، ص 228.

  4. دخان، 54.

  5. صافات، 47؛ الرحمن، 58؛ رحمن، 70 و 72؛ انسان، 19؛ طور، 24.

  6. بحار الانوار ، ج 8، ص 99؛ ترجمه ی المیزان، ج 18، ص 228.

  7. دیدار یار (معاد در کلام وحی9)، همان.


title: هدف ما از زندگی تو بهشت چیه
text:
  ●سوال:

  هدف ما از زندگی تو بهشت چیه؟!
  مثلا تو دنیا ما هدفمون اینه که توشه جمع کنیم و خوب زندگی کنیم و خودمون رو برای معاد حاضر کنیم.
  خب اون دنیا چی؟! هدفمون چیه؟! بدون هدف که معنا نداره! باید هدف و آخر و پایانی در کار باشه!)


  ●پاسخ:

  برای پاسخ به بخش چهارم سؤال شما ذکر مقدمه‏ ای لازم است:

  انسان در زندگی دنیا برای هدفی آفریده شده، گمشده ای دارد و همیشه دنبال رسیدن به آن گمشده است، گمشدۀ انسان رسیدن به کمال مطلق است. چون روح انسان، از محدودیت که نقص و عدم است، تنفر دارد.

  اتومبیل، خانه، فلان مُد و هیچ یک از آرزوها و امیال و امور زودگذر مادی و دنیوی، روح انسان را اشباع نمی کند، هیچ چیز او را آرام و قرار نمی بخشد، چون اصولاً گمشدۀ انسان چیزی متفاوت با امور مادی است، گمشدۀ حقیقی انسان، کمال و وصال به حضرت حق است از اینروست که خداوند در قرآن، تنهاترین راه رسیدن به آرامش روح و روان را یاد خدا بر می شمارد و می فرماید: "الا بذکرالله تطمئن القلوب؛ آگاه باشید که یاد خدا آرام بخش دلها است."

  حال اگر این انسان، به چیزی یا جایی رسید که کمال مطلق است (یعنی به آنچه که در نهادش قرار داده شده)، همان گمشدۀ اصلی اش، قطعاً در آنجا آرام می‏گیرد، دلزدگی هم پیدا نمی‏کند، طالب تحول هم نیست. درست مانند رود خروشانی که وقتی به اقیانوس می‏رسد به یکباره از خروش می‏ افتد.

  با ذکر این مقدمه روشن می شود که اگر آنچه در بهشت است از نوع آن چیزهایی است که در دنیاست، داستان از همین قرار است، سراسر دلزدگی و خستگی و آشوب و التهاب؛ اما در بهشت، انسان به چیزی می‏رسد که عین خواسته و هدف نهایی اوست و آن کمال مطلق است و بعد از آن و بالاتر از آن، دیگر کمالی نیست که انسان دچار بی هدفی، پوچی، خستگی و دلزدگی شود و در آرزوی مافوق آن باشد. قرآن هم ظاهراً برای همین نکته بوده است که این تعبیر را درباره بهشت ذکر می‏کند: "لایبغون عنها حولا" (1) یعنی بر عکس نعمت‏های دنیا که وقتی داشته باشد خسته و طالب تحول و تجدد می‏شود. اگر به انسان چیزی بدهیم که ماورای آن چیزی نیست و آن «همه چیز» باشد دیگر خستگی، پوچی و بی هدفی معنا ندارد.(2)

  کوتاه سخن اینکه، حقیقت قیامت، همچون حکایت دنیا نیست، دنیا نسبت به آخرت بمثابۀ جاده ای است که انسان را تا منزل و مقصد آخرت و هدف نهائی رهنمون می شود و لازمۀ آن هدفمندی و کوشش و تلاش است، اما آخرت پایان راه و سرانجام کار بشر است، به عبارتی بی هدفی یا هدفمندی انسان، در این جاده (دنیا) و سیر به سوی هدف پایانی و کمال مطلق الهی معنا پیدا می کند. وقتی انسان به کمال نهائی و مطلق رسید دیگر، احساس هدفمندی و یا بی هدفی جایگاه و معنای خود را از دست خواهد داد.

  التماس دعا

  پاورقی_________________

  1 . سوره کهف، آیه 108 .
  2 . معاد، استاد شهید مرتضی مطهری، ص 172- 170، با کمی تغییر و اضافات. 


title: آقایون دارای حور العین هستند،خانم ها هم هستند؟
text:
  ●آیا همانطور که آقایون دارای حور العین هستند؛ خانم ها هم چیزی تو این مایه ها دارند یا نه

  درمورد این سوال  شما شاید این مطلب هم به دردتان بخورد

  واژه حور از نظر لغت به معناى مطلق خروج از حالت سابق و تبديل به گونه جديد است.
  براى آگاهى بيشتر ر. ك: مصطفوى، حسن، التحقيق فى كلمات القرآن، ج 2، ص 335.
  اما در تبديل به گونه جديد دو نظر ميان مفسران است. گروهى از جمله علامه طباطبايى بر اين عقيده‏ اند كه: دقت و توجه درباره اوصافى كه در قرآن مجيد براى حور بيان گرديده، چنين استفاده مى‏ شود كه اين تبديل به گونه اوصاف زنانه است نه به موجودى كه آثار و اوصاف مردانه را در بر داشته باشد، به همين جهت به نظر مى‏ رسد كه مراد از حور طائفه مونث باشد نه طائفه مذكر،(1).
  اما اين كه پس پاداش زنان مومن در بهشت چيست؟ در منابع كلامى و روايى چنين آمده كه در روز قيامت، اگر مرد زن مؤمن، اهل بهشت بود همو را اختيار مى‏ كند و اگر از اهل جهنم بود مردى را از ميان مردان بهشتى برمى‏ گزيند. شايد فلسفه اين كار اين باشد كه زن برخلاف مرد از نظر طبيعت تعددپذير نيست. به همين جهت مردى را انتخاب مى‏ كند.
  اما گروهى در مقابل مدعى‏ اند كه حورالعين مى‏ تواند مذكر هم باشد، براساس اين نظر شايد علت اين كه اوصاف حورى به كار رفته در قرآن بر مؤنث دلالت مى‏ كنند نه بر مذكر، به اين جهت بوده است كه گفتگو و محاوره در آن آيات با طائفه مردان مؤمن بوده است نه با زنان مؤمن دنيوى، لذا اسلوب محاوره اقتضا داشت كه چنين اوصافى براى موجودات فوق ذكر شود.
  پى‏ نوشت‏
  (1) (ترجمه الميزان، ج 18، ص 240 و ج 19، ص 223 و 247) 


title: ما در بهشت چند سال زندگی می کنیم
text:
  ●سوال:

   فرض می کنیم قیامت شد، کارنامه ی اعمال را دادند، حالا بر فرض ما رفتیم بهشت!
  خب ما در بهشت چند سال زندگی می کنیم؟!
  هزار سال؟!
  دو هزار سال؟!
  دو میلیون سال؟!
  هزار میلیارد سال؟!
  چقدر؟!
  آخرش چقدر؟!
  تا ابدیت که نمی شه
  به نظر من که معنا نداره تا بی نهایت
  بالاخره باید یه پایانی باشه.

  ●پاسخ:

  در مورد این سوال  شما در کنار جواب های دیگر این جواب هم قابل تامل می باشد:

  شما زنده هستيد براى چه؟ هر گونه هدفى كه براى اين حيات شما آرمانى است، همان به صورت كامل در جهان ديگر محقق خواهد شد. اگر هدف كسى در محدوده همين ظواهر است (قصرها، تزئينات، باغ‏ها، منظره‏هاى دلكش، ملك بى‏انتها ) چنين چيزى فقط در آخرت مى‏ تواند محقق گردد. اگر هدف كسى علم و درك است، آن نيز در آخرت ميسر است: لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ اَلْيَوْمَ حَدِيدٌ
  تو از اين روز در غفلت بودى تا آن كه ما پرده از برابرت كنار زديم و چشم تو بيناتر گرديد»،(1).
  حقايق در قيامت رخ خواهد نمود و راستى كه وصول به يقين و ديدن همه آنچه در اين جهان گذشته است، چيزى ديدنى و باشكوه است؟ در يك طرف پيامبران، اوليا و شهدا و قرار دارند و در سوى ديگر ظالمان، طاغيان، فرقه‏ هاى مختلف و آن گاه ميان آنان قضاوت خواهد شد.
  آيا اين‏ها كم چيزى است؟ از سوى ديگر در بهشت علاوه بر نيل انسان به خواسته‏ هاى مادى (به صورتى شگفت‏ انگيز) باز مسيرى معنوى و كمالى روحانى را تجربه خواهد كرد و آن توجه به ذات و جمال حق تعالى و قدرت و عظمت او است همان گونه كه در اين جهان مجذوب اوئيد و در جذبه جمال و كمال او سر از پا نمى‏ شناسند در آن جهان نيز چنين خواهيد بود. ازاين‏رو سخن بهشتيان اين خواهد بود: «در آن بهشت زبان شوق به تسبيح و تقديس خداوند مى‏گشايند كه: بارالها تو از هر نقص و آلايش پاك و منزهى و ثناى آنها در بهشت سلامت مى‏بخشد و آخرين سخنشان حمد پروردگار عالميان است»،(2). آرى
  عارفان هردمى دو عيد كنند عنكبوتان مگس قديد كنند
  اميد آن داريم كه دراين مقوله خوب بينديشيد تا حقيقت آشكار گردد.
  پى‏نوشت‏
  (1) (ق، آيه 5)
  (2) (يونس، آيه 10) 


title: بهشتيان در بهشت چه مي كنند
text:
  در جواب این سوال که در بهشت چه می کنیم این مطالب نیز شاید کمک کارتان باشد ازباب تفکر درمعاد وآخرت وبهشت و جهنم

  ●سوال :

  این که بهشتيان در بهشت چه مي كنند؟ اوقاتشان را چگونه سپری می كنند؟

  ●پاسخ:

  بهشت جايی است كه همه آرزو دارند آخرتشان به آن جا ختم شود و به اصطلاح عاقبت به خير شوند و از نعمت های آن جا بهره مند گردند. بهشت كانون انواع نعمت های الهی است و بهشتيان از نعمت ها استفاده خواهند نمود و زندگی غرق در مسرّت و همراه با شادی و خوشی را سپری می كنند.
  فهرست برخي از نعمت های بهشتی كه عبارت است از:
  1ـ باغ های بهشتی.
  2ـ سايه های لذت بخش.
  3ـ قصرهای مجلل و زيبا.
  4ـ فرش هاي ظريف و زيبا.
  5ـ غذای لذت بخش.
  6ـ نوشيدنی های گوارا.
  7ـ لباس هاي زينتي.
  8ـ حوريان و همسران بهشتی.
  9ـ خدمت كاران بهشتی.
  10ـ نعمت هايی كه به تصور نمي گنجد.
  11ـ هر آن چه دل بخواهد و چشم از آن لذت ببرد.
  قرآن در اين زمينه مي فرمايد: "و فيها ما تشتهيه الأنفس و تلذّ الأعين؛(1) در بهشت آن چه دل می خواهد و چشم از آن لذت مي برد، موجود است".
  12ـ زندگی در محيط صلح و صفا.
  13ـ زندگی بدون هيچ درد و رنج.
  14ـ زندگی در كنار رفيقان و دوستان بهشتي پر از محبت.
  15ـ زندگی بسيار با نشاط در كنار همسران خود.
  16ـ زندگی در جوار رحمت خدا و رسيدن به مقام شهود ذات پاك او با چشم دل.
  17ـ رسيدن به تمام خواسته ها.
  قرآن می فرمايد: "لهم ما يشاؤون فيها؛ بهشتيان هر چه بخواهند برايشان فراهم است".(2) تمام موارد بالا بر گرفته از قرآن كريم است. در صورت تمايل به ج 6، ص 227 به بعد پيام قرآن نوشتة آيت الله مكارم شيرازي مراجعه فرماييد.
  در واقع بهشت جايگاهي است كه هر انساني آرزو دارد هر چيز با خواستن فراهم شود، بی آن كه رنج و زحمتی باشد. البته در آن مكان هيچ انسانی امر ناپسند طلب نمی كند.
  پی نوشت ها:
  1.زخرف (43) آية 71.
  2. ق (50) آية 35.


title: آیا در بهشت بحث و گفتگوی علمی وجود خواهد داشت؟
text:
  ●سوال:

  آیا در بهشت بحث و گفتگوی علمی وجود خواهد داشت؟ 


  ●پاسخ:


  طبق آیات قرآن در سورۀ واقعه، اهالی قیامت به سه دسته تقسیم می شوند:
  1. اصحاب یمین (سعادتمندان)
  2. اصحاب شمال (شقاوتمندان)
  3. سابقین (مقربان درگاه الهی)

  بهشتيان بر اساس درجاتي که دارند از انواع و اقسام موهبت ها و نعمت هاي جسماني و روحاني آن بهره مند مي شوند.

  در ادامۀ ذکر نعمت های بهشتی، يکي از نعمت هاي روحاني و معنوي بهشت برين،همراهي و مصاحبت با مصاحبان نيکو و مجالست با انسان‌هاي نيک و همدلان باصفا و با اولياء خداست. که همه اش صحبت از ذکر و یاد خدا و در یک جمله مجلس ذکر معارف و فضائل الهی است.

  از دیگر نعمت های روحانی بهشت، که مورد سؤال پرسشگر محترم نیز هست، زیاد شدن معارف و فضائل بهشتیان است، چنانکه در تفسیر آیۀ 50 سورۀ مبارکۀ صافات: "فاقبل بعضهم علی بعض یتساءلون" از امام صادق (ع) روایت شده که " یتسائلون عن المعارف والفضائل" مؤمنین زیر درخت طوبی جمع می گردند و بر کرسیهائی از نور قرار می گیرند و از الطاف خدا و فضائل محمد و آل محمد (ص) سخن می گویند و با یکدیگر مذاکره می نمایند و به هر کدام به قدر استعدادشان، معرفت (علم و شناخت شان) افزوده می گردد، که خود زیاد شدن معرفت، نوعی حظ روحانی و معنوی است و چنانکه پیشتر گفتیم، بر حظ جسمانی غالب است.(1)

  از دیگر نعمات روحانی موجود در بهشت، طبق روایت،(2) ضیافت های پی در پی
  پیامبران در طول روزهای هفته از شنبه تا پنج شنبه است که پیامبران از مؤمنان پذیرائی می کنند و روز جمعه روز ضیافت مخصوص خداوند با حضور همۀ انبیاء و اوصیاء و اولیاء و شهداء و صدیقین و خواص اهل ایمان است که در آن ضیافت، خداوند یک تجلی از تجلیات انوار خویش را به آنها افاضه می کند، همه به سجده می روند و آرزو می کنند همانجا بمانند. این محفل بزرگترین محفل فیض و علم و معرفت و شهود الهی است.(3)

  برای مطالعۀ بیشتر در بارۀ بهشت و نعمات بهشتی ر.ک:
  1. دیدار یار، استاد محقق آیة الله مکارم شیرازی
  2. معاد و عدل، آیة الله علم الهدی

  پاورقی______________
  1. شهید محراب آیة الله دستغیب، سرای دیگر، ص 117.
  2. این روایت توسط امام صادق (ع) و امام عسکری (ع) نقل شده است.
  2. همان، ص 118.


title: چرا کسي که مثلاً مدتی از عمرش را کافر بوده بايد در جهنم جاودانه بماند
text:
  ●سوال:

  چرا کسي که مثلاً مدتی از عمرش را کافر بوده بايد در جهنم جاودانه بماند؟

  ●پاسخ:

  عقوبت گناه و معصیت در واقع امری تکوینی است، نه قراردادی و حقیقتاً روحِ گنهکار با ارتکاب آن تیره می شود و همان تیرگی و فساد روح است که از آن به عذاب و دوزخ یاد می شود. در متون دینی اسلام از این امر به «تجسم اعمال» یاد می شود که دلایل عقلی و نقلی فراوان دارد.


  هر چند قرآن خود تعبیر به جزا دارد، در موارد متعدد تصریح می کند که جزای شما همان عمل شماست که به خودتان بازمی گردد. قرآن کریم می فرماید: (وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً);(1) عملکرد خود را در آن جا حاضر می بینند.


  آیت الله سبحانی در تفسیر منشور جاوید می گوید:

  جزای اعمال هر انسانی عین اعمال خودش خواهد بود و در این جمله ذره ای مجازگویی نیست که عین عمل انسان را به خود انسان بازگرداند. از این مطلب در اصطلاح به تجسم اعمال تعبیر می شود.

  قرآن مجید بر اساس یک اصل عقلانی می فرماید: (کُلُّ نَفْس بِما کَسَبَتْ رَهِینَةٌ);(2) هر جانی در گرو دست آورد خویش است.

  اگر انسان خار بکارد در قیامت، از جانب خداوند، صورت خار درو می کند و اگر نهال میوه ی شیرین بکارد میوه ی شیرین برداشت می کند; یعنی انسان، مبدأ، علت قابلی و زمینه است، نه صرفاً علت فاعلی. آدمی به اندازه ی استعداد خویش از خداوند فیض می گیرد. او در عقاید، اخلاق و اعمال خود علت قابلی و زمینه ساز و مستعد شناخته می شود. اگر باطن عملی، مثل خوردن مال یتیم، آتش است، آنان که مال یتیم می خورند، در حقیقت آتش محسوس می خورند و اگر باطن عقیده و اخلاقی آتش است، کسانی که به آن عقاید و اوصاف پلید آلوده اند، گرفتار آتش روحی خواهند بود: (نارُ اللّهِ الْمُوقَدَةُ الَّتِی تَطَّلِعُ عَلَی الْأَفْئِدَةِ); آتش برافروخته ی الهی است، آتشی که از دل ها سر می زند.

  بنابراین، کیفر اخروی از جهات مختلف با مجازات های قراردادی تفاوت دارد. مقدار و کیفیت مجازات های قراردادی تابع وضع و قرارداد است و از همین روست که گاه در نظام های حقوقی متفاوت، کیفرهای متفاوتی برای جرم واحد در نظر گرفته می شود. هم چنین هدف از مجازات های قراردادی، علاوه بر تسلّی خاطر کسانی که مورد جنایت قرار گرفته اند (یا بستگان آنان)، برقراری نظام اجتماعی و جلوگیری از تکرار جرم است; اما مجازات اخروی امری قراردادی نیست، بلکه نتیجه ی تکوینی و قهری اعمالِ مجرمان در دنیاست; همان گونه که در دنیا آثار تکوینی و اجتناب ناپذیر خوردن زهر، بیماری و مرگ است و چنین نیست که اگر کسی زهر بنوشد، در دادگاه، احضار و سپس به کیفر بیماری یا مرگ محکوم گردد; بلکه همان خوردن زهر او را دچار بیماری یا مرگ خواهد کرد.

  برخی از آیات کریمه ی قرآن گویای ارتباط تکوینی محکم بین مجازات های اخروی و گناهان اند و این که اساساً عذاب دوزخ چیزی جز تجسم گناهان و اعمال زشت مجرمان نیست.

  با توجه به آنچه بیان شد، رابطه ی کیفر اخروی با اعمال انسان، همانند رابطه ی مجازات های قراردادی با جرایم اجتماعی نیست تا از عدم تناسب و سنگینی غیرعادلانۀ آن سخن به میان آید، بلکه صورت حقیقی گناهان است که در روز قیامت، آشکار می گردد و چهره می نمایاند و همان گونه که عمل کوتاه مدتی، مانند خوردن سمّ، عواقب بسیار سنگین و جبران ناپذیر و درازمدت یا حتی ابدی (مثل از دست دادن حیات برای همیشه) دارد، بعضی از گناهان نیز چنین تأثیری در روح و جان و حیات جاودانه ی آدمی خواهند داشت و موجب خلود و جاودانگی آن در عذاب جهنم می شوند.(4)


  پاورقی__________________

  1. کهف، آیه 49.

  2. مدثر، آیه 74.

  3. همزه، آیات 6 و 7.

  4. مجلۀ صباح، شماره 17 و 18، بخشی از مقاله عدل الهی در قیامت، علی مخدوم، بنقل از حوزه نت


title: کسانی که از روی جهل مرتکب گناه می شوند،مجازات میشوند؟
text:
  کسانی که از روی جهل مرتکب گناه می شوند،مجازات میشوند؟

  ●سوال:

  کسانی که به واسطه بیماریهای روانی و کمبودهایی که مربوط به روان هست مرتکب گناهی می شوند آیا مجازات می شوند؟ 
  و همچنین کسانی که از روی جهل مرتکب گناه می شوند چطور؟ 


  ●پاسخ:

  سلام دو نوع مقصر داریم در کل

  1- قاصر یعنی کسی که می داند کاری اشتباه است و گناه است باز انجام میدهد

  2- مقصر یعنی کسی که نمیداند کاری اشتباه است و مرتکب ان میشود در مورد قاصر هیچ گونه حق اعتراض و جابی بخششی باقی نیست اما در مورد دوم امکان بخشیده شدن انها بیشتر است 


title: اختلاف زیادی است درانچه از قیامت وصفات ان ترسیم می کنند
text:
  اختلاف زیادی است درانچه از قیامت وصفات ان ترسیم می کنند

  ●سوال:

  اختلاف زیادی است درانچه از قیامت وصفات ان ترسیم می کنند اما شمارابا این دیدگاه به چالشی عمیق دعوت کنم که اوصافی که برای قیامت امده یک نحو توجه دراین دنیا است وهمه مگرگروه اندکی حشر نیست وهمه درهمین دنیا دفن ودفینه می شونداولیک کالانعام بل هم اضل دارای دقیقه ایست قابل دقت ،فقط کسانی که اگاهی وحضورشان کامل یا درمسیر کامل است که تشخبصش بسیار منحصر است محشور می شوند(تا فهم معنای حشر) پس تمام مطالب قرانی فقط برای اهل دنیا امده است تا کمی بااحتیاط زندگی را پایان دهندپس برای عده ای بسیار اندک پایان ندارد

  ●پاسخ:

  به نام خدا
  سلام

  این موضوع چندان دور از ذهن نیست و بنده هم برخی اوقات به احتمال اینگونه بودن قیامت فکر می کنم (با توجه به حدیث "من مات فقد قامت قیامته" یا اینکه به کسانی که فوت می شوند مرحوم می گویند که باید دید ریشه این طرز معرفی فرد فوت شده چیست یا آیه "يَستَعجِلُونَكَ بِالعَذابِ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحيطَةٌ بِالكافِرينَ" ( العنکبوت - 54)). اما از نظر عقلی نمی توان وجود حشر کلی موجودات را انکار کرد. خدا تنها آگاه است! البته باید نگاهی هم به این مساله داشت که در قیامت ممکن است زمان و مکان به شکلی که ما می شناسیم نباشد و مثلا ما الان هم با شمه هایی از جهنم و بهشت درگیر باشیم. حالت دیگری که ممکن است این است که مثلا برای برخی افراد خوب لحظه های آخر عمرشان بسیار طولانی شده یا زندگیشان تا ابد به این نحو ادامه پیدا کند (این حالت به عبارت "آخرت" نزدیک است و مانند حدیثی است که پیامبر فرموده اند: اگر یک روز از پایان دنیا باقی مانده باشد خدا آن روز را آنقدر طولانی می کند تا حضرت مهدی (عج) ظهور نماید)
  ضمنا انسان یا بایستی بسیار درستکار باشد یا قابلیتهایی به دست آورد (مانند شنیدن یا دیدن خاصی که اگر انسان آنها را نداشته باشد طبق قرآن (سوره کهف) در آخرت گفته می شود که "و عرضنا جهنم يومئذ للكفرين عرضا(100) الذين كانت أ عينهم فى غطاء عن ذكرى و كانوا لا يستطيعون سمعا(101)") تا وضعیت اخروی خود را درک کند و اگر نتواند ببیند یا بشنود دلیل بر درستکاری حتمی او نیست.
  ضمنا خدا در قرآن گفته که با عده ای در روز قیامت صحبت نمی کند و ممکن است ما هم چنین باشیم و خود ندانیم. برای همین در قرآن گفته شده که زیانکارترین افراد کسانی هستند که سعیشان در حیات دنیا گم می شود و فکر می کنند نیکی می کنند. 


title: اگرکسی گناهش کم باشددر همان جهنم برزخی تصفیه می کند؟
text:
  اگرکسی گناهش کم باشددر همان جهنم برزخی تصفیه می کند؟

  ●سوال:

  در مورد برزخ سوالی داشتم ، می خواستم بدونم که کسانی که خیلی سالها قبل به بهشت برزخی و یا جهنم برزخی راه یافته اند اگر گناهانشان اندک باشد در همان جهنم برزخی تصفیه می کنند و یا تا قیامت و حساب و کتاب منتظر می شه ، در اینصورت که نباید در جهنم برزخی باشد زیرا اگر در جهنم برزخی باشد خب گناهانش تا زمان قیامت پاک خواهد شد ؟؟


  ●پاسخ:

  به نام خدا

  احتمالا به این صورت است که برخی انسانها در برزخ آنچنان اختیاری ندارند و حتی ممکن است خودشان را هم نشناسند و پاسخ اعمال انسان باید در حالتی آگاهانه تر به او داده شود. البته عذاب برزخی وجود دارد.
  همچنین مدت زمان کمی از دنیا ، معادل زمان زیادی در برزخ است (مثلا یک آزار کوتاه به کسی رساندن مدتها انسان را گرفتار می کند). پاک شدن یا نشدن گناه را هم خدا باید تشخیص دهد و ما نمی توانیم بگوییم با فلان قدر عذاب شدن، فردی حسابش پاک می شود.
  در نهایت باید گفت که برخی عذابها باعث می شوند فرد معذب به حالتی مانند لجاجت دچار شود و فرد به دلیل عناد نتواند نجات یابد.


title: پاسخ یکجا به چندین سوال
text:
  پاسخ یکجا به چندین سوال

  ●سوال:
  تا ابدیت که نمی شه به نظر من که معنا نداره تا بی نهایت بالاخره باید یه پایانی باشه.

  ●پاسخ:
  حضور در بهشت ابدی است : هم فیها خالدون

  ________________

  ●سوال:
  توی بهشت ما چه کار می کنیم؟! فقط می خوریم و می خوابیم و می نوشیم؟! یا می ریم دید و بازدید؟! اونجا چه کار می کنیم؟!

  ●پاسخ:
  در بهشت ارتقاء معنوی و وجودی هست لذا دمبدم الطاف و عنایات نو از سوی خدا متوجه بهشتیان شده و حقایق و اسراری جدید بر آنهاآشکار می شود لذا دائما سرزنده و باطراوت و شاد هستند

  ________________

  ●سوال:
  آیا همانطور که آقایون دارای حور العین هستند؛ خانم ها هم چیزی تو این مایه ها دارند یا نه؟!

  ●پاسخ:
  زنان معشوقیت و محبوبیت دارند لذا ذاتا مایلند بهشتیان آنها را مورد انتخاب قرار دهند نه مثل مردان که ویژگی اخذ دارند لذا حورالعین آنها همان مردان بهشتی اند که آنها را خواستگاری می کنند

  ________________

  ●سوال:
  هدف ما از زندگی تو بهشت چیه؟! مثلا تو دنیا ما هدفمون اینه که توشه جمع کنیم و خوب زندگی کنیم و خودمون رو برای معاد حاضر کنیم. خب اون دنیا چی؟!

  ●پاسخ:
  بهشت خودش هدفه هرچند مراتب بالاتر بهشت می تواند اهداف درونی این هدف باشند


  باید هدف و آخر و پایانی در کار باشه!
  پایان خداست که انتها ندارد : والی ربک المنتهی
  موفق باشید 


title: آیا ما باید به خاطر انسان بودنمان خداوند را شکر کنیم
text:
  آیا ما باید به خاطر انسان بودنمان خداوند را شکر کنیم


  ●سوال:
  ما موظفیم که خدا را همواره شکر کنیم گر چه شکر گزار خوبی نیستیم و هم چنین نعمت های خدا آنقدر زیاد هستند که شکر همه ی آن ها ناممکن است.
  سوالی داشتم درباره ی همین نعمت ها و شکر آن ها :
  آیا ما باید به خاطر انسان بودنمان خداوند را شکر کنیم؟


  ●پاسخ :
  باسلام . وتقدیر از پرسش خوب شما .جواب در دو محور ارایه می شود :
  الف_در باره فراز اول پرسش باید گفت نتیجه تفاوت نمی کند ودر هر دو صورت باید شکر گذار بود . هم برای انسان خلق شدن وهم برای انسان باقی ماندن چون برخی به عنوان انسان خلق می شوند ولی به دلیل ضعف و پستی جنبه روحی‌شان از حیوانات نیز پست‌تر شمرده شده ، قرآن کریم به صراحت فرمود: «ان هم الا کالانعام بل هم اضل سبیلا؛ (1) اینان فقط مانند چهار پایان‌اند، بلکه گمراه‌ترند».
  یکی از وظایف مهم و حتمی انسان این است که بر نعمت های ظاهری و باطنی که خداوند در اختیار او نهاده است، شکر نماید. پس هر دو نعمت است و
  در برابر هر نعمتی انسان باید شکر کند. همین اندازه که بداند آن نعمت از خداست و در دلش بر این مسئله اعتراف کند، شکر نعمت را به جا آورده است. امام صادق (ع) فرمود: هر کس چون نعمتی به وی رسد، در دل خود معتقد باشد که از جانب خداوند است، شکر نعمت را ادا کرده است. (2) بنابراین در شبانه روز هر وقت انسان به نعمتی رسید، لازم است شکر کند.
  بنابراین شکر و سپاس خداوند برای همه نعمت‌های او اعم از نعمت‌های عمومی و خصوصی عقلا و شرعا لازم است، هیچ دلیل عقلی و نقلی وجود ندارد که اختصاص شکر را تنها به نعمت‌های خاص اثبات کند بلکه شکر منعم عقلا واجب است، چه نعمت‌های عمومی و چه نعمت‌های خصوصی.
  همه نعمت‌های خداوند هر کدام در جای خود نعمت ویژه است. اگر کسی دچار مشکل کلیه یا قلب و یا چشم باشد که جزء نعمت‌های عمومی محسوب می‌شود، آن گاه خواهد فهمید که این نعمت‌ها از ویژه‌ترین نعمت‌های الهی بوده است. آنچه را ممکن است کسی به عنوان نعمت ویژه تصور کند نظیر ثروت و قدرت، در مقابل این نعمت ناچیز است.
  بنابراین همه نعمت‌های الهی در جای خود نعمت ویژه است و شکر و سپاس آن لازم است. از این رو در مناجات و دعاهای ائمه آمده که خداوند را در برابر همه نعمت‌های ریز و درشت شکرگزاری کرده‌اند. از آن میان در دعای نورانی «خمس عشر» دعایی تحت عنوان مناجات الشاکرین آمده:
  «الهی اذهلنی عن اقامه شکرک تتابع طولک و اعجزنی عن احصاء ثنائک فیض فصلک، هذا مقام من اعترف بنبوغ النعماء و قابلها بالتقصیر ... فکیف لی بتحصیل الشکر و شکری ایاک یفتقر الی شکر فکلما قلت لک الحمد وجب علی لذلک ان اقول لک الحمد؛ (3)
  ای خدا !نعمت های پی در پی تو مرا از انجام وظیفه شکرگذاری غافل کرد . فیضان دریای فضل و کرامت مرا از حمد و ستایش عاجز گردانید، این عجز و ناتوانی مقام کسی است که به نعمت‌های بی‌شمار وسیع تو معترف و با تقصیری در ادای شکر آن نعمت‌ها مواجه است، پس چگونه توانم شکر آن نعمت‌ها را به جای آورم و حال آن که شکر تو گفتن ، یکی از نعمت‌های توست و شکری بر آن لازم است ؟! هر چه حمد و شکرت گویم، بر آن تو را حمد و شکری دیگر باید گفت».
  بر اساس این گونه آموزه‌های متعالی است که سخن سرای نامدار سعدی شیرازی در دیباچه گلستان می‌گوید:
  منت خدای را عز و جل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت، هر نفسی که فرو می‌رود ،ممد حیات است، و چون برآید ،مفرح ذات، پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر نعمتی شکری واجب،
  از دست و زبان که برآید کز عهده شکرش به درآید
  بنده همان به که ز تقصیر خویش عذر به درگاه خدای آورد
  و گرنه سزاوار خداوندیش کس نتواند که به جای آورد (4)

  پی‌نوشت‌ها:
  1 . فرقان (25) آیه 44.
  2. محمد محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ماده شکر، شماره 9613.
  3. مفاتیح الجنان، ص 224.
  4 . دیباچه گلستان سعدی، ص 23.
  5. مؤمنون (23) آیه 12 ـ 14.
  6. تفسیر نمونه، ج 14، ص 208 و 209. 


title: آیا ممکن بود ما انسان نمی شدیم حیوان یا گیاه
text:
  آیا ممکن بود ما انسان نمی شدیم حیوان یا گیاه و یا .. می شدیم؟؟؟


  ●پاسخ:
   در باره فراز دوم باید گفت : انسان قبل از انسان شدن فرایند یاد شده در پرسش را طی نموده است زیرا
  انسان پیش از ولادت در عالم رحم وجود دارد. قبل از آن در صُلب پدر است، و پیش از آن به صورت لقمة غذایی است که از طریق انواع خوراکی‌ها به صورت نطفه در صُلب پدر به وجود می‌آید، و پیش از آن به صورت میوه یا لقمه نانی بوده که از زمین گرفته شده است. پس قبل از این مراحل، آدمی وجود خاکی داشته، خدا دربارة فرایند پیدایش آدمی فرمود:«وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِّن طِینٍ، ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِی قَرَارٍ مَّکِینٍ، ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَکَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ؛
  «به یقین ما انسان را از عصاره‌ای از گِل آفریدیم، سپس او را به صورت نطفه‌ای در جایگاهی استوار قرار دادیم، آن گاه نطفه را به صورت علقه درآوردیم، سپس آن علقه را به صورت مضغه گردانیدیم، و آن گاه مضغه را استخوان‌های ساختیم، بعد استخوان‌ها را با گوشتی پوشانیدیم، آن گاه جنین را در آفرینشی دیگر پدید آوردیم. آفرین باد بر خدا که بهترین آفریندگان است».(5)
  در این آیه مراحل به شگفت‌آور و بهت‌انگیز سیر نطفه در رحم مادر و چهره‌های گوناگون خلقت که یکی بعد از دیگری در آن قرارگاه امن و دور از دست بشر ظاهر می‌شود اشاره کرده است. مراحل یاد شده در آیه در فرایند خلقت انسان عالم عجیبی دارد، و پر از شگفتی‌های حیرت‌آور است. در پایان با تعبیری معنا داری فرمود: «ثمّ أنشأناه خلقاً آخر» و آن گاه بر خود آفرین گفت. مراد از آفرین این است که آفرین بر این قدرت بی‌نظیر که در ظلمتکدة رحم چنین تصویر بدیعی با این همه عجائب و شگفتی‌ها بر قطرة آبی نقش می‌زند. آفرین بر آن علم و حکمتی که این همه استعداد و لیاقت و شایستگی را در چنین موجود ناچیزی ایجاد می‌کند، آفرین بر او و بر خلقت بی‌نظیرش. (6)

  پی‌نوشت‌ها:
  1 . فرقان (25) آیه 44.
  2. محمد محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ماده شکر، شماره 9613.
  3. مفاتیح الجنان، ص 224.
  4 . دیباچه گلستان سعدی، ص 23.
  5. مؤمنون (23) آیه 12 ـ 14.
  6. تفسیر نمونه، ج 14، ص 208 و 209. 


title: حضرت ادم در شکم مادری نبود بلکه خداوند فقط گفت کن پس موجود شد
text:
  حضرت ادم در شکم مادری نبود بلکه خداوند فقط گفت کن پس موجود شد.


  ●سوال:
  با این تفسیری که شما کردید به نظر میاد نظریه داروین هم صحیح می باشد که ما از نسل شامپانزه ها و.... هستیم.چون بالاخره باید به دهان یکی برویم تا به صورت نطفه در بیاییم.
  در نتیجه خداوند در تفسیر آفرینش عیسی و آدم هر دو به این گونه مطرح میکند:
  إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ ۖ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ (3 | آل عمران - 59)
  مَثَل عیسی در نزد خدا، همچون آدم است؛ که او را از خاک آفرید، و سپس به او فرمود: «موجود باش!» او هم فوراً موجود شد. (بنابر این، ولادت مسیح بدون پدر، هرگز دلیل بر الوهیّت او نیست.)

  حضرت ادم در شکم مادری نبود بلکه خداوند فقط گفت کن پس موجود شد.
  میخواهم بیشتر توضیح دهید.ممنون.



  ●پاسخ :
  با سلام . وتقدیر از شما که برای بهتر فهمیدن آموزه های وحیانی انسان شناسی تلاش می کنید تا آن ها را بهتر وعمیق تر بفهمید .
  ولی در باره برداشت تان از مطالب یاد شده در پاسخ قبل به شش نکته اشاره می شود :

  ●اولا_ آن چه در باره فرایند خلقت انسان آورده شده متن قران کریم است ونه تفسیر وبرداشت ما .

  ●ثانیا _ سوال در باره همه انسان ها است ونه خصوص جناب آدم وحضرت عیسی ع .

  ●ثالثا _در آیه یاد شده نیز خاک (= طین=گل) به عنوان اولین مبدء قابلی خلقت انسان اشاره شده .واین به عنوان نمونه آورده شده وگرنه در آموزه های وحیانی در این باره آیات متعدد ذکر شده است . مثلا در باره مبدأ خلقت انسان تنها در سوره حجر سه بار به کار برده شده است. (1) واز جمله فرمود : وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ (2)
  ما انسان را از گِل خشكيده‏ اى (همچون سفال) كه از گِل بد بوى (تيره رنگى) گرفته شده بود آفريديم!
  پس معلوم می شود تذکر این نکته در باب مبدء خلقت آدمی مهم بوده که در یک سوره سه باره ذکر شده است. اما سر اهمیت آن در جایی ذکر نشده است ، ولی اینکه خداوند فرمود ما انسان را از گلی آن چنانی آفریدم ونفرمود که از خاکی پاک؟ در این باب برخی از مفسرین گفته اند مراد اشاره به حقیقت مادون بدن انسانی در برابر حقیقت متعالی روح اوست:
  « اين آيه اشاره به اين است كه شرافت انسان به اين جسم بدنى و اين صورت ظاهرى او نيست بلكه به آن روح ملكوتى و جوهر سماوى و لطيفه ربانى است كه اگر متصف به ايمان و تقوى و صفات حميده و اعمال صالحه شد شرافت پيدا مى‏ كند و شيطان سر حكمت را نفهميد و خيال كرد انسان همین بدن خاكى است لذا از سجده بر او امتناع كرد » (3)
  در عین حال ممکن است نکات دقیق دیگری در این باب وجود داشته باشد که بر ما پوشیده است و خوب است در این باره به این گفته جناب حافظ گوش دهیم که گفت :
  حدیث از مطرب ومی گو وراز از دهر کمتر جو که کس نگشود ونگشاید به حکمت این معما را

  ●رابعا_ نظریه ی ترانسفورمیسم داروین هنوز در بوته ی فرضیه باقی مانده! اما فرضیه ایی است که روی آن کار زیادی انجام گرفته و شواهد و قراینی بر درستی آن اقامه گشته، و لااقل داروین و لامارک و عده ایی از فیزیولوژیست‌ها را به درستی آن قانع ساخته است.
  البته بسیاری از زیست شناسان نیز آن را نپذیرفته و شواهد نقض فراوانی ارائه داده اند و عده ایی دیگر با طرح سؤالات ابهام آمیز و بیان حلقه‌های کور و مفقوده ای که در طرح داروین وجود دارد، در تحیر محققانه به سر می‌برند و از اظهار نظر در صحت و سقم آن خودداری می‌کنند و می‌گویند: "با بررسی‌های علمی و طبقات الارضی، فواصل میان انواع (موجودات) هنوز به دست نیامده و جزئیات این نظریه از جهت تجربه، و کلیات آن از جهت ادله ی فلسفی چنان که باید،‌ اثبات نشده است".(9)

  ●خامسا_ در زمینه ی خلقت آدم، اگر آیات و روایات، صراحت هم داشته باشد که: "آدم مستقیماً و بدون واسطه از خاک آفریده شده" به شکلی بیان گشته که نشان می‌دهد با نوعی فعل و انفعال در طبیعت همراه بوده است؛ چون در آثار مذهبی آمده است که:
  طینت آدم در چهل صباح سرشته شد؛ شاید همه ی مراحلی را که به طور طبیعی، اولین سلول حیاتی باید در طول میلیاردها سال بپیماید تا به حیوانی از نوع انسان منتهی شود، سرشت و طینت آدم به اقتضای وضع فوق العاده ای که دست قدرت الهی فراهم آورده، در مدت چهل روز طی کرده باشد. هم چنان که نطفه ی انسان در رَحِم، در مدت نُه ماه، تمام مراحلی را که می‌گویند اجداد حیوانی انسان در طول میلیاردها سال طی کرده اند، طی می‌کند.(10)
  مخصوصاً مراحلی که مربوط به نوعیت و ماهیت موجودات است، به صورت جهشی یا سریع و ناگهانی بوده است.

  ●سادسا_ فرض می‌کنیم آن چه در زیست شناسی و سایر علوم در این زمینه آمده، ‌از مرحله ی تئوری گذشته و به مرحله ی علمیت و قطعیت رسیده است؛ هم چنین فرض می‌کنیم که: ممکن نیست اوضاع طبیعی به صورتی فراهم شود که ماده مراحلی را که در وضع دیگر، طی می‌کند، در آن اوضاع بتواند به طور سریع پشت سر بگذارد و در نتیجه اجداد حیوانی انسان امری مسلّم و قطعی گردد؛ باز ظواهر آیات و روایاتی که در این زمینه داریم، غیر قابل توجیه نیست؛ بلکه هم متن قابل توجیه است و هم مدت سرشت طینت که در آثار مذهبی چهل روز ذکر شده است، زیرا ملاک محاسبه ی روز مشخص نیست که آیا منظور از چهل روز، چهل مرحله و دوره که چند سال به طول کشیده است یا با میزان و ملاک روزهای قیامت که قرآن می‌فرماید: هر روز آن به اندازه ی پنجاه هزار سال این دنیا است، یعنی دو میلیون سال، مراحل تکوین و سرشت آدم و تبدیل شدن از خاک به یک انسان کامل بوده و یا مراد روزهای معمولی است که از طلوع و غروب خورشید پدید می‌آید. اما در هر صورت نظریه ی تکامل تدریجی مورد نظر داروین را به طور مستقیم و صریح مورد تأیید قرار نمی‌دهد! زیرا اگر مراد از روز، دوره یا روزهای قیامت باشد، آن چه از آن می‌توان فهمید، این است که آفرینش آدم به طور مستقیم از خاک و به صورت تکامل تدریجی طی هزاران سال انجام گرفته است، تا انسان کامل از لحاظ جسمی و فکری و عقلی و روحی شکل پیدا کند؛ اما تبدّل انواع را مورد تأیید قرار نمی‌دهد، یعنی حیوانی مثل میمون بر اثر تکامل، ماهیت نوعی جدیدی پیدا کند و به انسان مبدّل گردد، مورد تأیید قرار نگرفته است.(4)

  پی نوشت ها :
  1. حجر (15) آیه 28 و 33.
  2. همان آیه 26.
  3. عبدالحسین طیب، أطيب البيان في تفسير القرآن،انتشارات بنیاد فرهنگ اسلامی، بی جا بی تا، ج‏8، ص: 27.
  4. محمود طالقانی، پرتوی از قرآن، ج اول، ص 113.نشر شرکت سهامی عام تهران1363 ش چاپ 4. مرتضی مطهری(ره)، علل گرایش به مادیگری، ‌ص: 131،نشر صدرا، 1370 ش. 


title: چندسوال
text:
  چندسوال

  ●سوال:

  بسم الله الرحمن الرحیم.
  سلام.
  از کارشناس محترم بخاطر پاسخگویی بسیار ممنونم.یکم توضیح بیشتر میخواهم.

  أَلَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ (032 | سجده - 7)همان كسى كه هرچه را آفريد نيكو آفريد; و آفرينش انسان را از گِل آغاز كرد;
  ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ (032 | سجده - 8)سپس نسل او را از عصاره اى از آب ناچيز و بى قدر آفريد.
  ثُمَّ سَوّاهُ وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ قَلِيلاً ما تَشْكُرُونَ (032 | سجده - 9)سپس (اندام) او را نظام بخشيد و از روح خويش [= روحى شريف و برجسته] در وى دميد; و براى شما گوش ها و چشمها و دلها [= عقلها] قرار داد; امّا كمتر شكر (نعمتهاى او را) به جا مى آوريد.

  بنظر میاد آفرینش انسان یکم متفاوت باشه یعنی ابتدا از گل و نسل اونو از اب که احتمالاض همون (مایه مرد) باشه افرید؟
  و قسمت سوم آیه میگه بعد از اینکه نظام بخشید از روح خود در او دمید.
  من در مورد روح توی قران تحقیق زیادی کردم و تا جایی که از روح متوجه شدم اینه که روح همونی هست که به انسان قدرت تشخیص میده و هرچی این روح کامل تر باشه انسان قدرت اگاهی و درک بیشتری داره.مثلاً روح القدس باعث شد که حضرت عیسی در کودکی لب به سخن باز کنه:
  إِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلَىٰ وَالِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا ۖ وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ ۖ وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي ۖ وَتُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِي ۖ وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتَىٰ بِإِذْنِي ۖ وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هَٰذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ (5 | المائدة - 110)
  (به خاطر بیاور) هنگامی را که خداوند به عیسی بن مریم گفت: «یاد کن نعمتی را که به تو و مادرت بخشیدم! زمانی که تو را با» روح القدس «تقویت کردم؛ که در گاهواره و به هنگام بزرگی، با مردم سخن می‌گفتی؛ و هنگامی که کتاب و حکمت و تورات و انجیل را به تو آموختم؛ و هنگامی که به فرمان من، از گل چیزی بصورت پرنده می‌ساختی، و در آن می‌دمیدی، و به فرمان من، پرنده‌ای می‌شد؛ و کور مادرزاد، و مبتلا به بیماری پیسی را به فرمان من، شفا می‌دادی؛ و مردگان را (نیز) به فرمان من زنده می‌کردی؛ و هنگامی که بنی اسرائیل را از آسیب رساندن به تو، بازداشتم؛ در آن موقع که دلایل روشن برای آنها آوردی، ولی جمعی از کافران آنها گفتند: اینها جز سحر آشکار نیست!»

  قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ (16 | النحل - 102)
  بگو، روح القدس آن را از جانب پروردگارت بحقّ نازل کرده، تا افراد باایمان را ثابت‌قدم گرداند؛ و هدایت و بشارتی است برای عموم مسلمانان!

  البته روح القدر بنظر متفاوت با اون روحی میاد که در بدن انسان دمیده میشه:

  فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِينَ (15 | الحجر - 29)
  هنگامی که کار آن را به پایان رساندم، و در او از روح خود (یک روح شایسته و بزرگ) دمیدم، همگی برای او سجده کنید!»

  يُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَىٰ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ (16 | النحل - 2)
  فرشتگان را با روح (الهی) بفرمانش بر هر کس از بندگانش بخواهد نازل می‌کند؛ (و به آنها دستور می‌دهد) که مردم را انذار کنید؛ (و بگویید:) معبودی جز من نیست؛ از (مخالفت دستور) من، بپرهیزید!


  وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ ۖ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا (17 | الإسراء - 85)
  و از تو درباره «روح» سؤال می‌کنند، بگو: «روح از فرمان پروردگار من است؛ و جز اندکی از دانش، به شما داده نشده است!»

  فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا (19 | مريم - 17)
  و میان خود و آنان حجابی افکند (تا خلوتگاهش از هر نظر برای عبادت آماده باشد). در این هنگام، ما روح خود را بسوی او فرستادیم؛ و او در شکل انسانی بی‌عیب و نقص، بر مریم ظاهر شد!

  وَالَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهَا مِنْ رُوحِنَا وَجَعَلْنَاهَا وَابْنَهَا آيَةً لِلْعَالَمِينَ (21 | الأنبياء - 91)
  و به یاد آور زنی را که دامان خود را پاک نگه داشت؛ و ما از روح خود در او دمیدیم؛ و او و فرزندش [= مسیح‌] را نشانه بزرگی برای جهانیان قرار دادیم!


  رَفِيعُ الدَّرَجَاتِ ذُو الْعَرْشِ يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلَىٰ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ لِيُنْذِرَ يَوْمَ التَّلَاقِ (40 | غافر - 15)
  او درجات (بندگان صالح) را بالا می‌برد، او صاحب عرش است، روح (مقدّس) را به فرمانش بر هر کس از بندگانش که بخواهد القاء می‌کند تا (مردم را) از روز ملاقات [= روز رستاخیز] بیم دهد!


  وَكَذَٰلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا ۚ مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَٰكِنْ جَعَلْنَاهُ نُورًا نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشَاءُ مِنْ عِبَادِنَا ۚ وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ (42 | الشورى - 52)
  همان گونه (که بر پیامبران پیشین وحی فرستادیم) بر تو نیز روحی را بفرمان خود وحی کردیم؛ تو پیش از این نمی‌دانستی کتاب و ایمان چیست (و از محتوای قرآن آگاه نبودی)؛ ولی ما آن را نوری قرار دادیم که بوسیله آن هر کس از بندگان خویش را بخواهیم هدایت می‌کنیم؛ و تو مسلّماً به سوی راه راست هدایت می‌کنی.

  تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ (70 | المعارج - 4)
  فرشتگان و روح [= فرشته مقرّب خداوند] بسوی او عروج می‌کنند در آن روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است!


  يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا ۖ لَا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَٰنُ وَقَالَ صَوَابًا (78 | النبأ - 38)
  روزی که «روح» و «ملائکه» در یک صف می‌ایستند و هیچ یک، جز به اذن خداوند رحمان، سخن نمی‌گویند، و (آنگاه که می‌گویند) درست می‌گویند!


  تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ (97 | القدر - 4)
  فرشتگان و «روح» در آن شب به اذن پروردگارشان برای (تقدیر) هر کاری نازل می‌شوند.



  به نظر میاد دوتا روح وجود داشته باشه.یک روحی که از اول خداوند در انسان دمیده.و یک روحی که باعث هدایت و استوار شدن مومنین میشه.
  من دوست دارم در این مورد بیشتر بدونم.



  اما مساله ای که ذهن رو درگیر میکنه:

  يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ ۚ وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ۖ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّىٰ وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئًا ۚ وَتَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ (22 | الحج - 5)
  ای مردم! اگر در رستاخیز شک دارید، (به این نکته توجّه کنید که:) ما شما را از خاک آفریدیم، سپس از نطفه، و بعد از خون بسته شده، سپس از «مضغه» [= چیزی شبیه گوشت جویده شده‌]، که بعضی دارای شکل و خلقت است و بعضی بدون شکل؛ تا برای شما روشن سازیم (که بر هر چیز قادریم)! و جنین‌هایی را که بخواهیم تا مدّت معیّنی در رحم (مادران) قرارمی‌دهیم؛ (و آنچه را بخواهیم ساقظ می‌کنیم؛)بعد شما را بصورت طفل بیرون می‌آوریم؛ سپس هدف این است که به حدّ رشد و بلوغ خویش برسید. در این میان بعضی از شما می‌میرند؛ و بعضی آن قدر عمر می‌کنند که به بدترین مرحله زندگی (و پیری) می‌رسند؛ آنچنان که بعد از علم و آگاهی، چیزی نمی‌دانند! (از سوی دیگر،) زمین را (در فصل زمستان) خشک و مرده می‌بینی، اما هنگامی که آب باران بر آن فرو می‌فرستیم، به حرکت درمی‌آید و می‌روید؛ و از هر نوع گیاهان زیبا می‌رویاند!

  میخوام بدونم آدم بعد از اینکه از خاک آفریده شده چگونه بعد از اون نطفه شده؟

  وَاللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ مَاءٍ ۖ فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَىٰ بَطْنِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَىٰ رِجْلَيْنِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلَىٰ أَرْبَعٍ ۚ يَخْلُقُ اللَّهُ مَا يَشَاءُ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (24 | النور - 45)
  و خداوند هر جنبنده‌ای را از آبی آفرید؛ گروهی از آنها بر شکم خود راه می‌روند، و گروهی بر دو پای خود، و گروهی بر چهار پا راه می‌روند؛ خداوند هر چه را بخواهد می‌آفریند، زیرا خدا بر همه چیز تواناست!

  اینجا مرماید که همه موجودات زنده رو از آب افرید.

  وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْمَاءِ بَشَرًا فَجَعَلَهُ نَسَبًا وَصِهْرًا ۗ وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا (25 | الفرقان - 54)
  او کسی است که از آب، انسانی را آفرید؛ سپس او را نسب و سبب قرار داد (و نسل او را از این دو طریق گسترش داد)؛ و پروردگار تو همواره توانا بوده است.


  ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلَالَةٍ مِنْ مَاءٍ مَهِينٍ (32 | السجدة - 8)
  سپس نسل او را از عصاره‌ای از آب ناچیز و بی‌قدر آفرید.


  خُلِقَ مِنْ مَاءٍ دَافِقٍ (86 | الطارق - 6)
  از یک آب جهنده آفریده شده است،

  ممنون.




  ●پاسخ:


  باسلام . وتقدیر از تلاش تان برای درک مسایل انسان شناسی قرانی .
  برای دریافت پاسخ به چند نکته توجه نماید :

  ●الف_درباره روح القدس تحلیل‌های متعدد مطرح است که در جای خود به تفصیل بحث شده(1) ولی در این جا تنها به این روایت اشاره می‌شود که وقتی از امام صادق(ع) درباره روح القدس سؤال شد، فرمود:
  «خلقٌ من خلق الله تعالى، أعظم من جبرئیل و میکائیل، کان مع رسول الله(ص) یخبره و یسدده وهو مع الائمة من بعده صلوة الله علیهم؛(2)
  روح القدس مخلوقی از مخلوقات خداوند است که از جبرئیل و میکائیل بزرگ‌تر است. این روح همراه پیامبر بود. او را آگاه می‌ساخت و حفظ می‌نمود، و پس از پیامبر، این روح همراه ائمه است».
  ممکن است مراد روح باشد که در سوره قدر آمده : «تنزّل الملائکه والروح»(3) در این صورت باید گفت:
  مراد از روح در این آیه یا جبرئیل است که در شب قدر همراه با فرشتگان دیگر بر پیامبر نازل شدند و قرآن را با خود آوردند، چون شب قدر شب نزول قرآن کریم است یا مراد از روح در آن آیه فرشته‌ای دیگری است که بزرگ تر از جبرئیل است.امام صادق(ع) فرمود:
  «روح از جبرئیل بزرگ تر است، زیرا جبرئیل از ملائکه است و روح از آن گونه نیست، خداوند فرمود: «تنزل الملائکه والروح» از این آیه معلوم می‌شود که روح غیر از ملائکه است».(4)
  از تعبیر «تنزّل» در آیه به دست می‌آید که فرود آمدن روح و ملائکه در شب قدر اختصاص به زمان پیامبر و آوردن قرآن در شب قدر ندارد بلکه بعد از رحلت پیامبر نیز این ها در شب قدر فرو می‌آیند و به حضور امام معصوم می‌رسیدند که اکنون در شب‌های قدر بر وجود مقدس حضرت بقیة‌الله نازل می‌شوند. در روایات آمده که برای اثبات وجود حجت خدا روی زمین بعد از پیامبر به سوره قدر احتجاج شود و از مخالفان پرسیده شود که اگر بعد از پیامبر امام معصوم نباشد ، ملائکه و روح در شب قدر به حضور چه کسی می‌رسند؟(5)
  در هر صورت مراد از روح القدس هر چه باشد این قطعی است که روح القدس غیر از روحی است که در انسان وجود دارد .


  ●ب_ در باره انسان باید گفت : روح از نظر لغت در اصل به معنای نفس و دویدن است. بعضی تصریح کرده‌اند که روح و ریح (باد) هر دو از یک معنا مشتق شده است . اگر روح انسان که گوهر مستقل و مجردی است ،به این نام نامیده شده ،به خاطر آن است که از نظر تحرک و حیات آفرینی و نا پیدا بودن همچون نفس و باد است.(6)
  بنابر این روح همان نفس انسان است .دربارة تعریف فلسفی آن گفته شده: روح و نفس به صورت اجمال عبارت است از قوه‌ای که در جسم موجود است یا به آن تعلق می‌گیرد و منشأ آثار گوناگون می‌گردد.
  بدین بیان که برخی اجسام دارای آثاری می‌باشند که به صورت یکنواخت از آنها ظهور می‌یابند، مثلاً آتش همواره دارای اثر سوزندگی با ایجاد حرارت است، یخ نیز همواره سرد، خورشید همیشه سوزان و روشنگر است، بنابر این آثار این اجسام به صورت یکنواخت ظاهر می‌گردد، ولی اجسام دیگری هستند که آثار یکنواختی ندارند مثلاً انسان گاهی نشسته است و گاهی ایستاده، زمانی می‌بیند و زمانی می‌شنود . همچنین دارای ادراکات متفاوت است، این آثار از مبدئی واحدی سرچشمه می‌گیرند که نام آن را نفس و روح می‌گذاریم.(7)
  فیلسوف بزرگ معاصر علامه طباطبایی دربارة رویکرد عقلی روح می‌گوید:
  کنجکاوی عقلی نظریه قرآن کریم را دربارة روح تأیید می‌کند، هر یک از ما افراد انسان از خود حقیقتی را درک می‌نماید که از آن (من) تعبیر می‌کند و این درک او بیرون نمی‌رود. این (مشهود) چنان که مشهود است قابل انقسام و تجزی نیست و با این که بدن انسان پیوسته در تغییر و تبدیل است و امکنه مختلف برای خود اتخاذ می‌کند و زمان‌های گوناگون بر وی می‌گذرد، حقیقت نامبرده (من) ثابت است و در واقعیت خود تغییر و تبدیل نمی‌پذیرد . روشن است که اگر مادی بود ،خواص مادیت را که انقسام و تغییر و زمان و مکان می‌باشد می‌پذیرفت، آری بدن همه این خواص را می‌پذیرد و به واسطه ارتباط و تعلق روحی این خواص به روح نسبت داده می‌شود ولی با کمترین توجهی برای انسان آفتابی می‌شود که این دم و آن دم و این جا و آن جا و این شکل و آن شکل و این سوی و آن سوی همه از خواص بدن می‌باشد و روح از این خواص منزّه است و هر یک از این پیرایه‌ها از راه بدن به وی می‌رسد.(8)
  یکی از استدلال‌های عقلی بر وجود روح و استقلال آن بدن و قوای جسمانی این است که آدمی در طول عمر خود یک شخصیت واحد دارد مثلاً آدمی در این نکته تردیدی ندارد که وجود دارد و علم به وجود خود دارد و از خود تعبیر به (من) می‌کند. این (من) از آغاز تا پایان عمر یک واحد بیشتر نیست (من امروز) همان (من دیروز)، همان (من بیست سال قبل) می‌باشد. من از کودکی تا کنون یک نفر بیشتر نبودم، من همان شخصی هستم که بوده‌ام و تا آخر عمر نیز همین شخص هستم، نه شخص دیگر، البته درس خونده‌ام. با سواد شده‌ام، تکامل یافته‌ام و باز هم خواهم یافت، ولی یک آدم دیگر نشده‌ام و به همین دلیل همة مردم از آغاز تا پایان عمر مرا یک آدم می‌شناسند. یک نام دارم، اکنون حساب کنیم و ببینیم این موجود واحد که سراسر عمر ما را پوشانده چیست؟
  آیا ذرات و سلول‌های بدن ما و یا مجموعة سلول‌های مغزی و فعل و انفعالات آن است؟ اینها که در طول عمر ما بارها عوض می‌شوند و تقریباً در هفت سال یک بار تمام سلول‌ها عوض می‌گردند، بنابر این یک آدم هفتاد ساله احتمالاً ده بار تمام اجزای بدن او عوض شده است. اما شخصیت و من او همچنان همان من 60 سال قبل است.
  از این روشن می‌شود که غیر از اجزای مادی،‌یک حقیقت واحد ثابت در سراسر عمر، وجود دارد که همانند اجزای مادی تعویض نمی‌شود . اساس وجود را همان تشکیل می‌دهد و عامل وحدت شخصیت ما همان است و این همان چیزی است که از آن به روح یاد می‌شود.(9)
  علاوه بر این دانش و ادراک از خواص جسم و ماده نمی تواند باشد ، بلکه به حقیقتی به نام روح استناد دارد.


  ●ج_ در باره خلقت آدم از خاک ونطفه باید توجه داشت : آدم ابوالبشردر مراد دقيق از خلقت او از خاك ابهامات بسياري وجود دارد و اين سؤال مطرح است كه اصولا آفرينش آدم از خاك، به چه معناست؟ آيا بدين معناست كه مستقيما از خاك آفريده شده يا ممكن است بين خاك و حضرت آدم انواع ديگري از موجودات واسطه بوده‌اند و چون خلقت آن ها نيز منتهي به خاك مي‌شده ، گفته شده: آدم از خاك آفريده شده است .
  آيا بين خاك و آدم، نخست موجودي تك ياخته به وجود آمد و بعد كامل تر شد تا رسيد به حيواني كامل بعد به نيمه انسان و سپس انسان راست قامت و بدون عقل، بعد كامل تر و داراي عقل شد كه آدم ابوالبشر اولين نمونه آن است.
  از آموزه‌هاي قرآني به دست مي‌آيد كه انسان نخست آدم ابوالبشر بدون واسطه موجودي حيواني از خاك خلق شده است، از اين رو در قرآن كريم به صراحت فرمود: « و بدا خلق الانسان من طين ثم جعل نسله من سلاله من ماء مهين ؛ (10) آغاز خلقت انسان از خاك است، سپس نسل او از سلاله و عصاره آب نطقه خلق شده». تفصيلي كه اين آيه بين آفرينش انسان نخست و نسل ها بعد قائل شده ، به روشني دلالت دارد كه نحوه آفرينش آنان با هم متفاوت است. اگر همه انسان ها از ماء مهين خلق شده بودند كه حضرت آدم هم جزء آن ها بود، اين تفصيل وجهي نداشت، بنابراين جاي ترديد نيست كه انسان نخست آدم ابوالبشر از خاك آفريده شد . هيچ موجودي غير از خاك به عنوان ماده نخست خلقت او نقش نداشته است. (11)
  در باره فرآيند خلقت نخستين انسان يعني جناب آدم ابوالبشر در نهج البلاغه آمده:
  « خداوند بزرگ، خاكي از قسمت‌هاي گوناگون زمين از قسمت هاي سخت و نرم، شور و شيرين، گرد آورد. آب بر آن افزود تا گلي خالص و آماده شد . با افزودن رطوبت، چسبناك گرديد كه از آن، اندامي شايسته و عضوهايي جدا و به يكديگر پيوسته آفريد. آن را خشكانيد تا محكم شد. خشكانيدن را ادامه داد تا سخت شد تا زماني معين و سرانجامي ‌مشخص، اندام انسان كامل گرديد. آن گاه از روحي كه آفريد، در آن دميد تا به صورت انساني زنده درآمد، داراي نيروي انديشه كه وي را به تلاش اندازد . داراي افكار كه در ديگر موجودات تصرف نمايد، به انسان اعضا و جوارحي بخشيد تا در خدمت او باشند» . (12)
  اما آیاتی که شما ذکر نموده اید مربوط به اولاد آدم است ونه خود آدم ودر باره فرایند خلقت نسل آدم از خاک ونطفه وووو در نوبت قبل بحث شد .

  پی‌نوشت‌ها:
  1. مرآة العقول، ج 3، ص 166.
  2. اصول کافی، ج 1، ص 273.
  3. قدر (97) آیه 4.
  4. المیزان، ج 20، ص 568.
  5. اصول کافی، ج 1، ص 249 ـ 251.
  6. تفسیر نمونه، ج 12، ص 2058، نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران 1379ش.
  7. محمدتقی مصباح، شرح اسفار اربعه، جزء اول از جلد 8، ص 40، تحقیق و نگارش محمد سعیدی مهر، نشر مؤسسه آموزشی امام خمینی 1375ش.
  8. شیعه در اسلام، ص 100، نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران 1348ش.
  9. تفسیر نمونه، ج 12، ص 266.
  10- سجده (32) آيه 7 و 8.
  11- معارف قرآن، ص 342 ،نشر مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، قم 1380 ش.
  12- نهج البلاغه ، خطبه 1. 


title: چرا این جزا و پاداش در ادامه همین زندگی به انسان داده نمیشود
text:
  چرا این جزا و پاداش در ادامه همین زندگی به انسان داده نمیشود

  ●سوال:
  با عرض سلام
  صرف نظر از فلسفه جزا و پاداش، چرا چهانی دیگر برای این دو موضوع در نظر گرفته شده است؟
  به بیان دیگر با فرض پذیرش جزا و پاداش برای اعمال ما، چرا این جزا و پاداش در ادامه همین زندگی به انسان داده نمیشود و چرا همین زندگی تا ابد تداوم نمی یابد؟ 
  بزرگترین و شاید تنها دلیل نافرمانی ها و فسق و فساد انسانی، عدم باور قلبی او به جهان آخرت است. با توصیفاتی که از خداوند داریم، او صلاح بندگانش را میخواهد، او توانای مطلق است، مدبر است و محدودیتی در تبدیل نیستی به هستی برای او وجود ندارد. پس بنا برا این او (بدون شک) میتوانست جهانی بیافریند که موجودی مانند انسان در آن متولد شده، زاد و ولد کرده و تا ابد باقی بماند. او میتوانست مقطعی از زندکی این موجود را صرف آزمایش کردن او بکند (با این پیش فرض که آزمایش انسان توسط خالق او توجیه دارد) و در ادامه او را از نتیجه ازمایش بهرمند سازد. به این ترتیب با توجه به اینکه انسان های در مرحله ازمایش به عینه انسان های در حال جزا شدن و پاداش دیدن را می دیدند، طبیعتا به فسق و فجور روی نمی آوردند و همگی بهشتی میشدند و با این ترتیب این خواسته خداوند که خیر انسان هاست به نحو بسیار بهتری با تدبیری که بکار برده بود برآورده میشد.



  ●پاسخ:

  باسلام
  علت اینکه مکان امتحان و تکامل یافتن و محل پاداش و جزا دادن به بندگان متفاوت است این است که مکانی جزا و پاداش در صورتی میتواند به صورت دقیق و کامل به پاداش و جزا ا ختصاص داشته باشد که موانع و محدودیتی نداشته باشد. مثلا کسی که در طول زندگی اش، به چندین نفر ظلم کرده است و یا چندین نفر را کشته است یا افراد زیادی را بدبخت کرده است، جزای این شخص این است که به تعداد آن افرادی که از بین برده و نابود کرده عذاب شود. حال اگر این عذاب در این دنیای مادی باشد، محدودیتهای ماده جلوی اجرای کامل و دقیق انرا میگیرد. بدن مادی در جهان مادی، بیش از یک بار نمی تواند بمیرد. به همین دلیل، در مجازاتهایی که برای قاتلین زنجیره ای بریده میشود به تعداد نفراتی که به قتل رسانده ، برایش اعدام نوشته میشود و مثلا گفته میشود به 20 مرتبه اعدام محکوم میشود اما پرواضح است که بیش از یک مرتبه نمیتواند بمیرد.
  اگر بگویید که خداوند این قدرت را دارد که او را هرچند مرتبه که مرد، دوباره زنده کند و دوباره با اعدامی مجدد کشته شود، اما باید گفت فایده این کار چیست؟ برفرض که قابلیت ماده ارتقا یابد( با قطع نظر از اینکه این محدودیتها مربوط به ماده است و ماده نمیتواند بدون محدودیت زمان و مکان باشد) یا عالم دیگری باشد که از ابتدا تمام آزمایشات و مجازات ها در ان انجام بگیرد، جهانی که مادی نباشد و محدودیتهای عالم ماده را نداشته باشد، نکته ای که باقی میماند این است که فایده این کار چیست؟ گفتید به خاطر عبرت گرفتن بندگان، اما سوال این است که این عبرت گرفتن تا چه حدی است، ایا جلوی اختیار آنان را میگیرد یا باز با وجود اینکه این مجازات ها را میبینند، مختار هستند و همانطور که میتوانند کار خوب انجام بدهند، میتوانند کار بد بکنند؟ اگر جلوی اختیار انها را بگیرد، نقض غرض خداوند در خقت بشر پیش می اید و عقلا درست نیست و اگر جلوی اختیار آنها را نگیرد که فایده این کار منتفی میگردد و باز هم با حکمت خداوند ناسازگار است و عقلا نادرست.
  شبیه این مسأله در 45 سوره ابراهیم نیز بیان شده است. در این ایه از قول کسانیکه اعمال صالح انجام نداده اند و مرگشان فرا میرسد و سختی های مرگ و عذابهای برزخ را میبینند نقل میکند که از خداوند میخواهند که انان را به دنیا بازگرداند تا بلکه اعمال صالح انجام دهندو نیکوکار باشند. اما خداونداین درخواست انان را رد میکند. حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلاَّ إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ».(1)" اين وضع هم چنان ادامه دارد تا هنگامى كه مرگ يكى از آنها فرا رسد در اين هنگام عرض مى‏ كند: خداوندا مرا باز گردان، شايد آنچه را كه كوتاهى كرده‏ام جبران كنم و عمل صالح انجام دهم" همانطور که ظالمان هنگامی که عذاب بر آنها نازل میشود و عذاب الهی را می بینند از خداوند تقاضای تمدید مهلت را دارند ولی پاسخ منفی می شنوند.
  دليل عدم استجابت درخواست آنان، بخل خداوند از بخشش آنها و مهلت دوباره دادن به آنها یا عدم قدرت خداوند به بازگرداندن آنان به دنیا یا عصبانیت و احساسی شدن خداوند از آنان نیست بلکه به این دلیل است که خداوند با علم خود میداند که هيچ يك از اين تقاضاها جنبه واقعى و جدى ندارد، اينها عكس العمل آن حالت اضطرار و پريشانى فوق العاده است كه در بدترين اشخاص نيز پيدا مى‏شود و هرگز دليل بر دگرگونى و انقلاب درونى و تصميم واقعى بر تغيير مسير زندگى نيست.
  درست شبیه حالت مشركانى كه به هنگام گرفتارى در گردابهاى هولناك درياها مخلصانه خدا را مى‏ خواندند، ولى به مجرد اينكه طوفان فرو مى‏ نشست و به ساحل نجات مى‏ رسيدند همه چيز را فراموش مى‏ كردند! لذا قرآن در بعضى از آيات كه در بالا به آن اشاره شد صريحا مى‏ گويد" وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ":(2)" اگر اينها بار ديگر به زندگى عادى برگردند باز همان برنامه را ادامه مى‏ دهند و به اصطلاح همان آش و همان كاسه است، هيچگونه تغييرى در روش آنان پديدار نخواهد گشت.(3)
  بنابراین، حتی اگر محل آزمایش و کمال یافتن بندگان، با محل مجازات آنان یکی بود، باز هم فایده چندانی نداشت. بعلاوه در مورد کسانی که فایده دارد نیز شاید به حدی انان را بترساند که جلوی اختیار آنان را بگیرد و پاداشها نیز به حدی چشمگیر باشد که دیگر شخص اختیار چندانی نداشته باشد و تنها به دنبال رسیدن به آن نعمتها کار نیک انجام دهد و قطعا این مطلوب خداوند و غرض او از آفرینش نیست. قرار بر این است که انسان به دنیایی بیاید با تمام محدودیتهایش. بدن و روحی داشته باشد محدود و با تمام نقایض و ضعف هایش. وعده هاو وعیدهایی به او داده شود و او بر اساس این وعده و وعیدهایی که تنها توصیف انها را شنیده، انگیره انجام کارهای خوب و ترک کارهای بد را بیابد. دقت شود، تنها توصیف اینها را شنیده. تنها توصیف بهشت و نعمتهای آنرا شنیده. تنها توصیف عذاب جهنم و سختی ها و جان کندن های آنرا شنیده است.
  پس این کار، در مورد برخی افراد فایده ندارد و اثری ندارد و در مورد عده ای دیگر، با هدف خداوند از خلقت انسان منافات دارد.






  ـــــــــــــــــــ
  1. ابراهیم، آیه 45
  2. انعام، ایه 28
  3. تفسیر نمونه، ج10 ص 380 


title: اگه با چشم اون دنیا رو ببینی سر از سجده بر نمیداری
text:
  اگه با چشم اون دنیا رو ببینی سر از سجده بر نمیداری


  ●سوال:
  اگه با چشم اون دنیا رو ببینی سر از سجده بر نمیداری.
  ایا این حرف درسته؟


  ●پاسخ:

  خداوند متعال در توصیف کسانی که به آن دنیا میروند ولی زیان کار و شقی هستند و قرار است به جهنم بروند از او درخواست بازگشت به دنیا را دارند تا بلکه کار صالحی را انجام دهند. اما خداوند که از نیت و ورحیه دنیا طلبی و راحت طلبی آنان مطلع است به انان پاسخ منفی میدهد و میفرماید این درخواست تنها کلماتی است که اینها بر زبان جاری میکنند. دقت در این آیه شریفه، پاسخ بسیاری از دوستان است. انان میگویند «لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فيما تَرَكْتُ كَلاَّ إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُون»(مومنون، 100) و لعل همانطور که حتما میدانید ادات تمنی و نشانه آرزو داشتن است، نه تصمیم قطعی. حتی انان نیز به خودشان اطمینان ندارند. میگویند برگردان، شاید که عمل صالحی انجام دهیم.
  آنان به این دنیا هم که برگردند، اگر قرار باشد دوباره اختیار داشته باشند و امتحانات و آزمایشات وجود داشته باشد، باز هم همان اعمال قبلی را انجام میدهند.مثل قاچاقچی مواد مخدری که چندین بار سابقه دستگیری داشته و تا پای چوبه دار هم رفته و به علت بخشیده شده و دوباره به او فرصت داده اند. این شخص چون مزه پول راحت و بی دردسر و زیاد زیر زبانش رفته، تقریبا محال است که دیگر سراغ ان کار نرود. به همین جهت در محاکم دنیایی نیز بخشش تنها در مورد برخی جرائم و ان هم در مورد برخی افراد است. کسانی که مدام یک جرمی را مرتکب میشوند، روحیه شان تغییر میکند و خطا کردن برایشان عادت و ملکه میشود. همین مطلب به صورت واضح تری در ایه شریفه 28 سوره انعام بیان شده که خداوند متعال در توصیف این افراد میفرماید این افراد هیچگاه دست از این کارهایشان بر نمیدارند.
  سخنى كه هرگز از اعماق دلش با اراده و آزادى بر نخواسته است، اين همان سخنى است كه هر بدكارى به موقع گرفتار شدن در چنگال مجازات و هر قاتلى به هنگام ديدن چوبه دار مى‏گويد و هر وقت امواج بلا فرو بنشيند باز همان برنامه سابق خود را ادامه مى‏ دهد. اين شبيه چيزى است كه در آيه 28 سوره انعام مى‏خوانيم" وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ" و آنها اگر به حيات دنيا باز گردند باز به همان برنامه‏ ها و روش خود ادامه مى‏ دهند.(تفسیر نمونه، ج 14 ص 311) 


title: چرا ما شرایط جهان آخرت را در جهان فعلی مشاهده نمیکنیم
text:
  چرا ما شرایط جهان آخرت را در جهان فعلی مشاهده نمیکنیم


  ●سوال:
   چرا ما شرایط جهان آخرت را در جهان فعلی مشاهده نمیکنیم؟ 
  محدودیت هایی که شما در این ارتباط ذکر فرموده اید درست است ولی اینها محدودیت هایی است که با شرایط جهان فعلی و (صرفا) تعاریفی که از جهان آخرت داریم مشاهده میشود. 
  بدیهی است با توجه به تعریفی که از قدرت بینهایت خداوند داریم، 
  این محدودیت ها میتوانست وجود نداشته باشد. چه چیز میتوانست مانع این اراده خداوند بشود که ما به نوعی شاهد جیات پس از مرگ انسان ها باشیم؟



  ●پاسخ:
  شرایط جهان آخرت یعنی چه؟ آیا باید خدا برای ما جهنم را در این دنیا مجسم کند یا بهشت را در این دنیا برپا کند تا عبادت کنیم و گناه نکنیم؟ آیا اگر خدا این کار را بکند، بهشت عشرت کده ما نمیشود؟ آیا واقعا با دیدن عذابهای جهنم، دیگر گناه نمیکردیم. حاشا و کلا. بهتر است با خودمان روراست باشیم. مگر ما این همه عبرتها را نمیبینیم ولی آیا هیچ عبرتی میگیریم؟ حضرت علی ع به خوبی پاسخ این سوال را داده اند. «ما اکثر العبر و اقل الاعتبار»(نهج البلاغه، حکمت297) ایا ما مرگ را به چشم خود نمیبینم، دوستان و نزدیکانمان، هر روز از کنار ما میروند و با اینکه میدانیم ما هم باید برویم باز عبرت نمیگیریم. در پستهای قبل به آیاتی اشاره شد که در انها خداوند در مورد درخواست بازگشت به دنیای دوزخیان، درخواست انان را صرفا کلماتی بدون محتوا و بدون قصد و نیت واقعی معرفی میکند. آنان که جهنم را دیده اند باز هم اگر برگردند، همان کار را انجام خواهند داد.
  بعلاوه، قصد و غرض اولیه از خلقت انسان، رسیدن به پاداشهای مادی و معنوی بهشت یا دوری از جهنم نیست. اینها تنها ابزارهایی برای ترغیب و تشویق و ترساندن بندگان است نه اینکه خودشان موضوعیتی داشته باشند. هدف اصلی از خلقت،رسیدن به کمال وقرب الهی است. حال این قرب الهی، همانطور که با زور سرنیزه ممکن نیست، با آوردن بهشت و جهنم و نشان دادن انها به انسانها نیز فایده ای ندارد، اگر نگوییم فایده ندارد. مثلا فرض کنید، برای اینکه کسی از سرعت مجاز تجاوز نکند، پلیس یک سری جرائمی را در نظر بگیرد و برای رعایت آن نیز یک سری امور تشویقی نیز داشته باشد. این مجموعه برای اینکه این امر بهتر رعایت شود در برخی مواضعی که احتمال خطا و تجاوز بیشتر است، ماشین هایی را نیز بگذارد و دوربین هایی را نیز نصب کند. تا این حد بد نیست ولی اگر بیاید در هر 50 متر یک ماشین پلیس بگذارد یا در هر 100 متر یک دوربین سرعت سنج نصب کند. در این صورت، تخلف نکردن ماشین ها به نظر شما مستند به چیست؟ آیا میتوان گفت که همه رانندگان به خاطر احترام به قانون چنین کرده اند؟ یا اینکه از ترس ماشین پلیس اینطور بوده اند؟ اگر جایزه را بخواهند به این رانندگان بدهند به نظر شما آیا این کار لغو و بیهوده نیست؟ اینها مجبور بوده اند خطا نکنند. یکسره پلیس در کنارشان بوده، اگر هم میخواستند سریع بروند نیز نیمتوانستند. شبیه این مسءله به صورت دقیق تر در مسئله ما وجود دارد. دنیایی که در آن، بهشت و جهنم تنها وعده و وعید خداوند نیست، بلکه به عینه دارند می بینند، در این صورت، اگر هم همه خوب و نیکوکار بشوند( که تقریبا محال است مگر اینکه اختیار نداشته باشند و شیطان در کار نباشد) باز هم فایده ای ندارد. انان میدانند در همین دنیا مجازات میشوند و تا گناه کنند به آتش می افتند.
   


title: چرا وعده و وعید
text:
  چرا وعده و وعید


  ●سوال:
  چرا وعده و وعید؟
   با شناختی که شما از انسان ها دارید، چند درصد انسان ها با وعده و وعید حتی یک کار ساده را انجام میدهند؟ 
  تعهدات سنگین در تمام طول زندگی که دیگر جای خود را دارد.



  ●پاسخ:
  اتفاقا نقطه ثقل بحث ما نیز نکته شماست. دقیقا خدا انسان را به این دنیا آورد که با مرارتها و سختی های زندگی دنیایی دست و پنجه نرم کند. ابتلائات و آزمایشات مختلف را بچشد. زن و بچه و مال و مقام و ... همگی را ببیند، فساد و فحشا را ببیند و خودش را آلوده نکند. کمال، چیزی نیست که با دستور و به راحتی به دست بیاید. البته مراحل و مراتبی دارد ولی هرچه سختی بیشتر باشد، به مرتبه بالاتری از کمال میتوان رسید. به همین جهت است که در روایات ما بر سختی کار تأکید بیشتری شده است و گفته شده که بهترین کارها، سخت ترین آنهاست«افضل الاعمال احمزها»(مرآه العقول، ج7 ص 84) 


title: چرا ما عبرت نمیگیریم
text:
  چرا ما عبرت نمیگیریم


  ●سوال:

  چرا ما عبرت نمیگیریم؟ 
  چون ایمان نداریم. چون بیشتر بر این باور داریم که هرچه هست همین است و عقاب و پاداشی در بین نیست.
   سوالی که عرض کردم هم در همین راستا میباشد که به مشاهده عقاب و پاداش این باور قویتر میشد. ضمن اینکه به چشم دیدن مرگ دیگران برای کسی که (ایمان) به آخرت ندارد انگیزه ای برای انجام ثواب و پرهیز از گناه نیست حتی شاید برای برخی انگیزه ای معکوس برای بهره برداری هرچه بیشتر از همه چیز در این دنیا و قبل از مرگ ایجاد کند و همه و همه به این دلیل است که باور به آخرت وجود ندارد. در سوالی که طرح کردم این باور به آخرت از شکل یک تصور و صرفا کلام به مشاهده عینی تبدیل میشد. مثال های ساده ای هم تز آن عرض کردم.



  ●پاسخ:

  مطمئن باشید، خدایی که حکیم است و کار لغو نمیکند، انسان را به صورتی آفریده که با همین کلمات و همین تلنگرها و وعده و وعیدها، بتواند راه درست و باطل را بشناسد و جلو برود. شیطان نیز دقیقا همین کار را میکند، او نیز به انسان وعده و وعید میدهد و انگیزه او را تقویت میکند. مگر شیطان نتیجه کار را به انسان نشان میدهد که گناهکاران به دنبال او میروند. اگر صرفا دیدن کسانی که مثلا با دزدی به جایی رسیده اند یا با انجام کار خلاف بهره و لذتی کوتاه مدت دیده اند، برای حل این مشکل کافی باشد، در محل بحث ما نیز همین مقدار وجود دارد. هر کسی در همین دنیا خودش میبینید که خوب بودن چه فوایدی برایش دارد. از آرامش درونی گرفته تا احترام و مقبولیت میان مردم و اجتماع. آیا همین مقدار برای شخص کافی نیست که کار خوب را ترک نکند. بعلاوه برفرض کسی باشد که هیچ دلیل عقلی و نقلی بر اثبات مسائل دینی را قبول نداشته باشد. ایا این شخص عاقل هست یا نه. کسی که عاقل است، در هر کاری سبک سنگین میکند و اگر ضرری در ان کار باشد که از نفعش بیشتر باشد، انرا ترک میکند و به ان مبادرت نمی ورزد. یا حتی اگر درصد احتمال وقوع ان خطر و ضرر کم باشد ولی میزان خسارت ان ضرر - برفرض اینکه محقق شود- خیلی زیاد باشد قطعا انرا انجام نمیدهد. حال از شما میپرسم، کسی که عاقل است، حداقل احتمال نیز نمیدهد که هرچه در مورد خدا وقیامت و عذاب و پاداش گفته شده درست باشد و محقق نیز بشود. ایا به مجرد این بهانه که من یقین ندارم یا انرا ندیده ام یا کسی ا نرا ندیده، میتواند بر اساس این احتمال عقلائی عمل نکند.


title: مشاهده عواقب نهایی اعمال در دنیا
text:
  مشاهده عواقب نهایی اعمال در دنیا


  ●سوال:

  مشاهده عواقب نهایی اعمال در دنیا


  ●پاسخ:
  سوال شما دقیقا شبیه درخواست کسانی است که به ان دنیا رفته اندو درخواست بازگشت دارند. وجه شباهت در اینجاست که خداوند به این دلیل سخن انرا قبول نمیکند که میداند انان با اینکه عذابها و سختی را به عینه دیده اند ولی اگر به دنیا برگردند باز هم به دنبال کارهای زشت و خواسته های نفسانی خود میروند. یعنی این خاصیت این دنیاست که چون انسان اختیار دارد و خوبی وبدی در جلوی اوست، به دنبال هر کدام که خواست بتواند برود و همین ازمایش اصلی الهی است که مرد را از نامرد مشخص میکند.


title: ظاهرا اینگونه است آنچه نهایتا نصیب انسان میشود همان جهنم و بهشت است. اینگونه نیست
text:
  ظاهرا اینگونه است آنچه نهایتا نصیب انسان میشود همان جهنم و بهشت است. اینگونه نیست؟


  ●سوال:

  ظاهرا اینگونه است آنچه نهایتا نصیب انسان میشود همان جهنم و بهشت است. اینگونه نیست؟


  ●پاسخ:

  خیر. این تنها برای کسانی است که به دنبال آن بوده اند ولی نعمتها و عذابهای بالاتری نیز وجود دارد که قابل مقایسه با نعمتها و عذابهای مادی و جسمانی بهشت و جهنم نیست. قرب الهی بالاترین پاداش بندگان شایسته خداست و دوری از رحمت و همنشینی با نیکان بدترین عذاب و نقمتی است که در ان دنیا در انتظار خوبان وبدان است.


title: شیطان نتیجه کار راهمان موقع نشان میدهد
text:
  شیطان نتیجه کار راهمان موقع نشان میدهد


  ●سوال:
  شیطان نتیجه کار را نشان میدهد ( اگر به شیطان باور داشته باشیم) نتیجه کار همان لذتی است که فرد از عمل شیطانی خود کسب می کند. ممکن است بفرمایید نه این نتیجه کار نیست و نتیجه عقاب اخروی است. اگر چنین بفرمایید باز همان سوال پیش می اید که چرا این نتیجه در همین جهان برای کسب عبرت قابل رویت نیست؟


  ●پاسخ:

  دوست عزیز، هر انسانی به دنبال بدست آوردن سعادت و آرامش است
  و هر کسی نیز سعادت را در چیزی میداند.
  شیطان به انسان میگوید، مثلا دروغ بگو چون برایت مفید است و فلان چیز را به دست می آوری. به نظر شما چرا انسان اسیر این حرف شیطان میشود و وسوسه او اثر میگذارد.
  قطعا به این دلیل نیست که دروغ گفتن برای انسان لذت دارد. یعنی خود دروغ گفتن مد نظر هیچ شخصی نیست بلکه آنرا وسیله و ابزاری میداند تا به چیز دیگری برسد. آن چیز آرامش و آسایش است. حال اگر به همان شخص که دروغ گفته، بگویند که اگر این دروغ را انجام بدهی، یک آرامش کوچک به تو میرسد و مثلا فلان قدر پول را بدست میآوری یا فلان مقام را بدست میآوری اما ممکن هم هست که طرف مقابلت متوجه دروغ بودن حرف تو بشود و دیگر به حرف تو اعتماد نکند یا اگر رئیس توست تو رااخراج کند و .. بعلاوه روحت نیز آزرده میشود. ایا این شخص دست به این کار میزند.
  مطمئنا هر عاقلی به دنبال بدست آوردن ارامشی است که هیچگونه ضعفی در ان نباشد و هیچ ناراحتی در کنار آن نباشد. انسان اگر به دنبال بدست آوردن پول و مقام و .. است تنها به دنبال بدست آوردن همین آرامشه هست. اگر هر آن به دنبال زیاد کردن مال و اموالش و بالاتر بردن مقامش است به همین دلیل است.
  بنابراین شیطان نتیجه کار را به انسان نشان نمیدهد.
  بله نتیجه کاری که مد نظر ان شخص است، ثواب اخروی نیست همانطور که لذت کوتاه مدت بردن نیز نیست بلکه در ورای آن کار به دنبال رسیدن به لذتی است که ناراحتی در ان نباشد. اگر ما در همان آن که غذا میخوریم بدانیم که همینکه غذا از گلوی ما پائین میرود، دردهای زیادی سراسر بدن ما را فرا میگیرد، ایا اصلا ان غذا را میخوریم، ایا هر عاقلی ما را سرزنش نمیکند. مگر اینکه فایده دیگری د ران باشد که نسبت به درد و ضرر خود آن غذا به مراتب بیشتر باشد و گرنه هیچ عاقلی اقدام به این کار نمیکند. مانند مریضی که معده اش الوده شده و هرچه میخورد اول دچار معده درد شدید میشود و بعد همه انرا بالا می آرود. این شخص تنها به این دلیل غذا میخورد که زنده بماند.هرچند هر موقع که میخورد، امید دارد که این دفعه ان اتفاق نیفتد.


title: چرا ما دست خود را داخل آتش نمی کنیم
text:
  چرا ما دست خود را داخل آتش نمی کنیم


  ●سوال:
  چرا ما دست خود را داخل آتش نمی کنیم؟ 
  چون مطمئن هستیم دستمان می سوزد. انسان عاقلی که به آن اشاره فرمودید در صورت اطمینان از چیزی و باور به آن،حتما عمل درست را در آن رابطه انجام میدهد. انسان های عاقل حتی جرم های ساده اجتماعی را هم مرتکب نمی شوند چون میدانند که با دادگاه و زندان مواجه خواهند شد.


  ●پاسخ:

  کسی که دزدی میکند، عاقل نیست. خیلی هم عقل دارد شاید ضریب هوشی او از خیلی ازماها هم بالاتر باشد ولی باز هم دزدی میکند. قطعا اینها دیوانه نیستند، عاقلند ولی عقل خود را در راه دیگری صرف کرده اند. عقل انسان که معصوم نیست. ولی به همین افراد اگربگوییم که چرا دزدی میکنی مگر دزدی خوب است یا اگر دزدی دیگر به خودشان تعرض کند و مال خودشان راببرد، ایا خوششان می اید. 


title: در صورت عدم اجرای دستورات دینی در آتش جهنم خواهد سوخت
text:
  ●سوال:

  چگونه است که اگر برای انسان این اطمینان حاصل شود که در صورت عدم اجرای دستورات دینی در آتش جهنم خواهد سوخت، باز نافرمانی کند؟


  ●پاسخ:

  دلیلش این است که این علم ما به حد یقین نرسیده است و تنها علم است و حتی اگر خیلی هم عالی باشد در مرحله علم الیقین است. یعنی گاهی انسان از راه برهان عقلی فلسفی به مسئله ای علم پیدا میکند(نظیر خیلی از اعتقادات اصلی ما) ولی این در حد علم و اگاهی است اما چون تنها با واسطه یک سری صورتهای ذهنی و مباحث مفهومی به آن رسیده ایم و به عبارت دیگر آنرا شهود نکرده ایم، احتمال تخلف از ان را میدهیم. درست مثل پزشکی که با اینکه مضرات سیگار و قلیان را میداند، خودش سیگار میکشد.
  اما اگر این یقین ما به حد حق الیقین برسد، دیگر اصلا فکر خطا و گناه را هم نمیکنیم.
  مثلا در مورد مجازات شلاق، یک کسی صرفا این مطلب را میشنود که اگر فلان جرم را انجام دهد، مجازاتش شلاق است یا فلان مجرم به واسطه انجام ان کار شلاق خورد.
  یک کسی هم در محل اجرای مجازات حاضر است و میبیند که به مجرد شلاق میزنند و درد و اه و ناله مجرم را هم میبیند
  یک کسی هم این مجازات را اجرا میکند و شلاق را میزند. و بالاخره خود مجرم که شلاق بر بدن او مینشیند.
  به نظر شما تمام این افراد یک نوع تصور از شلاق و درد ان دارند.
  قطعا اینطور نیست. تنها کسی دقیقا میفهمد شلاق چه دردی دارد که خودش انرا چشیده باشد و با عین الیقین انرا دیده باشد و این حالت را حتی مجری مجازات نیز ندارد.
  درمورد گناه ها نیز همین حالت هست. ما برفرض بدانیم ویقین به مجازاتهای اعمالمان داشته باشیم، صرفا بر اساس یک سری معلومات ومفهوم ها است. ولی اگر خود مجازات را به عینه ببنیم، حال ما دقیقا حال ان جوانی میشود که در نماز صبح رسول الله حاضر بود و میگفت اهل جهنم را با عذابهایشان واهل بهشت را با نعمتهایشان به عینه میبیند و این امور صرفا یک سری تصویر سازی ذهنی نبود. به مقامی رسیده بود که انها را به عینه میدید. البته این حالت، بی دلیل به او داده نشده بود، بلکه نتیجه اعمال خودش بود.انقدر اعمال صالح و خالص انجام داده بود که به این مقام رسیده بود. همانطور که معصومین چنین بوده اند که بر اثر اعمال نیک خود، به مقامی رسیدند که نتیجه عمل و کثافات انرا به عینه میدیدند.


title: سعادت وآرامش
text:
  سعادت وآرامش


  ●سوال:
  آیا واقعا انسان دنبال سعادت و آرامش است؟ 
  سعادت در این رابطه چه معنایی دارد؟ 
  آیا واقعا انسان ها دنبال سعادت با همان معنی لغوی و مفهومی که در اسلام مطرح است میباشند یا دنبال رسیدن به خواسته های خود هستند؟ بنده فکر می کنم انسان ها دنبال ارضای خواسته های خود هستند با این توضیح که خواسته ها در هر انسانی با دیگری متفاوت میباشد. بر اساس تعلیمات مذهبی خواسته یک مسلمان حیات جاوید در بهشت است، پس تلاش میکند با انجام تعالیم دینی و مذهبی رضایت خداوند را چلب کند تا به خواسته اش برسد. این خواسته برای چنگیز خان مغول چیز دیگری است. او این تعالیم را نمیشناسد اما به کشور گشایی علاقه دارد در صورتی که انیشتین تمام لذت خود را در حل مجهولات فیزیکی میبیند و این گونه زندگی میکند و از زندگی خود لذت می برد.




  ●پاسخ:

  بله هر انسانی به دنبال بدست آوردن سعادت است.
  البته مرادم سعادت با تعریف خاص دین یا نحله خاصی نیست.
  بلکه سعادت به معنای ارامش و بدست آوردن لذت کامل و خلاص شدن از دست دردها و محدودیتها و کمبودها.
  هر کسی به وجدان خود و به اجتماع و هم نوعان خود که مراجعه میکند، میبینید همگان به دنبال این امر هستند.
  همه میخواهند زندگی ای را برای خود بدست بیاورند که نه کمبود مالی داشته باشد، نه کمبود عاطفی، نه درد جسمی و نه درد روحی و روانی.
  میخواهند در جایی باشند که هیچ کس به آنان متعرض نشود و به انان ظلم نکند.
  شاهد آن نیز این است که خود ما و کسانی که با انها روبرو هستیم هر انچه که به دنبال بدست آوردنش بودند، وقتی به دست میآورند نهایتا چند ساعت یا چند روزی با ان خوش است و احساس لذت میبرد. اما بعد از ان یا از ان خسته میشود یا ان چیز ازارش میدهد یا به دنبال چیز بالاتری و بهتری میگردد و همین او را ازار میدهد تا زمانی که انرا بدست بیاورد. البته وقتی هم بدستش میآورد، باز هم رضایت ندارد.
  تمام مثالهایی که زدید نیز از این قبیل است و در تمامی آنها، رضایت نسبی است و چون در مقابل اهداف بزرگتر و چیزهای دیگر که ندارند مقایسه میشود، انها احساس درد میکنند. مگر اینکه به هدف دیگری بیندیشند که در ان صورت باز هم احساس کمبود و نقص و درد روحی را دارند.


title: دروغ وسیله ایست برای دیدن نتیجه کارشیطان
text:
  دروغ وسیله ایست برای دیدن نتیجه کارشیطان


  ●پاسخ:
  برای اینکه دروغ را وسیله ای برای رسیدن به هدف و خواسته اش میبیند. او نیازی ندارد که به شیطان اعتقاد داشته باشد تا دروغ بگوید. او حتی بدون چنین باوری برای اینکه به هدف خود برسد دروغ می گوید. بنا بر این همانطور که عرض کردم چون (در مثال شما) دروغ وسیله ایست برای دیدن نتیجه کار، این کار را می کند. پس (با اعتقاد به وجود شیطان)، شیطان نتیجه کار را نشان میدهد.


  شیطان یا نفس اماره، مهم نیست و در بحث ما دخیل نیست.
  خود شما نیزاذعان کردیدکه انسان اگر به وسوسه نفس اماره خود یا شیطان به دنبال بدست اوردن چیزی میرود به این دلیل است که ان چیز را برای خود خیر میداند و لذت را در ان میبیند .
  واقعا تعجب میکنم، اگر به انسان گفته شود، چیزی برایت ضرر دارد، به سراغش میرود.
  قطعا نمیرود، مگر اینکه مطمئن شود حداقل نفع ان بیشتر از ضررش است. حال نفع به هر چیزی به روح یا جسمش. انسان نفع طلب است و به دنبال منافع خودش است. هیچ عاقلی پیدا نمیشود که به دنبال چیزی برود که هیچ نفعی در ان نباشد. چه دیندار و چه غیر دیندارد.
  بنابراین، با این دروغ میخواهد نفعی ببرد، در حالیکه نفعی نبرده و ضرر نیز کرده پس نتیجه کارش را به او نشان نداده است و او را گول زده است.


title: مگر دین اسلام برای کسانی آمده که به علم الیقین رسیده اند
text:
   مگر دین اسلام برای کسانی آمده که به علم الیقین رسیده اند


  ●سوال:
  مگر قرار است همه به علم الیقین برسیم؟
   اگر فرار است چرا هیچکس نرسیده؟
   مگر دین اسلام برای کسانی آمده که به علم الیقین رسیده اند؟ 
  تکلیف من که هیچگاه به علم الیقین نمیرسم چیست؟



  ●پاسخ:

  خیر دین اسلام برای همه یکسان است و کسی از پیش به علم الیقین نرسیده اند تا چه رسد به حق الیقین و عین الیقین.
  همین مسئله نیز روح تمام پاسخهایی است که عرض شد. یعنی همین مسئله نیز خواست خداوند و خودش عین امتحان الهی است.
  همه مکلف هستند نسبت به اصول دین خود اطمینان حاصل کنند. البته برخی ممکن است به یقین نیز برسند ولی این تکلیف عمومی نیست. مراد این است که هر کس خودش به این مسئله برسد. وقتی رسید بر اساس ان مبانی و اصول اعتقادی، فروع و جزئیات دین خود(عقائد، اخلاقیات و احکام) را نیز از رسولان الهی دریافت نماید و به ان معتقد شده و عمل کند. 


title: انسان نفع طلب است و به دنبال منافع خودش است
text:
  انسان نفع طلب است و به دنبال منافع خودش است


  ●سوال:
  واقعا تعجب میکنم، اگر به انسان گفته شود، چیزی برایت ضرر دارد، به سراغش میرود.
  قطعا نمیرود، مگر اینکه مطمئن شود حداقل نفع ان بیشتر از ضررش است. حال نفع به هر چیزی به روح یا جسمش. انسان نفع طلب است و به دنبال منافع خودش است. هیچ عاقلی پیدا نمیشود که به دنبال چیزی برود که هیچ نفعی در ان نباشد. چه دیندار و چه غیر دیندارد.
  بنابراین، با این دروغ میخواهد نفعی ببرد، در حالیکه نفعی نبرده و ضرر نیز کرده پس نتیجه کارش را به او نشان نداده است و او را گول زده است.



  ●پاسخ:

  با عرض سلام
  نگاه شما به مسئله با پیش فرض آموزه های دینی است و به همین دلیل هم معتقدید شیطان نتیجه کار را به انسان نشان نمیدهد و او را گول میزند و یا به عبارتی نتیجه کار عکس آن چیزی است که شیطان نشان میدهد. از این زاویه، این مطلب کاملا درست است. اما اگز سوال من هم از همان زاویه نگاه شما بود که دیگر نیازی به سوال کردن نبود! من در این سوال هنوز در اصل داستان مشکل دارم! وقتی در زیربنای یک باور برای من اشکال وجود دارد که شما برای اثبات آن به خود آن نمیتوانید استناد کنید!
  سوال من در رابطه با چرایی پاداش و عذاب در جهانی دیگر است که برای انسان با تمام جواس و ادراکات انسانی اش قابل درک و اثبات نیست. طبیعتا وقتی خود موضوع جهانی دیگر مورد سوال واقع میشود، عواملی چون شیطان هم بخشی از این سوال خواهند بود که دیگر نمیتوان آنها را با همان روش متداول آموزه های دینی در این رابطه اثبات کرد. ترجمه ای دیگر از سوال من این است:
  من به پاداش الهی در قبال عبادت خداوند و انجان امور نیک و همینطور به عذاب الهی در پی نافرمانی خداوند و تبعیت از شیطان و نیز به وجود خود شیطان بعنوان عامل تاثیر گذاری برای نافرمانی خداوند بهتر میتوانستم ایمان بیاورم (اگر) این پاداش و عذاب برای من مشهود تر بود، قطعیت بیشتری داشت، ملموس تر بود و انکار ناپذیر بود. در حالی که تمام وعده های عذاب و پاداش اخروی اشاره به جهانی دیگر دارد که فقط در ایات و روایات به آن اشاره شده و برای نسل آدمی قطعیت عینی نیافته است. آیا میتوان عدم قطعیت عینی آن جهان را انکار کرد؟ و در پی این مقدمه سوال به سادگی این گونه بیان میشود که چرا ما نباید به شکلی که متناسب با آن بوجود آمده ایم، درک می کنیم، احساس می کنیم و نتیجه گیری می کنیم، آن جهان را درک کنیم، حس کنیم و سپس نتیجه گیری کنیم که خطا نکنیم و یا کار نیک و عبادت بکنیم؟


title: چرا جهانی دیگر
text:
  چرا جهانی دیگر


  ●پرسش:
  با فرض پذیرش جزا و پاداش برای اعمال ما، چرا این جزا و پاداش در ادامه همین زندگی به انسان داده نمیشود و چرا همین زندگی تا ابد تداوم نمی یابد؟ بزرگترین و شاید تنها دلیل نافرمانی ها و فسق و فساد انسانی، عدم باور قلبی او به جهان آخرت است. با توصیفاتی که از خداوند داریم، او صلاح بندگانش را میخواهد، او توانای مطلق است، مدبر است و محدودیتی در تبدیل نیستی به هستی برای او وجود ندارد. پس بنا برا این او (بدون شک) میتوانست جهانی بیافریند که موجودی مانند انسان در آن متولد شده، زاد و ولد کرده و تا ابد باقی بماند. به این ترتیب، همه انسانها وارد بهشت میشدند و خواسته خداوند که خیر انسانهاست به نحو بسیار بهتری محقق میشد.



  ●پاسخ:

  علت اینکه مکان امتحان و تکامل یافتن و محل پاداش و جزا دادن به بندگان متفاوت است این است که مکانی جزا و پاداش در صورتی میتواند به صورت دقیق و کامل به پاداش و جزا ا ختصاص داشته باشد که موانع و محدودیتی نداشته باشد. مثلا کسی که در طول زندگی اش، به چندین نفر ظلم کرده است و یا چندین نفر را کشته است یا افراد زیادی را بدبخت کرده است، جزای این شخص این است که به تعداد آن افرادی که از بین برده و نابود کرده عذاب شود. حال اگر این عذاب در این دنیای مادی باشد، محدودیتهای ماده جلوی اجرای کامل و دقیق انرا میگیرد. بدن مادی در جهان مادی، بیش از یک بار نمی تواند بمیرد. به همین دلیل، در مجازاتهایی که برای قاتلین زنجیره ای بریده میشود به تعداد نفراتی که به قتل رسانده ، برایش اعدام نوشته میشود و مثلا گفته میشود به 20 مرتبه اعدام محکوم میشود اما پرواضح است که بیش از یک مرتبه نمیتواند بمیرد.

  اگر بگویید که خداوند این قدرت را دارد که او را هرچند مرتبه که مرد، دوباره زنده کند و دوباره با اعدامی مجدد کشته شود، اما این سخن نادرست است؛ زیرا برفرض که قابلیت ماده ارتقا یابد و با قطع نظر از اینکه این محدودیتها مربوط به ماده است و ماده نمیتواند بدون محدودیت زمان و مکان باشد، یا اینکه اصلا محل زندگی را خدا تغییر میداد و انسان را در عالم بدون محدودیت خلق میکرد که تمام آزمایشات و مجازات ها در ان انجام بگیرد، جهانی که مادی نباشد و محدودیتهای عالم ماده را نداشته باشد، سوالی که بی پاسخ میماند انی است که فایده این کار چیست؟ گفتید به خاطر عبرت گرفتن بندگان، اما این کار خداوند و این نحوه خلقت او و عذاب کردن دیگران و نعمت دادن دیگران در جلوی چشم او، آیا جلوی اختیار انسان را میگیرد یا با وجود اینکه این مجازات ها را میبینند، مختار هستند و همانطور که میتوانند کار خوب انجام بدهند، میتوانند کار بد بکنند؟ اگر جلوی اختیار انها را بگیرد، نقض غرض خداوند در خقت بشر پیش می اید و عقلا درست نیست و اگر جلوی اختیار آنها را نگیرد که فایده این کار منتفی میگردد و باز هم با حکمت خداوند ناسازگار است و عقلا نادرست.

  شبیه این مسأله درآیه 45 سوره ابراهیم بیان شده است. در این ایه از قول کسانیکه اعمال صالح انجام نداده اند و مرگشان فرا میرسد و سختی های مرگ و عذابهای برزخ را میبینند نقل میکند که وقتی از خداوند میخواهند که انان را به دنیا بازگرداند تا شاید اعمال صالح انجام دهندو نیکوکار باشند. اما خداونداین درخواست انان را رد میکند. «حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلاَّ إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ». اين وضع هم چنان ادامه دارد تا هنگامى كه مرگ يكى از آنها فرا رسد در اين هنگام عرض مى‏كند: خداوندا مرا باز گردان، شايد آنچه را كه كوتاهى كرده‏ام جبران كنم و عمل صالح انجام دهم" همانطور که ظالمان هنگامی که عذاب بر آنها نازل میشود و عذاب الهی را می بینند از خداوند تقاضای تمدید مهلت را دارند ولی پاسخ منفی می شنوند.
  دليل عدم استجابت درخواست آنان، بخل خداوند از بخشش آنها و مهلت دوباره دادن به آنها یا عدم قدرت خداوند به بازگرداندن آنان به دنیا یا عصبانیت و احساسی شدن خداوند از آنان نیست بلکه به این دلیل است که خداوند با علم خود میداند که هيچ يك از اين تقاضاها جنبه واقعى و جدى ندارد، اينها عكس العمل آن حالت اضطرار و پريشانى فوق العاده است كه در بدترين اشخاص نيز پيدا مى‏شود و هرگز دليل بر دگرگونى و انقلاب درونى و تصميم واقعى بر تغيير مسير زندگى نيست.(1)آنان به این دنیا هم که برگردند، اگر قرار باشد دوباره اختیار داشته باشند و امتحانات و آزمایشات وجود داشته باشد، باز هم همان اعمال قبلی را انجام میدهند.مثل قاچاقچی مواد مخدری که چندین بار سابقه دستگیری داشته و تا پای چوبه دار هم رفته و به علت بخشیده شده و دوباره به او فرصت داده اند. این شخص چون مزه پول راحت و بی دردسر و زیاد زیر زبانش رفته، تقریبا محال است که دیگر سراغ ان کار نرود. به همین جهت در محاکم دنیایی نیز بخشش تنها در مورد برخی جرائم و ان هم در مورد برخی افراد است. کسانی که مدام یک جرمی را مرتکب میشوند، روحیه شان تغییر میکند و خطا کردن برایشان عادت و ملکه میشود.

  همین مطلب به صورت واضح تری در ایه شریفه 28 سوره انعام بیان شده که خداوند متعال در توصیف این افراد می فرماید این افراد هیچگاه دست از این کارهایشان بر نمیدارند.سخنى كه هرگز از اعماق دلش با اراده و آزادى بر نخواسته است، اين همان سخنى است كه هر بدكارى به موقع گرفتار شدن در چنگال مجازات و هر قاتلى به هنگام ديدن چوبه دار مى‏گويد و هر وقت امواج بلا فرو بنشيند باز همان برنامه سابق خود را ادامه مى‏دهد.(2)اين شبيه چيزى است كه در آيه 28 سوره انعام مى‏خوانيم" وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ" و آنها اگر به حيات دنيا باز گردند باز به همان برنامه‏ها و روش خود ادامه مى‏ دهند.(3) درست شبیه حالت مشركانى كه به هنگام گرفتارى در گردابهاى هولناك درياها مخلصانه خدا را مى‏خواندند، ولى به مجرد اينكه طوفان فرو مى‏ نشست و به ساحل نجات مى‏ رسيدند همه چيز را فراموش مى‏ كردند.

  [1] . ر.ک جوامع الجامع، ج3 ص 78

  [2] . المیزان، ج5 ص 187

  [3] . تفسیر نمونه، ج 14 ص 311


title: چرا جهانی دیگر 2
text:
  چرا جهانی دیگر 2 

  ●پاسخ ادامه پرسش بالا


  چرا جهانی دیگر
  بنابراین، حتی اگر محل آزمایش و کمال یافتن بندگان، با محل مجازات آنان یکی بود، باز هم فایده چندانی نداشت. بعلاوه در مورد کسانی که فایده دارد نیز شاید به حدی انان را بترساند که جلوی اختیار آنان را بگیرد و پاداشها نیز به حدی چشمگیر باشد که دیگر شخص اختیار چندانی نداشته باشد و تنها به دنبال رسیدن به آن نعمتها کار نیک انجام دهد و قطعا این مطلوب خداوند و غرض او از آفرینش نیست. قرار بر این است که انسان به دنیایی بیاید با تمام محدودیتهایش. بدن و روحی داشته باشد محدود و با تمام نقایض و ضعف هایش. وعده هاو وعیدهایی به او داده شود و او بر اساس این وعده و وعیدهایی که تنها توصیف انها را شنیده، انگیره انجام کارهای خوب و ترک کارهای بد را بیابد. دقت شود، تنها توصیف اینها را شنیده. تنها توصیف بهشت و نعمتهای آنرا شنیده. تنها توصیف عذاب جهنم و سختی ها و جان کندن های آنرا شنیده است. پس این کار، در مورد برخی افراد فایده ندارد و اثری ندارد و در مورد عده ای دیگر، با هدف خداوند از خلقت انسان منافات دارد.

  بعلاوه، قصد و غرض اولیه از خلقت انسان، رسیدن به پاداشهای مادی و معنوی بهشت یا دوری از جهنم نیست. اینها تنها ابزارهایی برای ترغیب و تشویق و ترساندن بندگان است نه اینکه خودشان موضوعیتی داشته باشند. هدف اصلی از خلقت،رسیدن به کمال وقرب الهی است.(1) حال این قرب الهی، همانطور که با زور سرنیزه ممکن نیست، با آوردن بهشت و جهنم و نشان دادن انها به انسانها نیز فایده ای ندارد، اگر نگوییم فایده ندارد. مثلا فرض کنید، برای اینکه کسی از سرعت مجاز تجاوز نکند، پلیس یک سری جرائمی را در نظر بگیرد و برای رعایت آن نیز یک سری امور تشویقی نیز داشته باشد. این مجموعه برای اینکه این امر بهتر رعایت شود در برخی مواضعی که احتمال خطا و تجاوز بیشتر است، ماشین هایی را نیز بگذارد و دوربین هایی را نیز نصب کند. تا اینجا، تخلف نکردن را شاید بتوان به حساب قانونمندی راننده ها گذاشت، اما اگر پلیس در هر 50 متر یک ماشین پلیس بگذارد یا در هر 100 متر یک دوربین سرعت سنج نصب کند. در این صورت، تخلف نکردن ماشین ها به نظر شما مستند به چیست؟ آیا میتوان گفت که همه رانندگان به خاطر احترام به قانون چنین کرده اند؟ یا اینکه از ترس ماشین پلیس اینطور بوده اند؟ اگر جایزه را بخواهند به این رانندگان بدهند به نظر شما آیا این کار لغو و بیهوده نیست؟ اینها مجبور بوده اند خطا نکنند. یکسره پلیس در کنارشان بوده، اگر هم میخواستند سریع بروند نیز نیمتوانستند. شبیه این مسئله به صورت دقیق تر در مسئله ما وجود دارد. دنیایی که در آن، بهشت و جهنم تنها وعده و وعید خداوند نیست، بلکه به عینه دارند می بینند، در این صورت، اگر هم همه خوب و نیکوکار بشوند( که تقریبا محال است مگر اینکه اختیار نداشته باشند و شیطان در کار نباشد) باز هم فایده ای ندارد. انان میدانند در همین دنیا مجازات میشوند و تا گناه کنند به آتش می افتند.

  بنابراین خدایی که حکیم است و کار لغو نمیکند، انسان را به صورتی آفریده که با همین کلمات و همین تلنگرها و وعده و وعیدها، بتواند راه درست و باطل را بشناسد و جلو برود. شیطان نیز دقیقا همین کار را میکند، او نیز به انسان وعده و وعید میدهد و انگیزه او را تقویت میکند. مگر شیطان نتیجه کار را به انسان نشان میدهد که گناهکاران به دنبال او میروند. اگر صرفا دیدن کسانی که مثلا با دزدی به جایی رسیده اند یا با انجام کار خلاف بهره و لذتی کوتاه مدت دیده اند، برای حل این مشکل کافی باشد، در محل بحث ما نیز همین مقدار وجود دارد. هر کسی در همین دنیا خودش میبینید که خوب بودن چه فوایدی برایش دارد. از آرامش درونی گرفته تا احترام و مقبولیت میان مردم و اجتماع. آیا همین مقدار برای شخص کافی نیست که کار خوب را ترک نکند.

  بعلاوه برفرض اگر کسی باشد که هیچ دلیل عقلی و نقلی بر اثبات مسائل دینی را قبول نداشته باشد، ایا این شخص عاقل هست یا نه. کسی که عاقل است، در هر کاری سبک سنگین میکند و اگر ضرری در ان کار باشد که از نفعش بیشتر باشد، انرا ترک میکند و به ان مبادرت نمی ورزد. یا حتی اگر درصد احتمال وقوع ان خطر و ضرر کم باشد ولی میزان خسارت ان ضرر - برفرض اینکه محقق شود- خیلی زیاد باشد قطعا انرا انجام نمیدهد. حال سوال این است، کسی که عاقل است، حداقل احتمال نیز نمیدهد که هرچه در مورد خدا وقیامت و عذاب و پاداش گفته شده درست باشد و محقق نیز بشود. ایا به مجرد این بهانه که من یقین ندارم یا انرا ندیده ام یا کسی ا نرا ندیده، میتواند بر اساس این احتمال عقلائی عمل نکند.

  اگر بگویید، صرف احتمال فایده ندارد وگرنه صرف احتمال در اعتقاد به مسائل اصلی عقیدتی نیز کافی بود علاوه براینکه، اگر احتمال ارجح درمیان باشد، عاقل براساس صرف احتمال طرف دیگر کار نمیکند.در پاسخ شما میگوییم:

  ●اولا انچه در عقائد لازم است، اطمینان است و اطمینان نسبت به هر شخصی از نظر درجه متفاوت است. مثلا پیرزنی که اعتقاد راسخ به خدا و معاد و پیامبر دارد، از راه دلیل عقلی که به ان نرسیده است ولی اطمینانی که او دارد شاید از یقین یک فیلسوف محکمتر باشد.
  ●ثانیا: گرچه انسان عاقل بر اساس صرف احتمال کار نمیکند بلکه به دنبال جهتی است که احتمالش راجح باشد. اما احتمال راجح، گاه به این است که درصد خود احتمال بالاتر باشد. ولی گاه درصد محتمل نیز در رجحان یک احتمال موثرتر از میزان خود احتمال است. مثلا اگر شخصی احتمال برنده شدن در یک مسابقه را 20 درصد بداند ولی بداندکه اگر برنده شود، جایزه 1 میلیون دلاری در انتظار اوست. آیا این شخص به صرف ا ینکه احتمال بردش از احتمال باختش خیلی ضعیف تر است این مسابقه را ترک میکند. خیر. کسی که برای پولدار شدن زحمت سفر و شب کاری و ... را به تن خود میخرد، ایا یقین دارد که به ان پول و ثروت میرسد. قطعا اطمینان هم ندارد تا چه رسد به یقین. چون هر ان احتمال دارد که بمیرد و به ان مرحله نرسد یا احتمال دارد مالی که جمع کرده دزدیده شود. ولی با اینحال، این کار عقلائی است و اکثر ما چنین کارهایی راانجام میدهیم. دانشجویی که به قصد مثلا دکتر شدن یا پولدار شدن وارد دانشگاه میشود وسختی درس و کنکور و امتحان و بیپولی در چند سال دانشجویی را به تن میخرد، ایا یقین داردکه به ان مرحله میرسد. قععا خیر، ولی این کار او را همه تحسین میکنند.
  در مورد بحث ما نیز همینطور است. یعنی فرض میگیریم که کسی بگوید هیچ کدام از ادله اثبات معاد برایش یقین اور و اطمینان اور نیست. خب از او میپرسیم، ایا یقین داری که معاد نیست و امکان تحقق ندارد یا یقین نداری؟ اگر یقین دارد باید دلیل عقلی برایش بیاورد. ولی اگر یقین ندارد پس احتمال میدهد که ان دنیایی هم باشد که این توصیفات برایش شده است. حال که احتمال میدهد. به او میگوییم، اگر ان دنیا باشد، تو که عمل نکرده ای میبری یا میبازی؟ قطعا میبازی. اگر ببازی چه چیزی در انتظار توست و چه چیزی را از دست میدهی؟ پس میبینید که حتی اگر احتمال وجودمعاد ضعیف باشد، محتمل آن انقدر قوی و بالاست که به زحمتش می ارزد که چند روز دنیا قدری سختی بکشیم تا به ان نتیجه برسیم.

  [1] . درخشان پرتوی از اصول کافی، ج1 ص 238


title: جسمانی بودن معاد
text:
  جسمانی بودن معاد


  ●سوال:
  مفهوم جسمانی بودن معاد را به همراه دلائل محکم آن از کتاب و سنت بیان بفرمایید"
  ممنون می شم اگر با ادرس بفرمایید.
  انشاالله در روزپاسخ ,پاسخ دهندهای گرامی سر بلندو خرسند باشند


  ●پاسخ:

  از بحث‎های مهمِ مسئله معاد، بحث درباره چگونگی معاد از نظر جسمانی و روحانی بودن آن است. در این زمینه از سوی فیلسوفان و متكلمان اسلامی، سه نظریه مطرح گردیده است:
  1. فقط معادی جسمانی: در قیامت جز بدن و لذایذ و آلام بدنی و حسی تحقق ندارد.
  2. فقط معاد روحانی: در قیامت جز روح و لذایذ و آلام روحی و عقلی تحقق ندارد.
  3. اعتقاد به هر دو معاد: در قیامت هم روح محشور می‎شود و هم بدن، و علاوه بر لذایذ و آلام حسی، آلام و لذایذ روحی و عقلی نیز تحقق دارد.
  معاد جسمانی و روحانی از دیدگاه قرآن
  از مطالعه آیات قرآن به روشنی به دست می‎آید كه معاد هم جسمانی است و هم روحانی، یعنی علاوه بر این‎كه ارواح در قیامت محشور خواهند شد، بدن‎ها نیز بار دیگر صورت و شكل پیشین خود را بازیافته و مورد تعلق ارواح قرار می‎گیرند، و نیز پاداش‎ها و كیفرها منحصر در لذایذ و آلام حسی و بدنی نبوده، بلكه یك رشته لذایذ غیر حسی و غیر بدنی نیز تحقق دارد: اینك نمونه‎هایی از آیات قرآنی را در دو زمینه معاد روحانی و معاد جسمانی، یادآور می‎شویم:


  ●قرآن و معاد جسمانی

  در این بخش به نقل و بررسی نمونه ‎هایی از آیات قرآن پیرامون معاد جسمانی می‎پردازیم:

  1. ابراهیم ـ علیه السلام ـ و چگونگی احیای مردگان
  قرآن كریم یادآور می‎شود كه ابراهیم خلیل ـ علیه السلام ـ از خداوند درخواست كرد تا چگونگی احیای مردگان را به او نشان دهد. خداوند درخواست او را پذیرفت و دستور داد تا چهار پرنده را ذبح و بدنهای آنها را ذره ذره كند،‌ آن‎گاه آنها را به هم درآمیزد، و سپس آنها را به چند قسمت تقسیم كرده و بر بالای چند كوه بگذارد، سپس هر یك از آن پرندگان را با نام او بخواند، و بنگرد كه چگونه اجزای پراكنده از نقاط مختلف گرد آمده، و آن پرنده شكل نخست خود را بازیافته و زنده می‎گردد، چنان كه می‎فرماید:
  «وَ إِذْ قالَ إِبْراهِیمُ رَبِّ أَرِنِی كَیْفَ تُحْیِ الْمَوْتى؟ قالَ: أَ وَ لَمْ تُؤْمِنْ؟ قالَ: بَلى وَ لكِنْ لِیَطْمَئِنقَلْبِی قالَ: فَخُذْ أَرْبَعَهً مِنَ الطَّیْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَیْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً ثُمَّ ادْعُهُنَّ یَأْتِینَكَ سَعْیاً وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَكِیم(بقره/ 260)
  آیه یاد شده، به روشنی بر معاد جسمانی و زنده شدن بدن‎های مردگان دلالت دارد، زیرا ابراهیم از خداوند درخواست می‎كند تا چگونگی احیاء مردگان را در قیامت به او نشان دهد، و از پاسخ خداوند و دستوری كه به ابراهیم داده شد، معلوم می‎شود كه سؤال او مربوط به حشر و بعث بدن‎های متلاشی شده و پراكنده در زمین بوده است، و هرگاه پرسش او فقط ناظر به معاد روحانی و حشر ارواح بود، نیازی به انجام آن برنامه ویژه نبود، و اصولاً‌ مسئله معاد روحانی قابل مشاهده حسی نمی‎باشد.


  2. سرگذشت عزیر:
  قرآن، از پیامبری یاد می‎كند كه به شهری ویران گذشت كه سكنه آن همگی هلاك شده بودند، با دیدن آن منظره مسئله معاد و احیاء مردگان در ذهن او راه یافت و با شگفتی با خود گفت: خداوند چگونه انی مردگان را زنده می‎كند (این سخن از روی تردید نبود، بلكه او به احیاء مردگان و توانایی خداوند بر آن یقین داشت. لیكن بزرگی و شگفت‎آور بودن آن وی را به آن اندیشه فرو برد و گویا می‎خواست به گونه‎ای آن را مشاهده نماید، بدین جهت) خداوند او را به مدت صد سال می‎میراند آن‎گاه او را زنده كرد و این در حالی بود كه مركب او نیز مرده و استخوان‎های آن، پوسیده و از هم متلاشی شده بود ولی خوراكی و نوشیدنی كه همراه داشت هم‎چنان سالم باقی مانده بود. آن‎گاه خداوند با زنده كردن مركب او، ‌چگونگی احیاء مردگان را به او نشان داد. چنان‎كه می‎فرماید:
  أوْ كَالَّذِی مَرَّ عَلی قَرْیَهٍ وَ هِیَ خاوِیَهٌ عَلی عُرُوشِهَا، قالَ: أنَّی یُحْیِی هذِهِ اللهُ بَعْدُ مَوْتِها؟ فَامَاتَهُ اللهُ مِائَهَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قالَ كَمْ لَبِثْتَ؟ قالَ: لَبِثْتُ یَوْماً أوْ بَعْضَ یَومٍ.
  قالَ: بَلْ لَبِثْتَ مِائَهَ عامٍ فَانْظُرْ إِلی طَعَامِكَ وَ شَرابِكَ لَمْ یَتَسنَّهُ وَ انْظُر إِلی حِمارِكَ وَ لِنَجْعَلَكَ آیَهً لِلنّاسِ وَ انْظُرْ إِلی الْعِظَامِ كَیْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوها لَحْمَاً فَلَمَّا تَبَیَّنَ لَهُ قالَ: أعْلَمُ أنَ اللهَ عَلی كُلِّ شَیْءٍ قَدِیر(بقره/ 295)

  شیوه استدلال به آیه مزبور بر معاد جسمانی از آن‎چه در رابطه با ارائه كیفیت احیاء مردگان برای ابراهیم ـ علیه السلام ـ بیان گردید روشن است.


  3. تشبیه احیاء مردگان به احیاء زمین:
  قرآن برای اثبات این‎كه معاد و احیاء مردگان كاری ناممكن نبوده و خداوند بر انجام آن توانا است احیاء زمین كه در همین دنیا به طور مكرر رخ می‎دهد را یادآوری می‎كند چنان‎كه می‎فرماید:
  «وَ مِنْ آیاتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خاشِعَهً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَیْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ إِنَّ الَّذِی أَحْیاها لَُمحْیِ الْمَوْتى إِنَّهُ عَلى كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ(فصلت/ 39)

  از نشانه ‎های تدبیر الهی این است كه تو زمین را خشك و تهی از گیاه می‎بینی، پس آن‎گاه كه آب بر آن نازل نماییم حركت و جنبش كرده و بالا می‎آید، به درستی كه آن كس كه زمین را احیاء نمود، احیاء كننده مردگان می‎باشد، حقاً كه او بر هر كاری توانا است.
  و نیز می‎فرماید: «فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَیْفَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ ذلِكَ لَُمحْیِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ) روم/ 50(
  به نشانه ‎های رحمت خدا بنگر كه چگونه زمین را پس از مرگ آن زنده می‎كند، او احیاء كننده مردگان می‎باشد و او به هر چیزی توانا است.
  و نیز می‎فرماید: «وَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ) روم/ 19(
  زمین را پس از مردن زنده می‎كند، و شما نیز این‎گونه از زمین خارج می‎شوید.
  بدیهی است آن چه محكوم مرگ می‎شود و حیات او متوقف می‎گردد روح انسان نیست، بلكه بدن او می‎باشد، بنابراین تشبیه احیاء مردگان به احیاء بدنها است، به ویژه این‎كه كلمه «تخرجون» در آیه اخیر گویای این مطلب است كه انسان‎ها بسان گیاهان كه از دل خاك بیرون می ‎آیند، از زمین خارج می‎شوند، و آن‎چه در درون زمین جای می‎گیرد بدنها است نه ارواح و جانها.



  4. همانندی زنده شدن پس از مرگ با زنده شدن نخست:
  برخی از آیات قرآن، بیانگر این مطلب می‎باشند كه چگونگی زنده شدن مردگان همانند زندگی یافتن نخست آنان است، یعنی همان‎گونه كه در آغاز از زمین پدید آمده اند، بار دیگر نیز از زمین بیرون می ‎آیند.
  چنان كه می‎فرماید:
  «مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِیها نُعِیدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَهً أُخْرى(طه/ 55)( علی ربانی گلپایگانی - عقاید استدلالی)


title: معاد جسمانی نظریات متفاوتی مطرح شده است
text:
  ●درباره چگونگی معاد جسمانی نظریات متفاوتی مطرح شده است که در ذیل به برخی از آنها اشاره می کنیم:

  برخی محققان در چگونگی معاد جسمانی می گویند: «صورت هر موجودی در وعاء و ظرف زمان، و روح مفارق در عالم ملکوت باقی است. پس هیچ صورت و نفسی معدوم نشده است تا اعاده آن محال باشد و نفس، به ذات خود دارای نیروی شنیدن، دیدن و چشیدن است، و قوای واهمه و متخیّله از شئون نفس ناطقه و مجردند. پس آنچه را نفس ناطقه در زمین خیال و حسّ مشترک خویش کاشته و در صندوق توهّم خود انباشته است، به حکم «کَمَا بَدَاَکُمْ تَعُودُونَ» بعد از رفع حجاب طبیعت و کشف اسرار حقیقت، به واسطه راه طی شده طریقت و مواعید صادقه شریعت، نتیجه اعمال و افکار دنیوی خود را خواهد یافت، و به سرمنزل اصلی و مرتبه لایق خویش خواهد شتافت.
  کسانی که روح و نفس ناطقه را جسم شمرده اند، دانسته یا ندانسته، معاد تجردی را انکار کرده و حشر را به جسم منحصر دانسته، گویند: در قیامت روح که جسمی است لطیف به بدن خاکی از گور برآمده که جسمی است کثیف داخل می شود، و برای دریافت جزای کردار دنیوی خویش محشور می گردد.»(شرح منظومه فارسی، زین الدین (جعفر) زاهدی، قم، انتشارات مصطفوی، ج 3، ص 245.)
  برخی متکلّمان مانند: پیروان نظام و مقلدان ذیقراطیس، جسم را از جواهر فرد (جزء لایتجزّی) مرکب پنداشته، می گویند: «پس از مفارقت روح، بدن متلاشی می گردد؛ ولی اجزای اصلی (جواهر فرد) آن در علم خداوند قادر مختار محفوظ می ماند تا هنگامی که مشیّت الهی بر عود انسان تعلّق گیرد؛ آن گاه اجزای منتشر شده از نو به یکدیگر اتصال یافته، به صورت شخص سابق متشکل می شود، و نفس ناطقه، مانند دوران زندگی دنیوی به آن باز می گردد و محشور می شود.»( شرح منظومه، قسمت فلسفه، ص 342 و اسرار الحکم، حکیم سبزواری، با مقدمه و حواشی میرزا ابو الحسن شعرانی، تهران، انتشارات کتابفروشی اسلامیه، دوم، 1362 ه. ش، ص 341. )
  برگشتن اجسام، بعد از پوسیدن آنها، امری ممکن است و مخبر صادق هم به وقوع آن خبر داده است پس یک امر حقیقی و وقوعش حتمی است؛ امّا امکان آن، پس به این دلیل است که اجزای میّت قابلیت برای جمع شدن را دارد تا روح در آن دمیده شود و اگر قابل نبود، از اوّل امر نیز بدن از آن اجزا مرکب نمی شد. پس ترکیب ابتدایی قوی ترین دلیل برای امکان وقوع حشر است. خداوند متعال به ا جزای هر شخصی عالِم است و می داند که اجزای متفرّقه ابدان، جزو کدام بدن بوده است و در بحث صفات، علم خداوند بر تمام معلومات ثابت شده است. پروردگار، قادر است آن اجزای پراکنده را جمع کند و به آن روح بدمد و آن را به هیئت اوّل بگرداند؛ چون در مبحث قدرت خداوند، قدرت خدا بر تمام ممکنات به اثبات رسیده است. پس این مطلب ثابت شد که بازگشت اجسام به حالت اوّلیه خود که در دار دنیا داشته اند امری ممکن است.( شرح باب حادی عشر، فاضل مقداد، مترجم: محمّدعلی حسینی شهرستانی، قم، انتشارات علّامه، ص 276)
  اشراقیان، معاد جسمانی را با بدنهای مثالی پذیرفته اند و نزد همه، نفوس همان نفوس دنیوی هستند.
  توضیح: اشراقیان می گویند: میان عالم عقلی که مجرد محض و فعلیت صرف است، و عالم حسّی که مادّه مخلوط و طبیعت ممزوج و قوّت مشوب است، عالمی است که موجودات آن از حیث تجرد و قائم به ذات خود بودن، شبیه عالم محتول، و از جهت مشکل و مقدار داشتن، مانند عالم محسوس است؛ زیرا موجودات آن مثل صورتهایی که در آب یا آینه یا خیال یا عالم خواب دیده می شود وزن و ماده ندارند، آن عالم را مثال و خیال منفصل، و برزخ و عالم اشباح مجرّده می نامند. موجودات عالم مثال به سبب سیر نزولی وجود مجرد، دارای شکل و مقدارند و به سبب سیر صعودی اجسام، از وزن، ماده و لوازم آن مانند: کون و فساد، زمان و مکان مجردند. و گاهی آن موجودات را در عالم طبیعت می توان یافت؛ مانند: صورتهایی که در خواب و مکاشفات یا هیئت و اشکالی که در آب و آیینه و عالم خیال مشاهده می شود(ر.ک: شرح منظومه (قسمت فلسفه)، ص 342 و شرح منظومه فارسی، ج 3، ص 254. )


  ●خلاصه و نتیجه بحث
  از مطالب گذشته چنین به دست می آید:
  1. جسمانی و روحانی بودن معاد با هم از راه عقل و نقل ثابت است؛
  2. طبق نظر اکثر علما، جسمانی بودن معاد حتمی است؛
  3. در چگونگی معاد جسمانی نظریات متعددی ارائه شده است:
  الف. روح، جسمی لطیف است که به بدن خاکی انسان که از قبر بیرون می آید داخل می شود و برای دریافت جزای اعمال دنیوی خویش با بدن دنیوی محشور می شود؛
  ب. نفس و روح مانند دوران زندگی دنیوی به بدن باز می گردد و محشور می شود؛
  ج. خداوند، اجزای پراکنده را جمع می کند و دوباره به آن روح می دهد و آن را به هیئت اوّل برمی گرداند و اجسام به حالت اوّلیه برمی گردد؛
  د. معاد جسمانی فقط با بدنهایی مثالی امکان دارد.


title: عالم از سه لایه (ماده،مثال،عقل) تشکیل شده
text:
  عالم از سه لایه (ماده،مثال،عقل) تشکیل شده


  ●سوال:

  از نظریات حکمای اسلامی اینگونه بر نمی آید اگر طبق آنچه که حکما میگویند 
  عالم از سه لایه (ماده،مثال،عقل) تشکیل شده باشد ظهور قیامت ،مجرد تام خواهد بود که در این صورت جایی برای جسمانیت نمی ماند (حتی مثالی)و آیاتی هم که ناظر به جسمانیت قیامت است بیان معقولات است در غالب محسوسات لذا قابل تاویل هستند اگر نقدی به این دیدگاه وارد است بفرمایید



  ●پاسخ:

  با سلام وعرض ادب خدمت شما دوست گرامی

  در بین اندیشمندان اسلامی علمای علم کلام بالاتفاق قایل به جسمانی بودن معاد بوده و برای تبیین چگونگی معاد جسمانی به نقل تمسک جسته و آن را از تعبدیات شمرده و عقل را قاصر از فهم و درک حقیقت جسمانی بودن معا دانسته اند. (مظفر، محمد رضا، عقائد الامامیة، ص 127، انتشارات الشریف الرضی، قم، 1411.)
  شهید اول این عقیده را در بین علمای اسلام اجماعی می داند و می فرماید:
  بدان که معاد جسدی و روحی هر دو قطعی است و امت اسلام (که خداوند متعال آنان را سروری دهد)، بر این عقیده اجماع دارند. قرآن عزیز نیز در چندین جا از آن سخن گفته است. و هر چه پیامبر(ص) بدان خبر داده است، مانند بهشت و دوزخ و ... واجب است (به وجوب عقلی) قبول آنها، و اعتقاد به آنها زیرا هم وقوع آنها ممکن است، هم پیامبری قطعی الصدق (معصوم)، از آنها خبر داده است. (رسائل شهید اول/137 و 151)
  علامه مجلسی منکرین معاد جسمانی را از زمره مسلمانان بیرون می داندو می فرماید:
  «معاد جسمانی از جمله مسائلی است که همه خداپرستان بر ثبوت و وجود آن اتفاق دارند و یکی از ضروریات دین اسلام محسوب می شود و منکرین معاد جسمانی از زمره ی مسلمانان محسوب نمی شوند. کتاب و سنت بر جسمانی بودن معاد صراحتاً دلالت دارند، به طوری که رد و یا انکار و یا تأویل آن به هیچ وجه امکان ندارد... مع الوصف عده ای از متفلسفان مدعیان عرفان، جسمانی بودن معاد را به جهت شبهه محال بودن اعاده معدوم (که به پندار آنان به کسانی که قائل به معاد جسمانی می شوند لازم می آید) رد کرده و قائل به معاد روحانی شده اند.»(بحارالانوار 7/47)
  اما فلاسفه اسلامی بعد از تبیین های داخلی در بحث کیفیت معاد جسمانی به اشکالاتی برخوردند که هر گروهی به راهی رفته و برخی - مشائیون _ معاد جسمانی را نفی کرده و دست به تاویل آیات و روایات زدند
  از جمله ابن سینا در این مورد می گوید: اثبات معاد از راه شریعت و اخبار و آیات آسان است و بخشی از آن که با عقل و قیاس و برهان قابل درک است، همان سعادت و شقاوت نفس است (معاد روحانی) ... و بعد از توضیح و تفسیر مفصل در مورد سعادت و شقاوت روحانی، چنین بیان کرده است که معاد جسمانی بدان ترتیب که مورد بحث فلاسفه است را نمی توان از راه عقل اثبات نمود.(سبحانی، جعفر، عقائد اسلامی در پرتو قرآن، ص582، نشر دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1379.)
  برخی دیگر از فلاسفه برای اثبات معاد جسمانی مشرب خاصی داشته اند از جمله؛ ملاصدرای شیرازی که معتقد است: بدنی که در معاد بر انگیخته می شود بدنی است لطیف که از هر لحاظ مثل این بدن دنیوی بوده و از استعداد لازم برای حیات اخروی بر خوردار است که از این بدن تعبیر به بدن مثالی نموده است. از جمله افراد مشهوری که معتقد به معاد با بدن مثالی بوده شیخ شهاب الدین سهروردی است،با این تفاوت که نظریه ملاصدرا در این رابطه، شامل مقدمات عقلی مفصلی است و طی این مقدمات، حقیقت جسم انسان را همان جسم مثالی دانسته است. هرچند گاهی از سخنان ملاصدرا استفاده می شود که وی به معاد با بدن عنصریِ دنیوی معتقد است، ولی در غالب آثار خود تکیه اصلی وی بر بدن مثالی بوده و از این راه که تمامی خواص جسمانی را در حدی لطیف تر و شدیدتر برای بدن مثالی محقق دانسته است، جسمانی بودن حیات اخروی را به اثبات رسانیده است.(عقائد اسلامی در پرتو قرآن، ص582.)
  ملا صدرا که قایل به عوالم سه گانه مادی و مثالی عالم عقول می باشد جسم و بدن هر نشئه را متناسب با همان نشئه می داند ایشان قیامت را عالم عقل که عالم مجردات است - مجرد از ماده - می داند و روح را در آن نشئه همراه جسم متناسب با عالم مجردات می داند و آن جسمی لطیف بدون عوارض جسم دنیای مادی و جسم برزخی است.
  فلاسفه بعد از ملا صدرا به تبع ملا صدرا قایل به جسمانی بودن معاد شده اند اما در کیفیت این جسم اختلاف کرده اند ملا صدرا قایل به جسمانی بودن معاد است اما می گوید این جسم صوری است نه مادی(مناظره ی آیت الله سیدان و جوادی آملی، پیرامون معاد جسمانی/39)
  برخی از بزرگان به این نوع تاویلات و تفسیرات ایراد دارند آیه الله سبحانی در این باره می فرمایند:
  «ایشان [علامه طباطبایی] هیچ وقت معاد را تدریس نمی کرد. به خاطر دارم هنگامی که خدمتشان اسفار می خواندیم، وقتی به مبحث معاد رسیدیم درس را تعطیل کردند. علت را هم هیچ وقت بیان نکردند. فقط تنها چیزی که ما توانستیم کشف کنیم این بود که مرحوم علامه طباطبایی، معاد مرحوم صدرالمتألهین را قبول نداشت، چون با ظواهر آیات تطبیق نمی کرد. البته صدرالمتألهین خیلی تلاش کرد که بگوید معادی را که آورده عین قرآن است و از قرآن استخراج شده وآیات را برآن تطبیق داد. با این حال، معاد مرحوم آخوند (ملاصدرا) با اکثر آیات قرآنی تطبیق نمی کند. معادی را که مرحوم صدرالمتألهین گفته، درواقع نوعی معاد برزخی است [نه معاد حشری]؛ جسم، جسم برزخی [یعنی تمثلی و تخیلی بدون جرم] است. میوه، میوه برزخی است و خلاصه یک سلسله صور غیبیه هستند که ماده را قبول نداشت.»(معاد جسمانی در حکمت متعالیه /224 ،به نقل از کیهان فرهنگی، سال ششم ،شماره 8)
  مرحوم شیخ محمد تقی آملی می فرماید:انصاف این است که این معاد (معاد مثالی ملاصدرا) عینا همان منحصر دانستن «معاد» است به «معاد روحانی»، ولی با مخفی کاری در عبارت و.... وقسم به جان خودم که این عقیده مخالف است با آنچه شرع مقدس [درباره معاد جسمانی] فرموده است ـ درود و تحیّت برآورنده شریعت بادـ و من خداوند را، و فرشتگان را و پیامبر و رسولان خدا را گواه می گیرم در این ساعت که ساعت سوم از روز یکشنبه چهاردهم ماه معظم شعبان سال1368 [هـ ق] است، که درباره «معاد جسمانی» معتقدم به آنچه قرآن کریم فرموده است، و حضرت محمد(ص) و ائمه معصومین(ع) به آن اعتقاد داشته اند، و امت اسلام بر آن اجماع کرده اند؛ و من ذره ای از قدرت خداوند را منکر نمی شوم.(دررالفوائد 2/460)


  در پایان باید گفت که همه علمای علم کلام و عقاید اسلامی و اکثر فلاسفه قایل به معاد جسمانی شده با این تفاوت که فلاسفه در تبیین این جسمانی بودن معاد دست به تبیین هایی زده اند که در کیفیت این جسمانی بودن با هم اختلاف دارند.


  ●نکته مهم دیگر این که : اسلام عزیز معارف حقه خود را به صورت واضح و آشکار در آیات و روایات به انسان ها ارایه کرده است و هر انسان جویای کمال و تعالی می تواند با تلاوت این دو گوهر گرانبها به تعالی دست یابد اما تعمق در کیفیت برخی از اسرار الهی مانند جسمانی بودن معاد نیاز به تعمق ها و تفکرات فراوان دارد که اوحدی از افراد به آن درگاه بار می یابند و شرع مقدس از ما این تکلف را نخواسته و به همان تعالیم که توسط علما از ظواهر شریعت کشف می شود برای ما کافی و حجت است.


title: معاد جسمانی و روحانی از دیدگاه قرآن
text:
   معاد جسمانی و روحانی از دیدگاه قرآن


  مقدمه
  از بحث‎های مهمِ مسئله معاد، بحث درباره چگونگی معاد از نظر جسمانی و روحانی بودن آن است. در این زمینه از سوی فیلسوفان و متكلمان اسلامی، سه نظریه مطرح گردیده است:
  1. فقط معادی جسمانی: در قیامت جز بدن و لذایذ و آلام بدنی و حسی تحقق ندارد.
  2. فقط معاد روحانی: در قیامت جز روح و لذایذ و آلام روحی و عقلی تحقق ندارد.
  3. اعتقاد به هر دو معاد: در قیامت هم روح محشور می‎شود و هم بدن، و علاوه بر لذایذ و آلام حسی، آلام و لذایذ روحی و عقلی نیز تحقق دارد.


  ●معاد جسمانی و روحانی از دیدگاه قرآن
  از مطالعه آیات قرآن به روشنی به دست می‎ آید كه معاد هم جسمانی است و هم روحانی، یعنی علاوه بر این‎كه ارواح در قیامت محشور خواهند شد، بدن‎ها نیز بار دیگر صورت و شكل پیشین خود را بازیافته و مورد تعلق ارواح قرار می‎گیرند، و نیز پاداش‎ها و كیفرها منحصر در لذایذ و آلام حسی و بدنی نبوده، بلكه یك رشته لذایذ غیر حسی و غیر بدنی نیز تحقق دارد: اینك نمونه ‎هایی از آیات قرآنی را در دو زمینه معاد روحانی و معاد جسمانی، یادآور می‎شویم:


title: قرآن و معاد جسمانی
text:
  قرآن و معاد جسمانی


  در این بخش به نقل و بررسی نمونه ‎هایی از آیات قرآن پیرامون معاد جسمانی می‎پردازیم:

  1. ابراهیم ـ علیه السلام ـ و چگونگی احیای مردگان
  «وَ إِذْ قالَ إِبْراهِیمُ رَبِّ أَرِنِی كَیْفَ تُحْیِ الْمَوْتى؟ قالَ: أَ وَ لَمْ تُؤْمِنْ؟ قالَ: بَلى وَ لكِنْ لِیَطْمَئِنقَلْبِی قالَ: فَخُذْ أَرْبَعَهً مِنَ الطَّیْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَیْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً ثُمَّ ادْعُهُنَّ یَأْتِینَكَ سَعْیاً وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَكِیم(بقره/ 260)
  آیه یاد شده، به روشنی بر معاد جسمانی و زنده شدن بدن‎های مردگان دلالت دارد

  2.سرگذشت عزیر:
  قرآن، از پیامبری یاد می‎كند كه به شهری ویران گذشت كه سكنه آن همگی هلاك شده بودند، با دیدن آن منظره مسئله معاد و احیاء مردگان در ذهن او راه یافت و با شگفتی با خود گفت: خداوند چگونه انی مردگان را زنده می‎كند (این سخن از روی تردید نبود، بلكه او به احیاء مردگان و توانایی خداوند بر آن یقین داشت. لیكن بزرگی و شگفت‎آور بودن آن وی را به آن اندیشه فرو برد و گویا می‎خواست به گونه‎ای آن را مشاهده نماید، بدین جهت) خداوند او را به مدت صد سال می‎میراند آن‎گاه او را زنده كرد و این در حالی بود كه مركب او نیز مرده و استخوان‎های آن، پوسیده و از هم متلاشی شده بود ولی خوراكی و نوشیدنی كه همراه داشت هم‎چنان سالم باقی مانده بود. آن‎گاه خداوند با زنده كردن مركب او، ‌چگونگی احیاء مردگان را به او نشان داد. چنان‎كه می‎فرماید:
  أوْ كَالَّذِی مَرَّ عَلی قَرْیَهٍ وَ هِیَ خاوِیَهٌ عَلی عُرُوشِهَا، قالَ: أنَّی یُحْیِی هذِهِ اللهُ بَعْدُ مَوْتِها؟ فَامَاتَهُ اللهُ مِائَهَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قالَ كَمْ لَبِثْتَ؟ قالَ: لَبِثْتُ یَوْماً أوْ بَعْضَ یَومٍ.
  قالَ: بَلْ لَبِثْتَ مِائَهَ عامٍ فَانْظُرْ إِلی طَعَامِكَ وَ شَرابِكَ لَمْ یَتَسنَّهُ وَ انْظُر إِلی حِمارِكَ وَ لِنَجْعَلَكَ آیَهً لِلنّاسِ وَ انْظُرْ إِلی الْعِظَامِ كَیْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوها لَحْمَاً فَلَمَّا تَبَیَّنَ لَهُ قالَ: أعْلَمُ أنَ اللهَ عَلی كُلِّ شَیْءٍ قَدِیر(بقره/ 295)

  3. تشبیه احیاء مردگان به احیاء زمین:
  قرآن برای اثبات این‎كه معاد و احیاء مردگان كاری ناممكن نبوده و خداوند بر انجام آن توانا است احیاء زمین كه در همین دنیا به طور مكرر رخ می‎دهد را یادآوری می‎كند چنان‎كه می‎فرماید:
  «وَ مِنْ آیاتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خاشِعَهً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَیْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ إِنَّ الَّذِی أَحْیاها لَُمحْیِ الْمَوْتى إِنَّهُ عَلى كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ(فصلت/ 39)

  از نشانه‎ های تدبیر الهی این است كه تو زمین را خشك و تهی از گیاه می‎بینی، پس آن‎گاه كه آب بر آن نازل نماییم حركت و جنبش كرده و بالا می‎آید، به درستی كه آن كس كه زمین را احیاء نمود، احیاء كننده مردگان می‎باشد، حقاً كه او بر هر كاری توانا است.
  و نیز می‎فرماید: «فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَیْفَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ ذلِكَ لَُمحْیِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ) روم/ 50)
  به نشانه‎ های رحمت خدا بنگر كه چگونه زمین را پس از مرگ آن زنده می‎كند، او احیاء كننده مردگان می‎باشد و او به هر چیزی توانا است.
  و نیز می‎فرماید: «وَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ(روم/ 19)
  زمین را پس از مردن زنده می‎كند، و شما نیز این‎گونه از زمین خارج می‎شوید.

  4. همانندی زنده شدن پس از مرگ با زنده شدن نخست:
  برخی از آیات قرآن، بیانگر این مطلب می‎باشند كه چگونگی زنده شدن مردگان همانند زندگی یافتن نخست آنان است، یعنی همان‎گونه كه در آغاز از زمین پدید آمده‎اند، بار دیگر نیز از زمین بیرون می‎ آیند.
  چنان كه می‎فرماید:
  «مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِیها نُعِیدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَهً أُخْرى(طه/ 55)( علی ربانی گلپایگانی - عقاید استدلالی)


title: چیستی معاد جسمانی
text:
  چیستی معاد جسمانی :

  معادجسمانی، عبارت است از اینکه روح به بدن اخروی برگردد، بدنی که طبق شرع و عرف، همین بدن دنیوی باشد و تبدّلات و تغییراتی که از نظر شرع و عرف در دنیا به وحدت بدن ضرر نمی زند و به این واقعیت هم که بدن، دنیوی است، آسیب نمی رساند.»)بحار الانوار، ج7، ص48 و 50، به نقل از: شرح العقائد، العضدیة، ج2، ص 247)
  خواجه نصیر الدین الطوسی در تلخیص المحصل می گوید: «مسلمانان برخلاف فلاسفه، به این اتفاق نظر دارند که معاد جسمانی حق است؛ معاد به این معنا که اجزای بدن بعد از تفرقشان جمع شده و بازگردانده می شود. دلیل ما بر این مسئله، این است که این امر فی نفسه ممکن بوده، و مخبر صادق به آن خبر داده است. پس قائل شدن به معاد جسمانی واجب است.»( تلخیص المحصّل، معروف به نقد المحصل، خواجه نصیر الدین طوسی، تهران، انتشارات مؤسسه مطالعات اسلامی، دانشگاه شعبه تهران، ص 392)
  علامه فیض کاشانی می گوید: «آنچه که در معاد برمی گردد و در آخرت محشور می شود از نظر روح و جسم عیناً همین شخص انسان است که در دنیا بوده است؛ هر چند که بر اثر اخلاق به صورت خر و خوک درآمده باشد. در حدیث امام صادق(ع) که درباره انسان برزخی فرموده است : اگر او را ببینی می گویی فلانی است ؛ ناظر به همین امر است. منشأ این وحدت و عینیت، نفس آدمی است ؛ چون طبق تحقیق استادمان صدر المحققین، تشخیص بدن هر انسانی به نفس او است و جز در پرتو نفس، امتیاز و تعیّنی ندارد. به همین سبب است که بدن زید و اعضای او به نفس منتسب می شود و به نفس، معرفی می گردد و نفس است که معیار وحدت آدمی است ؛ اگر چه در طول زندگی با انواع تبدّل و دگرگونی مواجه می شود.( علم الیقین، فیض کاشانی، قم، انتشارات بیدار، ج 2، ص 902 و 903)


title: اقوال در چگونگی معاد جسمانی
text:
  اقوال در چگونگی معاد جسمانی


  درباره چگونگی معاد جسمانی نظریات متفاوتی مطرح شده است که در ذیل به برخی از آنها اشاره می کنیم:

  برخی محققان در چگونگی معاد جسمانی می گویند: «صورت هر موجودی در وعاء و ظرف زمان، و روح مفارق در عالم ملکوت باقی است. پس هیچ صورت و نفسی معدوم نشده است تا اعاده آن محال باشد و نفس، به ذات خود دارای نیروی شنیدن، دیدن و چشیدن است، و قوای واهمه و متخیّله از شئون نفس ناطقه و مجردند. پس آنچه را نفس ناطقه در زمین خیال و حسّ مشترک خویش کاشته و در صندوق توهّم خود انباشته است، به حکم «کَمَا بَدَاَکُمْ تَعُودُونَ» بعد از رفع حجاب طبیعت و کشف اسرار حقیقت، به واسطه راه طی شده طریقت و مواعید صادقه شریعت، نتیجه اعمال و افکار دنیوی خود را خواهد یافت، و به سرمنزل اصلی و مرتبه لایق خویش خواهد شتافت.
  کسانی که روح و نفس ناطقه را جسم شمرده اند، دانسته یا ندانسته، معاد تجردی را انکار کرده و حشر را به جسم منحصر دانسته، گویند: در قیامت روح که جسمی است لطیف به بدن خاکی از گور برآمده که جسمی است کثیف داخل می شود، و برای دریافت جزای کردار دنیوی خویش محشور می گردد.»(شرح منظومه فارسی، زین الدین (جعفر) زاهدی، قم، انتشارات مصطفوی، ج 3، ص 245.)
  برخی متکلّمان مانند: پیروان نظام و مقلدان ذیقراطیس، جسم را از جواهر فرد (جزء لایتجزّی) مرکب پنداشته، می گویند: «پس از مفارقت روح، بدن متلاشی می گردد؛ ولی اجزای اصلی (جواهر فرد) آن در علم خداوند قادر مختار محفوظ می ماند تا هنگامی که مشیّت الهی بر عود انسان تعلّق گیرد؛ آن گاه اجزای منتشر شده از نو به یکدیگر اتصال یافته، به صورت شخص سابق متشکل می شود، و نفس ناطقه، مانند دوران زندگی دنیوی به آن باز می گردد و محشور می شود.»( شرح منظومه، قسمت فلسفه، ص 342 و اسرار الحکم، حکیم سبزواری، با مقدمه و حواشی میرزا ابو الحسن شعرانی، تهران، انتشارات کتابفروشی اسلامیه، دوم، 1362 ه. ش، ص 341. )
  برگشتن اجسام، بعد از پوسیدن آنها، امری ممکن است و مخبر صادق هم به وقوع آن خبر داده است پس یک امر حقیقی و وقوعش حتمی است؛ امّا امکان آن، پس به این دلیل است که اجزای میّت قابلیت برای جمع شدن را دارد تا روح در آن دمیده شود و اگر قابل نبود، از اوّل امر نیز بدن از آن اجزا مرکب نمی شد. پس ترکیب ابتدایی قوی ترین دلیل برای امکان وقوع حشر است. خداوند متعال به ا جزای هر شخصی عالِم است و می داند که اجزای متفرّقه ابدان، جزو کدام بدن بوده است و در بحث صفات، علم خداوند بر تمام معلومات ثابت شده است. پروردگار، قادر است آن اجزای پراکنده را جمع کند و به آن روح بدمد و آن را به هیئت اوّل بگرداند؛ چون در مبحث قدرت خداوند، قدرت خدا بر تمام ممکنات به اثبات رسیده است. پس این مطلب ثابت شد که بازگشت اجسام به حالت اوّلیه خود که در دار دنیا داشته اند امری ممکن است.( شرح باب حادی عشر، فاضل مقداد، مترجم: محمّدعلی حسینی شهرستانی، قم، انتشارات علّامه، ص 276)
  اشراقیان، معاد جسمانی را با بدنهای مثالی پذیرفته اند و نزد همه، نفوس همان نفوس دنیوی هستند.
  توضیح: اشراقیان می گویند: میان عالم عقلی که مجرد محض و فعلیت صرف است، و عالم حسّی که مادّه مخلوط و طبیعت ممزوج و قوّت مشوب است، عالمی است که موجودات آن از حیث تجرد و قائم به ذات خود بودن، شبیه عالم محتول، و از جهت مشکل و مقدار داشتن، مانند عالم محسوس است؛ زیرا موجودات آن مثل صورتهایی که در آب یا آینه یا خیال یا عالم خواب دیده می شود وزن و ماده ندارند، آن عالم را مثال و خیال منفصل، و برزخ و عالم اشباح مجرّده می نامند. موجودات عالم مثال به سبب سیر نزولی وجود مجرد، دارای شکل و مقدارند و به سبب سیر صعودی اجسام، از وزن، ماده و لوازم آن مانند: کون و فساد، زمان و مکان مجردند. و گاهی آن موجودات را در عالم طبیعت می توان یافت؛ مانند: صورتهایی که در خواب و مکاشفات یا هیئت و اشکالی که در آب و آیینه و عالم خیال مشاهده می شود(ر.ک: شرح منظومه (قسمت فلسفه)، ص 342 و شرح منظومه فارسی، ج 3، ص 254. )


title: آیا همه فلاسفه با معاد جسمانی مخالف هستند
text:
  ●سوال:
  آیا همه فلاسفه با معاد جسمانی مخالف هستند؟


  ●جواب:

  فلاسفه اسلامی بعد از تبیین های داخلی در بحث کیفیت معاد جسمانی به اشکالاتی برخوردند که هر گروهی به راهی رفته و برخی - مشائیون _ معاد جسمانی را نفی کرده و دست به تاویل آیات و روایات زدند
  از جمله ابن سینا در این مورد می گوید: اثبات معاد از راه شریعت و اخبار و آیات آسان است و بخشی از آن که با عقل و قیاس و برهان قابل درک است، همان سعادت و شقاوت نفس است (معاد روحانی) ... و بعد از توضیح و تفسیر مفصل در مورد سعادت و شقاوت روحانی، چنین بیان کرده است که معاد جسمانی بدان ترتیب که مورد بحث فلاسفه است را نمی توان از راه عقل اثبات نمود.(سبحانی، جعفر، عقائد اسلامی در پرتو قرآن، ص582، نشر دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1379.)
  برخی دیگر از فلاسفه برای اثبات معاد جسمانی مشرب خاصی داشته اند از جمله؛ ملاصدرای شیرازی که معتقد است: بدنی که در معاد بر انگیخته می شود بدنی است لطیف که از هر لحاظ مثل این بدن دنیوی بوده و از استعداد لازم برای حیات اخروی بر خوردار است که از این بدن تعبیر به بدن مثالی نموده است. از جمله افراد مشهوری که معتقد به معاد با بدن مثالی بوده شیخ شهاب الدین سهروردی است،با این تفاوت که نظریه ملاصدرا در این رابطه، شامل مقدمات عقلی مفصلی است و طی این مقدمات، حقیقت جسم انسان را همان جسم مثالی دانسته است. هرچند گاهی از سخنان ملاصدرا استفاده می شود که وی به معاد با بدن عنصریِ دنیوی معتقد است، ولی در غالب آثار خود تکیه اصلی وی بر بدن مثالی بوده و از این راه که تمامی خواص جسمانی را در حدی لطیف تر و شدیدتر برای بدن مثالی محقق دانسته است، جسمانی بودن حیات اخروی را به اثبات رسانیده است.(عقائد اسلامی در پرتو قرآن، ص582.)

  فلاسفه بعد از ملا صدرا به تبع ملا صدرا قایل به جسمانی بودن معاد شده اند اما در کیفیت این جسم اختلاف کرده اند
  برخی از بزرگان به این نوع تاویلات و تفسیرات ایراد دارند آیه الله سبحانی در این باره می فرمایند:
  «ایشان [علامه طباطبایی] هیچ وقت معاد را تدریس نمی کرد. به خاطر دارم هنگامی که خدمتشان اسفار می خواندیم، وقتی به مبحث معاد رسیدیم درس را تعطیل کردند. علت را هم هیچ وقت بیان نکردند. فقط تنها چیزی که ما توانستیم کشف کنیم این بود که مرحوم علامه طباطبایی، معاد مرحوم صدرالمتألهین را قبول نداشت، چون با ظواهر آیات تطبیق نمی کرد. البته صدرالمتألهین خیلی تلاش کرد که بگوید معادی را که آورده عین قرآن است و از قرآن استخراج شده وآیات را برآن تطبیق داد. با این حال، معاد مرحوم آخوند (ملاصدرا) با اکثر آیات قرآنی تطبیق نمی کند. معادی را که مرحوم صدرالمتألهین گفته، درواقع نوعی معاد برزخی است [نه معاد حشری]؛ جسم، جسم برزخی [یعنی تمثلی و تخیلی بدون جرم] است. میوه، میوه برزخی است و خلاصه یک سلسله صور غیبیه هستند که ماده را قبول نداشت.»(معاد جسمانی در حکمت متعالیه /224 ،به نقل از کیهان فرهنگی، سال ششم ،شماره 8)


title: چگونه جسمانی بودن معاد با تفسیر فلاسفه از عوالم ماده و مثال و عقل جور در می آید
text:
  ●سوال:
  چگونه جسمانی بودن معاد با تفسیر فلاسفه از عوالم ماده و مثال و عقل جور در می آید چرا که آنها عالم عقل را مجرد از ماده می دانند و همان را معاد می پندارند؟


  ●جواب:
  ملا صدرا که قایل به عوالم سه گانه مادی و مثالی عالم عقول می باشد جسم و بدن هر نشئه را متناسب با همان نشئه می داند ایشان قیامت را عالم عقل که عالم مجردات است - مجرد از ماده - می داند و روح را در آن نشئه همراه جسم متناسب با عالم مجردات می داند و آن جسمی لطیف بدون عوارض جسم دنیای مادی و جسم برزخی است.


title: چند نکته درباره معاد جسمانی
text:
  چند نکته درباره معاد جسمانی


  ●چند نکته:
  1.همه علمای علم کلام و عقاید اسلامی و اکثر فلاسفه قایل به معاد جسمانی شده با این تفاوت که فلاسفه در تبیین این جسمانی بودن معاد دست به تبیین هایی زده اند که در کیفیت این جسمانی بودن با هم اختلاف دارند.
  2. اسلام عزیز معارف حقه خود را به صورت واضح و آشکار در آیات و روایات به انسان ها ارایه کرده است و هر انسان جویای کمال و تعالی می تواند با تلاوت این دو گوهر گرانبها به تعالی دست یابد اما تعمق در کیفیت برخی از اسرار الهی مانند جسمانی بودن معاد نیاز به تعمق ها و تفکرات فراوان دارد که اوحدی از افراد به آن درگاه بار می یابند و شرع مقدس از ما این تکلف را نخواسته و به همان تعالیم که توسط علما از ظواهر شریعت کشف می شود برای ما کافی و حجت است.





  ●-خلاصه و نتیجه بحث
  از مطالب گذشته چنین به دست می آید:
  1. جسمانی و روحانی بودن معاد با هم از راه عقل و نقل ثابت است؛
  2. طبق نظر اکثر علما، جسمانی بودن معاد حتمی است؛
  3. در چگونگی معاد جسمانی نظریات متعددی ارائه شده است:
  الف. روح، جسمی لطیف است که به بدن خاکی انسان که از قبر بیرون می آید داخل می شود و برای دریافت جزای اعمال دنیوی خویش با بدن دنیوی محشور می شود؛
  ب. نفس و روح مانند دوران زندگی دنیوی به بدن باز می گردد و محشور می شود؛
  ج. خداوند، اجزای پراکنده را جمع می کند و دوباره به آن روح می دهد و آن را به هیئت اوّل برمی گرداند و اجسام به حالت اوّلیه برمی گردد؛
  د. معاد جسمانی فقط با بدنهایی مثالی امکان دارد.
  والسلام


title: منظور از عالم بيرون و درون چيست
text:
  منظور از عالم بيرون و درون چيست؟

  ●پرسش:
  منظور از عالم بيرون و درون چيست؟ آيا چنين تقسيم بندي ايي درست است؟
  اگر زندگي پس از مرگ و معاد يك سير و شهود باطني است(مثل خواب) پس اين عالم بيرون(عالم حس) چه جايگاهي در هستي دارد؟ و سرانجامش چيست؟



  ●پاسخ:

  بستگی دارد که شما عالم بیرون ودرون را در مورد چه چیزی عنوان می کنید مثلادر مورد انسان نسبت به اجزاء بدنی او که آشکار است بیورن گفته می شود ونسبت به قلب وروح وعقل عالم درون است.
  اما در مورد دنیا وقیامت اینها دو عالم هستند که دنیا قبل از اخرت است وبه مراتب بالاتر وباارزش تر از این دنیا است والبته اینها دو عالم جدا از هم نیستند بلکه به همدیگر ربط دارند وانسان در دنیا با تلاش وعمل خود را برای قیامت آماده می کند تا باتلاش وعملی که در این دنیا انجام می دهددر آن دنیا که حیات واقعی است با آسایش وسلامت زندگی کند.البته اگر بخواهیم مقایسه کنیم دنیا را در مقابل قیامت به منزله خواب باید حساب کنیم.چنانچه وقتی انسانها وارد آن دنیا می شوند واز آنها سوال می شود شما چند سال در آن دنیا بودید می گویند:یک روز ویا یک ئوز ونیم.چون این دنیا مقدمه ای است برای آن دنیا ومحل زندگی حقیقی آنجا می باشدوحقیقت واقعی در آنجا جلوه می کند.
  جایگاه این دنیا در عالم هستی این است که انسانها با اختیار خود مسیر حرکت زندگی خود را مشخص کنند وبا رشد وتعالی استعدادها ی درونی خود جایگاه زندگی خود را در قیامت به اندازه زحمتی که در این دنیا کشیده اند مشخص کنند.وبه طور خلاصه این دنیا مقدمه ومعبری برای آخرت می باشد. 


title: آيا كسي كه مي ميرد باز مي تواند به اين دنياي بيروني نگاه كند
text:
  آيا كسي كه مي ميرد باز مي تواند به اين دنياي بيروني نگاه كند


  ●سوال:
  از حيث مكاني زماني، مگر ما به دنيا(عالم حس) نمي گوييم بيرون؟
   سوالم اينه كه آيا مرگ يك سفر و سير درونيِ ؟ آيا كسي كه مي ميرد باز مي تواند به اين دنياي بيروني نگاه كند و اشراف داشته باشد؟


  ●پاسخ:

  علامه طباطبایی در کتاب نهایةالحکمةبحث اعاده معدوم می فرماید:انسان با مرگ وارد عالم ومرحله دیگری از حیات وزندگی می شود که از این دنیا بالاتر است ومرگ منتقل شدن از عالمی به عالم دیگر است.
  امام حسین علیه السلام نیزبه اصحاب خود می فرمایند:مرگ برای مومن خارج شدن از زندان ووارد شدن در بهشت است وبرای منافق وکافر خارج شدن از بهشت ووارد شدن در زندان است.
  با توجه به این کلام از امام حسین علیه السلام وسخنی که از علامه امینی نقل شد عالم دنیا وبرزخ )وبعد از آن قیامت)همه حقیقت خارجی دارند ومراحل گذر از حیات انسانی هستند که انسانها این چند مرحله حیات وزندگی را سپری می کنند ودر آخر وارد منزل دائمی که بهشت یا جهنم باشد می شوند.
  مرگ سفر درونی نیست بلکه خاتمه یافتن زندگی در این دنیا ووارد شدن در برزخ است.ودر احادیث وروایات آمده است که شخص مرده به خانوده خود سر می زند تا ببیند آنها چه احسانهایی برای او می فرستند.واگر به کتاب سیاحت غرب رجوع کنید این مساله بهتر روشن می شود.


title: آيا قيامت كبري در همين عالم بيرون اتفاق مي افتد
text:
  آيا قيامت كبري(نه برزخ) در همين عالم بيرون اتفاق مي افتد


  ●پرسش:
  آيا قيامت كبري(نه برزخ) در همين عالم بيرون اتفاق مي افتد يا آنهم به قول بعضي شهود باطني است


  ●پاسخ:

  این امور حقیقی وخارجی هستند که در بیرون اتفاق می افتندوآنچنان که ما در قرآن مشاهده می کنیم قبل از برپایی قیامت یساط دنیا برچیده می شود وقیامت برپا شده ومردم برای حسابرسی حاضر می شوند.ودر آنجا سخن از دیدن حقیقت اعمال است که فمن یعمل مثقال ذرةخیرا یره ومن یعمل ذرةشریره،هرکس ذره ای کار خوب یا بد انجام داده باشد ثمره ونتیجه آنرا خواهددید.وطبق سوره زلزله زمین تمام حقایق دفن شده در خود را بیرون خواهد ریخت.
  بنابرای نه تنها برزخ وقیامت شهود باطنی نیستند بلکه امورپنهان شده در این عالم نیز در آنجا آشکار خواهند شد.لذا چنین برداشتی از برزخ وقیامت اشتباه بوده وبرخلاف آیات قران در سوره های مختلف مانند:نبا،قیامت وزلزله هستند. 


title: آیا توانایی آفرینش این جهان دلیل بر توانایی آفرینش آخرت هم هست
text:
  آیا توانایی آفرینش این جهان دلیل بر توانایی آفرینش آخرت هم هست؟


  ●پرسش:

  کسی که می تواند تا عدد 100 بشمارد،قطعا می تواند تا 90 بشمارد.ولی نمی توان گفت که همان شخص می تواند تا 110 نیز بشمارد.
  آفرینش آخرت به قدرت بیشتری نیاز دارد.بنابراین ما نمی توانیم با استدلال بر اینکه خداوند چون توانسته است این دنیا را خلق کند،پس قادر خواهد بود جهان آخرت را نیز خلق کند.البته زمانی چنین چیزی ممکن است،که قدرت خداوند نامحدود باشد.
  لطفا اثبات کنید که قدرت خدا نا محدود است.و یا دلیل دیگری بر توانایی خدا بر آفرینش جهان آخرت بیاورید.



  ●پاسخ:

  ●اولا
  عبارت "قدرت بیشتر" درباره خدا صادق نیست، چراکه خدای بزرگ قادر بر هر چیزی است، إنّ الله علی کلشئ قدیر(1) به عبارت دیگر قدرت او بسیط است، قابل توصیف به کم و زیاد نیست، آفرینش یک ارزن با آفرینش تمامی افلاک و کهکشانها برابر بوده و تماما با یک اراده (فقط اراده و بس!!) محقق می شود، اراده خدا به هرچیزی تعلق بگیرد، آن شئ موجود گشته و منتظر هیچ شرط و مقتضی دیگری نمی ماند، تنها اراده خدا کافی است، قرآن کریم در هشت مورد با عبارت "کن فیکون" این مطلب را ثابت کرده است(2)

  در واقع خدا هیچ زحمتی به خود نداده و نیاز به هیچ مقدمه چینی و تهیه مصالح(!!) و غیره ندارد، پس برای او هیچ فرقی نمی کند چه بسازد، با عمری محدود یا نا محدود، با خواص مادی و قابل فرسایش یا غیر آن....

  ●ثانیا
  آنچه قرآن کریم بعنوان باور به قدرت خدا در روز قیامت به آن اشاره می کند، خلقت دوباره انسانهاست، آفرینش مجدد نیازی به قدرت بیشتر ندارد، تمام استبعاد و تعجب منکرین معاد در پودر شدن استخوان و وعده زنده شدن دوباره است:
  وَ ضَرَبَ لَنَا مَثَلًا وَ نَسىِ‏َ خَلْقَهُ قَالَ مَن يُحْىِ الْعِظَامَ وَ هِىَ رَمِيمٌ، قُلْ يحُْيِيهَا الَّذِى أَنشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكلُ‏ِّ خَلْقٍ عَلِيم‏، و براى ما مثالى زد و آفرينش خود را فراموش كرد و گفت: «چه كسى اين استخوانها را زنده مى‏كند در حالى كه پوسيده است؟! بگو: همان كسى آن را زنده مى‏كند كه نخستين بار آن را آفريد و او به هر مخلوقى داناست!(3)

  طبیعتا وقتی پدیدآورنده ای بتواند پدیده ای را خلق کند برای بار دوم نیز می تواند، مثال واضح آن همین تکنولوژی هسته ای است که اگر دانش آن بومی شد قابل انهدام نیست، کسی که یک بار توان ساخت آن را داشته باشد در آینده نیز دوباره می تواند بسازد.

  بنابراین اصلی ترین سؤال منکرین نه بهشت جاودان و ویژگی های متفاوت آن عالَم، بلکه اصل زنده شدن پس از مرگ است که قرآن پاسخ آن را داده است.


title: اثبات کنید که قدرت خدا نا محدود است.
text:
  اثبات کنید که قدرت خدا نا محدود است.


  ●پرسش:
  اثبات کنید که قدرت خدا نا محدود است.


  ●پاسخ:
  در جهانبینی توحیدی، خداوند متعال تمام صفات وجودی را در حد کمال (که بالاتر از آن را نتوان تصور نمود) داراست.

  اگر قدرتی بر کاری فرض شود و ممکن باشد، خداوند حتما قادر بر تحقق آن است، و الا عاجز بوده و عاجز نمی تواند خالق باشد.

  اصولا خالق با عاجز سازگار نیست،‌ او نمی تواند محدود باشد، امبرالمؤمنین علی علیه السلام تمامی صفات خدا را نا محدود معرفی کرده و خدای متعال را محدود به هیچ حدی نمی داند(4)

  به عبارتی دیگر اگر یکی از اوصاف خدا محدود باشد این محدودیت به سائر صفات و سپس به اصل ذات خدا نیز بر می گردد، و خدای محدود نمی تواند خالق باشد، مثلا اگر قدرت خدا محدود باشد، معلوم می شود علم او نیز محدود است،‌ چراکه اگر علم نامحدود باشد توانائی هر کاری را دارد چه اینکه توانائی بدون دانائی محقق نمی شود، اما اگر علم خدا محدود شود یعنی جاهل به بعضی امورات است در حالی که اولا جهل از خدا به دور است و ثانیا همه موجودات پس از خدا به وجود آمده اند و امکان ندارد چیزی در هستی باشد که قبل از خدا موجود باشد تا بتوان گفت که خدا آن چیز را می داند یا خیر،‌ که اگر نداند بشود جاهل و اگر بداند بشود عالم(دقت کنید)

  موفق باشید.
  ــــــــــــــــ
  1. قدرت مطلقه خدا در بیش از 20 آیه به آن تصریح شده و در آیات دیگری با عبارات گوناگونی مثل خلق، جعل، انزل، انبت، و مانند آن آمده است.
  2.ر.ک: یس/82.
  3. یس/78-79.
  4. الذي ليس لصفته حد محدود ، ولا نعت موجود ، ولا وقت معدود ، ولا أجل ممدود...، نهج البلاغه ج 1 ص 14.


title: خداوند حيات ابدي را در آخرت قرار داده پس چرا همان اول به آن جهان نرفتيم
text:
  خداوند حيات ابدي را در آخرت قرار داده پس چرا همان اول به آن جهان نرفتيم ؟


  ●سوال:
  خداوند حيات ابدي را در آخرت قرار داده پس چرا همان اول به آن جهان نرفتيم ؟


  ●پاسخ:

  با سلام

  خداوند حکیم است و عالم هستی را بر اساس حکمت و مصلحت و بر پایۀ عدل و نظم آفرید.

  از طرفی بر اساس این حکمت و مصلحت، نظام هستی سیری تکاملی را طی می کند و این سیر مستلزم وجود قوانین و سنت هایی است. که از جملۀ این سنت ها امتحان و ابتلاء الهی است.

  از اینرو انسان نیز باید، در جریان قرار گرفتن در این سنت ها سیر تکاملی خود را تا سرمنزل مقصود که همانا رسیدن به مقام قرب و عنداللهی است، طی کند. و اگر قرار بود که انسان بدون طی طریق و سعی و تلاش و استفاده از آزادی و اختیار خدادادی به مقامات عالیۀ قرب الهی و به تعبیری به حیات ابدی که جلوۀ حقیقی و کامل از نوع حیات و برگرفته از صفت حی بودن خداست، برسد. حکمت و مصلحت خداوند و فلسفۀ آفرینش جهان و انسان پوچ و بیهوده و فاقد ارزش بود.

  چنانکه اگر در کسب مراتب علمی و گذراندن سطوح تحصیلی بدون طی دوران تحصیل و امتحان، همه بطور یکنواخت واجد مدارک عالیه تحصیلی شوند نیز، محل سؤال و امری بیهوده و بی ثمر و فلسفۀ آن مخدوش بود.

  علاوه بر آنکه عدالت خدا نیز در این یکنواختی و برخورد مساوی بدون در نظر گرفتن اختلاف در ظرفیت ها، استعدادها و توانائی ها مورد سؤال قرار می گرفت.

  در نتیجه بدلیل آنکه عدالت و حکمت و مصلحت الهی که در جای خویش ثابت گردیده اقتضا می کند که نظام احسن و اکمل، به همین شیوۀ موجود و بر اساس سنت های الهی اداره شود تا چنانکه در تعریف عدالت آمده "حق در جای خویش قرار گیرد" و به عبارتی حق به حق دار برسد.


title: فرشته های نویسنده اعمال
text:
  فرشته های نویسنده اعمال



  ●سوال:
  میخواستم بدونم که آیا این دو فرشته ای که اعمال ما رو مینویسن از افکار ما هم مطلع هستن
  یعنی اگر ما فکری بکنیم اون هم ثبت میشه ؟!
  گاهی اوقات فکر رو نمیشه کنترل کرد
  آیا حدیثی چیزی در این مورد شنیدین ؟
  ممنون میشم جواب بدین



  ●پاسخ:

  در مورد ثبت اعمال انسانها توسط ملائکه، صرفنظر از اين كه ثبت اعمال چگونه مى‏باشد، (چون ثبت اعمال ممكن است به نوشتن اعمال، و يا به فيلم بردارى، يا به حفظ خود عمل و مانند آن باشد) مأموران صديق الهى (فرشتگان) اعمال انسانها را ثبت مى‏كنند. قرآن کریم در این رابطه مى‏فرمايد:
  «وَ رُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ»؛[1]و فرستادگان ما كه نزد آنان مى‏باشند، مى‏نويسند. (مأمور نوشتن اعمال آنها هستند).

  «وَ انَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظينَ كِراماً كاتِبينَ يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ»؛[2]و بر شما نگهبانانى است، نويسندگانى بزرگوار، مى‏دانند آنچه را انجام مى‏دهيد.

  طبق مفاد این آیات شریفه هر عملی که انسان انجام می دهد ملائکه مکرم آن اعمال را ثبت و ضبط می کنند. اما در مورد نیات آنچه از مجموع روایات استفاده می شود این است که ملائکه از نیات انسانها باخبرند، اما هر نیتی را ثبت و ضبط نمی کنند؛ بلکه نیات خیر انسانها را ثبت می کنند اما در مورد نیات گناه تا زمانی که به مرحله عمل نرسیده ثبتی صورت نمی پذیرد.
  همچنین از برخی روایات دیگر استفاده می شود که برخی از خطورات دقیق قلبی را ملائکه متوجه نمی شوند که البته این تفضلی است از جانب خدا که شاید مخصوص مؤمنین باشد. اینک توجه شما را به این اخبار جلب می کنم:

  [1]. زخرف( 43)، آيه 80.

  [2]. انفطار( 87)، آيات 10- 12.


title: فرشته های نویسنده اعمال(قسمت دوم)
text:
  فرشته های نویسنده اعمال(قسمت دوم)


  1- كسى از امام موسى‏ بن جعفر عليه السلام سؤال كرد: دو فرشته‏اى كه مأمور ثبت اعمال انسان هستند آيا از اراده و تصميم باطنى او به هنگام گناه يا كار نيك نيز با خبر مى‏ شوند؟
  امام عليه السلام در پاسخ فرمود: آيا بوى چاه فاضل آب و عطر يكى است؟
  راوى عرض كرد: نه!
  امام عليه السلام فرمود: هنگامى كه انسان نيت كار خوبى كند، نفسش خوشبو مى‏ شود! فرشته‏ اى كه در سمت راست است (و مأمور ثبت حسنات مى‏باشد) به فرشته سمت چپ مى‏ گويد: برخيز كه او اراده كار نيك كرده است و هنگامى كه آن را انجام داد زبان آن انسان قلم آن فرشته، و آب دهانش مركّب او مى‏شود، و آن را ثبت مى‏ كند.
  اما هنگامى كه اراده گناهى مى‏ كند نفسش بد بو مى‏ شود! ملائكه طرف چپ به فرشته سمت راست مى‏ گويد: بر خيز كه او اراده معصيت كرده، و هنگامى كه آن را انجام مى‏ دهد زبانش قلم آن فرشته و آب دهانش مركب او است و آن را مى‏ نويسد!.[1]

  اين حديث به خوبى نشان مى‏ دهدکه: نيت انسان در تمام وجود او اثر مى‏ گذارد، و فرشتگان از اسرار درونش به وسيله آثار برون آگاه مى‏ شوند، و مسلماً اگر آگاه نباشند نمى‏ توانند اعمال انسان را به خوبى ثبت كنند؛ چرا كه‏ چگونگى نيت در ارزش، خلوص و آلودگى عمل فوق العاده مؤثر است تا آنجا كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در حديث معروفى فرموده: إِنَّمَا الْا عْمالُ بِالنِّيَّاتِ: «اعمال به نيت‏ها بستگى دارد». [2]

  ديگر اين كه: معلوم مى‏ شود از خود انسان مى‏ گيرند و براى او خرج مى‏ كنند، زبان ما قلم آنها است، و آب دهان ما مركب آنها!

  2- همچنین طبق مفاد برخی روایات این فرشتگان مأمورند به هنگامى كه انسان نيت كار نيك مى‏ كند آن را به عنوان يك «حسنه» ثبت كنند، و هنگامى كه آن را انجام مى‏ دهد ده حسنه بنويسند، اما هنگامى كه تصميم بر گناه مى‏ گيرد تا عمل نكرده چيزى بر او نمى‏ نويسند، و بعد از عمل تنها يك گناه ثبت كنند.[3]
  اين تعبير، بيانگر نهايت لطف و فضل الهى بر انسان است كه نيت گناه را بر او مى‏ بخشد، و فعل گناه را بر طبق موازين عدالت جزا مى‏ دهد، ولى در مسير اطاعت هر نيتى حسنه‏ اى است، و هر كار نيكى را طبق تفضل پاداش مى‏ دهد، نه بر ميزان عدل، و اين تشويقى است براى انجام اعمال نيك.


  3- در روايت ديگرى آمده است: «رسول خدا صلى الله عليه و آله بعد از اشاره به وجود اين دو فرشته، و نوشتن حسنات با پاداش ده برابر، فرمود: هنگامى كه انسان كار بدى انجام مى‏ دهد، فرشته راست به فرشته چپ مى‏ گويد: در نوشتن اين گناه عجله مكن، شايد كار نيكى بعد از آن انجام دهد كه گناه او را بپوشاند، همان گونه كه خداوند بزرگ مى‏ فرمايد: «إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ» يا اين كه توبه و استغفار كند (و اثر گناه از ميان برود) ... و او هفت ساعت از نوشتن كار بد خوددارى مى‏ كند، و اگر كار نيك يا استغفارى به دنبال آن نيايد فرشته حسنات به فرشته سيئات مى‏ گويد: بنويس بر اين بدبخت محروم»![4]


  4- در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام آمده: «هنگامى كه مؤمنان و ...مى‏ خواهند با هم سخن خصوصى بگويند: حافظان اعمال، به يكديگر مى‏گويند ما از آنها دور شويم، شايد سرى دارند كه خدا آن را مستور داشته»!.
  راوى مى‏ پرسد: «مگر خداوند عَزَّوَجَلَّ نمى‏فرمايد: ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ: «هيچ سخنى انسان نمى‏گويد، مگر اين كه فرشته مراقب و آماده ثبت اعمال نزد آن حاضر است»؟
  امام عليه السلام فرمود: انْ كانَتِ الْحَفَظَةُ لاتَسْمَعُ فَانَّ عالِمَ السِّرِّ يَسْمَعُ وَ يَرى‏: «اگر حافظان سخنان آنها را نشنوند، خداوندى كه از اسرار با خبر است، مى‏ شنود و مى‏ بيند»![5]

  5- امام على عليه السلام در يكى از خطبه‏ هايش كه مردم را در آن به تقوا دعوت كرده، مى‏ فرمايد: «بدانيد اى بندگان خدا! كه مراقبانى از خودتان بر شما گماشته شده، و ديدبان‏هائى از اعضاى پيكرتان، و نيز بدانيد حسابگران راستگو اعمال شما را ثبت مى‏ كنند، و حتى شماره نفسهايتان را نگه مى‏ دارند، نه ظلمت شب تاريك، شما را از آنها پنهان مى‏ دارد، و نه درهاى محكم و فرو بسته و چه فردا به امروز نزديك است»! [6]

  6- در دعای شریف کمیل می خوانیم که امام علی علیه السلام به خداوند متعال عرض می نماید:«وَ كُلَّ سَيِّئَةٍ امَرْتَ بِاثْباتِهَا الْكِرامَ الْكاتِبينَ الَّذينَ وَكَّلْتَهُمْ بِحِفْظِ ما يَكُونُ مِنّى‏ وَ جَعَلْتَهُمْ شُهُوداً عَلَىَّ مَعَ جَوارِحى‏ وَ كُنْتَ انْتَ الرَّقيبَ عَلَىَّ مِنْ وَرائِهِمْ وَ الشَّاهِدَ لِما خَفِىَ عَنْهُمْ».
  خداوندا، بيامرز بر من هر بدى را كه فرشتگان بزرگوارت را مأمور ثبت آنها كرده‏اى؛ فرشتگانى كه بر حفظ اعمال من گماشته‏اى و آنان را به همراه اعضا و جوارحم، شاهد بر من قرار داده‏اى و تو از وراى آنان بر من نگهبان و شاهد بر آنچه كه از آنان پنهان مانده، بودى.

  که شاید مراد از این امور مخفی بر ملائکه(با توجه به سیاق این قسمت از دعا) خطورات بسیار خفی قلبی باشد که ملائکه نیز متوجه آنها نمی شوند ولی خداوند متعال شاهد و ناظر آنها است.

  موفق باشيد.

  ----------------------------------------------------------------------------

  [1].« اصول كافى»، جلد 2، باب« من يهمّ بالحسنة أو السيّئة»، حديث 3.

  [2].« وسائل الشيعه»، جلد 6، صفحه 5( چاپ آل البيت).

  [3].« اصول كافى»، جلد 2، باب« من يهمّ بالحسنة أو السيّئة»، حديث 1 و 2.

  [4]. همان مدرك، حديث 4.

  [5].« اصول كافى»، جلد 2، صفحه 184، حديث 2-« نور الثقلين»، جلد 5، صفحه 110.« علي بن إبراهيم ، عن أبيه ، عن صفوان بن يحيى ، عن إسحاق بن عمار ، عن أبي عبد الله ( عليه السلام ) قال : إن المؤمنين إذا اعتنقا غمرتهما الرحمة ، فإذا التزما لا يريدان بذلك إلا وجه الله ولا يريدان غرضا من أغراض الدنيا قيل لهما : مغفورا لكما فاستأنفا. فإذا أقبلا على المسألة قالت الملائكة بعضها لبعض : تنحوا عنهما فإن لهما سرا وقد ستر الله عليهما . قال إسحاق : فقلت : جعلت فداك فلا يكتب عليهما لفظهما وقد قال الله عز وجل : " ما يلفظ من قول إلا لديه رقيب عتيد " قال : فتنفس أبو عبد الله ( عليه السلام ) الصعداء ثم بكى حتى اخضلت دموعه لحيته وقال : يا إسحاق إن الله تبارك وتعالى إنما أمر الملائكة أن تعتزل عن المؤمنين إذا التقيا إجلالا لهما وإنه وإن كانت الملائكة لا تكتب لفظهما ولا تعرف كلامهما فإنه يعرفه ويحفظه عليهما عالم السر وأخفى».

  [6].« نهج البلاغه»، خطبه 157.


title: دلایل عقلی برای رد تناسخ
text:
  ●سوال:
  در مورد تناسخ برام توضيح بديد و دليل عقلي براي ردش چيه؟ چر نميشه تناسخ وجود داشته باشه


  ●پاسخ:
   معني تناسخ تعلق گرفتن روح يک شخص به بدني غير از بدن خودش است. اهل تناسخ بسيار مختلفند و هر کدام در باب تناسخ عقيده ويژه اي دارند. اما وجه مشترک همه آنها اين است که مي گويند روح انسان بعد از خروج از بدن بلافاصله در يک بدن مادّي ديگر قرار مي گيرد اعم از اين که اين بدن، بدن يک انسان باشد يا بدن يک حيوان يا بدن يک گياه. و وجه مشترک ديگر همه اين گروه ها اين است که هيچ کدام برهان عقلي محکمي براي اثبات تناسخ ندارند و براي اثبات آن از اموري مثل هيبنوتيزم و مکاشفات مرتاضان و امثال آن استفاده مي کنند که از نظر عقل، فاقد اعتبارند. چون در حال هيبنوتيزم شخص از معلومات ذهن ناخودآگاه خود بهره مي گيرد و مکاشفات نيز به شدّت تحت تاثير عقائد شخص مکاشفه کننده هستند ؛ لذا تا مکاشفه از طريق عقل يا نقل معصوم تاييد نشود ارزشي ندارد. و سومين وجه مشترک قائلين به تناسخ انکار معاد است. لذا تناسخيه تناسخ را جايگزين معاد مي کنند و از اين طريق سعي مي کنند مساله جزا و پاداش اعمال را تبيين کنند؛ لذا از نظر علماي اسلام ، قائلين به تناسخ ملکي ــ که توضيح آن بعداً مي آيد ــ به سبب انکار معاد کافرند و وجه اشترک چهارم آنها اعتقاد به بقاء روح است.
  حکماي اسلامي دو نوع تناسخ را تعريف کرده اند. يکي تناسخ ملکي است که همان انتقال نفس يک انسان از بدن خود به يک بدن مادّي ديگر است؛ و تناسخ ديگر تناسخ ملکوتي است که عبارت است از تعلق روح انسان به بدن برزخي خود بعد از مرگ و تعلق گرفتن روح به بدن اخروي خود بعد از گذر از عالم برزخ. چنين تناسخي از نظر حکماي اسلامي بلامانع است لکن تناسخ ناميدن اين امر يک نوع جعل اصطلاح است. چرا که جسم برزخي انسان چيزي جز باطن جسم دنيايي او نيست؛ و جسم اخروي او نيز چيزي جز باطن بدن برزخي او نيست. از نظر حکماي اسلامي همين الان نيز انسان جسم برزخي و اخروي را داراست؛ و در واقع اين سه جسم يک حقيقت ذو مراتبند و مرگ يعني رها کردن بدن مادّي و زندگي با بدن برزخي و مرگ برزخي يعني رها کردن بدن برزخي و زندگي کردن با بدن اخروي.


title: دلائل بطلان تناسخ
text:
  دلائل بطلان تناسخ

  دليل نخست:

  در تناسخ ملکى حال مفارقت روح از بدن اوّل و اتحاد آن با دوم، از دو حال خارج نيست:
  1ـ يا روح همه ي کمالات خود را ـ که در بدن اوّل به دست آورده ـ از دست بدهد و سپس به بدن جديد منتقل شود.
  2ـ يا با همه ي کمالات خود، به بدن جديد منتقل بشود.
  حالت اوّل با دو مشکل مواجه است:
  يکم. اين که روح همه ي کمالات خود را از دست بدهد و سپس به بدن جديد منتقل شود، خلاف مقتضاى حرکت است. حرکت همواره از قوّه و استعدادِ شدن، به سوى فعليت و شدن است. محال است که وقتى موجودى، از حالت قوه به فعليت رسيد، دوباره به حالت قوه بازگردد؛ مثلاً يک دانه گندم، وقتى در شرايط مناسب قرار گيرد، قابليت‏هاى او به فعليت مى‏رسد. آرام شکافته مى‏ شود و مى‏ رويد، رشد مى‏ کند، سنبل مى‏ دهد و دانه‏ هاى جديدى ايجاد مى‏ کند. امّا هرگز ممکن نيست اين فعليت‏هاى به دست آمده را از دست بدهد و دوباره به همان دانه اوّل تبديل شود؛ يا يک تخم مرغ که تبديل به جوجه گشته ، محال است دوباره اين جوجه به همان تخم مرغ اوّلي تبديل گردد. روح انسان نيز چنين است و محال است که فعليت‏هاى خود را از دست بدهد. بخصوص که روح ، امر مجرّد است.
  دوم. قائلان به تناسخ، آن را راهى براى ادامه ي تکامل ارواح متوسّط مى‏ دانند. به فرض که حالت اوّل محال نباشد، با دو مشکل مواجه است: 1ـ از دست دادن کمالات گذشته خلاف تکامل است.2ـ کمالات به دست آمده در بدن جديد، ادامه ي کمالات گذشته محسوب نمى‏ شود و باز تکامل صدق نمى‏ کند. چون تکامل در بدن دوم ، تکاملي است غير از تکامل نخست.
  حالت دوم نيز محال است؛ زيرا وقتى روح در بدن اوّل خود، از دوران جنينى قرار مى‏ گيرد، همگام با رشد مادّى بدن، مراحل کمال خود را طى مى‏ کند. براى اين که روح بتواند به مراتب کمال خود دست يابد، بدن مادّى او نيز بايد مراحل کمال را طى کند. روح نمى‏ تواند بدون کمال بدن، همه کمالات خود را تحصيل کند؛ مثلاً روح يک نوزاد، نمى‏ تواند بدون رشد سلول‏هاى مغزى، به تحصيل علوم و تفکر دست يابد. بدن مادّى يک نوزاد، به طور طبيعى، تحمّل اين نوع از کمال روح را ندارد.
  حال روحى که قبلاً در يک بدن مادى، مراحلى از اين کمالات را تحصيل کرده باشد، اگر بخواهد دوباره با همان کمالات، در يک بدن جنينى ديگرى - آن گونه که قائلين به تناسخ مى‏ گويند - قرار گيرد و با آن متّحد شود، بدن جديد تحمّل کمالات او را نخواهد داشت و نمى‏ تواند با آن متحد شود. تجربه نيز نشان مي دهد که نوزادان ، کمالات بزرگسالان را ندارند. اگر تناسخ به اين نحو درست بود پس بايد تعداد قابل توجّهي از نوزادان با علم و آگاهي بالايي متولّد مي شدند.
  از مجموع بطلان اين دو حالت، نتيجه مى‏ گيريم که وقتى روح از بدن مادّى خود مفارق شد، نمى‏ تواند بار ديگر در يک بدن جنينى ديگر، قرار گيرد و با آن متحد شود.
  آرى روح، پس از مفارقت از بدن مادى، حيات خود را با «بدن برزخى»، در عالم برزخ ادامه مى‏ دهد. بدن برزخى، بدنى است که متناسب با حيات عالم برزخ است و متناسب با کمالات و فعليت‏هايى است که روح در دوران حيات دنيوى خود، با اعتقادات، نيّات، گفتار و رفتار و اختيارى خود، کسب کرده است.
  روح در قيامت کبرى نيز، پس از مفارقت از آن بدن برزخى، حيات خود را با «بدن قيامتى» ادامه مى‏ دهد. بدن قيامتى، بدنى متناسب با حيات اخروى است که بر اساس همه کمالات و تحولاتى است که روح تا آن لحظه، به دست آورده است.
  تحول روح از بدن مادّى به بدن برزخى و از بدن برزخى به بدن قيامتى را «تناسخ ملکوتى» مى‏ گويند و از ديدگاه اسلام پذيرفته و مقبول است. البته تناسخ ناميدن اين مورد نيز همراه با نوعي تسامح است. چون در اين جا روح از بدني به بدن ديگر نمي رود ؛ بلکه بدن انسان خود داراي مراتب سه گانه مي باشد که روح ابتدا با هر سه مرتبه تعلّق وجودي دارد ، هنگام مرگ ، يک تعلّق را از دست مي دهد ؛ و هنگام قيامت تعلّق دوم نيز بريده مي شود و در نهايت يک تعلّق باقي مي ماند.

  دليل دوم:

  هنگامي که جنيني به مرحله ي دريافت روح مي رسد، سه احتمال مطرح است ؛ يا روحي از سوي خدا به او افاضه مي شود؛ يا روح شخص ديگري ـ که مرده ـ به آن تعلّق مي گيرد ؛ يا هم خدا روحي به او افاضه مي کند ، هم روح شخص ديگر به آن تعلّق مي گيرد.
  احتمال سوم باطل است ؛ چون لازم مي آيد که يک نفر ، در آن واحد دو نفر باشد ؛ و يک بدن را دو روح تدبير نمايد ؛ که اين امر موجب نابودي بدن مي شود. نيز به علم حضوري مي يابيم که ما يک نفريم نه دو نفر.
  احتمال دوم نيز باطل است. چون مستلزم ترجيح بلامرجّح مي باشد. اگر جايز است که روح کس ديگري به اين جنين تعلّق گيرد ، چرا اين روح تعلّق گرفت و نه آن روح و نه روح سوم و چهارم و ... . اين جنين اگر ذاتاً قابليّت دريافت هر روحي را دارد، پس چرا اين و نه آن؟ پس اگر يکي از اين روحها به آن تعلّق گيرد ، ترجيح بلامرجّح خواهد بود که امري است محال. چون ترجيح بلامرجّح در حقيقت مستلزم وجود معلول است بدون علّتش.
  همچنين از يک طرف ـ طبق ادّعاي تناسخيّه ـ جايز است که روح شخص ديگري به اين جنين تعلّق گيرد و از طرف ديگر جايز است خدا روحي را به آن جنين افاضه کند. حال چرا از بين اين دو حالت، اوّلي ترجيح يافت نه دومي. حال آنکه دومي با فيّاضيّت خدا سازگارتر است. پس در اين حالت نيز ترجيح بلامرجّح لازم مي آيد يا ترجيح مرجوح ، که هر دو محال مي باشند.
  پس تنها حالت اوّل است که با مشکل عقلي مواجه نمي شود.

  دليل سوم:

  براساس براهين مطرح در حکمت متعاليه، تعلّق نفس به بدن، تعلّقى ذاتى است. نفس انسانى حقيقتى است عين تعلق به بدن و در متن و ذات آن، تعلّق به بدن نهفته است. از اين رو روح انسانى، در هيچ عالمى بدون بدن نخواهد بود و در هر نشئه و هر عالم، بدنى متناسب با آن عالم خواهد داشت.
  ترکيب نفس و بدن، ترکيب اتحادى است، نه انضمامى؛ يعنى، روح و بدن به يک وجود موجود هستند و بر اثر اين ترکيب، حقيقتى به نام انسان شکل مى‏ گيرد. لازمه اين انگاره آن است که روح انسان، بى‏بدن نمى‏ تواند به هستى خود ادامه دهد و بدن هم بدون روح، نمى‏ تواند موجوديت خود را حفظ کند. به تعبير ديگر، اساساً روح بدون بدن معني ندارد ؛ و مرگ به معني جدا شدن روح از بدن نيست ؛ بلکه هنگام مرگ، نفس مادّه ي بدن مادّي را رها نموده با مرتبه ي دوم و سوم بدن زندگي مي کند ؛ و در قيامت، با مرتبه ي سوم بدن خواهد بود. لذا مرگ رها نمودن بدن نيست بلکه رها نمودن مراتب پايين بدن است.
  پس با اين نگاه به نفس و بدن ، اساساً جايي براي اعتقاد به تناسخ وجود نخواهد داشت. تناسخ نتيجه ي اين پندار باطل است که نفس ، بدون بدن مي تواند وجود داشته باشد. حال آنکه طبق براهين فلسفي ، نفس ، حيثيّت تعلّقي دارد ؛ و چنين موجودي حتّي يک آن نيز نمي تواند فاقد بدن باشد. قول به اينکه نفس از بدني جدا شود و در بدني ديگر قرار گيرد مثل اين است که بگويي: رابطه ي پدر و فرزندي که بين رستم و سهراب بود بعد از مردن سهراب ، به دو نفر ديگر تعلّق گرفت. اين حقيقتاً خنده دار مي باشد. نفس نيز حقيقتي است از سنخ ربط و اضافه ّ؛ با اين تفاوت که رابطه ي پدر و فرزندي ، اضافه ي مقولي و ماهوي است ؛ ولي نفس از سنخ اضافه ي اشراقي مي باشد. نفس جزئي اشخاص در حقيقت تعلّق نفس واحد کلّي است به بدني مشخّص. لذا محال است اين تعلّق بين نفس کلّي و يک بدن ديگر برقرار شود. چون نسبت نفس کلّي با آن بدن ديگر ، تعلّقي ديگر خواهد بود. همان گونه که نسبت آقاي پدر با پسر اوّلش يک تعلّق است و نسبتش با پسر دوم ، تعلّقي ديگر ؛ هر چند که هر دو تعلّق ، از قبيل رابطه ي پدر و فرزندي مي باشند.

  براي آشنايي بيشتر با کيفيت ارتباط روح با بدن هاي سه گانه و تناسخ ملکي و ملکوتي و معاد از ديدگاه اسلام و حکماي اسلامي به کتابهاي « معاد از ديدگاه امام خميني » و « معاد يا بازگشت بسوي خدا» ، تاليف استاد محمّد شجاعي مراجعه فرماييد


title: دلایل رد تناسخ در علم متافیزیک
text:
  دلایل رد تناسخ در علم متافیزیک

  وجود هاله نوراني به وسيله دانشمندان به وسيله وسايل مختلفي همچون دوربين مدار بسته با لنزهاي مخصوص اثبات شده است. با استفاده از عينك كرليان مي توان هاله را ديد. حوزه انرژي انسان باعث انحراف اشعه ليزر به ميزان كم يا حركت آونگ در حالت هاي خاصمي شود و . . . حتي زمين هم داراي هاله اي است كه جنس تشعشعات آن از جنس بيوپلاسماست و در تمام موجودات نفوذ مي كند و عامل ارتباط بخش هاي مختلف كيهان استاما اين انرژي با دور شدن از منبع تقويت مي شود ( ؟ ميدان تورمي ؟) و حالت القايي دارد كه مي تواند در انسان تجلي پيدا كند و در شرايط خاص قابل رويت گردد. عوامل دروني و بيروني بر اين هاله تاثير مثبت يا منفي دارند: جنس و رنگ لباس، مشاغل هنري در برابر مشاغل خشن، سن ، بيماري و . . . . بر طبق آن قسمت هاي مختلف بدن نيز داراي بار مثبت يا منفي اند. سر داراي بار مثبت و پا ها بار منفي دارند، دست راست بارمثبت و دست چپ بار منفي دارد ، جلوي بدن بار مثبت و پشت آن بار منفي دارد. بنابراين براي جذب ديگران قسمت هاي با بار مخالف بايد به هم متصل گردند( قانون سر كولن ) . تشعشعات هاله انسان رنگ هاي مختلفي دارند اما رنگ زمينه در آن مشهود تر است وممكن است بنابه اقتضاي شرايط روحي شخص اين هاله با رنگ هاي تشعشعي تغيير كند امارنگ غالب رنگ اصلي است . بايد توجه داشت كه رنگ ها تك وجهي نيستند كه بگوييم اينرنگ خوب و فلان رنگ بد است ، رنگ ها هم به جز رنگ سياه كه منفي و سفيد كه مثبت است،دو وجهي اند كه رنگ مات آنها بد و روشن آنها خوب است و اگر در هاله رنگ هاي سياهديده شود چيز خوبي نيست


title: چاكرا چيست
text:
  چاكرا چيست؟


  ●پاسخ:
  ساختار هاي حوزه انرژي انسان چاكرا نام دارد كه مسئول تبادل انرژي بين هاله انسان و هاله كيهان و در حالت كلي متعادل كردن انرژي درسطوح مختلف هاله مي باشد كه به دو قسمت فرعي و اصلي تقسيم مي شود( تعداد چاكراهايفرعي بيست و يك و تعداد اصلي ها هفت مي باشد.). چاكراها شكلي قيف مانند دارند كه انتهاي باريك چاكراهاي اصلي به طرف مغز يا نخاع و قسمت پهن آن به سمت خارجي ترينلايه هاله قرار گرفته است.هاله انسان لايه لايه است كه هر لايه با چاكراي مربوطه وظايف مشخصي را انجام مي دهد. دانشمندان هاله هاي انسان را به سه ، پنج، دوازده لايه تقسيم مي كنند كه با توجه به آنچه بالا گفتيم تقسيم هفت درست تر از بقيه مواردمي باشد ( چاكراي اصلي) لايه هاي يك ، پنج و هفت ساختار معين و دو ، چهار و شش سيالات بي شكل اند كه در لابه لاي شخص قرار گرفته اند . هاله ها در معرض آسيب هايداخلي و خارجي قرار دارند. آسيب هاي خارجي از طرف ديگران ( مثل حسادت و . . . ) وانگل هاي متافيزيك وارد مي شوند و آسيب هاي داخلي توسط خود شخص مثلا استفاده ازسيگار ، مواد مخدر و غيره. البته مي توان با ايجار حصار در اطراف هاله از آن درمقابل آسيب هاي خارجي مخافظت نمود . اين حصار يك نوع انرژي لطيف اما مستحكم است كه میتوان آن را با تكرار كلمات و جملات مقدس و پر انرژي با تمركز به دست آورد.چيزي نيز به عنوان هاله درماني و انرژي درماني وجود دارد كه با ارسال انرژي از هاله خودبه هاله ديگران مي توان نقاط آسيب ديده را ترميم نمود كه در اين صورت بيماري هاي روحي و جسمي مرتبط با نقاط درمان شده در هاله نيز التيام مي يابند.. براي انرژي درماني دو راه وجود دارد : استفاده از انرژي درمان گر و دوم استفاده از انرژي كيهان كه شخص درمان گر به صورت كانالي براي انتقال انرژي از كيهان عمل مي كند كه اين راه مطلوب تر به نظر مي رسد چون هم براي درمان گر و هم براي درمان جو و خود شخص مفيد تراست
  معاد امری فطری است و همه انسان‏ها با سرمایه اولیه «فطرت» متولد میشوند. اما این سرمایه نیاز به تقویت و پشتیبانی دارد. قرآن کریم میفرماید: (قدافلح من زکیّها) «هر کس نفس خود را پاک کرد، رستگار شد».شمس (91)، آیه 9؛ «زکی»؛ یعنی پاک کردن و رشد و نمو دادن.
  یعنی نفس و فطرت سرمایه اولیه انسان است؛ اما به تنهایی کافی نیست.، تنها در صورتی که زیر سایه تعالیم الهی و پیامبران و اولیا و ائمه اطهار(ع) تربیت و پاک شود، شکوفا خواهد شد و آن موقع است که نفس در جهت فطرتی که در بطن آفرینش برایش معین شده است، سوق داده میشود. چنین انسانی حقایق متعالی - خدا و عالم ابدی - را به حقایق ایمان درک میکند و درک و شناخت او، تنها مبتنی بر استدلال و برهان نیست؛ بلکه مبتنی بر شهود، حضور و علم‏الیقین است: (کلا لوتعلمون علم‏الیقین لترونَ الجحیم) «چنان نیست، اگر علم یقین داشتید، قطعاً جهنم را خواهید دید».تکاثر (102)، آیه 6-5 این علم به مراتب بالاتر و یقینی تر از شناخت و معرفت عقلی است و هیچ جای شک و شبهه سرگردانی و حیرانی در آن نیست.
  اما در مقابل تزکیه نفس، برخی از مردمان با سوء اختیار خود، فطرت را زنده به گور میکنند: (قد خاب من دسّیها) «و آن کس که نفس خود را آلوده کرد، ناامید و محروم گشته است».همان، آیه 10؛ «دسی»؛ یعنی چیزی را پنهانی داخل چیز دیگری کردن و مدفون نمودن آن. - و مراد آیه شریفه این است که گروهی «نفس مُلْهَمه» را در غیر آن جهتی که فطرت آدمی اقتضا میکند، سوق میدهند. توضیح اینکه کمال نفس انسان به این است که برحسب فطرت، حرکت کند و دین هم یعنی فطرت این فطرت فقط با آراستگی به تزکیه نفس شکوفا میشود. اما اگر کسی با سوء اختیار خود، نفس را با گناهان آلوده کرد، فطرت خود را زیر خروارها خاک نفسانیت پنهان میکند و این را قرآن دسیسه مینامد.
  «تزکیه» به عمل باغبان دلسوزی میماند که درختان باغ را با دقت حرس میکند و علف‏های هرز را از زیر پای آنها وجین میکند تا درخت رشد طبیعی خود را بنماید. «دسیسه» نیز به عمل کسی میماند که نه تنها هیچ توجهی به درختان باغ ندارد و علف‏های هرز را از پای آنها نمیچیند و با این کار باعث ضعیف شدن درختهای باغ میشود؛ بلکه خود نیز با ریختن آهک و امثال آن، به خشک شدن درخت‏های باغ کمک میکند. و انسانی که فطرت خود را با غرایز و شهوات آلوده میکند و باعث میشود که روزبه‏روز ضعیف‏تر شود، در حقیقت فطرت خود را زیر پای اغراض و شهوات خود مدفون و زنده‏به گور میکند و روی قبر فطرت، خانه هوس را بنا میسازد.
  چنین انسانی در دنیا، فقط دنبال هوای و هوس خود است و طبیعی است که با تمامی حقایق متعالی - بخصوص توحید و نبوت - و از همه بیشتر با قیامت و جهان پس از مرگ، مخالفت کند؛ زیرا این معانی به انسان گوشزد میکند که زندگی آدمی، هدفمند است و او اجازه ندارد از اهداف خود تخطی کند. اما آن که هوا مدار است، چاره را در پشت کردن به این حقایق میداند؛ زیرا تحت ولایت نفسانیت خود است و همه چیزها را برای خود مباح و حلال میداند و حاضر نیست، هیچ قید و بندی بر دستانش احساس کند.
  به این دلیل قرآن کریم در موارد بسیاری، ایرادها و شبهات منکران خدا و قیامت و نبوت را نقل میفرماید و پس از پاسخ‏گویی به این شبهات، بیان میدارد که مشکل اساسی منکران این معانی، عدم درک صحیح نیست؛ یعنی، آنان مشکل عدم علم ندارند؛ زیرا اگر مشکل عدم درک و فهم صحیح باشد، با چند استدلال و برهان حل خواهد شد؛ اما مشکل اصلی منکران، عملی است و آنها گرفتار شهوات نفسانی اند.
  قرآن موضوع هوامداری درباره قیامت و معاد را با بیانی رسا بیان میفرماید. در آیه سوره «قیامت» - پس از اینکه شبهه منکران معاد درباره حیات پس از مرگ را بازگو میکند و در آیات 3 و 4 پاسخ میدهد - میفرماید: (بل یرید الانسان لیفجر امامه) «بلکه انسان میخواهد جلویش باز باشد و تمام عمر را گناه کند»؛ یعنی، آنان شبهه علمی ندارند، بلکه لجاجت و شهوت عملی دارند. این افراد میخواهند میدان عمل‏شان و پیش رویشان باز باشد و چیزی جلودار آنان نباشد و معاد - که همان روز سؤال و جواب است - جلوی آنها را میگیرد و نمیگذارد که هر کاری دل‏شان خواست، انجام دهند.
  پس دلیل تکذیب و انکار قیامت و زندگانی پس از مرگ، شک علمی نیست؛ بلکه شهوت عملی است. آنان قیامت را تکذیب میکنند تا قید و بندهای ایمان دست و پایشان را نبندد و آزادانه و یله و رها همه چیز را مباح بدانند.المیزان، ج 20، ص 115
  این مسأله درباره اصل اعتقاد به خدا نیز مطرح است. پس دلیل اصلی سرسختیهای معاندان و منکران عالم غیب و حیات پس از مرگ، اباحه‏ گری آنان است. آنها در بند حاکمیت هواهای نفسانی، دچار مسؤولیت‏ گریزی هستند. به عبارت دیگر انسانی که میخواهد قید بندگی و اطاعت از فرمان‏های الهی را پاره کند و هوای نفس خویش را آزاد گذارد؛ برای آنکه گرفتار تعارض درونی نشود، در ابتدا به انکار معاد و رستاخیز میپردازد تا از درون، خود را آزاد پنداشته و قیدی در برابر خود نبیند. آن گاه به معارضه با هنجارهای دینی میپردازد


title: تناسخ در آیین بودیسم به چه معناست و نظر اسلام در این باره چیست
text:
  ●سوال : 
  تناسخ در آیین بودیسم به چه معناست و نظر اسلام در این باره چیست


  ●جواب : 
  در سرزمین پهناور هند برخى از کیش ها و مسلک هایى وجود دارد که بن مایه هاى آن خرافى و مجرد از خمیرمایه هاى الهى است که از جمله ى آنها آیین بوداست. این آیین یکى از شاخه هاى کیش هندوست. در این کیش عقاید و قوانین مختلفى حاکم است; از جمله قانون کارما ـ کرمه به معناى کردار، که از برجسته ترین قوانین هندوان است; بدین معنا کهآدمى نتیجه ى اعمال خود را در دوره هاى بازگشت مجدد خود در این جهان مى بیند; کسانى که کار نیک انجام داده اند در مرحله ى بعد، زندگى مرفه و خوشى دارند و آنان که بدکارند، در بازگشت با بینوایى و بدبختى دست به گریبان خواهند بود و چه بسا به شکل حیوان بازگشت کنند.
  نام این بازگشت مجدد به دنیا سَمسارا[ به معناى تناسخ است.
  هندوان معتقدند آدمى همواره در گردونه ى تناسخ و تولدهاى مکرر در جهان پررنج گرفتار است و تنها راه رهایى انسان از گردونه ى تناسخ و تولدهاى مکرر در جهان پردرد و بلا، پیوستن به نیروانا[ است که مورد توجه بوداییان واقع شده است. براى روشن تر شدن این بحث لازم است ابتدا معناى تناسخ و اقسام آن بازگو شود.


title: معناو اقسام تناسخ
text:
  معناو اقسام تناسخ

  معناى «تناسخ ارواح» این است که ارواح از جسمى به جسم دیگر منتقل مى شوند[7] و در اصطلاح هم به همین معناست; یعنى «با مرگ یک فردِ آدمى، روح او از کالبدش بیرون آمده، به بدن یک فرد دیگر، چه انسان و چه غیر انسان، حلول کند»

  اقسام تناسخ
  براى تناسخ اقسام مختلفى ذکر شده است و در یک تقسیم بندى کلى مى توان گفت تناسخ مطلق یا مُلکى، اعم از نزولى و صعودى، عبارت اند از:
  نسخ (حلول روح شخص متوفى در انسان ها)، یا مسخ (حلول روح شخص متوفى در حیوان ها)، یا رسخ (حلول روح شخص متوفى در جمادات) و یا فسخ (حلول روح شخص متوفى در نباتات).

  تناسخ هاى باطل
  تمام اقسام تناسخ، باطل و مورد انکار شرع و عقل است. 


title: دلایل عقلى بطلان تناسخ
text:
  دلایل عقلى بطلان تناسخ


  همان گونه که در تعریف تناسخ گفتیم، روح مرده اى به بدن انسان یا موجود دیگرى منتقل مى شود و این انتقال دایمى و ابدى است و از آن به تولد بعد از تولد تعبیر مى کنند.[ عقیده به تناسخ برخلاف قانون تکامل و منطق عقل بوده لازمه ى آن انکار معاد است.
  حکماى الهى در ابطال تناسخ فرموده اند:1. وقتى بدن مستعد حدوث نفس (روح) شد، از مبدأ أعلى به او افاضه مى شود; چون جود خدا تام و فیض او عام است و شرط صلاحیت قبول افاضه از جانب قابل (انسان) هم حاصل است. حال اگر روحى که از بدن مرده اى جدا شده به همین بدنى که آماده ى افاضه ى نفس است تعلق بگیرد، لازمه اش اجتماع دو نفس در یک بدن خواهد بود و چنین چیزى باطل است; زیرا هر انسانى با مراجعه به وجدان خویش درمى یابد که یک ذات بیشتر نیست.
  2. نفس (روح) از دیدگاه تناسخى از دو حال خارج نیست: یا منطبع در ابدان است یا از بدن ها جداست و هر دو قسم باطل است. اما قسم اول (نفس منطبع در ابدان) در عین محال بودن، با مبناى خود قایلان به تناسخ منافات دارد; زیرا انتقال صور و اعراض از محلى به محل دیگر ممتنع است; چون انطباع با انتقال منافات دارد، زیرا لازمه اش این است که نفس در حال انفصال از بدن، یک موجود بدون موضوع و محل باشد.
  و اما قسم دوم (نفس مجرد از ابدان) محال است; چون عنایت خدا مقتضى رساندن هر صاحب کمالى به کمال لایق خودش است و کمال نفس مجرد، یا علمى است (که به عقل مستفاد مى رسد)، یا عملى (آراستن به مکارم اخلاق و دورى از رذایل). حال اگر نفس، بدون رسیدن به عالم انوار و عقول، دایم در حال تردد از این بدن به آن بدن باشد، در این صورت از کمال لایق خود ممنوع شده است، حال آن که عنایت الهى غیر از این است.


  دلیل نقلى بر بطلان تناسخ
  خداى متعال مى فرماید:(کَیْفَ تَکْفُرُونَ بِاللّهِ وَ کُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْیاکُمْ ثُمَّ یُمِیتُکُمْ ثُمَّ یُحْیِیکُمْ ثُمَّ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ); چگونه به خداوند کافر مى شوید؟! در حالى که شما مردگان (و اجسام بى روحى) بودید و او شما را زنده کرد سپس شما را مى میراند و بار دیگر شما را زنده مى کند، سپس به سوى او بازگردانده مى شوید. آیه ى فوق صریحاً عقیده به تناسخ را نفى مى کند و مى فرماید: بعد از مرگ، یک حیات بیش نیست و طبعاً این حیات همان رستاخیز و قیامت است و انسان مجموعاً دو حیات و مرگ دارد. اگر تناسخ صحیح بود تعداد حیات و مرگ بیش از دو تا بود; بنابراین عقیده به تناسخ که گاهى نام آن را تغییر داده و عود ارواح مى نامند، از نظر قرآن، باطل و بى اساس است


title: بطلان تناسخ از منظر قرآن
text:
  بطلان تناسخ از منظر قرآن 


  فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِين‏


  در اين جا به مناسبت بحث تايپيك مطالبي را بر گرفته از تفاسير مختلف مي آورم

  آيه شريفه خطاب بطائفة يهود است كه شما ميدانيد كه جماعتى از قوم بنى اسرائيل در شهر ايله از دستورى كه راجع بروز شنبه داشتند تعدى نمودند، مفسرين از روايات چنين استفاده نموده‏اند كه بنى- اسرائيل مأمور بودند كه در روز شنبه صيد ماهى نكنند و مدتى اين حكم بين آنها جريان داشت ماهيان بغريزه خدا داد خود دريافتند در روزهاى شنبه همه ماهيان در محلى جمع ميشدند و آزادانه سر از آب بيرون ميكردند

  چون روز بآخر ميرسيد متفرق ميگرديدند تا شنبه ديگر، براى يهوديان اين مطلب شاق و ناگوار آمد در مقام بر آمدند حيله‏اى نمايند اين بود كه در اطراف آن دريا حوضها كندند و در روز جمعه آب در آن حوضها مى- انداختند روز شنبه آن حوضها پر از ماهى ميشد آخر روز راه آن حوضها را مي بستند و در روز يكشنبه ماهيان را شكار مي ‏نمودند و مي ‏گفتند ما روز يكشنبه ماهى ميگيريم و مخالفت امر خدا را نميكنيم مدتى بدين منوال گذشت كم‏كم جرأت نمودند و در شهر ايله هفتاد هزار مرد بودند كه در روز شنبه مشغول شدند بصيد ماهى و هر قدر صلحاء و دانشمندان آنها را منع نمودند فائده نبخشيد بالاخره داود پيغمبر عليه السّلام در باره آنها نفرين نمود بصورت بوزينه در آمدند و سه روز بيشتر زنده نماندند و همگى آنها مردند.

  فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ امر كونوا امر تكوينى است نه امر تشريعى و باراده حق تعالى و خواست او انجام ميگيرد و محتاج بلفظ و كلامى نيست و لفظ «كونوا» در اينجا مثل لفظ «كن» است كه در سوره يس آيه 82 فرموده إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ.

  ______________

  مخزن العرفان در تفسير قرآن، ج‏1، ص: 360 


title: اعتراض منطقى و بحث عقلى
text:
  اعتراض منطقى و بحث عقلى



  بطلان تناسخ از مثبتات اوليه بشمار ميرود و بادله محكم قوى ثابت گرديده كه موجودى كه داراى قوه و استعداد كمال است، وقتى از قوه بفعل آمد و از نقص بكمال رسيد ممكن نيست ثانيا عود نمايد بحالت اوليه خود يعنى سير قهقرايى كند و از فعليت بقوه آيد و از كمال بنقص رسد چنانچه تناسخيه چنين معتقدند كه انسان پس از مردن عود ميكند بجنين در رحم و بصورت طفلى از انسان يا حيوان با اختلاف مذهبى كه بين آنها است بر ميگردد بدنيا براى اينكه استكمال يابد، كلام آنها بكلى بى اساس است و حرفى است بدون برهان و دليل بلكه برهان و دليل اساس رأى سخيف آنها را خراب ميكند.


  انسانى كه مراتبى را طى نموده و كمالاتى كسب كرده و مهيا گرديده براى دوره ديگرى از مراتب خلقت و بايستى سير استكمالى و ارتقايى نمايد تا آنكه هر فردى بمنتهاى درجه كمال لايق بخود برسد چگونه ممكن است سير معكوس نمايد و آن فعليات و كمالاتى كه دارا گرديده از دست بدهد و بر گردد بحالت كودكى، كدام عقلى قبول ميكند كه ممكن است انسانى كه مراتب كودكى و جوانى و كهولت و پيرى را پيموده و از هر مرتبه‏اى فعلياتى و كمالاتى در خود اندوخته تمام اينها از وى گرفته شود و يك طفلى گردد بى علم و دانش و عاجز و محتاج تا اينكه مجددا كسب كمال نمايد هرگز ممكن نيست.


  پس در اينجا افرادى از بشر كه بامر تكوينى «كونوا» از صورت انسانى مسخ گرديده‏اند و بصورت بوزينه در آمده‏اند، يكى از دو قسم خارج نيستند اگر گفتيم نفس آنها باقى مانده و صورت تبديل يافته اين همان تناسخى است كه بادله محكم قوى بطلانش محرز گرديده،



  _____________

  مخزن العرفان در تفسير قرآن، ج‏1، ص: 361 



  و اگر گفتيم شخص انسانى بكلى روح و بدن وى معدوم شده و بوزينه‏اى ايجاد گرديده مخالف ظاهر آيه است زيرا كه از آيه چنين بر مى‏آيد كه بامر تكوينى خود آن اشخاصى كه مخالفت ورزيدند و احترام شنبه را نگاه نداشتند آنها را اين طور مجازات نمودند كه عبرت ديگران گردند و باعدام آنها و ايجاد بوزينه چطور آنها مجازات ميشوند مجازات وقتى صادق آيد كه حقيقت انسان با ادراكات نفسانى باقى مانده و بصورت بوزينه در آمده باشند و جلو مردم خجلت كشند و معذب گردند و بازگشت آن بهمان تناسخ ميشود كه بطلانش واضح است.

  (پاسخ اعتراض)
  تناسخى كه بطلانش ظاهر است اين است كه روح و نفس انسانى كه زندگانى را بدرود گفته و مرده بر گردد ببدن جنين در رحم و اين مطلب علاوه بر آن دليلى كه در بالا بر بطلانش گفته شد گوئيم اگر آن بدن داراى روح و جان باشد لازم آيد دو روح بيك بدن تعلق گيرد و اين از محالات عقليه بشمار ميرود و اگر داراى روح و جان نباشد وقتى مستعد گرديد براى فيضان روح البته از مبدء فياض بمناسبت بدنى كه مستعد و آماده شده روح و نفس بوى افاضه ميگردد زيرا كه بخل در مبدء فياض تصور ندارد چگونه توان قدرت غير متناهى و فيض عام الهى را محدود نمود بعدد معدودى از ارواح كه اينها متردد باشند در ابدان.
  لكن مسخ غير از تناسخ است، مفسده تناسخ همان است كه گفته شد كه لازمه تناسخ دو چيز است يكى از فعل بقوه آمدن و از كمال بنقص رسيدن، و ديگرى منع فيض از فياض مطلق و محدود نمودن قدرت غير متناهى كردگار عالم.

  __________________________

  مخزن العرفان در تفسير قرآن، ج‏1، ص: 362 




  لكن در مسخ گوئيم انسانى كه بامر تكوينى الهى از صورت انسانى بصورت حيوانى در آمده آن روح و روان و حقيقت انسانى او بجاى خود باقى است لكن آن ملكات رذيله و آن اوصاف حيوانيه‏ اى كه در نفس وى پديد گرديده وقتى خيلى قوت گرفت ممكن است در ظاهر و در صورت نمايان گردد، اگر چه محل ظهور و بروز ملكات نفسانى «يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ» يعنى روز قيامت است چنانچه در اخبار بسيار رسيده كه در قيامت هر كسى بصورت ملكات نفسانى خود وارد محشر ميگردد، لكن ممكن است در اين عالم نيز گاهى براى عبرت ديگران يا باظهار معجزه پيمبران يا حكمت ديگرى ظهور نمايد.


  خلاصه تناسخ كه روحى جدا شود از بدن شخصى و تعلق گيرد بجنين در رحم مطلب ديگرى است، و مسخ كه بدن زنده از صورت اصلى انسانى بصورت حيوانى درآيد مطلب ديگر، اولى محال و غير ممكن و دومى ممكن و واقع زيرا كه در مسخ ماده بدن و طبيعت بحال خود باقى است صورت عرضى تغيير يافته لكن در تناسخ بكلى روح از بدن جدا گرديده و ببدن ديگرى تعلق گيرد.
  پس آن فردى از بشر كه بصورت بوزينه در آمده آن همان شخص است كه بوده صورت عرضى و هيكل بدن وى تغيير نموده نه اينكه حقيقت روح يا حقيقت بدن وى تغيير يافته باشد پس وى انسان بوزينه نماست يعنى باعتبار ملكه و صفت بوزينه‏ اى كه در وى رسوخ يافته صورت بوزينه بخود گرفته و شايد كسانى كه مسخ شدند و بصورت بوزينه درآمدند مى- فهميدند صورت آنها عوض شده و ديگران نيز آنها را ميشناختند چنانچه در قيامت همين طور است كه با اينكه هر كسى بصورت اعمال خود ظاهر ميگردد هم خودش خود را ميشناسد و هم ديگران ميفهمند كه اين فلانى است كه بصورت اعمالش جلوه‏گرى نموده.


  و اعتراض به اينكه انسان عبارت از همين هيكل و صورت مخصوص است و در جايى كه اين هيكل و اين صورت تبديل يابد و بشكل ديگر درآيد اين شخص معدوم گشته و شى‏ء ديگر بوجود آمده پس اين از قبيل ايجاد و اعدام بشمار ميرود و نميتوان گفت حقيقت همان حقيقت انسانى است، صورت عرضى عوض شده.


  پاسخ گوئيم چگونه توان انسان را عبارت از همين هيكل محسوس دانست در صورتى كه على الدّوام صورت در تغيير و تبديل و عوض ما يتحلّل است و هر كسى بوجدان خود ميداند كه با اينهمه تبديلات و تغييراتى كه در تمام عمر از فربهى و لاغرى از پيرى و جوانى از رنگ و شكل يافته حقيقت و هويّت وى همان است كه بوده پس بتغيير شكل هويّت انسانى عوض نخواهد شد.


  ___________________________

  مخزن العرفان در تفسير قرآن، ج‏1، ص: 363


title: تناسخ
text:
  تناسخ


  ببینید هر دانشی یک سری قواعد کلّی دارد که بنای اون علم روی این قواعد کلّی ساخته می شه، هستی شناسی و جهان شناسی و انسان شناسی هم در فلسفه طبق یک قواعد کلّی که ثابت می شوند، تبیین می شه. ما در اینجا با یک یا دو قاعده ی فلسفی آشنا می شیم که ملّاصدرا با استفاده از این قاوعد، تناسخ را غیرممکن دانسته است. این قاعده اینه:
  «إنتقال الفعل الطّبیعی عن أحد فاعلین طبیعیّن إلی الآخر مستحیل کما انّ إنتقال الفاعل الواحد من فعل طبیعی إلی فعل طبیعی آخر، محال»

  البته این عبارت که می بینید در واقع دو قاعده است که به جهت ارتباط نزدیکی که به هم دارند بصورت یک قاعده معرفی شده اند. ابتدا توضیحی که فیلسوف معاصر، دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی در مورد این قاعده بیان کرده اند را نقل می کنم و بعد مطلب را با بیانی ساده توضیح می دهم. بیان دکتر دینانی؛

  «در قاعده ی اول، انتقال فعل طبیعی از یک فاعل طبیعی به فاعل طبیعی دیگر محال به حساب آمده است، مثلا محال است حرارت که یک فعل طبیعی است، از فاعل طبیعی خودش که آتش است، جدا گردد و به فعل طبیعی دیگری مانند آب منتقل شود و یا بالعکس. ... حکما در قاعده ی دوم نیز، انتقال فاعل واحدی را از یک فعل طبیعی به فعل طبیعی دیگر مخال دانسته اند.

  ملاک محال بودن در هر دو قاعده یک چیز است، زیرا فاعل های طبیعی، در افعال طبیعی دارای اراده و اختیار نیستند و از طرف دیگر، فعل طبیعی بر حسب مقتضای طبیعت فاعل طبیعی، انجام میگیرد؛ به این ترتیب قیاس کردن فاعل طبیعی به فاعل مختار و توارد چند فاعل بر موضع واحد در فعل، صحیح نیست.
  چنان که تفویض نمودن فعل در فاعل طبیعی به فاعل دیگر، در حالی که فاقد اراده و اختیار است، معقول نیست. پس اگر تفویض فعل در فاعل طبیعی به فاعل دیگر طبیعی و انتقال آن معقول نیست، انتقال فاعل طبیعی نیز از یک فعل طبیعی به فعل طبیعی دیگر، معقول نخواهد بود.

  این دو قاعده را صدرالمتألّهین در سفر نفس از کتاب أسفار اربعه در باب بطلان تناسخ مطرح کرده و با اتّکاء به این دو قاعده استکمال نفس ناطقه ی انسانی را در مدارج کمال، از نطفه تا آخرین مرتبه ی انسانیّت، استکمال طبیعی دانسته که بطور پیوسته و به نحو لبس بعد لبس، به پیش می رود و توهم جمهور مردم را در این باب، که مراحل مفس ناطقه را بطور کون و فساد توجیه کرده اند، مردود شمرده است و از این طریق بر قائلین به تناسخ تاخته و یک برهان بر براهین بطلان آن افزوده است.»

  منبع: قواعد کلّی فلسفی در فلسفه ی اسلامی-دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی-ص81و82
  اگر بخوام توضیح بالا از دکتر دینانی رو خیلی ساده براتون توضیح بدم، به این صورت می شه:

  1-هر فعلی در عالَم، یک فاعلی داره. فعل بی فاعل ممکن نیست، چون فعل، معلولِ فاعل است و فعل بی فاعل یعنی معلول بی علت و این یعنی انکار قانون علیت که با مشکلات و ردیّه های فراوانی روبروست. پس هر فعلی، فاعلی داره.

  2-از اونجا که گفتیم رابطه ی فعل و فاعل، رابطه ی معلول و علت است، و از طرفی بین علت و معلول سنخیّت وجود داره، یعنی هر فاعلی، فعل مخصوص به خودش رو داره، و اینطور نیست که آشوب باشه و هر هر علتّی بتونه هر معلولی رو به وجود بیاره، لذا بین فعل و فاعل هم سنخیت هست و از فاعل به خصوصی، فعل به خصوصی صادر می شه.

  3-فاعل ها رو از جهتی می شه به دو دسته تقسیم کرد: فاعل آگاه و مختار و فاعل غیر(آگاه و مختار) که به این دومی فاعل طبیعی گفته می شه. پس دو نوع فاعل داریم: فاعل مختار و فاعل طبیعی. فاعل طبیعی در همان مسیری که طبیعت و مدبّر عالَم براش مشخص کرده حرکت می کنه و جلو میره و امکان تخلّف براش نیست. مثلا اگر سنگ با برخوردش به شیشه، باعث شکستنش بشه، اینجا سنگ یک فاعلی است که منجر به فعلِ شکستن شده، ولی غیر آگاهانه و بی اختیار. طبق روالی که طبیعت و مدبّر برای سنگ معیّن کرده، سنگ با برخوردش به شیشه اون رو میشکنه. یا اگر باد موقع وزیدن باعث تکان خوردن شاخه ی درختی بشه، این طبق روالی است که طبیعت براش معیّن کرده و اختیاری نیست. همچنین وقتی شما دانه ای رو بکارید زیر خاک، این دانه اگر شرایط و لوازمش محیّا باشه، خاک مناسب و آب و نور و... برسه، طبق روالی که طبیعت براش معیّن کرده و طبق طبیعت خودش، شروع به جوانه زدن می کنه و رشد می کنه و ریشه می دواند و شاخه در میاره و بزرگ می شه تا به درختی تبدیل بشه و در همه ی این مراحل، امکان تخلّف یا اختیار برای دانه نیست، و نمی تونه مثلا جای جوانه زدن، تبدیل به نطفه ی یک کرم خاکی بشه.

  4-انسان و جسم و نفس(روح) او هم در مسیر کمالی خودش، یک فاعل طبیعی است و نه مختار. یعنی اگر لوازم و شرایط برای کمال نفس انسان، فراهم باشه از جمله اراده ی انسان و شرایط مسکن و غذا و آموزش و آرامش و...، هم جسم انسان و هم روح انسان، در مسیر کمالیشون شروع به رشد و جلو رفتن می کنند و مرحله به مرحله، لباس های مختلف رو می پوشند و در میارند و می پوشند و...، تا به نهایت کمالشون برسند و برای نفس و روح انسان هم، ممکن نیست که در مسیر کمالی خودش، یکدفعه فعل مخصوص خودش رو رها کنه و به صدور فعل مخصوص کمال گیاه یا کمال جسم دیگری بپردازه. چرا؟ چون فاعل طبیعی باید در همان برنامه ای که طبیعت و مدبّر عالَم براش تعیین کرده رشد کنه و جلو بره و در انتخاب فعلش اختیار نداره، اگر شرایط فراهم شد، در مسیر خودش و با صدور افعال طبیعی خودش رشد می کنه و جلو می ره.
  پس فرضِ تناسخ که نفس و روح آدمی، به عنوان یک فاعل طبیعی، بتونه جسم خودش رو رها و به صدور افعال کمالی برای موجودی غیر از خودش بپردازه، برای جسمی دیگر بپردازه، چه آدمی دیگر و چه حیوان و گیاه، ردّ می شه.
  پیوسته متعادل و متعالی
  یاحق


title: عدالت خداوند
text:
   عدالت خداوند

  حدّ وسط اين استدلال، عدالت خداى تعالى است. شكل قياسى اين استدلال كه معاد مكلّفين و عاملين را اثبات مى‌كند، به صورت زير است:

  مقدّمه 1: خداى تعالى عادل است؛

  مقدّمه 2: فرد عادل ظالم و مظلوم را مساوى قرار نداده، ظالم را بر مظلوم مقدّم ننموده، و حق مظلوم را از ظالم مي‌گيرد1؛
  نـتـيجه: خداى تعالى ظالم و مظلوم را مساوى قرار نداده، ظالم را بر مظلوم مقدّم ننموده، و حق مظلوم را از ظالم مي‌گيرد.
  اكنون قياس استثنايى زير را به آن مي‌افزاييم:

  مقدّمه 1: اگر براى انسان معادى وجود نداشته باشد، تساوى بين ظالم و مظلوم، مقدّم‌بودن ظالم بر مظلوم، و اخلال بر پيگيرى حق مظلوم از ظالم پيش مى‌آيد؛

  مقدّمه 2: خدا منزّه از تساوى بين ظالم و مظلوم، مقدّم‌بودن ظالم بر مظلوم، و اخلال بر پيگيرى حق مظلوم از ظالم است؛

  نـتـيجه: انسان زندگى دائمى و معاد در قيامت دارد تا هر انسانى به آنچه كه استحقاق آن را دارد، برسد.

  پی‌نوشت‌ها:

      زيرا عدل عبارت است از: «اعطاء كل ذى حقّ حقّه».
      آيه‌هاى «و لا تحسبنّ الله غافلاً عمّا يَعْمَل الظّالمون اِنّما يؤخّرهم ليوم تَشخصُ فيه الابصار» (سوره ابراهيم، آيه 42)، «اَم نجعل الّذين آمنوا و عملوا الصّالحات كالمفسدين فى الارض ام نجعل المتّقين كالفجّار» (سوره ص، آيه 28)، و «ام حسب الّذين اجترحوا السّيّئات اَن نجعلم كالّذين آمنوا و عملوا الصّالحات سواء محياهُم و مماتهم ساء ما يحكمون و خلق الله السّماوات و الارض بالحقّ و لتُجزى كلّ نفس بما كسبت و هم لا يُظلمون (سوره جاثيه، آيه 21)» اشاره به همين استدلال دارند.
      سوره ص، آيه 28.
      علامه طباطبايى (ره) در تفسير تناسخ به اين سبک استدلال اشاره كرده است. 




  كلّ این مباحث خلاصه كتاب «بدایة المعارف الالاهیه نوشته آیة الله خرازی» است.


title: انسان همانند ديگر انواع مخلوقات كمالى دارد
text:
   انسان همانند ديگر انواع مخلوقات كمالى دارد


  تقرير ديگر علاّمه طباطبايى (ره) بر اساس آيه «اَم نجعل الّذين آمنوا و عملوا الصّالحات كالمفسدين فى الارض...3»

  انسان همانند ديگر انواع مخلوقات كمالى دارد و كمال او، خارج‌شدن از قوّه به فعل در علم و عمل است، به اين كه اعتقادات حق داشته باشد و كارهاى صالح را انجام دهد؛ پس «الّذين آمنوا و عملوا الصّالحات» افراد متّقى هستند كه در انسانيّت كامل مي‌باشند و «المفسدين فى الارض» فجّار ناقصى مى‌باشند كه راه انسانيّت را گم كرده‌اند و مقتضاى اين كمال و نقص آن است كه به ازاى كمال، زندگانى خوش و پاكيزه داشته باشند و برعكس.
  از طرفى زندگى اين دنيا بر اساس اسباب و عوامل مادّي بنا شده است و نسبتش به كامل و ناقص يكي است و هر كه بيش‌تر در راه اسباب مادي بكوشد، زندگانى بهترى خواهد داشت و بر عكس و اگر پاداش فقط زندگى همين دنيا باشد، منافى با عنايت و عدالت الهى خواهد بود.

  اِشكال: هر كس در اين دنيا به جزاى كار خويش مي‌رسد. در نتيجه، با جزاى متناسب خود، تسويه بين خوب‌ها و بدها پيش نمى‌آيد.

  چنين نيست؛ زيرا:

      با چشم خود مى‌بينيم كه چه بسا ظالمين، فاسدين، و مفسدهايى كه تا آخر عمرشان در نهايت عزّت دنيوى و قدرت زندگى مي‌كنند و چه بسا انسان‌هاى خوبى كه تا آخر عمرشان در نهايت سختى و مشكلات به سر مي‌برند.
      علاوه بر اين، كارهاى مؤمنان و كافران هم درجات مختلفى دارد و بعضى از آن‌ها از مواردى هستند كه نمى‌توان جزاى آن‌ها را در دنيا داد؛ مانند كسى كه هزاران انسان را بكشد يا كسى كه افراد بسيارى را معالجه يا هدايت نمايد، به ويژه پيامبران و اوليا و به ويژه پيامبر بزرگ اسلام (صلى الله عليه و آله) كه جزايشان غير قابل محاسبه است.
      علاوه بر اين، كارهاى انسان در حال مرگ و بعد از آن مانند شهادت را نمى‌توان در اين دنيا جزا داد. 


  اشكال: اين سخن زمانى صحيح است كه تناسخ محال باشد. در غير اين صورت، بازگشتن‌هاى مكرّر و بدون محدوديّت موجب تكامل جزاى كارهاى خوب و بد مي‌شود.

  تناسخ از مباحثى است كه چند دليل محال‌بودن آن را اثبات مى‌كنند و علاوه بر آن‌، ضرورت دين‌هاى مختلف بر خلاف آن اقتضا مي‌كند.


  پی‌نوشت‌ها:

      زيرا عدل عبارت است از: «اعطاء كل ذى حقّ حقّه».
      آيه‌هاى «و لا تحسبنّ الله غافلاً عمّا يَعْمَل الظّالمون اِنّما يؤخّرهم ليوم تَشخصُ فيه الابصار» (سوره ابراهيم، آيه 42)، «اَم نجعل الّذين آمنوا و عملوا الصّالحات كالمفسدين فى الارض ام نجعل المتّقين كالفجّار» (سوره ص، آيه 28)، و «ام حسب الّذين اجترحوا السّيّئات اَن نجعلم كالّذين آمنوا و عملوا الصّالحات سواء محياهُم و مماتهم ساء ما يحكمون و خلق الله السّماوات و الارض بالحقّ و لتُجزى كلّ نفس بما كسبت و هم لا يُظلمون (سوره جاثيه، آيه 21)» اشاره به همين استدلال دارند.
      سوره ص، آيه 28.
      علامه طباطبايى (ره) در تفسير تناسخ به اين سبک استدلال اشاره كرده است. 




  كلّ این مباحث خلاصه كتاب «بدایة المعارف الالاهیه نوشته آیة الله خرازی» است.


title: دلايل محال‌بودن تناسخ
text:
   دلايل محال‌بودن تناسخ


      اگر بدن ديگر نفس دارد، تناسخ موجب اجتماع دو نفس در يک بدن مى‌شود و اين محال است؛ زيرا يک شىء نمى‌تواند دو ذات و نفس داشته باشد و اين همان وحدت كثير و كثرت واحد است، در حالى كه افراد تنها يك نفس را براى خود احساس مى‌كنند و اگر بدن ديگر نفس ندارد، هنگامى كه نفس از بدن قبلى خارج مى‌شود، از قوّه خارج گرديده و به فعليّت مى‌رسد، در حالى كه اگر بخواهد در بدن ديگرى قرار بگيرد، بايد حالت قوّه داشته باشد و حال اين كه در حالت فعليّت قرار دارد؛4 زيرا هنگامى كه نفس در حالت قوّه قرار دارد، قابليّت پيشرفت و تحصيل درجات را دارد؛ امّا هنگامى كه به حالت فعليّت رسيد، در حالت جارى خود باقى مي‌ماند و انتقال از نقص به كمال را نمى‌پذيرد.
      دنيا همواره به همراه مشكلات و سختي‌ها است و اگر نفس در بدن ديگرى هم قرار بگيرد، باز به آن مشكلات و سختى‌ها دچار مى‌شود و جزاى افراد خوب داده نمى‌شود؛ زيرا جزا، نعمت محض بدون تكليف و مسئوليّت است، در حالى كه نعمت‌هاى دنيوى چنين نيستند. 

  پی‌نوشت‌ها:

      زيرا عدل عبارت است از: «اعطاء كل ذى حقّ حقّه».
      آيه‌هاى «و لا تحسبنّ الله غافلاً عمّا يَعْمَل الظّالمون اِنّما يؤخّرهم ليوم تَشخصُ فيه الابصار» (سوره ابراهيم، آيه 42)، «اَم نجعل الّذين آمنوا و عملوا الصّالحات كالمفسدين فى الارض ام نجعل المتّقين كالفجّار» (سوره ص، آيه 28)، و «ام حسب الّذين اجترحوا السّيّئات اَن نجعلم كالّذين آمنوا و عملوا الصّالحات سواء محياهُم و مماتهم ساء ما يحكمون و خلق الله السّماوات و الارض بالحقّ و لتُجزى كلّ نفس بما كسبت و هم لا يُظلمون (سوره جاثيه، آيه 21)» اشاره به همين استدلال دارند.
      سوره ص، آيه 28.
      علامه طباطبايى (ره) در تفسير تناسخ به اين سبک استدلال اشاره كرده است. 




  كلّ این مباحث خلاصه كتاب «بدایة المعارف الالاهیه نوشته آیة الله خرازی» است.


title: جزا و پاداش
text:
  جزا و پاداش


  ●پرسش:
  اگر خدا عادل است چرا باید گناهان را با آتش جبران کند؟ اگر کسی سر کس دیگر را کلاه گذاشت چرا باید به نحوی دیگر مجازات شود؟ عدالت آنست که به همان شکل که او فریب داده است به همان شکل خود او فریب بخورد. این می شود عدالت! افراد زیادی هستند که بیمار مادرزادی هستند. گفته می شود که این حکمت خداست که این افراد دچار نقص باشند. حالا این چه حکمتی است می گویند نمی دانیم. بعد در جای دیگر برای اثبات خدا می گویند که خدا عادل است و حکمت خدا اقتضا می کند که جهان دیگری در کار باشد. خوب شما که از درک حکمت خدا عاجزید چرا برای خدا تعیین تکلیف می کنید؟



  ●پاسخ:

  1- تصور شما در مورد جزا و پاداش صحیح نیست . پاداش و جزای عمل بنابر تصریح قرآن عین عمل است : هل یجزون الا ما کانوا یعملون (اعراف 147 و سبا 33 ) آیا چیزی غیر از آنچه انجام می دهند پاداش داده می شوند ؟ که استفهام انکاری است یعنی جزای آنها چیزی جز عمل خودشان نیست اما از آنجایی که ما صورت برزخی و آخرتی اعمال را نمی شناسیم فکر می کنیم بین عمل و پاداش تناسبی نیست و آخر اینکه جزای بدیها فقط آتش نیست بلکه موارد دیگری هم دارد که در لابلای آیات و روایات بدان اشاره شده است . عدل در جزا بالاتر از این نیست که عین عمل جزایش باشد .

  2- حکم به حکیمانه بودن در این موارد بر اساس اصل حکمت الهی در خلقت است . نگاه صحیح به پدیده ها یک نگاه شبکه ای است یعنی آنرا در تمام روابطی که با سایر پدیده ها دارد باید دید . مثلا همین فرد ناقص اگر در حدی هوشیاری و توانایی داشته باشد که اعمال دینی انجام دهد مطمئنا پاداش او چند برابر دیگران خواهد بود چون روایت فرمود : افضل الاعمال اهمزها برترین اعمال سخت ترین آنهاست دیگر اینکه اطرافیان این شخص با رسیدگی به امورش و بر اساس همین روایت پاداش بزرگی دارند وو
  موفق باشید 


title: اگر خدا عادل است باید بین بندگان به عدالت رفتار کند
text:
  اگر خدا عادل است باید بین بندگان به عدالت رفتار کند


  ●سوال:
  اگر خدا عادل است باید بین بندگان به عدالت رفتار کند. 
  اگر من ظلمی به شما کردم شما هم همان ظلم را در همان شرایط به من بکنید نه کمتر و نه بیشتر.



  ●پاسخ:
  رعایت تناسب، بحثی است که در مورد کیفرهای اجتماعی و قرار دادی قابل طرح است. در اینگونه کیفرها، قانونگذار باید متناسب بودن کیفر را با جرم در نظر بگیرد، اما در کیفرهایی که رابطه تکوینی با عمل دارد یعنی معلول واقعی و اثر حقیقی کردار است یا کیفری که با گناه، رابطه عینیت و وحدت دارد، یعنی در حقیقت خود عمل است و نه غیرآن، دیگر مجالی برای بحث تناسب داشتن و نداشتن نیست.
  مجازات های جهان دیگر با گناهان، رابطه تکوینی دارند. رابطه عمل با جزای آن در آخرت مانند قوانین جزایی قراردادی و اعتباری نیست؛ و نیز مانند مکافات های دنیوی از نوع رابطه علی و معلولی نیست، بلکه از آن هم بالاتر است. در آنجا رابطه عینیت و اتحاد حکمفرما است؛ یعنی آنچه در آخرت به عنوان پاداش یا کیفر به نیکوکاران و بدکاران داده می شود تجسم اعمال خود آنها است. جزا و پاداش الهی باطن اعمال نیک و بد ماست که به هنگام کنار رفتن حجاب رخ می نمایاند و تجسم و تمثل پیدا می کند. در آن حالت، مثلا تلاوت قرآن کریم صورتی زیبا شده و در کنار انسان قرار می گیرد؛ غیبت و رنجانیدن دیگران به صورت خورش سگان جهنم در می آید. در واقع اعمال ما صورتی مَُلکی دارند که فانی و موقت است و آن همان است که در این جهان به صورت اعمال و کردارها از ما بروز پیدا می کند.
  اما این اعمال صورت و وجهه ای ملکوتی نیز دارند که هرگز فانی نمی شود و از همراهان همیشگی ما خواهد بود. اعمال ما از جهت ملکوتی و غیبی باقی است و روزی به آن ها رسیده و با همان چهره مشاهده شان خواهیم کرد. اگر زیبا و لذت بخش است برایمان نعمت، و اگر زشت و کریه است، آتش و جحیم خواهد بود. قرآن کریم در این باره می فرماید: «یوم تجد کل نفس ما عملت من خیر محضرا و ماعملت من سوء تود لو ان بینها و بینه امدا بعیدا؛ روزی که هر کس کارهایی را که انجام داده، اعم از کار نیک یا زشت؛ حاضر می بیند و آرزو می کند که کاش بین او و کار زشتش مسافت درازی فاصله بود» (آل عمران/30).
  و در جای دیگر می فرماید: «و وجدوا ما عملوا حاضرا و لایظلم ربک احدا؛ آنچه را که انجام داده اند حاضر می یابند و پروردگار تو به احدی ستم نمی کند» (کهف/49) و جای دیگری می فرماید: «یومئذ یصدر الناس اشتاتا لیروا اعمالهم، فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره و من یعمل مثقال ذرة شرا یره؛ در آن روز مردم گروه گروه بیرون می آیند تا در نما یشگاه اعمال (قیامت) اعمال آنها به آنها ارائه داده شود. پس هر کس هموزن یک ذره کار نیک کند، آنرا می بیند و هر کس هموزن یک ذره کار زشت کند می بیند» (زلزال/ آیه 7 و 8) و یا در جای دیگر می فرماید: «واتقوا یوما ترجعون فیه الی الله ثم توفی کل نفس ما کسبت و هم لایظلمون؛ و بپرهیزید از آن روز که بسوی خدا بازگشت داده می شوید. آنگاه به هر کس آنچه که فراهم کرده است به تمام و کمال پرداخت می گردد و به آنان ستم نمی شود» (بقره/281).
  قرآن کریم مومنین را چنین اندرز می دهد: «یا ایها الذین آمنوا اتقو الله ولتنظر نفس ما قدمت لغد و اتقو الله؛ ای ایمان داران پروای خدا را داشته باشید و هر کس باید بنگرد که چه چیزی برای فردای خود پیش فرستاده است و از خدا پروا کنید» (حشر/18). لحن این آیه لحنی قاطع و صریح است که به صورت امر می فرماید: هر کس باید بنگرد که برای فردای خود چه پیش فرستاده است. سخن از پیش فرستادن است؛ یعنی شما عینا همان چیزهایی را که اکنون می فرستید خواهید دید. لذا درست بنگرید که چه می فرستید؟
  در سوره تکویر آیه 14 می فرماید: علمت نفس ما احضرت؛هر کس خواهد دانست که چه آماده و حاضر کرده است، یعنی آنچه به آدمی در آن جهان می رسد، اعم از نعیم بهشتی و عذاب اخروی، همان چیزهایی است که آدمی خودش آماده و حاضر ساخته است؛ جز این که در این دنیا آنها را نمی شناسد در آخرت آنها را خواهد شناخت و این مضمون آیات بسیاری از قرآن کریم است که می فرماید: روز قیامت خدا به شما خبر می دهد که شما چه می کردید، یعنی شما اکنون خبر ندارید که چکار می کنید. روز رستاخیز از کار خویش باخبر می شوید و کردار خود را خواهید شناخت: «قل ان الموت الذی تفرون منه فانه ملاقیکم ثم تردون الی عالم الغیب و الشهادة فینبئکم بما کنتم تعملون؛ بگو مرگ که از آن می گریزید بزودی با شما ملاقات خواهد داشت؛ آنگاه به سوی دانای پنهان و آشکار برگردانده می شوید. پس شما را به کردارهایتان آگاه می سازد» (جمعه/ 8). بنابراین مجازات آخرت تجسم نفس عمل است و چیزی جدای از عمل نیست.[1]


  [1].برای اطلاع بیشتر به کتاب عدل الهی مرحوم شهید مطهری مراجعه شود.


title: از عدالت خدا نمی توان معاد را نتیجه گرفت
text:
  ●پرسش:
  از عدالت خدا نمی توان معاد را نتیجه گرفت زیرا
  ممکن است ما در همین زندگی دنیایی پاداش و جزایی که سزاوار آن هستیم را دریافت کرده باشیم. اینکه دنیا ظرفیت برقراری عدالت را ندارد نمی توان ثابت کرد و این خداست که باید بگوید دنیا این ظرفیت را داشته یا نه و این ما نیستیم که نظر بدهیم.



  ●پاسخ:
  آنچه روشن و مسلم است اینکه نخستین شرط تکامل معنوى و اخلاقى بشر، داشتن اختیار و آزادى اراده است اینکه بشر با پاى خود این راه بپیماید نه به اضطرار، همچون عوامل اضطرارى جهان طبیعت، و اگر خداوند این موهبت بزرگ را به انسان بخشیده به خاطر همین هدف عالى است.

  ولى این نعمت بزرگ (اراده و اختیار) همچون گلى است که خارهایى نیز در کنار آن مى روید، و آن سوء استفاده ی افراد، از این آزادى و آلوده شدن به ظلم و فساد و گناه است.

  البته براى خدا هیچ مانعى نداشت که اگر انسانى دست به ظلم و ستم بیالاید فوراً او را به چنان بلایى مبتلا سازد که دیگر فکر این کار به مغز او نیاید، دستش فلج شود، چشمش بى نور، و زبانش از کار بیفتد.

  درست است که در این صورت هیچ کس از آزادى سوء استفاده نمى کرد و به سراغ گناه و طغیان، نمى رفت ولى این پرهیزگارى و تقوى در حقیقت جنبه اجبارى داشته، و هیچ گونه افتخارى براى انسان محسوب نمى شد، بلکه از ترس مجازات شدید و سریع، فورى و بدون وقفه بود.

  پس به هر حال، انسان باید آزاده باشد، و در برابر امتحانات گوناگون پروردگار قرار گیرد، و از مجازات هاى فورى - جز در موارد استثنایى - مصون باشد تا ارزش وجودى خود را نشان دهد.

  ولى در این جا یک مطلب باقى مى ماند. و آن این که: اگر وضع به همین منوال بماند و هر کس راهى را انتخاب کند قانون عدالت پروردگار که بر جهان هستى حاکم است نقض خواهد شد.

  با این مقدمه وارد ذی المقدمه و اصل مطلب می شویم اینکه:

  این جاست که به حکم عقل و نقل، یقین مى کنیم براى انسان، دادگاه و محکمه اى تعیین شده (معاد) که همگان بدون استثنا باید در آن حضور یابند و به جزاى اعمال خود برسند و سهم خود را از عدالت عمومى جهان آفرینش دریافت دارند.

  چند سؤال روشن:

  - آیا ممکن است نمرودها و فرعون ها و چنگیزها و قارون ها یک عمر به ظلم و ستم ادامه دهند و حساب و کتابى براى آنها در کار نباشد؟

  - آیا ممکن است مجرمان و پرهیزگاران در کفه عدالت پروردگار یکسان باشند؟

  گفته اید:

  اینکه دنیا ظرفیت برقراری عدالت را ندارد نمی توان ثابت کرد و این خداست که باید بگوید دنیا این ظرفیت را داشته یا نه و این ما نیستیم که نظر بدهیم.

  خداوند در قرآن، پاسخ شما را به صراحت در آیات متعددی داده است که به دو مورد اشاره می کنیم:

  (افنجعل المسلمین کالمجرمین مالکم کیف تحکمون);(1) «آیا کسانى را که تسلیم در برابر قانون خدا و حق و عدالتند همچون مجرمان قرار دهیم؟ چگونه حکم مى کنید؟».

  و در جاى دیگر مى گوید: (ام نجعل المتقین کالفجار);(2) «آیا ممکن است پرهیزگاران را همچون فاجران قرار دهیم؟».

  یک اعتراف به واقعیات جاری جهان:

  1. درست است که گروهى از بدکاران در این جهان به مکافات اعمال خویش مى رسند و یا سهمى از آن را دریافت مى دارند.

  2. و درست است که محکمه وجدان مسئله مهمّى است.

  3. و نیز درست است که عکس العمل هاى گناه و ظلم و ستم و عواقب شوم بى عدالتى ها گاه دامان خود انسان را مى گیرد.

  با این وجود حقیقت چیست؟

  امّا اگر درست دقّت کنیم مى بینیم هیچ یک از این امور سه گانه آنچنان عمومى و همگانى نیست که هر ظالم و گنهکارى را درست به اندازه ظلم و گناهش کیفر بدهد، و بسیارند کسانى که از چنگال مکافات عمل، مجازات وجدان، و بازتاب هاى اعمال شوم خود فرار مى کنند، یا به قدر کافى کیفر نمى شوند.

  باید براى این گونه افراد، و براى همگان محکمه و دادگاه عدلى باشد که سر سوزن کار نیک و بد در آنجا محاسبه شود، وگرنه اصل عدالت تأمین نخواهد شد.

  بنابراین قبول «وجود پروردگار» و «عدالت او» مساوى است با قبول وجود رستاخیز و سراى دیگر، و این دو هرگز از یکدیگر تفکیک نخواهند شد.(3)

  پاورقی______________________________________ ___
  1. سوره قلم، آیات 35 و 36.
  2. سوره ص، آیه 28.
  3. پنجاه درس اصول عقائد براى جوانان، ص 357، بنقل از پایگاه آیة الله مکارم شیرازی، با کمی دخل و تصرف.


title: همه به اندازه گناهشان کیفر دیده باشند
text:
  ●پرسش:
  شاید هم اگر بیشتر دقت کنیم ببینیم که همه به اندازه گناهشان کیفر دیده باشند


  ●پاسخ:
  حقيقتاً اينهمه ترديد و گرفتار آمدن در شك و ابهام، آنهم در بديهياتي كه دقت كم يا زياد، هيچ تأثيري در افزايش و كاهش نسبتهاي آن دخالتي ندارد، نشان و گواه چيزي نيست مگر آلوده شدن عقل و قلب به شبهات، بگونه اي كه نمي تواند حتي براي بديهي ترين امور با توجه به دلائل و براهين محكم، سر تعظيم فرود آورده و تمكين كند.

  جناب نقاد

  با چه فرايندي و از طريق كدام امكان مي خواهي دقت و تأمل بيشتري كني؟ از طريق عقل؟ از طريق قلب؟ ...

  منتظر تأملات و دقت بيشتر شما هستيم تا مكاشفات و دريافت هاي جديدتان را در اين عرصه مستند و مستدل شاهد باشيم؟؟؟

  راستي مستحضريد كه اثبات معاد دلايل بسياري داشته و از زواياي مختلفي قابل اثبات است، بحث عدل الهي و جزاء و پاداش يكي از انهاست.

  به فرض محال، با دقت و تأمل بيشتر، پيش فرض شما مبني بر اينکه "همه به اندازه گناهشان کیفر دیده باشند" ثابت شود؛ براي براهين ديگري كه در اثبات معاد مطرح است (حكمت الهي، جاودانگي و تجرد روح، گواهي فطرت بر معاد، ميل انسان به جاودانگي و ...) چه پاسخي مي توانيد بياوريد.

  با اينهمه دلايل و شواهد و قرائن محكم، عدم پذيرش حقيقت معاد و ناتواني در اثبات عقلاني آن، چيزي جز گرفتاري روح و روان انسان در شبهات و آلودگي عقل و قلب نيست تا جائيكه گاهاً در برابر بديهي ترين امور، يا به سرسختي و انكار و گاه به لاادري گري تن مي دهد.


title: آیا عقل ما می تواند به طور کامل درک کند
text:
  آیا عقل ما می تواند به طور کامل درک کند


  ●سوال:
  اگر کسی بگوید تنها با وحی معاد قابل اثبات است پذیرفتنی است اما با استفاده از عقل و برهان اثبات معاد ممکن نیست. ثابت شده است که عوامل ژنتیکی و محیطی در رفتار انسان ها تاثیر گذار است. ایا عقل ما می تواند تمام این پارامتر ها را ببیند؟ آیا کسی که ذاتا فرد عصبانی و خشنی است با یک میزان سنجیده می شود؟ آیا سلیقه همه انسان ها یکی است؟ آیا حس بدی و خوشی برای همه یکسان است؟ آیا زندگی جهانی یک زندگی تکرار شونده است و یا با دنیا شروع و به آخرت ختم می شود؟ آیا عقل می تواند این ها مشخص کند؟ برای دانستن این ها تجربه لازم است نه عقل.
  در مورد حکمت خداوند آیا عقل ما می تواند به طور کامل آن را درک کند؟ در مورد جاودانگی روح از کجا ثابت می شود؟ در مورد فطرت آیا افرادی که مثلا در ژاپن زندگی می کنند و دیدشان در مورد زندگی بعد از مرگ فرق می کند فطرت ندارند؟ در مورد میل به جاودانگی باید گفت این میل لازمه حیات دنیای است. به عبارت دیگر اگر ترس از مرگ و نابودی در انسان وجود نداشت شاید تا کنون انسانی در زمین باقی نمانده بود.



  ●پاسخ:

  ما معتقدیم خداوند متعال حکیم است؛حکیم بودن خداوند مورد اتفاق علمای شیعه و فلاسفه اسلامی است یکی از دلایل ما بر حکمت خداوند متعال این است که چون او واجب الوجود است باید جامع جمیع کمالات وجودی باشد، زیرا در غیر اینصورت دارای نقص است و نقص با واجب بودن و بی نیازی سازگاری ندارد، یکی از کمالات نیز حکمت است و اینکه شخص کاری را بیهوده و لغو انجام ندهد، و خداوند نیز باید این کمال وجودی را داشته باشد و الا نقص دارد.
  یکی دیگر از دلایل وجود حکمت در ذات باری تعالی قائده "حسن و قبح عقلی" است؛ –البته ممکن است کسی مانند اشاعره حسن و قبح را رد کند و آن را قبول نداشته باشد که در اینصورت با او جور دیگری صحبت خواهیم کرد- در این برهان گفته می شود چون خداوند خیر محض است قبیح از او صادر نمی شود و به اصطلاح متکلمان داعی بر قبیح ندارد، لذا قبیح از او سر نمی زند؛ حال یکی از مواردی که انسان آن را قبیح می شمارد انجام کار لغو و بیهوده است، پس این کار از خداوند متعال صادر نمی شود، زیرا قبیح است.
  لذا شیعه معتقد است اولا: خداوند متعال حکیم است و کار لغو و بیهوده انجام نمی دهد. ثانیا: از خلق این عالم و به خصوص خلفت انسان قطعا هدفی دارد و آن هدف را در قرآن بیان کرده است و آن هدف نیز عبادت و بندگی خداوند متعال است آنجا که می فرماید :" وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُونِ "(ذاریات آیه 56). و هدف از این عبادت نیز رشد و کمال آدمی و توسعه وجودی او و نزدیک شدن به خداوند متعال است؛ پس هدف زندگی بندگی اوست یعنی هر چه او گفت اطاعت کنیم. تا اینجا را عقل می فهمد.
  قرآن کریم نیز ما را به این قائده عقلی راهنمایی می کند آنجا که می فرماید:" الَّذينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى‏ جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ في‏ خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ" (آل عمران آیه 191). یعنی این خلقت به این عظمت که مشاهده می کنید بدون هدف و بیهوده نیست و ما از خلق آن قطعا هدفی داریم و لو انسان آن هدف را درک نکند.


title: معصومیت همه مردم تا رسیدن به خدا
text:
  معصومیت همه مردم تا رسیدن به خدا 



  ●سوال:

  مگر قرار است مردم همه معصوم باشند و هیچ خطائی نكنند تا بتوانند به سعادت آخرت برسند؟

  مگر رسیدن به سعادت آخرت، مستلزم این است كه بشر همه حقایق قرآن و اسرار و رموز و بواطن كتاب آسمانی را بداند و به همه احكام ریز و درشت دین و بدون هیچ خطائی عمل كند، مسلّم است كه پاسخ این سؤال منفی است و این هم وجود ضرورت امام معصوم را نفی می كند



  ●پاسخ:
  در پاسخ به این سؤال گفتنی است که عصمت دارای مراتبی است که عصمت کامل، مخصوص انبیاء و اوصیاء الهی است. اگر چه اولیاء الهی نیز، مراحل و مراتبی از عصمت، را درک نموده اند، اما خداوند از هر انسانی به قدر توان و ظرفیت و معرفت و شناختی که یافته تکلیف می خواهد، (لا یکلف الله نفساً الا وسعها)(1)، لذا راه رسیدن به سعادت، تنها در گرو داشتن عصمت و معرفت صد در صدی، آن هم عصمت خاص و معرفت کامل نیست.

  رسيدن به سعادت ابدى ، آرمان فطرى همه انسانهاست ولى بيشتر آنها بدلیل پیروی هوای نفس و شیاطین، در تشخيص راه سعادت، بـه اشـتـبـاه مى روند، از ديدگاه اسلام، تقواى الهى، مركب راهوارى است كه صاحب خويش را به سرمنزل سعادت مى رساند.

  امیر بیان علی (ع) در اين باره مى فرمايد: (اَلا وَ اِنَّ التَّقْوى مَطايا ذُلُلٌ حُمِلَ عَلَيْها اَهْلُها وَ اُعْطُوا اَزِمَّتَها فَاَوْرَدَتْهُمُ الْجَنَّةَ)(2)؛ آگـاه بـاشـيـد كـه تـقوا مركب رامى است كه اهلش بر آن سوار شده ، زمام آن را به دست دارند و آنان را به بهشت خواهد رساند.

  قرآن مجيد اين فرجام نيكو را براى متقيان حتمى دانسته، نخست مى فرمايد: (... وَاعْلَمُوا اَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقينَ)(3) بدانيد كه خدا با متّقيان است. و سپس می افزاید: اين همراهى، فيض و عنايت خاصّ الهى را نصيب انسان با تقوا مى كند به گونه اى كه محبوب خدا مى شود: (بَلى مَن اَوْفى بِعَهْدِهِ وَاتَّقى فَاِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقينَ)(4)؛ آرى ، هر كس به عهدش وفا كند و تقوا را پيشه سازد [بداند كه ] همانا خداوند، متّقيان را دوست دارد.

  و در نـهـايـت، ايـن تـفـضـّل و مـحـبـّت الهـى، مـتـّقـى را در عـاليـتـريـن منزل سعادت جاى مى دهد چنان كه فرمود: (اِنَّ الْمُتَّقينَ فى جَنّاتٍ وَ نَهَرٍَ فى مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَليكٍ مُقْتَدِرٍ)(5)؛ يقيناً متقيان در باغها و نهرها (ى بهشتى) جاى دارند، در جايگاه صدق ، نزد پادشاه مقتدر.

  در دسـتـگـاه الهـى ، دو عـنـصـر ارزشـمـنـد مـعـيـار قـبـولى اعـمـال قـرار مـى گـيـرد كـه عبارتند از اخلاص و تقوا. اين دو اكسير گرانبها با هر عملى همراه شـونـد آن را بـه درجـه قـبـولی مـى رسـانـنـد و فـقـدان هـر يـك از آنـهـا نـيـز، عـمـل را از درجـه اعـتـبـار سـاقـط مـى كـنـد. گـرچـه از كـمـّيـت قابل توجهى نيز برخوردار باشد.

  قرآن مجيد، اين نقش ارزنده تقوا را چنين بازگو مى كند: (... اِنَّما يَتَقَبَّلُ اللّهُ مِنَ الْمُتَّقينَ)(6)؛ همانا خداوند [اعمال نيك و صالح را] تنها از باتقوايان مى پذيرد.

  هـمـچـنـيـن عـنـصـر تـقـوا سـبـب ارزشـمـنـدى مـضـاعـف عـمـل صـالح مـى گـردد و اگـر عـمـل، كم و كوچك هم باشد، آن را بزرگ و فراوان مى كند، امام متقيان، على (ع )در اين باره مى فرمايد: (لا يَقِلُّ عَمَلٌ مَعَ التَّقْوى وَ كَيْفَ يَقِلُّ ما يُتَقَبَّلُ)(7)؛ هـيـچ عـمـلى هـمـراه بـا تـقـوا، انـدك نـيـسـت، چـگـونـه چـيـزى كـه قبول مى شود، كم شمرده شود؟

  يكى از ياران امام صادق (ع )به نام مفضّل بن عمر مى گويد: (خـدمـت امـام صـادق (ع )بـودم، مـوضوع اعمال مطرح شد، من گفتم: عملم اندك و ضعيف است. امام فـرمـود: خـامـوش بـاش و از خـدا آمـرزش بـخـواه! سـپـس فـرمـود: عـمـل اندك همراه با تقوا بهتر از عمل بسيارى است كه خالى از تقوا باشد. پرسيدم: چگونه؟ فـرمـود: آرى! همانند مردى كه به ديگران غذا مى دهد، با همسايگانش مدارا مى كند، درِ خانه اش به روى ديگران باز است ولى (با همه اين اعمال) چون در كار حرام به رويش باز شود، بدان درآيـد. ايـن عـمـل (زيـاد) بـدون تـقـواسـت. امـّا مـرد ديـگـرى هـيـچ يـك از اعمال ياد شده را انجام نمى دهد ولى اگر در برابر كار حرامى قرار بگيرد، آن را مرتكب نمى شود، (اين هم عملِ كمِ با تقوا!))(8)

  پس نتیجه ای که از این بحث گرفته می شود اینکه انسان برای رسیدن به سعادت ابدی و اخروی به مقام عصمت و معرفت کامل خداوند نیازی ندارد اگر چه انسان هر چه بیشتر باسلوک الی الله خود را به مقام عصمت حقیقی و معرفت کامل و حقه نزدیک کند، مراتب کمالیه و قرب الهی را بیشتر طی نموده است.

  اما انسان در هر سطحی که باشد با ایمان و عمل صالح و رعایت تقوا و پاکدامنی و البته خلوص نیت، هر چند اعمالش اندک باشند، می تواند به سعادت دست یابد.

  علاوه بر آن، اهل ایمان، متمسمکین به ثقلین (قرآن و اهل بیت(ع)) از آنجائیکه معصوم نیستند در صورتی هم که احیاناً از سر غفلت، مرتکب گناهی شوند و اصرار بر گناه نداشته و پس از گناه، به درگاه الهی توبه و انابه و استغفار کنند و نیز امیدوار به رحمت الهی باشند، بنا به وعدۀ الهی، بی شک، مشمول رحمت الهی خواهند بود.

  موفق باشید ...

  پاورقی_______________________________
  1. بقره، آیه 286.
  2- نهج البلاغه، خطبه 16، ص 67.
  3- توبه (9)، آيه 36.
  4- آل عمران، آيه 76 .
  5- قمر، آيات 54 ـ 55 .
  6- مائده، آيه 27.
  7- نهج البلاغه، حكمت 91، ص 1129.
  8- اصول كافى، ج 2، ص 76، بنقل از کتاب اصول اخلاق اسلامی.


title: دلايل بقای روح و تجرد نفس و عالم آخرت
text:
  دلايل بقای روح و تجرد نفس و عالم آخرت 


  آیات بسیاری از قرآن کریم بر اصالت و تجرد نفس دلالت دارند، و اثبات می‎كنند كه حقیقت انسان جسم و بدن او نیست كه با مرگ از فعالیت باز ایستاده و پس از مدتی متلاشی می‎گردد، بلكه حقیقت انسان همان نفس او است كه با بدن ارتباط تدبیری دارد و با مرگ بدن، حیات او قطع نمی‎شود، بلكه حیات او همچنان ادامه داشته، و برخوردار از نعیم و پاداش، یا گرفتار عذاب و رنج خواهد بود و این سعادت و شقاوت نتیجه حالات جسمانی و حیات بدنی و مادی او نمی‎باشد، بلكه نتیجه ملكات و اعمال اوست، بدیهی است احكام و آثار یاد شده با خواص و ‌آثار جسم متفاوت است، و در نتیجه روح و نفس انسانی مادی و جسمانی نیست. [1]

  مطلب مزبور از آیات دیگری از قرآن نیز به دست می‎آید، كه از آن جمله آیات مربوط به توفی انفس است؛ زیرا ـ همان‎گونه كه پیش از این یادآور شدیم ـ توفی به معنای گرفتن چیزی به صورت كامل می‎باشد، و این در حالی است كه بدن پس از مرگ متلاشی گردیده و فانی می‎شود. بنابراین، آن‎چه كاملاً گرفته شده و باقی است، همان نفس مجرد از ماده است، چنان‎كه قرآن كریم در پاسخ این شبهه منكران معاد كه: «چگونه انسان پس از آن‎كه اجزای او متلاشی گردیده و در زمین پراكنده و ناپدید شد، بار دیگر حیات نوین پیدا می‎كند؟»[2]، می‎فرماید: «قُلْ یَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِی وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ».[3]

  شكی نیست كه كلام فوق پاسخگوی شبهه منكران معاد است، و در نتیجه با آن هم‎آهنگ می‎باشد؛ زیرا مبنای شبهه این است كه واقعیت انسان‎ها كه با ضمیر متكلم (نا= ضللنا) به آن اشاره می‎كنند، همان بدن است كه پس از مرگ متلاشی و نابود می‎گردد. و پاسخ این است كه واقعیت انسآن‎چه با ضمیر مخاطب (كُم = یتوفاكم) به آن اشاره می‎شود بدن او نیست، بلكه چیز دیگری است كه فرشته مرگ آن را به طور كامل دریافت می‎كند و آن همان نفس انسانی است،[4] چنان‎كه در آیه دیگر می‎فرماید: «اللَّهُ یَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِها».[5]؛ [6]

  موفق باشید ...

  پاورقی______________________________________ __

  [1]. برای این منظور می توانید به آیات: نساء/ 97؛ مؤمنون/ 100؛ نحل/ 32؛ یس/ 26؛ یس/ 27.؛ آل عمران/ 170.؛ غافر/ 46ـ45.و نوح/ 26 مراجعه کنید.
  [2] . «وَ قالُوا أَ إِذا ضَلَلْنا فِی الْأَرْضِ أَ إِنَّا لَفِی خَلْقٍ جَدِیدٍ» (سجده/ 10).
  [3] . سجده/ 11.
  [4] . نیز در این زمینه، مطالبی در بحث معاد روحانی از دیدگاه قرآنی،‌بیان گردیده است.
  [5] . زمر/ 42.
  [6] . ر.ک: عقائد استدلالی، علی ربانی گلپایگانی، ج 2، صص 275- 276، با کمی تغییر.


title: سرزمین اعراف
text:
  سرزمین اعراف


  ●سوال:
  لطفا در مورد سرزمین اعراف توضیحاتی ارایه نمایید با تشکر.



  ●پاسخ:
  وَ بَيْنهُمَا حِجَابٌ وَ عَلى الاَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلا بِسِيمَاهُمْ وَ نَادَوْا أَصحَب الجَْنَّةِ أَن سلَمٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوهَا وَ هُمْ يَطمَعُونَ(46)
  وَ إِذَا صرِفَت أَبْصرُهُمْ تِلْقَاءَ أَصحَبِ النَّارِ قَالُوا رَبَّنَا لا تجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظلِمِينَ(47)
  وَ نَادَى أَصحَب الاَعْرَافِ رِجَالاً يَعْرِفُونهُم بِسِيمَاهُمْ قَالُوا مَا أَغْنى عَنكُمْ جَمْعُكمْ وَ مَا كُنتُمْ تَستَكْبرُونَ(48)
  أَ هَؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسمْتُمْ لا يَنَالُهُمُ اللَّهُ بِرَحْمَةٍ ادْخُلُوا الجَْنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَيْكمْ وَ لا أَنتُمْ تحْزَنُونَ(49) ترجمه :
  46 - و در ميان آندو (بهشتيان و دوزخيان ) حجابى قرار دارد و بر ((اعراف )) مردانى هستند كه هر يك از آندو را از سيمايشان مى شناسند و به بهشتيان صدا مى زنند كه درود بر شما باد، اما داخل بهشت نمى شوند در حالى كه اميد آن را دارند.
  47 - و هنگامى كه چشمشان به دوزخيان مى افتد مى گويند: پروردگارا ما را با جمعيت ستمگران قرار مده !
  48 - و اصحاب اعراف مردانى (از دوزخيان را) كه از سيمايشان آنها را مى شناسند صدا مى زنند و مى گويند ديديد كه گردآورى شما (از مال و ثروت و زن و فرزند) و تكبرهاى شما به حالتان سودى نداد؟!
  49 - آيا اينها (اين واماندگانى كه بر اعراف هستند) همانها نيستند كه سوگند ياد كرديد
  رحمت خدا هرگز شامل حالشان نخواهد شد (ولى به خاطر ايمان و بعضى اعمال خيرشان خداوند آنها را مشمول رحمت خود ساخت هم اكنون به آنها گفته مى شود) داخل بهشت شويد كه نه ترسى داريد و نه غمناك مى شويد.
  تفسير :
  اعراف گذرگاه مهمى به سوى بهشت
  در تعقيب آيات گذشته كه گوشه اى از سرگذشت بهشتيان و دوزخيان را بيان مى كرد، در اين آيات درباره اعراف كه منطقهاى است حد فاصل ميان بهشت و دوزخ ، با ويژگيهائى كه دارد سخن مى گويد.
  نخست به حجابى كه در ميان بهشتيان و دوزخيان كشيده شده است اشاره كرده ، مى گويد:((ميان اين دو گروه حجابى قرار دارد)) (و بينهما حجاب ).
  از آيات بعد چنين استفاده كه حجاب مزبور همان ((اعراف )) است كه مكان مرتفعى است در ميان اين دو گروه ، كه مانع از مشاهده يكديگر مى شود، ولى وجود چنين حجابى مانع از آن نيست كه آواز و صداى يكديگر را بشنوند چنانكه در آيات قبل گذشت ، بسيار ديده ايم كه همسايگان مجاور از پشت ديوار با يكديگر سخن مى گويند و از حال يكديگر جويا مى شوند، در حالى كه يكديگر را نمى بينند، البته كسانى كه بر اعراف يعنى قسمتهاى بالاى اين مانع مرتفع قرار دارند، هر دو گروه را مى توانند ببينند (دقت كنيد).
  گر چه از پاره اى از آيات قرآن مانند آيه 55 سوره صافات استفاده مى شود كه اهل بهشت گهگاه مى توانند، از مقام خود، سر برآورند و دوزخيان را بنگرند، ولى اين گونه استثنائات منافاتى با چگونگى بهشت و دوزخ و وضع اصلى آن دو ندارد، و آنچه در بالا گفته شد، كيفيت اصلى اين دو موقف را نشان مى دهد، اگر چه اين قانون نيز استثناهائى دارد و ممكن است در شرايط خاصى بعضى از بهشتيان ،دوزخيان را بنگرند.
  آنچه در اينجا بايد قبل از بحث درباره چگونگى اعراف موكدا يادآور شويم اين است كه تعبيراتى كه درباره قيامت و زندگى جهان ديگر مى شود، هيچگاه نميتواند از تمام خصوصيات آن زندگى پرده بردارى كند، و گاهى اين تعبيرات جنبه تشبيه و مثال دارد و گاهى تنها شبحى را نشان مى دهد، زيرا زندگى آن جهان در افقى بالاتر و به مراتب از زندگى اين جهان وسيعتر است ، درست همانند وسعت زندگى اين جهان در برابر دنياى رحم مادر و عالم جنين ، بنابراين اگر الفاظ و مفاهيمى كه براى زندگى اين جهان داريم نتواند گوياى تمام آن مفاهيم باشد جاى تعجب نيست .
  سپس قرآن مى گويد:((بر اعراف مردانى قرار دارند كه هر يك از جهنميان و دوزخيان را در جايگاه خود مى بينند و از سيمايشان آنها را مى شناسند (و على الاعراف رجال يعرفون كلا بسيماهم ).
  ((اعراف )) در لغت جمع عرف (بر وزن گفت ) به معنى محل مرتفع و بلند است ، و اينكه به يالهاى اسب و پرهاى بلند پشت گردن خروس ، ((عرف الفرس )) يا ((عرف الديك )) گفته مى شود به همين جهت است كه در محل مرتفعى از بدن آنها قرار دارد (درباره خصوصيات سرزمين اعراف كه در آيه آمده پس از پايان تفسير آيات به تفصيل سخن خواهيم گفت ).
  سپس مى گويد: مردانى كه بر اعراف قرار دارند بهشتيان را صدا مى زنند و مى گويند: درود بر شما باد، اما خودشان وارد بهشت نشده اند، اگر چه بسيار تمايل دارند (و نادوا اصحاب الجنة ان سلام عليكم لم يدخلوها و هم
  تفسير نمونه جلد 6 صفحه 186
  يطمعون ).
  اما به هنگامى كه به سوى ديگر نگاه مى كنند و دوزخيان را در دوزخ مى بينند، به درگاه خدا راز و نياز مى كنند و مى گويند: پروردگارا ما را با جمعيت ستمگران قرار مده (و اذا صرفت ابصارهم تلقاء اصحاب النار قالوا ربنا لا تجعلنا مع القوم الظالمين ).
  قابل توجه اينكه درباره مشاهده دوزخيان در آيه فوق تعبير به اذا صرفت ابصارهم شده است ، يعنى هنگامى كه چشم آنها به سوى دوزخيان برگردانده ميشود و اين در حقيقت اشاره به آن است كه آنها از مشاهده دوزخيان تنفر دارند گويا نگاهشان به آنها نيز آميخته با اكراه و اجبار است .
  در آيه بعد اضافه كه اصحاب اعراف ، جمعى از دوزخيان را كه از چهره و سيمايشان مى شناسند صدا مى زنند و مورد ملامت و سرزنش قرار مى دهند كه ديديد عاقبت گردآورى اموال و نفرات در دنيا و تكبر ورزيدن از قبول حق ، به شما سودى نداد، چه شد آن مالها؟ و كجا رفتند آن نفرات ؟ و چه نتيجهاى گرفتيد از آنهمه كبر و خودپرستى ؟ (و نادى اصحاب الاعراف رجالا يعرفونهم بسيماهم قالوا ما اغنى عنكم جمعكم و ما كنتم تستكبرون ).
  بار ديگر با همان زبان ملامت و سرزنش در حالى كه اشاره به جمعى از ضعفاى مومنان كه بر اعراف قرار گرفته اند مى كنند، مى گويند:((آيا اينها
  تفسير نمونه جلد 6 صفحه 187
  همان كسانى هستند كه شما سوگند ياد كرديد هيچگاه خداوند آنان را مشمول رحمت خود قرار نخواهد داد)) (اهؤ لاء الذين اقسمتم لا ينالهم الله برحمة ).
  سرانجام رحمت الهى شامل حال اين دسته از ضعفاى مومنان شده و به آنها خطاب مى شود كه وارد بهشت شويد نه ترسى بر شما است و نه در آنجا غم و اندوهى داريد (ادخلوا الجنة لا خوف عليكم و لا انتم تحزنون ).
  از آنچه گفتيم روشن شد كه منظور از ضعفاى مومنان آنها هستند كه ايمان دارند و داراى حسنات و كارهاى نيكى هستند، ولى بر اثر آلودگيها و پارهاى از گناهان همواره مورد تحقير دشمنان حق قرار داشتند و روى آنها تكيه مى كردند چگونه ممكن است چنين افرادى مشمول رحمت الهى واقع شوند، ولى سرانجام روح ايمان و حسناتى كه داشتند، در پرتو لطف و رحمت الهى كار خود را مى كند و سرنوشت سعادتمندانهاى مى يابند.
  اصحاب اعراف چه كسانى هستند؟
  همانطور كه گفتيم ((اعراف )) در اصل به معنى زمينهاى برجسته است و با قرائنى كه در آيات فوق و احاديث پيشوايان اسلام آمده روشن مى شود كه مكان خاصى است ميان دو قطب سعادت و شقاوت يعنى بهشت و دوزخ كه همچون حجابى ميان اين دو كشيده شده و يا همچون زمين مرتفعى در ميان اين دو فاصله گرديده است به طورى كه آنها روى آن قرار دارند، مشرف بر بهشت و دوزخند و هر دو گروه را مشاهده ميكنند، و از چهره هاى تاريك و روشن آنها مى توانند آنها را بشناسند اكنون ببينيم چه كسانى بر اعراف قرار دارند و اصحاب اعراف كيانند؟
  بررسى آيات چهارگانه فوق نشان مى دهد كه دو گونه صفات مختلف و متضاد براى اين اشخاص ذكر شده است :
  در آيه اول و دوم ، افرادى كه بر اعراف قرار دارند چنين معرفى شده اند كه
  آرزو دارند وارد بهشت شوند ولى موانعى آنها را جلوگيرى كرده است به هنگامى كه نگاه به بهشتيان مى كنند بر آنها درود مى فرستند، و مى خواهند با آنها باشند، اما هنوز نمى توانند، و به هنگامى كه نظر به دوزخيان مى افكنند، از سرنوشت آنها وحشت نموده و به خدا پناه مى برند.
  ولى از آيه سوم و چهارم استفاده مى شود كه آنها افرادى با نفوذ و صاحب قدرتند ، دوزخيان را مؤ اخذه و سرزنش مى كنند و به و اماندگان در اعراف كمك مى نمايند كه از آن بگذرند و به سر منزل سعادت برسند.
  رواياتى كه در زمينه اعراف و اصحاب اعراف نقل شده نيز ترسيمى از دو گروه متضاد مى كند، در بسيارى از روايات كه از ائمه اهلبيت (عليهم الاسلام ) نقل شده مى خوانيم : نحن الاعراف : ((مائيم اعراف )) يا ((آل محمد هم الاعراف )):((خاندان پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) اعرافند)) و مانند اين تعبيرات .
  و در بعضى ديگر از روايات مى خوانيم : هم اكرم الخلق على الله تبارك و تعالى : ((آنها گراميترين مردم در پيشگاه خدايند)) و يا هم الشهداء على الناس و النبيون شهدائهم : ((آنها گواهان بر مردمند و پيامبران گواهان آنها هستند)) و روايات ديگر كه حكايت دارد آنها پيامبران و امامان و صلحاء و بزرگانند.
  ولى دسته ديگرى از روايات مى گويد: آنها و اماندگانى هستند كه بديها و نيكى هايشان مساوى بوده است يا گنهكارانى هستند كه اعمال نيكى نيز داشته اند، مانند حديثى كه از امام صادق (عليه السلام ) نقل شده كه فرمود: هم قوم استوت حسناتهم و سيئاتهم فان ادخلهم النار فبذنوبهم و ان ادخلهم الجنة فبرحمته : ((آنها گروهى هستند كه حسنات و سيئاتشان مساوى است ، اگر خداوند آنها را
  تفسير نمونه جلد 6 صفحه 189
  به دوزخ بفرستد بخاطر گناهانشان است و اگر به بهشت بفرستد به بركت رحمت او است )).
  روايات متعدد ديگرى در تفاسير اهل تسنن از ((حذيفه )) و ((عبد الله بن عباس )) و((سعيد بن جبير)) و امثال آنها به همين مضمون نقل شده است .
  در همين تفاسير نيز مداركى بر اينكه اهل اعراف ، صلحاء و فقها و علما و يا فرشتگان هستند ديده مى شود.
  گرچه ظاهر آيات و ظاهر اين روايات در ابتدا متضاد به نظر مى رسد، و شايد همين امر سبب شده است كه مفسران در اين باره اظهار نظرهاى متفاوت و گوناگون كنند، اما با دقت روشن مى شود كه نه در ميان آيات و نه در ميان روايات تضادى وجود ندارد، بلكه همه يك واقعيت را تعقيب مى كنند.
  توضيح اينكه همانطور كه گفتيم از مجموع آيات و روايات چنين استفاده كه اعراف گذرگاه سخت و صعب العبورى بر سر راه بهشت سعادت جاويدان است ، طبيعى است كه افراد نيرومند و قوى يعنى صالحان و پاكان با سرعت از اين گذرگاه عبور مى كنند اما افرادى كه خوبى و بدى را به هم آميختند در اين مسير وامى مانند.
  همچنين طبيعى است كه سرپرستان جمعيت و پيشوايان قوم در گذرگاه هاى سخت همانند فرماندهانى كه در اينگونه موارد در آخر لشكر راه مى روند تا همه سپاهيان بگذرند، در آنجا توقف مى كنند تا به كمك ضعفاى مومنان بشتابند و آنها كه شايستگى نجات را دارند در پرتو امدادشان رهائى يابند.
  بنابراين در اعراف ، دو گروه وجود دارند، ضعيفان و آلودگانى كه در رحمتند و پيشوايان بزرگى كه در همه حال يار و ياور ضعيفانند، بنابراين قسمت
  تفسير نمونه جلد 6 صفحه 190
  اول آيات و روايات اشاره به گروه نخستين يعنى ضعفا است و قسمت دوم اشاره به گروه دوم يعنى بزرگان و انبياء و امامان و صلحا.
  در بعضى از روايات نيز شاهد اين جمع به خوبى ديده مى شود مانند روايتى كه در تفسير على بن ابراهيم از امام صادق (عليه السلام ) نقل شده كه فرمود:((الاعراف كثبان بين الجنة و النار و الرجال الائمة يقفون على الاعراف مع شيعتهم و قد سبق المؤ منون الى الجنة بلا حساب ...)):((اعراف ، تپهاى است ميان بهشت و دوزخ ، و امامان آن مردانى هستند كه بر اعراف در كنار شيعيان (گنهكارشان ) قرار مى گيرند، در حالى كه مؤ منان (خالص ) بدون نياز به حساب در بهشت جاى گرفته اند ...))
  بعد اضافه مى كند: ((امامان و پيشوايان در اين موقع به پيروان گناهكار خود مى گويند خوب نگاه كنيد، برادران با ايمان خود را چگونه بدون حساب به بهشت شتافته اند، و اين همان است كه خداوند مى گويد: سلام عليكم لم يدخلوها و هم يطمعون (يعنى آنها به بهشتيان درود مى فرستند در حالى كه خودشان هنوز وارد بهشت نشده اند و آرزو دارند).
  سپس به آنها گفته مى شود، دشمنان حق را بنگريد كه چگونه در آتشند و اين همان است كه خداوند مى فرمايد: و اذا صرفت ابصارهم تلقاء اصحاب النار قالوا ربنا لا تجعلنا مع القوم الظالمين ... بعد به دوزخيان مى گويند اينها (پيروان و شيعيانى كه آلوده گناهانى بوده اند) همانها هستند كه شما مى گفتيد هرگز مشمول رحمت الهى نخواهند شد، (سپس رحمت الهى شامل حال آنها شده ) و به اين دسته از گنهكاران (كه بر اثر ايمان و اعمال صالحى شايستگى عفو و آمرزش دارند) از طرف امامان و پيشوايان دستور داده مى شود كه به سوى بهشت برويد نه ترسى داريد و نه غمى )).
  تفسير نمونه جلد 6 صفحه 191
  شبيه همين مضمون در تفاسير اهل تسنن از حذيفه از پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) نقل شده است .
  بار ديگر تكرار مى كنيم كه سخن درباره جزئيات رستاخيز و خصوصيات زندگى در جهان ديگر درست به اين مى ماند كه ما از دور شبحى ببينيم و آنرا توصيف كنيم در حالى كه آن شبح با زندگى ما تفاوت بسيارى دارد و ما تنها با الفاظ محدود و نارساى خود مى توانيم اشاره كوتاهى به آن كنيم .
  نكته قابل توجه اينكه زندگى در جهان ديگر بر اساس الگوهائى است كه از اين جهان گرفته مى شود در مورد اعراف نيز همينگونه است زيرا در اين دنيا مردم سه گروهند، مومنان راستين كه در پرتو ايمان به آرامش ‍كامل رسيده اند و از هيچگونه مجاهدتى دريغ ندارند، و معاندان و دشمنان لجوج حق كه به هيچ وسيله به راه نمى آيند، و گروه سومى كه در گذرگاه صعب العبورى ميان اين دو گروه قرار گرفته اند و بيشتر توجه رهبران راستين و پيشوايان حق نيز به آنها است كه در كنارشان بمانند و دستشان را بگيرند و از مرحله اعراف مانند نجاتشان دهند تا در صف مومنان حقيقى قرار گيرند.
  و از اينجا نيز روشن مى شود كه دخالت انبياء و امامان در وضع اين گروه در قيامت همانند دخالتشان در زمينه رهبرى در اين دنيا هيچگونه منافاتى با قدرت مطلقه پروردگار و حاكميت او بر همه چيز ندارد، بلكه هر چه آنها مى كنند به اذن و فرمان او است .
  براي دسترسي به كتاب ارزشمند تفسير نمونه ، ميتوانيد از سايت آيت الله مكارم شيرازي بازديد كنيد :
  http://www.makaremshirazi.org/persian


title: اصحاب اعراف
text:
  اصحاب اعراف


  و نادي اصحاب الاعراف رجالاً يعرفونهم بسيماهم قالوا ما اغني عنكم جمعكم و ما كنتم تستكبرون
  و اصحاب اعراف مرداني ( از دوزخيان را ) كه از سيمايشان آنها را مي شناسند، صدا مي زنند و مي گويند، ديديد كه گرد آوري شما ( از مال و ثروت و زن و فرزند ) و تكبر هاي شما به حالتان سودي نداد


  اعراف كجاست؟
  اعراف، مكان خاصي است ميان دو قطب سعادت و شقاوت، گذرگاه سخت و صعب العبوري بر سر راه بهشت جاويدان، كه افراد نيرومند و قوي يعني صالحان و پاكان با سرعت از اين گذرگاه عبور مي كنند، اما افرادي كه خوبي و بدي را به هم آميختند در اين مسير وا مي مانند


  اصحاب اعراف چه كساني هستند؟
  بررسي آيات نشان مي دهد كه دو گونه صفات مختلف و متضاد يراي اين اشخاص دكر شده است
  در آيه 46 و 47 ، افرادي كه بر اعراف قرار دارند، چنين معرفي شده اند كه آرزو دارند وارد بهشت شوند ولي موانعي وجود دارد،به هنگامي كه نگاه به بهشتيان مي كنند بر آنها درود مي فرستند و مي خواهند با آنها باشند، اما هنوز نمي توانند و به هنگامي كه نظر به دوزخيان مي افكنند، از سرنوشت آنها وحشت نموده به خدا پناه مي برند
  ولي از آيات 48 و 49 ، استفاده مي شود كه آنها افرادي با نفوذ و صاحب قدرتند، دوزخيان را مؤاخذه و سرزنش مي كنند و به وا ماندگان در اعراف كمك مي نمايند كه از آن بگذرند و به ير منزل سعادت برسند
  رواياتي كه در زمينه اعراف و اصحاب اعراف نقل شده نيز ترسيمي از دو گروه متضاد دارد، در بسياري از روايات كه از اهل بيت عليهم السلام نقل شده مي خوانيم: نحن الاعراف، اعراف مائيم، با آل محمد هم الاعراف ( اعراف خاندان پيامبر مي باشند) و مانند اين تعبيرات
  ولي دسته ديگري از روايات مي گويد: آنها وا ماندگاني هستند كه بديها و نيكيهايشان مساوي بوده يا گنهكاراني هستند كه اعمال نيكي نيز داشته اند
  در روايات ديگري مي گويد: آنها (اصحاب اعراف) پيامبران و امامان و صلحاء و بزرگانند
  بنا بر اين در اعراف، دو گروه وجود دارند، ضعيفان و آلودگاني كه در رحمتند و پيشوايان بزرگي كه در همه حال يار و ياور ضعيفان هستند

  در خاتمه به روايتي از امام صادق عليه السلام اشاره مي كنيم
  الاعراف كثبان بين الجنّة و النّار والرّجال الائمة يقفون علي الاعراف مع شيعتهم و قد سبق المؤمنون الي الجنّة بلا حساب
  امام صادق عليه السلام فرمود: اعراف، تپه اي است ميان بهشت و دوزخ و امامان آن مرداني هستند كه بر اعراف در كنار شيعيان (گنهكار) قرار مي گيرند در حال كه مؤمنان (خالص ) بدون نياز به حساب در بهشت جاي گرفته اند
  تفسير نمونه آية الله مكارم شيرازي
  جلد 6 ص 187


title: اصحاب اعراف چه كسانى هستند
text:
  ●سوال:
  اصحاب اعراف چه كسانى هستند


  ●پاسخ:
  همانطور كه گفتيم "اعراف" در اصل به معنى زمينهاى برجسته است و با قرائنى كه در آيات فوق و احاديث پيشوايان اسلام آمده، روشن مى‏ شود كه مكان خاصى است ميان دو قطب سعادت و شقاوت يعنى بهشت و دوزخ كه همچون حجابى ميان اين دو كشيده شده و يا همچون زمين مرتفعى در ميان اين دو فاصله گرديده است به طورى كه آنها روى آن قرار دارند، مشرف بر بهشت و دوزخند و هر دو گروه را مشاهده مى‏كنند، و از چهره‏هاى تاريك و روشن آنها مى‏توانند آنها را بشناسند.

  اكنون ببينيم چه كسانى بر اعراف قرار دارند و اصحاب اعراف كيانند؟

  بررسى آيات چهارگانه فوق نشان مى‏ دهد كه دو گونه صفات مختلف و متضاد براى اين اشخاص ذكر شده است:

  در آيه اول و دوم، افرادى كه بر اعراف قرار دارند چنين معرفى شده‏ اند كه آرزو دارند وارد بهشت شوند ولى موانعى آنها را جلوگيرى كرده است، به هنگامى كه نگاه به بهشتيان مى‏ كنند بر آنها درود مى‏ فرستند، و مى‏ خواهند با آنها باشند، اما هنوز نمى‏ توانند، و به هنگامى كه نظر به دوزخيان مى‏ افكنند، از سرنوشت آنها وحشت نموده و به خدا پناه مى‏برند.

  ولى از آيه سوم و چهارم استفاده مى‏ شود كه آنها افرادى با نفوذ و صاحب قدرتند، دوزخيان را مؤاخذه و سرزنش مى‏كنند و به واماندگان در اعراف كمك مى‏ نمايند كه از آن بگذرند و به سر منزل سعادت برسند.

  رواياتى كه در زمينه اعراف و اصحاب اعراف نقل شده نيز ترسيمى از دو گروه متضاد مى‏ كند، در بسيارى از روايات كه از ائمه اهل بيت ع نقل شده مى‏ خوانيم:

  «نحن الاعراف‏»: " مائيم اعراف" يا «آل محمد هم الاعراف‏»: " خاندان پيامبر ص اعرافند" و مانند اين تعبيرات.

  و در بعضى ديگر از روايات مى‏ خوانيم: «هم اكرم الخلق على اللَّه تبارك و تعالى‏»: " آنها گرامى‏ترين مردم در پيشگاه خدايند" و يا

  «هم الشهداء على الناس و النبيون شهدائهم‏»: " آنها گواهان بر مردمند و پيامبران گواهان آنها هستند" و روايات ديگر كه حكايت دارد آنها پيامبران و امامان و صلحاء و بزرگانند.

  ولى دسته ديگرى از روايات مى‏ گويد: آنها واماندگانى هستند كه بديها و نيكيهايشان مساوى بوده است يا گنهكارانى هستند كه اعمال نيكى نيز داشته‏ اند، مانند حديثى كه از امام صادق ع نقل شده كه فرمود:

  «هم قوم استوت حسناتهم و سيئاتهم فان ادخلهم النار فبذنوبهم و ان ادخلهم الجنة فبرحمته»‏: " آنها گروهى هستند كه حسنات و سيئاتشان مساوى است، اگر خداوند آنها را به دوزخ بفرستد بخاطر گناهانشان است و اگر به بهشت بفرستد به بركت رحمت او است".

  روايات متعدد ديگرى در تفاسير اهل تسنن از" حذيفه" و" عبد اللَّه بن عباس" و" سعيد بن جبير" و امثال آنها به همين مضمون نقل شده است.

  در همين تفاسير نيز مداركى بر اينكه اهل اعراف، صلحاء و فقها و علما و يا فرشتگان هستند ديده مى‏ شود.

  گرچه ظاهر آيات و ظاهر اين روايات در ابتدا متضاد به نظر مى‏ رسد، و شايد همين امر سبب شده است كه مفسران در اين باره اظهار نظرهاى متفاوت و گوناگون كنند، اما با دقت روشن مى‏ شود كه نه در ميان آيات و نه در ميان روايات تضادى وجود ندارد، بلكه همه يك واقعيت را تعقيب مى‏ كنند.

  توضيح اينكه: همانطور كه گفتيم از مجموع آيات و روايات چنين استفاده مى‏شود كه اعراف گذرگاه سخت و صعب العبورى بر سر راه بهشت سعادت جاويدان است، طبيعى است كه افراد نيرومند و قوى يعنى صالحان و پاكان با سرعت از اين گذرگاه عبور مى‏ كنند اما افرادى كه خوبى و بدى را به هم آميختند در اين مسير وامى‏ مانند.

  همچنين طبيعى است كه سرپرستان جمعيت و پيشوايان قوم در گذرگاه هاى سخت همانند فرماندهانى كه در اينگونه موارد در آخر لشكر راه مى‏روند تا همه سپاهيان بگذرند، در آنجا توقف مى‏ كنند تا به كمك ضعفاى مومنان بشتابند و آنها كه شايستگى نجات را دارند در پرتو امدادشان رهايى يابند.

  بنا بر اين در اعراف، دو گروه وجود دارند، ضعيفان و آلودگانى كه در رحمتند و پيشوايان بزرگى كه در همه حال يار و ياور ضعيفانند، بنا بر اين قسمت‏ اول آيات و روايات اشاره به گروه نخستين يعنى ضعفا است و قسمت دوم اشاره به گروه دوم يعنى بزرگان و انبياء و امامان و صلحا.

  در بعضى از روايات نيز شاهد اين جمع به خوبى ديده مى‏ شود مانند روايتى كه در تفسير على بن ابراهيم از امام صادق ع نقل شده كه فرمود: « الاعراف كثبان بين الجنة و النار و الرجال الأئمة يقفون على الاعراف مع شيعتهم و قد سبق المؤمنون الى الجنة بلا حساب...»: " اعراف، تپه‏ اى است ميان بهشت و دوزخ، و امامان آن مردانى هستند كه بر اعراف در كنار شيعيان (گنهكارشان) قرار مى‏ گيرند، در حالى كه مؤمنان (خالص) بدون نياز به حساب در بهشت جاى گرفته‏ اند ..."

  بعد اضافه مى‏ كند:" امامان و پيشوايان در اين موقع به پيروان گناهكار خود مى‏گويند خوب نگاه كنيد، برادران با ايمان خود را چگونه بدون حساب به بهشت شتافته‏ اند، و اين همان است كه خداوند مى‏ گويد: سَلامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوها وَ هُمْ يَطْمَعُونَ (يعنى آنها به بهشتيان درود مى‏ فرستند در حالى كه خودشان هنوز وارد بهشت نشده‏ اند و آرزو دارند).

  سپس به آنها گفته مى‏ شود، دشمنان حق را بنگريد كه چگونه در آتشند و اين همان است كه خداوند مى‏ فرمايد: وَ إِذا صُرِفَتْ أَبْصارُهُمْ تِلْقاءَ أَصْحابِ النَّارِ قالُوا رَبَّنا لا تَجْعَلْنا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ... بعد به دوزخيان مى‏ گويند اينها (پيروان و شيعيانى كه آلوده گناهانى بوده‏اند) همانها هستند كه شما مى‏ گفتيد هرگز مشمول رحمت الهى نخواهند شد، (سپس رحمت الهى شامل حال آنها شده) و به اين دسته از گنهكاران (كه بر اثر ايمان و اعمال صالحى شايستگى عفو و آمرزش دارند) از طرف امامان و پيشوايان دستور داده مى‏شود كه به سوى بهشت برويد نه ترسى داريد و نه غمى" شبيه همين مضمون در تفاسير اهل تسنن از حذيفه از پيامبر ص نقل شده است.

  بار ديگر تكرار مى‏ كنيم كه سخن درباره جزئيات رستاخيز و خصوصيات زندگى در جهان ديگر درست به اين مى‏ ماند كه ما از دور شبحى ببينيم و آن را توصيف كنيم در حالى كه آن شبح با زندگى ما تفاوت بسيارى دارد و ما تنها با الفاظ محدود و نارساى خود مى‏توانيم اشاره كوتاهى به آن كنيم.

  نكته قابل توجه اينكه زندگى در جهان ديگر بر اساس الگوهايى است كه از اين جهان گرفته مى‏شود در مورد اعراف نيز همين گونه است زيرا در اين دنيا مردم سه گروهند، مومنان راستين كه در پرتو ايمان به آرامش كامل رسيده‏ اند و از هيچگونه مجاهدتى دريغ ندارند، و معاندان و دشمنان لجوج حق كه به هيچ وسيله به راه نمى‏ آيند، و گروه سومى كه در گذرگاه صعب العبورى ميان اين دو گروه قرار گرفته‏ اند و بيشتر توجه رهبران راستين و پيشوايان حق نيز به آنها است كه در كنارشان بمانند و دستشان را بگيرند و از مرحله اعراف مانند نجاتشان دهند تا در صف مومنان حقيقى قرار گيرند.
  و از اينجا نيز روشن مى‏ شود كه دخالت انبياء و امامان در وضع اين گروه در قيامت همانند دخالتشان در زمينه رهبرى در اين دنيا هيچگونه منافاتى با قدرت مطلقه پروردگار و حاكميت او بر همه چيز ندارد، بلكه هر چه آنها مى‏ كنند به اذن و فرمان او است.


title: چشم بصیرت و دیدن انسانی به شکل کرگدن
text:
  چشم بصیرت و دیدن انسانی به شکل کرگدن


  ●سوال:
  اگه انسانی به شکل کرگدن باشه معنیش چیه؟یعنی اگه کسی چشم بصیرت داشته باشه و انسانی رو به شکل کرگدن ببینه یعنی چی ممنون می شم پاسخ بدین



  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب

  «لَقَد كُنتَ فِى غَفلَةٍ مِن هَذا فَكَشَفنا عَنكَ غِطائَكَ فَبَصَرُكَ اليَوم حَديدٌ»(ق 22) به او مى‏ گويند واقعاً كه از اين [حال‏] سخت در غفلت بودى. ولی ما پرده ‏ات را [از جلوى چشمانت‏] برداشتيم و ديده‏ ات امروز تيز بین است.‏
  هر انسانی شاکله وجودی خود را در این دنیا خودش می سازد، اگر اعمال آن به تقلید از حیوانات بود صورت برزخی اش به شکل حیوان خواهد بود؛ برای مثال کسانی که صفت تکبر دارند و متکّبرند، به شکل مورچه اند، از همه کوچک ترند و روز قیامت در زیر دست و پا هستند؛ شهوت ران ها به شکل خوک اند و ...
  در مورد کرگدن باید دید گرکدن دارای چه خصیصه ای است که برای انسان مومن مذموم است؛ کرگدن با توجه به غول پیکر بودن و وجود پاهای نیرومند و سنگین و طرز راه رفتنش نماد تخریب، ویران سازی، انهدام و نیستی است . احتملا کسی که دارای خصیصه ویران گری ، انهدام و تخریب است صورت برزخی اش به شکل کرگدن باشد .
  علّامه طباطبایی(رحمة الله) می فرمایند: اوایل جوانی در نجف اشرف بودیم، شخصی بود که به او می گفتند: «شیخ عبود». مردی با بصیرت بود. اغلب به قبرستان وادی السّلام سر می زد. یک روز طلبه های جوان دور او را گرفتند و گفتند: چه خبر؟ گویا منتظر خبرهای عجیب و غریب بودند. آن مرد گفت: از این خبرهایی که شما می خواهید، نه، امّا خود یک خبر دارم. چند عدد از قبرها را دیدم که خالی هستند. از قبری پرسیدم: می گویند در قبر مار و مور و عقرب و جود دارد، ولی الآن که چیزی نیست؟ ناگاه شنیدم که قبر گفت: ای رفیق! ما که مار و مور نداریم. شما آدم ها خودتان مار و مور می آورید. این ها اعمال خود شماست و هرگز نمی توانید از اعمالتان فرار کنید. 


title: دیدن اشخاص به شکل حیوان
text:
  دیدن اشخاص به شکل حیوان


  ●سوال:
  دیدن اشخاص به شکل حیوان ( در خواب انسان های عادی) آیا همان چشم برزخی برای مومنین در بیداری هست؟


  ●پاسخ:
  بله سالکین الی الله هم در بیداری و هم در خواب صور برزخی را مشاهده می کنند، استاد شجاعی مکشافه را به اقسام مختلف(کشف ابصاری، سماعی، شمّی، ذوقی، لمسی) تقسیم کرده ودر توضیح اینگونه بیان می کنند:

  کشف ابصاری: عبارت است از: مشاهده و دیدن صور مثالی و حقایق برزخی و موجودات نوری در مراتب مختلف، چه در خواب چه رؤیا و چه در بیداری.

  شجاعی، محمّد، مقالات، ص 129-133، سروش، تهران، 1380ق

  در رابطه با خوابی که نقل فرمودید بهتر است خواب خود را به یک معبّر نقل بفرمایید تا تعبیر بفرمایند؛ بنده علم تعبیر بلد نیستم .

  موفق باشید 


title: زندگی پس از مرگ
text:
  زندگی پس از مرگ



  ●سوال:
  آیا بعد از مرگ و پایان زندگی ، امکان دیدن و زیر نظر داشتن دنیا و اتفاقاتی که در دنیا روی خواهد داد ، هنوز هم وجود خواهد داشت؟ اگر بله ، به چه صورت؟ و تا کی این امر ادامه خواهد داشت؟
  اگر ممکن است بصورت کامل توضیح دهید با سپاس فراوان 



  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما دوست گرامی
  ارتباط مردگان با انسان‏هاى دنيوى در روايات و احاديث رسيده از پيشوايان اسلام به‏ صورت زيارت و ملاقات آنان با انسان‏هاى دنيوى مطرح و ذكر گرديده است چنانكه اسحاق بن عمّار كه يكى از ياران امام موسى كاظم‏ عليه السلام مى‏ باشد، مى‏ گويد:
  «به امام كاظم گفتم: آيا مؤمن بعد از مردن، در عالم برزخ، اهل و عيال و خويشاوندان خويش را ملاقات مى‏ كند؟ پاسخ دادند: آرى»(1).
  حال اين سؤال مطرح است كه آيا اين ملاقات و برقرارى رابطه انسان‏هاى مرده، در قالب مثالى با انسان‏هاى زنده در دنيا منحصر به مؤمنين است چنانكه ظاهر روايت بالا حكايت از آن دارد؟
  پاسخ آن منفى است. زيرا روايات زيادى وارد است كه مؤمن و كافر در اصل ملاقات، با يكديگر فرق ندارند، كفار و بدكاران و غير آنان نيز اصل رابطه با عالم دنيا با خويشاوندان و فرزندان خويش را مى‏ توانند داشته باشند منتها طبق روايات و احاديث منقول، چگونگى ملاقات مؤمنين با كفّار و مشركين و بدكاران و غير آن با يكديگر فرق دارد و نتيجه آن دو نيز متفاوت است.
  چنانكه در روايتى از «حفص بن بخترى» از امام صادق‏ عليه السلام چنين وارد است(2):

  امام صادق‏ عليه السلام فرمود:
  «مؤمن اهل و عيال و خويشاوندان خود را ديدار مى‏ كند و مى‏ بيند آنچه را كه دوست دارد و از او مخفى مى‏ شود آنچه را كه آن را دوست ندارد و كافر نيز اهل و عيال خويش را ديدار مى‏ كند و لكن مى‏ بيند آنچه را كه آن را دوست ندارد و از او مخفى مى‏ شود آنچه آن را دوست دارد (يعنى درست نقطه مقابل ديدگاه مؤمن، زيرا اين نحوه ملاقات، موافق روحيه و اَعمال مؤمن و كافر است چون اين حالت را از همان دنياى مادى به ارمغان آورده‏ اند و درست نتيجه مستقيم افعال آن دو مى‏ باشد».
  مؤمن و كافر در اصل ملاقات با زندگان دنيائى با خويشاوندان و اهل و عيال خويش، مساوى و برابر هستند و لكن در نحوه ملاقات و نتيجه حاصل از آن با يكديگر فرق دارند، مؤمن آنچه را كه دوست دارد مى‏ بيند و آنچه را كه از آن كراهت دارد نمى‏ بيند يعنى مؤمن يك حالت وجد و شادمانى و آرامش روح دارد و لكن كافر آنچه را كه دوست ندارد مى‏ بيند و آنچه را دوست دارد نمى‏ بيند چون روحيّه كافر با اين نوع نمايش و شرح حال و ملاقات، تناسب دارد چنانكه در روايتى از ابى بصير از امام صادق‏ عليه السلام چنين نقل شده است(3):
  امام صادق‏ عليه السلام فرمود:
  «هيچ مؤمن و كافرى نيست جز اينكه اهل و عيال خويش را به هنگام ظهر ديدار مى‏ كند و مؤمن موقعى كه مى‏ بيند اهل و عيالش، عمل نيكى انجام مى‏ دهند، ستايش خدا مى‏ كند ولى كافر هنگامى كه مى‏ بيند كه وابستگان او عمل شايسته‏ اى انجام مى‏ دهند در عالم مثال، ناراحت شده و در نتيجه حالت حسرت به او دست مى‏ دهد».
  البته ملاقات مؤمن و كافر نيز آزادانه و بدون محدوديّت انجام نمى‏ گيرد، بلكه همراه آنها، دو فرشته مأمور الهى نيز هستند چنانكه در روايتى از امام ابوالحسن اول(امام موسى‏ بن جعفرعليه السلام) سؤال شده است:
  آيا مؤمن با اهل و عيالش ديدار مى‏ كند؟(4).

  امام در پاسخ سؤال مذكور فرمود:
  «آرى مؤمن با اهل و عيال خود ملاقات مى‏ كند زيرا خداوند به او اجازه مى‏ دهد همراه و فرشته‏ اى كه با او هستند و اعمال او را تحت كنترل دارند، با افراد فاميل خود ديدار كند».
  مقدار اين ملاقات و فاصله زمانى بين ديدارها با ملاحظه ديدگاه پيشوايان اسلام ممكن است هر روز يا هر دو روز و يا هر سه روز و يا روز جمعه و... انجام پذيرد و زندگانى در عالم مثال و برزخ از اين جهت با يكديگر مختلف بوده، يكنواخت نيستند و مقدار اين ملاقات و كيفيّت آن بستگى به مقدار و كمى و زيادى اعمال خوب و يا بد ميّت در دنيا دارد چنانكه از امام صادق‏عليه السلام وارد شده است كه فرمود:
  «از مردگان كسانى هستند كه هر روز جمعه، خويشاوندان خويش را ديدار مى‏ كنند و برخى از آنان بر اساس اندازه و قدر اعمال و رفتارى كه داشتند برنامه ديدار آنان با انسان‏هاى دنيائى، قرار داده شده است»(5).
  همچنين اسحاق بن عمّار از امام ابوالحسن اول(موسى‏بن جعفرعليه السلام) چنين نقل مى‏ كند:
  «راوى مى‏ گويد: از امام معصوم ابوالحسن اوّل‏ عليه السلام سؤال كردم آيا مؤمن با اهل و عيال و خويشاوندان خويش بعد از مردن ملاقات مى‏ كند؟ فرمود: آرى سپس سؤال كردم: مدت اين ملاقات چه مقدار است؟ فرمود: مقدار اين ملاقات وابسته است به اندازه فضائل و نيكى‏ هاى آنان، برخى از مردگان در هر روز با خويشاوندان خويش ملاقات دارند و برخى از آنان در هر دو روز و برخى ديگر هر سه روز. راوى سپس مى‏ گويد: امام‏ عليه السلام در ضمن كلماتشان فرمودند: كمترين افرادى كه مى‏ توانند ملاقات با خويشاوندان خويش داشته باشند، همان روز جمعه مى‏ باشد. سپس راوى سؤال مى‏ كند كه اين ملاقات در روز جمعه در كدام ساعت مى‏ تواند باشد؟ فرمود: به هنگام ظهر»(6).


  مردگان در عالم مثال با جسد مثالى، از علوم دنيائى و كارهاى موجود و انجام شده اطّلاعاتى دارند و ارواح مردگان همان ارواحِ داراى حوّاس باطنى و داراى حافظه و ذهن و علم و غير آن مى‏ باشند كه در دنيا داشته‏ اند بلكه مقدارى نيز به جهت تجرّد ارواح از مشكلات و محدوديّتهاى جسمى و جسمانيّت و مادّه و مادّيت وسيع‏تر گشته است. لذا از كارهاى خوبِ خويشاوندان خويش مسرور و شادمان مى‏ گردند و از انجام اعمال بد آنان نيز اندوهناك و ناراحت مى‏ شوند و از اينجا نيز روشن مى‏ گردد كه اعمال خويشاوندان و فرزندان و فاميل مردگان در آرامش و آسودگى آنان تأثير بسزائى دارند.

  البته این ارتباط با دنیا به میزان سعه روحی افراد بستگی دارد و به این که فرد در دنیا چقدر به فکر تعالی روحی خود و گذر از این تمثلات مادی بوده نیز بستگی دارد در روایات داریم که برخی تا زمان زیادی هنوز باور ندارند که مرده اند و بر سر جنازه خود به نظاره می نشینند و از آن جدا نمی شوند و برخی که در این دنیا اهل مراقبه از روح خود بوده اند به راحتی از بدن خود قطع تعلق می کنند و در دنیا به سیر و نظر می پردازند آری بعد از مرگ موانع مادی دیگر در سر راه نیست و به راحتی از جاهای مختلف مطلع بوده و میزان ان اطلاع به سعه وجودی آنها بستگی دارد تا آنجا که توسط برخی از اولیای الهی بعد ازمرگ گره از زندگی ها باز شده تا آنجا که آیه الله بهجت فرمودند که دوستان خدا بعد از مرگشان کارایی شان برای هدایت و گره گشایی بندگان خدا بیشتر از زمان حیاتشان است.


  پى نوشت:
  1) قلت له: المؤمن يزور اهله؟ فقال: نعم... . فروع كافى، ثقةالاسلام كلينى رازى متوفّاى، 328 - 329، ه.ق، ج‏3، ص‏230.
  2) قال: ان المؤمن ليزور اهله فيرى ما يحب و يسترعنه ما يكره و ان الكافر ليزور اهله فيرى ما يكره و يسترعنه ما يحب. (همان، ح 1).
  3) ما من مؤمن و لا كافر الا و هو يأتى اهله عند زوال الشمس فاذا رأى اهله بالصالحات حمدالله على ذلك و اذا رأى الكافر اهله يعملون بالصالحات كانت له حسرة. (همان، ح‏2).
  4) المؤمن يزور اهله؟) «فقال نعم يستأذن ربّه فيأذن له فيبعث معه ملكين...»(همان، ح‏1).
  5) و منهم من يزور كل جمعة و منهم من يزور على قدر عمله، (همان، ح‏1).
  6) قلت لابى الحسن الاول‏عليه السلام يزور المؤمن اهله؟ فقال: نعم فقلت: فى كم؟ قال: على قدر فضائلهم منهم من يزور فى كل يوم و منهم من يزور فى كل يومين و منهم من يزور فى كل ثلاثة ايام قال: ثم رأيت فى مجرى كلامه انه يقول: ادناهم منزلة يزور كل جمعة قال: فى اى ساعة؟ قال: عند زوال الشّمس...».


title: در برزخ هم باید خونه درست کنیم؟
text:
  در برزخ هم باید خونه درست کنیم؟


  ●سوال:
  یکی از فامیلامون خواب پدرش و دید که توی صحرایی یا بیابونی نشسته و از گرمای زیاد نای صحبت کردن نداره!
  بچش ازش میپرسه چرا اینطوری شدی چرا حرف نمیزنی و اینا که پدر مرحومش میگه هوا خیلی گرمه نفسم بالا نمیاد!
  ( این یعنی چون خدا دید اون بنده خدا در برزخ حال بدی داره و چون خدا همزمان تمام ساکنین تمام عالم هایی رو که ما در اول سوره حمد می خونیم مکانشون و بلده و همزمان همه رو می بینه ) دلش براش سوخت و به بچش جاش و نشون داد تا براش دهایی چیزی بخونن تا از اون وضعیت در باید نه؟! 


  حالا با این توضیحات سوالی که من دارم اینه که:
  1-ما باید توی برزخ هم از همینحا خونه درست کنیم؟ چطوری یعنی؟

  2-مصالح ساخت خونه چیا باید باشه؟(برای ما مردم عادی منظورمه...مثلا توی خونه یخجال هست نوشابه هست تلوزیون هست ...اینا رو چطوری باید درست کنیم؟)

  3-با توحه اینکه آقای بهجت ره گفتن«هر شب که شما می خوابید به یکی از سکنات قبر می روید » الان اگه خواب ببینم توی بیابونی جایی هستیم که خشک و بی اب و علف هست این یعنی اینکه اگه الان خدای نکرده تصادفی چیزی کردیم مردیم مستقیم میریم همونحا دیگه نه؟!

  4-ایا میشه طی یک سال اون خونه رو ساخت؟یا نه یک عمر طول می کشه؟(یعنی اول باید تموم ناخالصی ها رو از بین ببریم و شهوات خودمون و خشک خشک کنیم تا مثلا اون طرف باغی سبزه ای درختی رودخونه ای قصری آهویی چیزی تولید بشه نه؟

  5-انسان مجرد میتونه؟یا نه حتما باید ازدواح کنیم؟
  (با توجه به این ایه قران که خدا میگه «انسان مجرد ملعون است اگر بدون زن شهوت رانی کند!»
  یعنی میره حهنم دیگه نه؟چه برسه به اینکه اعمالش تبدیل هم بشه!

  6-و در ادامه سوال قبلی اینکه اگر ما مثلا پول جمع کنیم بریم حرمی جایی که یه سال مثلا همون تو بمونیم شهواتمون خشک بشه و همینطور نماز و قران و روزه بگیریم و بخونیم ،این درست هست یا اصلا برای خدا قابل قبول هست؟
  (منظورم اینه که تبدیل به دیوی چیزی نمیشیم ؟(یهویی ورم میکنیم میگم!)
  و اینکه در بین مردم باشیم و با ناخالصی ها امیخته باشیم و کسب روزی حلال کنیم بعد بیفتیم توی اون بیابون و گرمی سردی ببینیم بهتر هست یا اینکه از مردم جدا بشیم و بریم حوزه ای حایی تقوا کنیم تا بیابون برزخی تبدیل به باغ بشه!)

  با تشکر 






  ●پاسخ:

  باسلام وتقدیر از شما که در فکر فردا وآینده ابدی خود هستید .
  در باره پرسش شما به طور کلی باید گفت :
  عوالمی مانند برزخ برای ما تنها از دریچه نقل و کلام مرتبطان با وحی مانند انبیا و امامان علیهم السلام قابل دسترسی و شناختند. عملا عقل و استدلالات برهانی و تجربی و مانند آن چندان کارایی برای ادراک ویژگی های این امور ندارند؛ به همین خاطر نباید توقع داشته باشیم که همه جزییات و زوایای عالم برزخ و حیات آن برای ما روشن باشد .
  اصولا ذهن ما به پدیده‌های هستی، از دریچه ویژگی های دنیایی مانند زمان و مکان و... می‌نگرد. چیزی که دارای زمان و مکان نباشد یا زمان و مکانی متفاوت از زمان و مکان دنیوی داشته باشد، درک نمی‌کند و یا دیرتر درک می‌کند. به همین خاطر درک ویژگی های عالم برزخ چندان برای ما آسان نیست. عالم برزخ و نظام حاکم بر آن شرایط و ویژگی های خاص خود را داراست. (1)
  در ترسیم حیات برزخی این بیان حکیمانه شنیدنی است که حکیم مفسر علامه طباطبایی گفته است:
  انسان پس از مرگ از جهت اعتقاداتی که داشته و اعمال نیک و بدی که در دنیا انجام داده، بازپرسی خصوصی می‌شود. پس از محاسبه اجمالی طبق نتیجه‌ای که گرفته شد، به یک زندگی شیرین و گوارا یا تلخ و ناگوار محکوم گردیده، با همان زندگی در انتظار روز رستاخیز عمومی به سر می‌برد. حال انسان در زندگی برزخی بسیار شبیه است به حال کسی که برای رسیدگی اعمالی که از او سر زده، به یک سازمان قضایی احضار شود و مورد بازجویی و بازپرسی قرار گرفته، به تنظیم و تکمیل پرونده‌اش بپردازند، آن گاه در انتظار محاکمه در بازداشت به سر برد.
  روح انسان در برزخ، به صورتی که در دنیا زندگی می‌کرد، به سر می‌برد. اگر از نیکان است، از سعادت و نعمت و جوار پاکان و مقربان درگاه خدا برخوردار می‌شود. اما اگر از بدان است، در نقمت و عذاب و همنشینی شیاطین و پیشوایان گمراه برخوردار می‌گردد. (2)
  انسان در برزخ نوعی تجربه کم رنگ و موقت از حیات اخروی و زندگی پیش از قیامت را پشت سر می گذارد . بسته به وضعیت رفتاری خود در دنیا با محاسبه ای مختصر ،وضعی خاص را دارا می گردد؛ یعنی اگر از اهل خیر و خوبی بود، زندگی خوب و خوشی را خواهد داشت و نوعی بهشت برزخی را تجربه خواهد نمود . اگر از اهل شقاوت و بدی بود، زندگی بد و دردناکی را خواهد دید و گرفتار نوعی عذاب برزخی است . اگر مخلوطی از نیکی و بدی را در دنیا گذراند، در برزخ چنین وضعیتی آشفته و متغیر را پیش روی خود خواهد دید.
  پی‌نوشت‌ها:
  1. ناصر مکارم، تفسیر نمونه، نشر دارالکتب الاسلامیه، تهران، بی تا، ج 14، ص 314.
  2. سید محمد حسین طبا طبایی، شیعه در اسلام، نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1348 ش ، ص 100 ـ 101. 


title: مشاهدات برزخیان از دنیا
text:
  مشاهدات برزخیان از دنیا 

  ●سوال:
  آیا کسانی که می میرند و به برزخ می روند آیا اتفاقات دنیا را مشاهده می کنند؟(مثلا قیام امام زمان(عج))
  و آیا آن اتفاقات بر آن ها تاثیری نیز خواهد گذاشت؟ 



  ●پاسخ:
  باسلام
  همانطور که میدانید، روح انسانی که از این دنیا میرود، در عالم دیگری به نام عالم برزخ به سر میبرد. عالمی که انسان با بدن مثالی در ان حاضر میشود و در همان لحظه اول ورودش از او در مورد مسائل اساسی زندگی اش سوال میشود. انگاه اگر پاسخ مناسبی به انها داد، به نعمت های الهی میرسد و گرنه در عذاب باقی میماند.
  در مورد جزئیات وضعیت این عالم، اطلاعات زیادی در دست نیست. عقل هم که توان رسیدن به ان جزئیات راندارد. تنها در برخی روایات به برخی مباحث عالم قبر و زندگی انسان در سرای برزخ اشاره دارد. در برخی روایات بیان شده که اموات در برخی اوقات اجازه مییابند که نزد خانواده خود بروند و به انها سر بزنند. در حدیثی از امام کاظم علیه السلام بیان شده است که میت به اندازه منزلت و قدری که دارد اجازه مییابند که نزد اهل خود بیاید و به انان سر بزند:

  عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمَيِّتِ يَزُورُ أَهْلَهُ قَالَ نَعَمْ فَقُلْتُ فِي كَمْ يَزُورُ قَالَ فِي الْجُمْعَةِ وَ فِي الشَّهْرِ وَ فِي السَّنَةِ عَلَى‏ قَدْرِ مَنْزِلَتِهِ‏ فَقُلْتُ فِي أَيِّ صُورَةٍ يَأْتِيهِمْ قَالَ فِي صُورَةِ طَائِرٍ لَطِيفٍ يَسْقُطُ عَلَى جُدُرِهِمْ وَ يُشْرِفُ عَلَيْهِمْ فَإِنْ رَآهُمْ بِخَيْرٍ فَرِحَ وَ إِنْ رَآهُمْ بِشَرٍّ وَ حَاجَةٍ حَزِنَ وَ اغْتَمَّ.[1]

  در روایت دیگری از این امام همام این مبحث به صورت واضح تری بیان شده است. در این حدیث امده است که هر اندازه فضیلت میت بیشتر باشد، ازادی او نیز بیشتر است وبیشتر میتواند به خانواده خود سربزند. برخی هر روز، برخی دو روز یک بار، برخی سه روز یک دفعه. اما حداقل این است که هر جمعه میتوانند به اهل و عیال خود سربزنند.

  عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع يَزُورُ الْمُؤْمِنُ أَهْلَهُ فَقَالَ نَعَمْ فَقُلْتُ فِي كَمْ قَالَ عَلَى قَدْرِ فَضَائِلِهِمْ مِنْهُمْ مَنْ يَزُورُ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَزُورُ فِي كُلِّ يَوْمَيْنِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَزُورُ فِي كُلِّ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ قَالَ ثُمَّ رَأَيْتُ فِي مَجْرَى كَلَامِهِ أَنَّهُ يَقُولُ أَدْنَاهُمْ مَنْزِلَةً يَزُورُ كُلَّ جُمْعَةٍ قَالَ قُلْتُ فِي أَيِّ سَاعَةٍ قَالَ عِنْدَ زَوَالِ الشَّمْسِ وَ مِثْلِ ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ فِي أَيِّ صُورَةٍ قَالَ فِي صُورَةِ الْعُصْفُورِ أَوْ أَصْغَرَ مِنْ ذَلِكَ فَيَبْعَثُ اللَّهُ تَعَالَى مَعَهُ مَلَكاً فَيُرِيهِ مَا يَسُرُّهُ وَ يَسْتُرُ عَنْهُ مَا يَكْرَهُ فَيَرَى مَا يَسُرُّهُ وَ يَرْجِعُ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ.[2]

  در روایت دیگری از امام صادق علیه السلام بیان شده است که مومن و کافری که از دنیا میرود به دیدار اهل و عیال خود می ایند و انان را می بینند ولی تفاوت انان در این است که مومن تنها حالت شادی خانواده خود را میبیند و کافر حالتهای ناراحتی و حزن انان را:

  عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَيَزُورُ أَهْلَهُ فَيَرَى مَا يُحِبُّ وَ يُسْتَرُ عَنْهُ مَا يَكْرَهُ وَ إِنَّ الْكَافِرَ لَيَزُورُ أَهْلَهُ فَيَرَى مَا يَكْرَهُ وَ يُسْتَرُ عَنْهُ مَا يُحِبُّ قَالَ وَ مِنْهُمْ‏ «1» مَنْ يَزُورُ كُلَّ جُمْعَةٍ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَزُورُ عَلَى قَدْرِ عَمَلِهِ.[3]

  بر اساس این روایات، نکته ای که به دست می آید این است که امواتی که مومن هستند از ازادی نسبی برخوردار هستند. البته این ازادی به صورت مطلق برای تمام انها نیست بلکه انان وقتی هم که برای ملاقات و مشاهده خانواده خود نزد انان میرود، فرشته ای همراه انان است.

  کار این فرشته این است که باعث میشود کارهایی که از خانواده مومنین سر میزند و انان را ناراحت میکند، را از انان مخفی میکند ولی در مورد امواتی که باحالت کفر از دنیا رفته اند، بر عکس عمل میکند و مسائلی که باعث ناراحتی انان میشود را به انان نشان میدهد و اموری که باعث خوشحالی انان بشود را از انان مخفی میکند و این خود عذابی برای انان است. اما اینکه تمامی اموات مومن به نحوی ازاد باشند که تمام مسائلی که روی زمین اتفاق میافتد را ببینند، به نظر میرسد از لسان روایات قابل اثبات نباشد.

  این وضعیت در مورد معصومین تفاوت میکند. ایشان در تمامی حالات در عالم برزخ ازاد هستند و شاهد اعمال امت خود و امتهای دیگر هستند. چنانکه دراین ایه شریفه به این مسئله اشاره دارد که علاوه بر خداوند، رسول خدا و مومنین( ائمه اطهار علیهم السلام) نیز اعمال شما را می بینند.[4]
  وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى‏ عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ.[5]






  [1] . الکافی، ج3 ص 230
  [2] . همان، ص 231
  [3] . کافی، ج3 ص 230
  [4] . تفسیر نمونه، ج8 ص 128
  [5] . توبه، 105


title: سوال وجواب اول فلسفه
text:
  سوال وجواب اول فلسفه



  ●سوال:
  اول فلسفه این سوال و جواب چیست ؟
  مگر پاداش و جزا مخصوص اخرت نیست ؟
  در ثانی چرا پاسخ غلط ایجاد عذاب می کند ؟
  عذاب را که به عمل می دهند نه پاسخ غلط



  ●پاسخ:
  ●اولا: پرسش و پاسخ در زمان ورود به قبر به این جهت است که شخصی که عمری را در دنیا سپری کرده است و میتوانسته به کمال برسد، چه کارهایی راانجام داده است.
  اما باید دقت کرد که پرسش و پاسخ، معلوم نیست به صورت لفظی باشد و اگر هم باشد، قطعا نتیجه قهری اعمال ما دراین دنیا است.
  هر کسی که ان جوابها را در این دنیا برای خودش به حالت ملکه در اورده باشد، در انجا میتواند پاسخ بدهد وگرنه نمیتواند.

  ●ثانیا: پاسخ غلط باعث عذاب نیست بلکه پاسخ غلط نشانه این است که شخص اعتقاد راسخ و عمل مطابق با ان در این دنیا نداشته است و به همین جهت، توان پاسخگویی نیز ندارد.


title: آیا امتحان های الهی در برزخ هم ادامه داره یا نه؟
text:
  ●سوال:
  آیا امتحان های الهی در برزخ هم ادامه داره یا نه؟



  ●پاسخ:
  امتحان به معنای تکلیف و ابتلای انسان وجن است.
  تکلیف دایر مدار اختیار است و در صورتی صحیح است که بتوان انتخاب کرد.
  اما سرای اختیار منحصر در این دنیا است و آن دنیا، محل جزای اعمال است.

  حضرت علی علیه السلام می فرماید:
  فَإِنَّ الْيَوْمَ‏ عَمَلٌ‏ وَ لَا حِسَابَ وَ إِنَّ غَداً حِسَابٌ وَ لَا عَمَل‏
  امروز روز عمل است و فردا روزی است که فقط حساب وکتاب صورت میگیرد و عمل و تکلیفی در ان راه ندارد.(1)


  ـــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــ
  1. کافی، ج8 ص 58


title: امتحان و اختیار
text:
  امتحان و اختیار


  ●پرسش
  اما در مورد امتحان و اختیار:
  یه چیزی که توی فیلمهایی مثل سیاحت غرب بهش تاکید شده بود،این بود که بازهم اونجا شخص مورد امتحان قرار میگیره... مثلا در مورد گذرشون از راهها و وادیها، گفته شده بود که باز هم مورد امتحان قرار میگیره و ... .
  ولی در بقیه جاها خوندم که اختیار دیگه وجود نداره



  ●پاسخ:
  همانطورکه عرض شد، انسان تا زمانی که در این دنیا قرار دارد، مکلف است و امتحان و ابتلاء ها مربوط به این دنیا است.
  به همین جهت زمانی که از این دنیا منتقل به سرای برزخ شد، دیگر امتحانی وجود ندارد و انسان نتیجه اعمال خود را میبیند.

  مطالبی نیز که از ان داستان ذکر کردید، اصولا امتحان نیست بلکه نتیجه اعمال و رفتارهایی است که انسان در این دنیا انجام میدهد و انعکاس ان دقیقا در ان دنیا به صورت سرگردانی مشخص میشود.


title: منظور از برزخ همان قبر هست؟
text:
  منظور از برزخ همان قبر هست؟


  ●سوال:
  از طرف دیگه،توی روایات زیادی داریم که فرمودند منظور از برزخ همان قبر هست... 
  اگه همین قبر باشه که از نور تشکیل نشده! شده؟


  ●پاسخ:
  ●اولا: عالم برزخ، همین قبر دنیایی نیست. بلکه این قبر تنها محل قرار گرفتن جسم انسان است و روح انسان محصور در این مکان مادی نیست.
  شاهد براین مطلب نیز روایاتی است که بیان میکند ارواح مومنین در وادی السلام تجمع میکنند. در روایتی از امام صادق علیه السلام، به این مطلب اشاره شده که هر مومنی که وفات میکند، از شرق عالم باشد یا از غرب عالم، روحش به وادی السلام منتقل میشود.
  «قُلْتُ لَهُ إِنَّ أَخِي بِبَغْدَادَ وَ أَخَافُ أَنْ يَمُوتَ بِهَا فَقَالَ مَا تُبَالِي حَيْثُمَا مَاتَ أَمَا إِنَّهُ لَا يَبْقَى مُؤْمِنٌ فِي شَرْقِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا إِلَّا حَشَرَ اللَّهُ رُوحَهُ إِلَى وَادِي‏ السَّلَامِ‏ قُلْتُ لَهُ وَ أَيْنَ وَادِي‏ السَّلَامِ‏ قَالَ ظَهْرُ الْكُوفَةِ أَمَا إِنِّي كَأَنِّي بِهِمْ حَلَقٌ حَلَقٌ قُعُودٌ يَتَحَدَّثُون‏»[1]

  ●ثانیا: مراد از نوری بودن آن نیز مجرد بودن ان به است. نه نوری که در عالم ماده دیده میشود و با حواس ظاهری قابل درک است. یعنی همانطور که دراصطلاح فلسفه اشراقی، ماده مساوی با ظلمت و تاریکی است، هر چقدر این خصوصیات ماده کم شود، از ظلمت ان کاسته میشود و از انجا که ظلمت و نورانیت، متقابل هستند بنابراین هرچقدر از مادیت یک وجود کاسته شود، از ظلمتش کاسته میشود و هرچقدر از ظلمتش کاسته شود به نورانیتش افزوده میشود.[2]


  [1] . کافی، ج3 ص 243

  [2] . مجموعه مصنّفات، ج 2؛ حكمة الاشراق، ص 107. 


title: اگر کسی بمیرد آِیا برای اون شخص زمان مطرح می باشد
text:
  اگر کسی بمیرد آِیا برای اون شخص زمان مطرح می باشد


  ●سوال:
  اگر کسی بمیرد آِیا برای اون شخص زمان مطرح می باشد؟؟ 
  اگر نمی باشد پس معنی چهل روز و سالگرد و هفته و اینا چی هست که ما می گیریم؟
  اگر ما مثلا چهلم اون رو می گیریم پیش اون چه مدت گذشته؟
  چطور متوجه می شود که چهلمش شده است؟



  ●پاسخ:
  باسلام
  زمان در اصطلاح فلسفی با زمان با اصطلاح دینی متفاوت است. و به صورت مشترک لفظی در این دو ادبیات استفاده میشود.

  زمان در ادبیات فلسفی عبارت است از میزان حرکت که بوسیله ان حرکت امور متحرک مادی در عالم طبیعت سنجیده میشود.

  اما زمان درادبیات و متون دینی از این معنایی که ذکر شد، عام تر است و حتی در مورد امور مربوط به عالم برزخ و حتی قیامت نیز میشود. ا
  البته گاه به صورت مسامحی در مورد خداوند نیز به کار رفته است و گفته میشود که خداوند متعال عالم را در شش روز افرید. و معلوم است که منظور از شش روز در این تعابیر، معنای مصطلح میان مردم نیست.

  به هر حال،
  زمان به معنای فلسفی برای کسانی که از دار دنیا خارج میشوند مطرح نیست و انان گذر زمان را حس نمیکنند.
  البته این به ان معنا نیست که انان از برخی امور زمانی که در عالم طبیعت روی میدهد اگاه نباشند.

  اما این اگاهی فاقد زمان است و زمانی که برای ما میگذرد، برای انان به همین صورت نیست زیرا زمانی که ما در عالم دنیا داریم، مربوط به تغییر امور مادی و متحرک است و چون روح انسان، مجرد است بنابراین در محدوده زمان نمی گنجد.

  بنابراین
  ●اولا: مطلع شدن او مستلزم قرار گرفتنش در محدوده مادی و امور مادی همچون زمان نیست.
  ●ثانیا: زمان مصطلح برای انان مطرح نیست


title: عذاب وبار گناه درعالم برزخ
text:
  عذاب وبار گناه درعالم برزخ

  ●سوال:
  طوری که من شنیدم می گویند کسی که بمیرد اگر انسان بدی باشد در عالم برزخ او را مورد عذاب قرار می دهند 
  و اگر من درست متوجه شده باشم برای این شخص بار گناهانش کمتر می شود




  ●پاسخ:
  عذاب انسان به هیچ وجه هدف اصلی خلقت انسان نبوده است.
  بلکه نتیجه اعمال خودش در این دنیا است.
  از انجا که رحمت خدا بر غضبش سبقت دارد؛ بنابراین اگر گناهان انسان به اندازه ای باشد که با عذابهای عالم برزخ پاک شود و زنگارهای روح او که در اثر این گناهان گرفته است، از بین برود، هیچ مانعی ندارد. چنانچه در مورد انسانهای صالح، مجازات برخی گناهانشان، عذاب قبر است و به این واسطه ان گناه پاک میشود.


title: مدت زمان عالم برزخ
text:
  مدت زمان عالم برزخ


  ●سوال:
  حال اگر ما زمان را برای عالم برزخ درنظر بگیریم اگر شخصی مثلا ده هزار سال پیش به عالم برزخ رفته باشه 
  و انسان گناهکاری بوده باشه خوب حتما مورد عذاب قرار می گیرد و درصد بسیار کمی از گناهانش کم می شود
   ولی شخصی رو در نظر بگیرید که یک روز قبل از قیامت وارد عالم برزخ می شود
   ایا برای این شخص زمان کمتری برای عذاب کشیدن و کم شدن بار گناهانش وجود ندارد؟
  اگر اینطور بخواهیم تصور کنیم یک نوع بی عدالتی بوجود میاد



  ●پاسخ:
  همانطور که عرض شد، زمان برای عالم برزخ و موجودات ان مطرح نیست.
  این زمانها برای ما انسانهایی است که در عالم طبیعت ودنیا به سر می بریم.

  اما انان که در عالمی ورای ماده و طبیعت به سر می برند، اصلا متوجه این گذران زمان نمیشوند.
  انان تا موقعی که نتیجه گناهشان پاک شود و به مقتضای ان در عذاب به سر میبرند، اگر با عذاب قبر پاک شدند که هیچ، والا در مشکلات و سختی های عالم قیامت و بعد از ان عذابهای جهنم به اندازه گناهشان قرار میگیرند تا پاک شوند.
  البته این مطلب در مورد کسانی است که قابلیت پاک شدن را داشته باشند و اعمالشان باعث تغییر هویت انان از هویت انسانی نشده باشد. وگرنه این افراد که با لجاجت جلوی دین خدا و پیشرفت ان را میگیرند و به مردم ظلم میکنند، دائما در عذاب به سر میبرند و پاک شدن برای انان مطرح نیست.
  درست مانند لباسی که کثیف شده باشد.
  در مورد این لباس، اگر مقداری کثیف شده باشد که بتوان با انواع شوینده ها ، ان کثیفی ها را پاک کرد، شخص اقدام به این کار میکند.
  اما اگر لباس به حدی چرک شده که با هر شوینده ای نیز شسته شود باز هم تمیز نمیشود و کماکان کثیف است و به اصطلاح چرک مرده شده است، دیگر شستن ان فایده ندارد.
  بنابراین

  ●اولا: اینکه در مورد ارواح در عالم برزخ زمان در نظر بگیریم اشتباه است.

  ●ثانیا: عذاب در قبر برای همه نیست. بلکه تنها برای درصدی از گناهان است.

  ●ثالثا: اینکه عذاب قبر باعث کم شدن گناهان باشد، پیش فرض نادرستی است. عذاب کلا برای مجازات است و در جایی که شخص قابلیت بخشش را از دست داده باشد، دیگر پاک شدن معنا ندارد.


title: سوالاتی درمورد عالم برزخ
text:
  سوالاتی درمورد عالم برزخ



  ●سوال:
  شاید این انتظار هم هست که وقتی توی همین دنیا برزخ هست،نیازهای برزخیان هم مثل نیازهای ما باشه... مثل خوردن و ... .
  آیا نیاز به غذا خوردن در برزخ وجود داره؟

  وقتی برزخ رو میگم حدفاصل دو چیز،این انتظار هم هست که برزخ یه چیزی باشه وسط دنیا و آخرت. از لحاظ موقعیت هم منظورمه. یعنی نه توی دنیا باشه و نه در آخرت...

  آیا واقعا در چاه برهوت،همه کافران جمع میشن؟ اگه یه فرد زنده بره توی چاه برهوت،چی میشه؟!!!! آیا تعرض به موقعیت برزخیان نیست؟ اصلا امکان داره؟



  ●پاسخ:
  باسلام
  همانطور که گفته شد، برزخ عالمی نورانی و مثالی مابین دنیا و اخرت است.
  البته اینکه گفته میشود عالمی مثالی است یعنی درعالم ماده نیست. یعنی از جنس ماده نیست و قابل اشاره حسی و ازمایش نیست.
  بنابراین، تعابیری که در روایات گفته میشود که ارواح کفار در چاه برهوت است و ... به این معناست که در محلی انان جمع میشوند. مکانی که ازجنس ماده نیست. به همین جهت، قبرستان وادی السلام یا چاه برهوت، محل اجتماع ارواح ایشان است و چون روح انسان مجرد است و بدن انسان مادی، بنابراین برفرض انسان زنده ای چاه برهوت را بیابد و وارد ان بشود یا پای به قبرستان وادی السلام بگذارد با جسمش نمیتواند انها را بیابد. زیرا مادی است و توان ارتباط با مجرد را ندارد.
  بنابراین غذای مادی نیز نیاز ندارد.
  اما اینکه گفته میشود برزخ عالمی میان دنیا و اخرت است، از لحاظ موقعیت زمانی است نه موقعیت مکانی. بنابراین منافاتی ندارد که در همین دنیا باشد ولی نه با ویژگی های ماده.


title: برزخ به همین قبر تعبیر شده است
text:
  ●سوال:
  ممکن است به ذهن برسد، از دیدگاه فلسفی، عالم برزخ عالمی نورانی است 
  و چون در روایات، برزخ به همین قبر تعبیر شده است، بنابراین این قبر باید نورانی باشد.



  ●پاسخ:
  درست نیست. زیرا

  ●اولا: عالم برزخ، همین قبر دنیایی نیست. بلکه این قبر تنها محل قرار گرفتن جسم انسان است و روح انسان محصور در این مکان مادی نیست.
  شاهد براین مطلب نیز روایاتی است که بیان میکند ارواح مومنین در وادی السلام تجمع میکنند. در روایتی از امام صادق علیه السلام، به این مطلب اشاره شده که هر مومنی که وفات میکند، از شرق عالم باشد یا از غرب عالم، روحش به وادی السلام منتقل میشود.
  «قُلْتُ لَهُ إِنَّ أَخِي بِبَغْدَادَ وَ أَخَافُ أَنْ يَمُوتَ بِهَا فَقَالَ مَا تُبَالِي حَيْثُمَا مَاتَ أَمَا إِنَّهُ لَا يَبْقَى مُؤْمِنٌ فِي شَرْقِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا إِلَّا حَشَرَ اللَّهُ رُوحَهُ إِلَى وَادِي‏ السَّلَامِ‏ قُلْتُ لَهُ وَ أَيْنَ وَادِي‏ السَّلَامِ‏ قَالَ ظَهْرُ الْكُوفَةِ أَمَا إِنِّي كَأَنِّي بِهِمْ حَلَقٌ حَلَقٌ قُعُودٌ يَتَحَدَّثُون‏»[1]

  ●ثانیا: مراد از نوری بودن آن نیز مجرد بودن ان به است. نه نوری که در عالم ماده دیده میشود و با حواس ظاهری قابل درک است. یعنی همانطور که دراصطلاح فلسفه اشراقی، ماده مساوی با ظلمت و تاریکی است، هر چقدر این خصوصیات ماده کم شود، از ظلمت ان کاسته میشود و از انجا که ظلمت و نورانیت، متقابل هستند بنابراین هرچقدر از مادیت یک وجود کاسته شود، از ظلمتش کاسته میشود و هرچقدر از ظلمتش کاسته شود به نورانیتش افزوده میشود.[2]

  باز ممکن است به ذهن برسد، آیا امتحان های الهی در برزخ و آن دنیا نیز وجود دارد؟
  پاسخ این سوال این است که:
  امتحان به معنای تکلیف و ابتلای انسان وجن است. تکلیف دایر مدار اختیار است و در صورتی صحیح است که بتوان انتخاب کرد. اما سرای اختیار منحصر در این دنیا است و آن دنیا، محل جزای اعمال است. چنانکه حضرت علی علیه السلام می فرماید:
  «فَإِنَّ الْيَوْمَ‏ عَمَلٌ‏ وَ لَا حِسَابَ وَ إِنَّ غَداً حِسَابٌ وَ لَا عَمَل‏»
  امروز روز عمل است و فردا روزی است که فقط حساب وکتاب صورت میگیرد و عمل و تکلیفی در ان راه ندارد. [3]

  [1] . کافی، ج3 ص 243

  [2] . مجموعه مصنّفات شیخ اشراق، ج 2؛ حكمة الاشراق، ص 107.

  [3] . کافی، ج8 ص 58


title: کسانی که وارد برزخ نمی شوند
text:
  کسانی که وارد برزخ نمی شوند 


  ●سوال:
  سلام، میخواستم بدونم آیا کسانی هستند که پس از مرگ وارد عالم برزخ نشوند و مستقیم به بهشت یا جهنم بروند؟ اگر جواب مثبت هست ، چه کسانی و به چه علت؟ در پناه حق. 



  ●پاسخ:
  خير، کسی مستقیم بعد از مرگ به بهشت یا جهنم نمی رود بلکه در برزخ است وروزی که همه از قبرها به پا می خیزند وهمه برای حسابرسی در پیشگاه خداوند حاضر می شوند، وبعد از دریافت نامه اعمال به بهشت یا جهنم می روند. خداوند متعال در آیه 100سوره مومنون می فرماید: ومن ورائهم برزخ إلی یوم یبعثون، واز پیش روی آنها برزخی است تا روزیکه برانگیخته شوند. این آیه بعد از آنرا قرار دارد که مجرمین بعد از مرگ از خداوند درخواست می کنند برای مدتی به دنیا بر گردند واعمال صالح انجام دهند وبعد بمیرند که در جواب گفته می شود خیر چنین اجازه ای نیست، وشما در قبر هستید تا روزی که بر انگیخته شوید.
  در احادیث آمده است که مراد از برزخ در اینجا قبر است.( بحارالانوار، ج6، ص215) وامام سجاد علیه السلام می فرماید: إنّ القبر روضة من ریاض الجنة أو حفرة من حفر النیران (بحارالانوار، ج6، ص214) قبر باغی از باغهای بهشت است ویا چاهی از چاههای جهنم است. ودر عین حال در زیارت یس نیز بیان می شود که إن القبر حق وإن ناکرا ونکیراً حق، بر حق است ونکیر ومنکر نیز که در قبر سوال خواهند کرد حق هستند.
  پس برزخ برای همه است وبهشت وجهنم بعد از بر چیده شدن دنیا وحشر همه انسانها می باشد. در عین حالی که برزخ نیز از لذت وعذاب خالی نیست ولی لذت وعذاب آن شعاعی از بهشت وجهنم حقیقی است.
   


title: آیا همه افراد هنگام دمیده شدن صور می میرن
text:
  ●سوال:

  آیا همه افراد هنگام دمیده شدن صور می میرن (مدهوش میشن) یا بعضی از افراد هم زنده میمونن؟ 
  اگه جواب مثبته، چه افرادی؟ در پناه حق



  ●پاسخ:
  در آیه 68سوره زمر خداوند متعال می فرماید: ونفخ فی الصور فصع من فی السموات و من فی الارض إلّا من شاءالله، و در صور که دمیده شود هر آنکه در آسمانها وزمین است مدهوش افتد بجز کسانی که خداوند بخواهد.
  در تفسیر صافی گفته مراد از مدهوش افتادن مردن است واز مجمع البیان نقل کرده است که کسانی که نخواهند مرد عبارت از جبرئیل، میکائیل، اسرافیل و فرشته مرگ است.(فیض کاشانی، تفسیر صافی، ج4، ص329)
   


title: وقایع ساعات اولیه دفن
text:
  وقایع ساعات اولیه دفن



  ●سوال:

  انسان وقتی میمیره همون لحظه متوجه میشه که مرده یا وقتی دفن میشه و تلقین میشه متوجه میشه؟
  حضور بازماندگان کنار قبر تا اذان مغرب میتونه کمکی به میت کنه و براش مفید باشه؟
  بوی عطری که بعد از دفن به مشام میرسه از محل قبر دلیلش بر خوبی متوفی هست؟
  چه جوری میشه متوجه شد که متوفی الان اون دنیا به چی نیاز داره؟ ایا جاش خوبه یا داره عذاب میشه؟
  دلیل اینکه کفن به این صورت هست و همچنین بدن رو به این صورت در خاک میزارن و روش اول سنگ میزارن و بعد خاک میریزن چیه؟
  هر بار بریم سر خاک اموات اونا متوجه حضور ما میشن؟ حرفامونو متوجه میشن؟ فقط سر خاکشون یا اینکه هر زمانی باشه باهاشون حرف بزنیم اونا میفهمن




  ●پاسخ:

  باسلام وتقدیر از شما . پاسخ در چند محور بیان می شود :
  1_ انسان بعد از مرگ پرده ها از روی چشم او کنار می رود وناظر همه است ومینبید ومی شنود البته با روح خود ونه با اعضای بدنی
  2_بردعا وقران خواندن همواره بر سر قبر میت توصیه شده ومفید وموثر است .
  3_در خصوص آنچه در پرسش آمده اظهار نظر کار دشوار است،‌به خصوص آن که نقل قول از افرادی است که عزیزان خود را از دست داده و به دلیل شرایط روحی ممکن است تصوراتی گوناگون برای تسلی خاطر خود داشته باشند و یا برای دیگران نقل نمایند. این گونه موارد خصوصی را اطلاعی نداریم، ولی بر اساس یک اصل کلی در روایات این مسئله مطرح شده است که پیامبر و ائمه(ع) به هنگام احتضار بر بالین محتضر مؤمن حضور پیدا می‌کنند، امام صادق فرمود:
  «چون قبض روح مؤمن می‌رسد، رسول خدا و اهل بیت یعنی حضرت امیر مؤمنان، حضرت فاطمه زهرا، امام حسن و حسین و سایر ائمه علیهم السلام، نزد او حضور می‌یابند، نیز جبرائیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل همراه آنها می‌آیند، در این هنگام امیر مؤمنان به پیامبر می‌گوید: این فرد مؤمن از کسانی بوده است که محبت و ولایت ما را داشت .از این رو ما نیز او را دوست می‌داریم.
  رسول خدا(ص) به جبرئیل می‌فرماید: این مؤمن از کسانی است که علی و ذرّیه او را دوست دارد .من هم او را دوست دارم. جبرئیل عین همین سخن را به میکائیل و اسرافیل می‌گوید، سپس همگی به عزرائیل می‌گویند: این از کسانی است که دوست دارد محمد و آل او را و دارای ولایت علی و ذرّیه اوست، بنابر این به او رفق و مدرا دار، ملک الموت (عزرائیل) در پاسخ می‌گوید: سوگند به خدایی که شما را برگزیده و در مقام و منزلت عالی گرامی داشت، و محمد را از میان همه خلایق به نبوت انتخاب فرمود و به رسالت اختصاص داد، نسبت به او مهربان‌تر از یک پدر مهربانم . شفقت من دربارة او افزون تر از شفقت یک برادر شفیق است. در این حال عزرائیل در مقابل محتضر قرار می‌گیرد و به او می‌گوید: آیا از عهده بیرون آمدی و گردن خود را از بار عهده خارج کردی و کلید آزادی را گرفتی ؟ آیا از عهده امانت بیرون آمدی و آنچه به گروگان در برابر این امانی سپرده بودی باز گرفتی؟
  محتضر می‌گوید: بلی به دلیل محبت پیامبر و اهل بیت و ولایت آن ها آن را دریافت کردم. به او گفته می‌شود که چشمان خود را باز کن و نگاه نما، محتضر چشم باز می‌کند می‌بیند که پیامبر و اهل بیت(ع) بر بالین او حاضرند».(1)
  این که در هنگام دفن چنین فیضی نصیب مؤمن می‌شود ؟ در روایات چیزی نیامده یا دست کم نیافتیم، اگر چه در هنگام آمدن نکیر و منکر نزد میت، روایاتی از حضور ائمه نزد میت وارد شده است.
  در هر صورت آنچه بر اساس آموزه‌های دینی و مذهبی برای مؤمن امیدبخش و شیرین است، الطاف الهی به برکت ولایت پیامبر و اهل بیت است. امید است خداوند در همه مراحل این فیض را نصیب همه مؤمنان بفرماید.
  عنایات الهی که بر اساس روایت یاد شده با حضور حضرات معصومین(ع) در آن لحظات نصیب محتضر می‌شود، اختصاص به وی دارد، و بستگان زنده او از دیدن یا بوییدن نصیبی از آن حقایق نخواهد داشت، مگر کسانی که جزو اولیای الهی و دارای چشم برزخی هستند که درباره آن ها نمی‌توان چیزی گفت.
  4_ اطلاع از وضع اموات در آن عالم دشوار است وغیر از ائمه وعارفان حقیقی نمی توانند از این مسله خبر دار شوند
  5_دلیل مسه روایات است در آموزه های دینی چنین دستور داده شده .
  6_جزئیات این گونه مسایل به طور صد در صدی برای کسی روشن نیست ، ولی از روایات به دست می‌آید اموات از حضور بر سر قبرشان و دعا و قرائت خشنود و شادمان می‌گردند و روح آن ها از این امور آگاه می‌گردد. به امام صادق (ع) عرض شد:
  الموتی تزورهم؟ قال: نعم، قلت: فیعلمون بنا اذا اتیناهم؟ قال: ای والله انهم لیعلمون بکم و یفرحون بکم و یستانسون الیکم؛ (2) آیا به سراغ مرده‌ها می‌ روید؟ حضرت فرمود: بلی، گفتم: آیا آنان از رفتن ما
  مطلع می‌شوند؟ فرمود: بلی قسم به خدای متعال آن ها رفتن شما را می‌دانند. با حضور شما مسرور می‌شوند .با شما انس می‌گیرند .
  پی‌نوشت‌:
  1. بحار الانوار (نسخه آخوندی)، ج 6، ص 162 ـ 163.
  2. وسایل الشیعه، ج 2، ص 878. 


title: اگر به وصیت متوفی عمل نشه باعث رنجشش میشه
text:
  اگر به وصیت متوفی عمل نشه باعث رنجشش میشه



  ●سوال:
  احکام دینی بر پایه مسائل عقلی و منطقی هستن درسته؟ میخوام بدونم دلیل علمی داره که بدن رو به این صورت در قبر میزارن؟
  بهترین خیرات برای اموات چی میتونه باشه؟
  اگر در مورد مرده حرف بزنیم این هم غیبت محسوب میشه؟
  محبت به یتیمان شخص متوفی باعث اسودگی خیالش میشه؟
  اگر به وصیت متوفی عمل نشه باعث رنجشش میشه؟



  ●پاسخ:
  1 _ دلیل علمی هر چیز ی از سنخ خودش است در این باب دلیل علمی آن همان علم دین و گفته پیشوایان دین است که عالمان به اسرار این گونه حقایق است و علمای دین بر اساس روایات گفته اند :
  هنگام دفن باید میت را در قبر به پهلوی راست بخوابانند به طور که رو به قبله باشد،(1) در این حالت سر او به سمت راست قبله و پاهای او در سمت چپ قبله قرار خواهد گرفت، اگر سر او سمت چپ قبله باشد و پاهای او سمت راست، در این صورت بر پهلوی چپ خوابانیده می شود، نه بر پهلوی راست. یکی از حکمتهای مسله این این است که انسان در آن حال باید به حانه خدا وند باشد و به امید او برای ابد در آن بیآرامد .
  2_یک قاعده کلی که از قرآن محید و روایات به دست می آید، این است که خداوند زحمت و تلاش خیر هیچ مؤمنی را بی اجر نمی گذارد: «ان الله لا یضیع اجر المحسنین». (2) از روایات استفاده می شود که فردی که برای اموات هدیه می فرستد، خود نیز مأجور است و به او هم پاداش داده می شود و گاهی ثواب این فرد، از ثوابی که به میت می رسد، بیش تر است.
  انجام هر کار خیری و هدیه کردن آن به روح اموات، عملی است پسندیده و دارای ثواب؛ به ویژه خواندن قرآن و معنای آن که از بهترین کارها است. بهترین کمک به ایشان، این است که اگر حق واجبی مانند نماز و روزه و حج و حق الناس و... بر ذمه او است، آن را از طرف او ادا نمایید و سپس انجام امور مستحب و خیرات و مبرات برای او بسیار مفید و نافع است.
  در هر صورت، لازم است که نمازهاي فوت شده ميت را قضا نمايند. قضاي نماز و روزه ميت، به جهت بدهکاري هاي او است؛ يعني او تکليفي داشته و نتوانسته ادا کند. حال بايد قضاي آن را انجام داد تا گرفتاري ميت از بين برود يا کم تر شود.
  هر كار خيرى انجام دهيد و ثوابش را به روح ميت هديه بكنيد، براى او مفيد است؛ چه ذكر و قرآن و نماز مستحبى و طلب مغفرت باشد، و چه صدقه و... .
  در این جا به ذکر یک روایت بسنده می کنیم:
  عمر بن يزيد گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم: آيا به جاى ميّت يا براى ميّت مي توان نماز خواند؟ آن حضرت فرمود: آرى، تا جايى كه بسا آن مرده در تنگى و سختى باشد و خداوند آن فشار و تنگى را بر او گشاده سازد. سپس فرشتگان به نزد او روند يا آن نماز را برايش برند و به او گويند: اين تنگى و فشار که از تو تخفيف داده شد، به سبب نمازى است كه فلان برادر مؤمنت به جاى تو يا به نيابت از جانب تو به جا آورد. عمر گويد: به آن حضرت عرض كردم: آيا مي توانم دو نفر ميّت را در دو ركعت نمازى كه مي خوانم، شريك گردانم؟ فرمود: آرى، مي توانى. پس آن حضرت افزود: همانا مرده خوشحال مى‏شود به سبب ترحّم و استغفار كه جهت او مي كنند؛ آن چنان كه شخص زنده با هديه‏اى كه به او تقديم مى‏شود، شادمان مي گردد. جايز است كه شخص حج خود يا عمره‏اش يا بعضى از نمازش يا قسمتى از طوافش را براى پاره‏اى يا يكى از اهل خود كه مرده است، قرار دهد و او از آن بهره‏مند مى‏شود تا آن كه بسا باشد كه آن مرده مورد غضب الهى واقع شده باشد و بخشيده شود و يا اين كه در تنگى و فشار قبر باشد و به جهت اين عبادات، بر او گشاده گردد و به میت نيز سبب اين فرج را اعلام كنند و هر گاه شخص اين عبادات را براى دشمن اهل بيت انجام دهد، در عذاب او تخفيف داده مى‏شود و نيز خيرات‏ و احسان و ثواب صله رحم و حجّ را براى مردگان و زندگان هر دو مي توان قرار داد؛ (3)
  3_ قرآن کریم در سوره حجرات می‌فرماید: "و لا یغتب بعضکم بعضباً أیُِحبّ احدکم اَن یأکل لم اخیه میتاً فکرهتموه (4)؛ نباید برخی از شما دیگری را غیبت کند، آیا دوست دارد یکی از شما گوشت برادر خود را بخورد ،در حالی که مرده باشد؟! مسلّماً آن را بد می دارید.".
  در خصوص این آیه شریفه دو احتمال وجود دارد:
  الف_- در مقام کیفیت عذاب آخرتی غیبت کننده باشد، به این ترتیب که غیبت، در آخرت به صورت خوردن گوشت مرده غیبت شده مجسم می شود، یعنی تجسم عمل غیبت در جهان آخرت، به صورت خوردن گوشت آنان مرده و گندیده است. شاهد احتمال روایت شریفی است که از پیغمبر(ص) نقل شده :
  در شب معراج گروهی را در آتش دیدم در حالی که مردار می خوردند ، از جبرئیل پرسیدم :این ها چه کسانی هستند؟ گفت: کسانی هستند که در دنیا گوشت مردم را می‌خورند . یعنی غیبت مردم را می‌کردند.
  ب_- قرآن کریم برای بیان زشتی فوق العاده غیبت و عظیم بودن گناه، این تشبیه را کرده، چون آبروی برادر مسلمان همچون گوشت تن او است . ریختن آبرو به وسیله غیبت و افشای اسرار پنهانی همچون خوردن گوشت تن او است، تعبیر به مرده به خاطر آن است که غیبت در غیاب افراد صورت می‌گیرد که همچون مردگان قادر بر دفاع از خویش نیستند.غیبت ناجوانمردانه ترین ستمی است که ممکن است انسان درباره برادر خود روا دارد .(5) این مثال قرآن کریم شاهدی بر زشتی عمل غیبت و زمینه ترک این صفت زشت می‌باشد.
  4_ رسول خدا فرمود : ما مِن مُؤمِنٍ وَلا مُؤمِنَةٍ يَضَعُ يَدَهُ عَلى رَسِ يَتيمٍ تَرَحُّما لَهُ إِلاّ كَتَبَ اللّه لَهُ بِكُلِّ شَعرَةٍ مَرَّت يَدُهُ عَلَيها حَسَنَةً(6) هيچ مرد و زن مؤمنى نيست كه دست محبت بر سر يتيمى بگذارد، مگر اين كه خداوند به اندازه هر تار مويى كه بر آن دست كشيده است ثوابى برايش بنويسد.
  یتیم نوازی و خدمت به ايتام که همواره مورد تأكيد و توجه خداوند متعال و ائمه معصومين بوده است، عهدي است كه با خداوند متعال بسته مي‌شود و معاهدان آن راستگويان و پرهيزكارانند. بر این اساس، از این که چنین تصمیم خداپسندانه ای گرفته اید شما را تحسین می کنیم و از خداوند متعال خواهانیم توفیق شما را در این مهم بیش از پیش بفرماید.
  5- اگر در زمان وصیت قبول نکند ،چیزی بر او واجب نیست.
  اگر وصیت را قبول کرده باشد ،چون در امور اموال میت نیست و دادن قول برای میت است که قول می دهد هر هفته سر مزار او برود، عمل به آن واجب نیست، ولی بهتر است به مقدار توان به آن عمل شود . (7)
  پی نوشت:
  1. آیت الله مکارم شیرازی، توضیح المسائل، مسأله 576.
  2.. توبه (9)، آیه 120.
  3. بحر الانوار . ج 27 ص 231
  4 . حجرات (49)، آیه 12.
  5. همان
  6. علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت - لبنان، 1404 ه.ق، ج ج 74، ص 60.
  7. آیت الله بهجت، استفتاءات، ج4، سؤال 5991. 


title: افراد قبل از مرگ از اینکه زمان رفتنشون برسه با خبر میشن
text:
  ●سوال:
  افراد قبل از مرگ از اینکه زمان رفتنشون برسه با خبر میشن



  ●پاسخ:
  هیچ کس از زمان قطعی مرگ خویش و یا ديگران آگاه نیست، حتی اهل بیت و معصومین هم به دلیل ارتباط با عالم غیب و برخورداری از آن از نحوه شهادت و چگونگی این امر اطلاع داشتند ، در عین حال می دانستند که در هر آن ممکن است در قضای الهی تغییری رخ داده ، شرایط و کیفیت این امر تغییر یابد و به اصطلاح «بداء» حاصل گردد .
  . تنها خداوند است که از امور غیبی از جمله مرگ افراد به نحو مطلق آگاه است . هر نوع تغییرات و تبدیل های قطعی در مورد حوادث آینده را می داند .
  از طرف دیگر خداوند برخی از اولیای خود را از پاره ای از اخبار غیبی آگاه می سازد:
  "عَلِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلىَ‏ غَيْبِهِ أَحَدًا*إِلَّا مَنِ ارْتَضىَ‏ مِن رَّسُولٍ؛
  داناى غيب اوست و هيچ كس را بر اسرار غيبش آگاه نمى‏سازد مگر رسولانى كه آنان را برگزيده" (1) بدین وسیله خداوند زمینه بهره مندی آنان از بخشی از علوم غیبی را فراهم می نماید. به دلیل فوائدی که بر این امر مترتب است و به دلیل آن که این امر باعث سوء استفاده و نوعی تبعیض نخواهد شد ؛ زیرا این افراد چه بدانند کی و کجا از دنیا خواهند رفت و چه ندانند ، در مراتب بندگی و عبودیت و اخلاص آن ها تغییری حاصل نمی گردد .
  اما انسان های عادی اگر بدانند مرگ آن ها نزدیک است، مراقب اعمال خود خواهند بود . اگر بدانند فرصت کافی در اختیار دارند ، دست به بسیاری گناهان خواهند زد تا در آخرین فرصت ها توبه نمایند ؛ در هر حال خداوند به همه انسان ها اخطار داده تا در هر حال منتظر رسیدن لحظه مرگ باشند . نسبت به این امر بی توجهی ننمایند .همواره خود را آماده هجرت بکنند . البته این امر خود یکی از بزرگ ترین نعمت های خداوند برای افرادی چون ماست تا به فرصت طولانی دل خوش نشده ، گرفتار انحراف و گناه نگردیم .
  اما علم بزرگان دین از زمان مرگ شان در هر حال در نحوه اعمال و رفتارشان تفاوتی ایجاد نمی نماید . آن ها در هر صورت بندگی خداوند را به نحو شایسته و کامل انجام خواهند داد . در هر صورت انسان كامل و اولیای الهی ممكن است به اذن الهي از زمان مرگ برخي آگاه شوند.

  پی نوشت:
  1.جن (27) آیات 26و27. 


title: هنگام دفن،دو چوب تر هم همراه میت میذارن
text:
  هنگام دفن،دو چوب تر هم همراه میت میذارن


  ●سوال:
  همونطور که میدونیم هنگام دفن،دو چوب تر هم همراه میت میذارن،میخواستم دلیل اینکار رو بدونم!
  زراره می گوید : به امام باقر (ع) عرض کردم : « چرا چوب تازه همراه میت قرار داده می شود ؟ » فرمودند : « زیرا همین دو چوب تازه ٬ عذاب و حساب قبر را تا مدتی که خشک نشده اند ٬ دور می کند .» سپس در پایان فرمودند : « به خواست خدا ٬ پس از آنکه آن دو چوب خشک شدند ٬ عذاب و حساب قبر به سراغ میت نمی رود .»فروع کافی - ج۳ - ص۱۵۲

  سوال من اینه که چطوری دو چوب تر،باعث کم شدن عذاب میشه؟ مگه عذاب به خاطر اعمال و رفتارهای خود شخص نیست؟ پس چطوریه که دو تکه چوب باعث کم شدن عذاب میشن؟ 


  ●پاسخ:

  حکمت این آموزه دینی همان است که شما با ذکر روایتی بیان نموده اید ودر روایات متعدد به همین نکته اشاره شده است . اما اسرار آن که چگونه این دو چوب تر در تخفیف ویا برطرف کردن موثر است ؟ نکته ی است که مثل بسیار دیگر از آموزه های دینی برای ما ها به آسانی قابل درک نیست . وهمین که در روایات به فلسفه وعلت آن کار ها اشاره شده خود نکته ی است که مارا برای اعمال آن کفایت می کند بشتر از آن ضرورتی ندارد بدانیم . فقط به سخن سعدی باید بسنده نمایم که گفت :
  در این پرده یک ریشته بی کار نیست *** سر ریشته بر ما پدید ار نیست
  اسرار این حقایق با عقل بشر ی قابل درک وپذیرش است ولی قابل تحلیل نیست از این رو بزرگان اهل عرفان در این رابطه گفته اند :
  حدیث از مطرب و می گو وراز از دهر کمتر جو*** کسی نگشود ونگشاید به حکمت این معما را .
  این گونه امور را باید تعبدا عمل نمود و فهمش را به اهل و اگذار نمود .



  و یک سوال دیگه هم دارم:
  منظور این روایت،نماز هدیه هست یا قضا؟ آیا میشه نماز قضا رو به نیت دو نفر خوند؟!!
  با تشکر
  پاسخ :
  همان طور که در نحوه سوال وجواب اشاره شده این نماز مربوط به هدایای مستحبی است ونه اعمال واجب میت . وعمل واجب میت را نمی توان به صورت مناقصه انجام داد به عنوان مثال تقسیم ثواب یک نماز بین چند میت مثل آن است که شما یک مبلغ هزار تومانی را خرد نموده به هر کدام از پنچ فقیر مثلا دویست تومان بدهید . ولی قضای یک نماز واجب برای چند میت مثل آن است که یک اسکناس هزار تومانی را پاره نموده وبه چند فقیر بدهید که در این صورت آن پول از اعتبار ساقط شده به درد هیچ کدام نمی خورد .


title: ذکر صفات ناپسند دیگران غیبت محسوب میشه
text:
  ذکر صفات ناپسند دیگران غیبت محسوب میشه؟



  ●سوال:
  در مورد غیبت، فقط ذکر صفات ناپسند دیگران غیبت محسوب میشه؟
   اخه یه موقع ها داریم از یکی تعریف هم میکنیم میگن نباید اینو بگی شاید طرف راضی نباشه غیبتشو کنی



  ●پاسخ:
  با سلام وتقدیر از شما که در پی درک آموزه های دینی هستید وبرای آگاهی از ریزه کاری های هنجار های اخلافی تلاش می کنید.
  «غیبت» یعنی پشت سر دیگران بدگویی کردن و سخن ناخوشایند گفتن . این تعریف با شمول و عمومی که دارا است،‌شامل انواع غیبت، بهتان، تهمت، فحش و حتی ذکر عیوب آشکار می‌شود، حال آن که هر یک از این‌ها در اصطلاح تعریف خاصی داشته ، از نظر شرعی دارای احکام ویژه ای است . همه ‌آن‌ها از مصادیق غیبت به شمار نمی‌روند.
  امّا غیبت در اصطلاح به این معنا است که شخص از عیب برادر دینی اش مطلع شود .در حالی که آن فرد از بیان عیب ناراحت می‌شود، آن را برای دیگری بازگو کند،خواه عیب و نقص در بدن شخص باشد مثل این که بگویی فلانی کور یا کوتاه یا بلند است، یا در صفات و اقوال و اخلاق شخص باشد، مثل این که بگویی بد اخلاق یا ریاکار است و.... غیبت به معنای بدگویی کردن پشت سر دیگران و عیب را آشکار کردن است. غیبت حرام و از گناهان کبیره است.
  ذکر خوبی‌های افراد به عنوان تعریف و تمجید غیبت نیست(1)، هر چند از افشای خوبی‌های خود ناراحت شوند. البته در این صورت "آزار" حساب می‌شود که حکم جداگانه ای دارد.(2)
  از روایات بر می‌آید که غیبت سه رکن دارد:
  1ـ سخنی را در پشت سر کسی بگوید؛
  2- باید ذکر عیوب پنهان باشد؛
  3- اگر غیبت شونده آن را بشنود، ناراحت شود.(3)
  حرمت غیبت از نظر فقهی، شرایطی دارد که عبارتند از:
  1. شخصی که انسان در غیاب او، عیبش را بازگو می‏کند، مؤمن باشد؛
  همان گونه که خدا در آیه سوره حجرات، غیبت را به خوردن گوشت برادر مؤمن تشبیه فرمود.
  از امام صادق (ع) آمده است:
  «ان من الغیبه ان تقول فی اخیک ما ستره الله علیه؛
  غیبت این است که درباره برادر مؤمنت عیبی را که خدا برای او پوشانده است، بگویی»؛
  بنابراین، اگر عیب کافر پشت سرش گفته شود، غیبت به شمار نمی‏آید.(4)
  2. از نظر شرعی، غیبت هنگامی ‏پیش می‏آید که پشت سر فرد، «عیب و نقص» او را بازگو کنند؛ ولی اگر کمالش را بگویند (راضی باشد یا نباشد) غیبت شمرده نمی‏شود.
  3. عیب و نقصی که شخص در غیاب برادر یا خواهر مؤمنش می‏گوید، نزد عموم ناخوشایند و ناپسند باشد؛ از این رو اگر مردم آن عیب را زشت بشمارند؛ ولی فرد غایب به گفتن آن راضی باشد، غیبت به شمار می‏رود.
  رسول اکرم (ص) در تعریف غیبت فرمود:
  «ذکرک اخاک بما یکره». مقصود از «یکره» ، این نیست که آن چه را فقط برادرت خوش ندارد، ذکر کنی؛ بلکه منظور، امری است که به طور طبیعی و نزد عامه ناخوشایند باشد، زیرا خدا راضی نیست آبروی مؤمن در اجتماع بریزد.
  امیرمؤمنان (ع): لیس للمؤمن ان یذل نفسه. (5)
  مؤمن حق ندارد خودش را خوار کند.
  پیامبر :« ان الله تبارک و تعالی فوض الی المؤمن کل شی‏ء الا اذلال نفسه؛(6)
  خداوند همه چیز، جز ذلیل کردن نفس را به مؤمن واگذار کرده است».
  بنابراین از روایات می‌توان برداشت کرد که اگر مؤمن، عیب برادر مؤمن خود را که ناپسند تلقی می‏شود، پشت سرش بگوید و آن فرد راضی باشد، رضایتش موجب برداشته شدن حرمت این عمل نمی‏شود.
  4. عیب و نقصی در غیاب فرد بازگو شود که از مردم پوشیده است؛ بنابراین اگر فردی به داشتن عیبی نزد مردم معروف باشد، گفتن آن نزد کسی که از آن آگاهی دارد، حرام نیست.
  حضرت موسی بن جعفر(ع) فرمود: «من ذکر رجلا من خلفه بما هو فیه مما عرفه الناس لم یغتبه و من ذکره من خلفه بما هو فیه مما لایعرفه الناس اغتابه؛ (7)
  کسی که پشت سر شخصی چیزی را یادآور شود که همه مردم می‏دانند، غیبت نیست . اگر کسی پشت سر شخصی نقص یا عیبی را بگوید که مردم نمی‏دانند، غیبت است».
  5. شنونده داشته باشد؛ پس اگر انسانی تنها نشسته باشد و از روی ناراحتی یادآور عیوب دیگری شود، چون شنونده ندارد، رفتار او حرام نیست و غیبت به شمار نمی‌رود.
  پی‌نوشت‌ها:
  1. امام خمینی، استفتائات، ج 2، ص 617.
  2. مهدوی کنی، اخلاق عملی، ص 140.
  3. مکارم شیرازی، اخلاق در قران، ج3، ص108.
  4. وسائل الشیعه، ج 12، ص 282، ح 16313.
  5. مستدرک الوسائل، ج‏12، ص 210، ح 13908.
  6. کافی، ج 5، ص 63، ح‏3.
  7. همان، ج 2، ص 358، ح 6. 


title: چندسوال راجب مرگ
text:
  چندسوال راجب مرگ



  ●سوال:

  با اجازه تون منم چندتا سوال دارم :

  لَا یُسْأَلُ فِی الْقَبْرِ إِلَّا مَنْ مَحَضَ الْإِیمَانَ مَحْضاً أَوْ مَحَضَ الْكُفْرَ مَحْضاً وَ الْآخَرُونَ یُلْهَوْنَ عَنْهُم( الكافی، ج‏3، 235)

  در قبر سوال نمی شود مگر از کسانی که ایمان خالص یا کفر خالص دارند و از افراد دیگر صرف نظر می شود.


  - ایمان خالص یا کفر خالص دقیقا یعنی چی؟
  منظورم اینه که اعتقادات و اعمال در چه صورتی میشه ایمان خالص و یا کفر خالص؟ یعنی اگه مثلا کسی خدا و پیامبر و امامان رو اصلا قبول نداشته باشه،میشه کفر خالص؟ یا مثلا اگه در اعمالش کوتاهی کرده باشه؟

  ایمان خالص هم که حتما مربوط میشه به بزرگان دین،درسته؟


  - چرا نکیر و منکر اینقدر وحشتناکن؟!!!! کلا نکیر و منکر برای همه به یه شکل هستن یا بستگی به فرد داره؟!

  منكر و نكیر علیهم السّلام مى ‏آیند بر روى سیاه و چشمهاى أزرق ، و به دندان پیشین زمین می درند، و همچون رعد می غرّند، و از هر دو چشمانشان آتش می جهد

  چون در قبر خود داخل شود دو فرشته قبر (نكیر و منكر) نزد او آیند در حالى كه موهاى خود را به زمین می كشند و با پاهاى خود زمین را می شكافند، صداى ایشان مانند صداى سخت رعد و چشمهایشان مانند برق خیره‏ كننده چشم است


  به نزدیکان میت سفارش شده است که پس از خاکسپاری، میت را تنها نگذارند و با تلقین به او، در پاسخ دادن به سئوالات نکیر و منکر یاری‌اش کنند

  - دقیقا سوال و جواب از کی شروع میشه تا کی ادامه داره؟! واقعا اگه کسی بالای سر میت بشینه و در مورد خدا و پیامبر و امامان و ... ،برای میت چیزهایی رو بیان کنه،در پاسخ دادن اون شخص،کمکی بهش میشه؟

  اصلا مگه این سوال و جوابها به اعتقاد خود فرد بستگی نداره؟ پس چطور این اجازه داده میشه که در پاسخ دادن میت رو یاری کنند؟



  - آیا شدت رنجی که در لحظه مرگ،یه نفر تحمل میکنه در جسمش اثر داره؟به عبارت دیگه آیا از روی جسم یه فرد و مخصوصا چهره و رنگ صورت،میشه به این نکته پی برد که یه نفر مرگش راحتتر بوده و یه نفر سخت تر؟
  مثلا بعضیها سیاه تر میشن و بعضیا پوستشون روشن تر میشه!

  با تشکر






  ●پاسخ:


  باسلام . وتقدیر از پرسش هوشمندانه وعمیق ومستند شما . این گونه سوا ل ها نشانه ی ژرفای علم وآگاهی ودلیل علاقه مندی شما به درک بهتر از معارف الهی است انشاء الله موفق باشید .
  بدلیل تعدد فراز سوال پاسخ به اختصار در چند محور ارایه می شود :


  ●الف_ در باره فراز اول باید گفت : در ابتدا باید اشاره شود که در این باب دو دسته روایات است از برخی روایات استفاده می‌شود هنگامی که انسانی را در قبر گذاشتند، دو فرشته به سراغ او می آیند، و از اصول عقاید، توحید، نبوت، ولایت و چگونگی مصرف کردن عمر، طریق کسب اموال و مصرف آن‌ها سؤال می کنند.
  مثلا امام زین العابدین(ع) فرمود: "پیامبر(ص) هر جمعه مردم را موعظه می‌کرد و اندرز می­داد، به گونه­ای که مردم محتوای آن را حفظ کردند و نوشتند. از آن جمله فرمود:‌
  "ای فرزندم، از مرگ غافل مباش!‌به زودی قبض روح خواهی شد، و به منزل آخرت منتقل می شوی، و روح به تو باز برگردانده می‌شود، سپس دو فرشته« نکیر» و «منکر» برای سؤال بر تو وارد می شوند. اوّلین چیزی که می پرسند، از پروردگار تو است. آن گاه از پیامبری که برای تو فرستاده شده است، نیز از دینی که پذیرفته ای، و از کتابی که تلاوت می‌کردی، هم چنین از امامی که ولایت او را قبول کرده بودی. آن گاه از عمرت می پرسند که در چه راهی آن را فانی کردی و از مال و ثروت که از کجا کسب نموده، و در چه راهی مصرف نمودی".(1)
  از اخبار متعددی که درباره سؤال قبر وارد شده استفاده می‌شود که در قبر از دو گروه سؤال می‌شود: گروهی که
  ایمانی خالص دارند و گروهی که صاحب کفر خالصند. اما سؤال از افرادی که میان این دو قرار گرفته اند، به روز
  قیامت موکول می‌شود. اما مراد از اینهمان است که روایات اشاره شده مثلا
  در همان حدیث امام صادق(ع) که شما نقل نموده اید می خوانیم: "در قبر سؤال نمی شود مگر از کسانی که ایمان خالص یا کفر خالص دارند و متعرض سایر اشخاص نمی شوند".(2) اگر دقت نماید مراد مشخص است محض کفر همان کفار اند که به عقاید الهی باور ندارند( شامل گناه کاران مومن نمی شود ) . محض ایمان همان عقاید یاد شده یعنی توحیدو رسالت و معاد و ولایت است .( البته محض ایمان اختصاصی نیست بلکه همه آنهای که به عقاید الهی باور دارند مشمول این اصل می شوند .)یعنی از عقاید انسان پرسیده می شود .


  ●ب_ بی ترید جزئیات این گونه امور برای کسی مشخص نیست ولی به طور کلی : در این باره دو گونه تعبیر در روایات آمده است. در برخی روایات آمده که فرشتگان پرسشگر در قبر برای افراد صالح به نام های بشیر و مبشرند . نسبت به افراد ناصالح به نام نکیر و منکرند. (3)
  نکیر و منکر را بدین نام خوانده اند که از منکران خدا و پیامبر و امام و سایر عقاید می پرسند . همچنین از انجام دهندگان زشتی ها و گناه سوال می کنند. بشیر و مبشر را از این رو که بشارت دهند و مژده آورند برای اهل ایمان و نیکوکاران بدین اسم نام نهاده اند. (4)
  در برخی روایات هم تنها آمده : « اقتحم علیک فیه ملکان: منکر و نکیر لمسائلک ... » (5) ناگهان دو فرشته به نام نکیر و منکر برای سوال از تو وارد می شوند.
  شاید فرشتگان مامور سوال قبر همان نکیر و منکر باشند ،ولی آن ها برای صالحان به صورت بشیر و مبشر و برای افراد ناصالح به صورت نکیر و منکر ظاهر می شوند. با الهام از روایات در این باره گفته شده:
  اگر انسان ولی و دوست خدا و بنده صالح باشد ، شخصی که دارای بوی پاکیزه و چهره زیبا و شمایل جذاب است، نزد او حاضر می شود . به او می گوید: بشارت باد بر تو روح و ریحان و نعمت و رحمت و بهشت نعیم الهی ؛وقتی که انسان به قبر خود داخل گردید ،به سوی او دو ملک و فرشته که دو آزمایشگر قبر هستند می آیند. این دو فرشته می آیند در حالی که موهای خود را می کشند . با دندان های خود زمین را زیر و رو می کنند . با صدای برق آسا حاضر می شوند . از انسان درباره خدا و پیامبر و عقایدش می پرسند.
  اگر درست جواب داد، این دو فرشته تا چشم کار می کند، عالم قبر او را وسعت می دهند . دری به سوی بهشت به روی او باز می کنند . به او می گویند که آرام و مطمئن و مسرور و شادمان باش. اما وقتی که مرده دشمن خدا باشد ،موجودی که قبیح ترین مخلوق است ،از هر نظر که بوی بدی از او بلند است، بر بالین او می آید. وقتی به قبر خود داخل شد، به سوی او دو امتحان گر الهی می آیند . از عقایدش سوال می کنند. وقتی پاسخ درست نشنیدند ، ضربتی به او می زنند که همه جنبنده ها به جز انسان و جن به وحشت می افتند و فرار می کنند و او را در فشار قبر قرار می دهند. (6)


  ●ج_ به محض وقوع مرگ در دنیا، عالم قبر یا حیات برزخی شروع شده‌، این مسأله با گذاشتن میّت در قبر خاکی‌، ارتباطی ندارد؛ زیرا برخی مردگان هستند که اصلاً درون قبر قرار داده نمی شوند ، یا در دریا غرق می شوند ، یا در زمین باقی مانده و پوسیده می شوند ، در حالی که آنان نیز از حیات برزخی برخوردار هستند ، پس منظور از عالم قبر، نه قبر خاکی‌، بلکه عالم برزخ است که روح‌، پس از جدا شدن از کالبد جسم‌، بدان جا منتقل می‌شود. بی ترید تلقین و تلاوت قران همواره بخصوص در ساعات اولیه مرگ و دفن بسیار مفید است وبه طور کلی فلسفه تلقين حقايق ايماني و اعتقادي به انسان در حال احتضار (هنگام مردن) و يا به هنگام قرار گرفتن در قبر براي اين است كه انسان در آن باورها و اعتقادات كه به آن‌ها ايمان داشته است ،تجديد خاطره نمايد . اگر بر اثر فشار‌هاي تلخ جان دادن در مراحل مختلف آن‌ها را فراموش كرده ، دوباره به خاطر بياورد . هنگامي كه مأموران الهي يعني نكير و منكر براي بازجوئي او مي‌آيند و همان حقايق اعتقادي را از او مي‌پرسند ، بتواند جواب بدهد. اگر جواب درست داد، طبق روايات ديگر رنج و عذابي بر او نيست . اگر نتوانست جواب بدهد ،گرفتار رنج خواهد شد.
  . در روایتی آمده:«وقتی آن مأموران الهی وارد قبر مؤمن می‌شوند، از او از توحید و نبوت و امام سؤال می‌کنند، مؤمن به راحتی جواب می‌دهد. بعد آن ها می‌گوید :بخواب مثل عروس و رَوح و ریحان بهشتی بر او وارد می‌شوند. اما وقتی بر قبر کافر داخل می‌شود، از عقاید الهی از او سؤال می‌کنند. او نمی‌تواند جواب دهد. آن دو مأمور الهی با گُرز آهنین چنان او را می‌زنند که او در قبرش متلاشی می‌گردد . آن گاه تا قیامت در قبر گرفتار عذاب می‌شود».(7)
  تلقین مثل باران است که در سرمین مساعد وقتی بارید ،موجب سر سبزی می شود وگرنه چه بسا در سرزمین شوره زار و یا سخت شاید بی اثر و یا کم آثر باشد .تلقین نیز در کسی اثر می کند و برای او مفید است که زمینه ایمانی در وجود او باشد و اهل ایمان و عمل صالح باشد و گرنه معلوم نیست برای آن هنگام موثر باشد .


  ●د_یاری دادن به میت از رهگذر تلقین وتلاوت قران برای او تعارض با این مسله ندارد که او در گروه عمل خود باشد . وطبق آموزه های دینی به دستور خود دین این کمک توصیه وحتی تاکید شده . چه اینکه مسله شفاعت هم در واقع کمک به میت است .


  ●ه_ در باره فراز اخر پرسش باید گفت امور جسمانی یاد شده در سوال معیار نخواهد بود لا اقل دلیل یقنی بر آن وجود ندارد ولی باید توجه داسپشت که چه بسا از خوبان سخت جان می دهند وچه بسا از افراد بد راحت جان می دهند .خوبانى که سخت جان مى‏ دهند. پیامبر فرمود: «الموتُ کفّارة لذُنوبِ المؤمنین؛ (8)مرگ و سختى‏هاى آن سبب جبران گناهان اندکى است که مؤمنان دارند تا پس از مرگ کیفر دیگرى نداشته و پاک و پاکیزه نزد خدا روند».
  بَدانى که راحت جان مى‏ دهند. امام کاظم(ع) مى‏ فرماید: «و تُصَفّى الکافرین من حسناتهم؛(9) راحت مردن کافر به خاطر تسویه حسابى است که خداوند نسبت به کارهاى نیک آنان انجام مى‏ دهد، چون بعضى کافران نقاط خوبى در زندگى دنیوى خود دارند که آسان مردن جزاى خوبی آن ها در دنیا است».

  پی نوشت ها:
  1. بحارالانوار، ج6، ص 223.
  2. بحارالانوار، ج98، ص291، نشر دارالاحیاء لتراث العربی، بیروت 1403 ق.
  3. حیات پس از مرگ ص132 نشر بوستان کتاب، قم 1385 ش.
  4. امالی صدوق، ص 301.
  5. محمد شجاعی، معاد یا بازگشت به خدا، ج2، ص290، نشر امیرکبیر تهران 1362ش.
  6. بحار الانوار، ج 6، ص 263، نشر دار الاحیاء للتراث العربی، بیروت 1403ق.
  7. محمد باقر مجلسی، بحار، نشر دار الاحیا التراث العربی، بیروت 1403 ق، ج6، ص151.
  8.همان، ص 155.
  9. همان 


title: آیا مرگ روی جسم اثر داره یا نه
text:
  آیا مرگ روی جسم اثر داره یا نه؟


  ●سوال:

  اگه جسم،در زمان مرگ هیچ نقشی نداره،پس چرا به عنوان مثال از لبخند بر لب داشتن خیلی از افراد، تعبیر به راحت بودن قبض روح اونها و حتی درستکار بودن اونها میشه؟

  البته من حرف شما رو از یه جهت قبول دارم،و اینو میدونم که نحوه ی مردن دلیل بر خوبی یا بدی افراد نیست،مثلا اینکه بگیم یکی که با حادثه ای فوت کرده، و حتی شاید چیزی از جسمش باقی نمونده باشه،انسان بدی بوده ولی یکی که توی خواب فوت کرده و سختی چندانی نکشیده انسان خوبی بوده و ...
  ولی سوال من این هست که آیا مرگ روی جسم اثر داره یا نه؟ خیلیا هستن که بعد از مرگ،حالت چشمهاشون تغییر میکنه،یا بعضیا حالت لبخند دارن،یا بعضیها رنگ صورتشون خیلی سیاه میشه یا ... ، آیا میشه از این حالات پی به سختی یا آسانی لحظه ی مرگ برد؟ (کاری به بدکار یا درستکار بودنشون ندارم)

  با تشکر



  ●پاسخ:

  البته مرگ روی بدن از جهات مختلف ممکن است اثر گذار باشد ولی این از حالت چهره کسی در حال احتضار صالح و یا ناصالح بودن اورا بشود فهمید دلیلی یقنی در منابع دینی نیامده مثلا در جای ذکر نشده که اگر کسی در حال مرگ رنگ چهره اش سیاه شد ویا بد منظر شد دلیل بر ناصالح بودن اوست . چون مرگ برای همگان دشوار ی های دارد که ممکن است موجب تغییر های در چهره فرد بشود واین دلیل بر بد بودن او تلقی نمی شود ممکن است به خاطر گناهان او باشد وممکن است به خاطر فشار و سختی جان دادن او باشد .
  نکته دیگر این که روح وجان پاک وایمان وعمل صالح به طور یقین علایمش در هنگامه مرگ ظاهر می شود .
  درباره لحظه مرگ باید گفت: ممکن است برای برخی مؤمنان شیرین و برای برخی تلخ باشد. در کل سکرات مرگ همان است که در کلام امیرمؤمنان آمده:«وانّ للموت لغمراتٍ هی أفضع مِن أنْ تستغرق بصفةٍ او تعتدِلَ على عقول أهل الدنیا؛ (1) مرگ را ورطه‌ها و دشواری‌هایی است سخت‌تر از آن که بتوان وصفش کرد، یا عقل‌های مردم بتواند آن را بفهمد».
  بر اساس کلام حضرت و روایات دیگر معلوم می‌شود که لحظه و سکرات مرگ بسیار تلخ خواهد بود، مگر این که خدای ارحم‌الراحمین کمک فرماید، ولی این ناگواری کلیت نخواهد داشت. حال افراد متفاوت خواهد بود. در خصوص مومنان واقعی این لحظه شیرین ترین و بهترین لحظات آن ها خواهد بود.
  از امام صادق (ع) سؤال شد: آیا مؤمن به هنگام مرگ ناراحت است؟ فرمود: به خدا سوگند ناراحت نیست؛ زیرا وقتی عزرائیل بر بالین او می‌آید، به او گفته می‌شود که دوست خدا! جزع شما برای چیست؟ سوگند به خدایی که پیامبر را به نبوت برگزید که بر تو مهربان‌تر از پدر هستم، چشم‌های خود را باز نما و نگاه کن. وقتی محتضر نگاه می کند، می‌بیند که رسول خدا و اهل بیت (ع) بر بالین او حضور یافته‌اند. به او گفته می‌شود: ای نفس مطمئنّه! در حالی که به ولایت راضی هستی و به پاداش می‌رسی، در جمع بندگان من (پیامبر و اهل بیت) در بهشت من وارد شو. آن‌گاه روح مؤمن با کمال شادمانی پرواز می‌کند. (2)
  پی‌نوشت‌ها:
  1. نهج البلاغه،نشر موسسه امیر المومنین قم، 1380 ش، ‌خطبه 221.
  2. محمد بن یعقوب کلینی فروع کافی، نشر دار الکتب الاسلامیه، 1367ش. ج 3، ص 128. 


title: غسل دادن میت صرفا برای پاک بودنش انجام میشه
text:
  غسل دادن میت صرفا برای پاک بودنش انجام میشه


  ●پرسش:
  غسل دادن میت صرفا برای پاک بودنش انجام میشه؟
  بعضیا که به خاطر شرایط خاصی که دارن غسل نمیدن اشکالی نداره؟
  دلیل موادی مثل کافور که به مرده میزنن به خاطر خوشبو بودنشه یا اینا هم فلسفه ای مثه این چوبای تر داره که تندیس جان بیان کردن؟



  ●پاسخ:
  در باره فراز اول پرسش در ابتدا باید اشاره شود:
  اولا: در میان همه ادیان و ملل دنیا مراسم های خاصی در باره اموات شان مطرح است.
  ثانیا: در اسلام مومن در حیات و ممات اش احترام دارد و این گونه مراسم نوعی احترام به بدن مومن است که او را با پاکی و طهارت و در جامه سفید و پاکیزه در جای مناسب به خاک می سپارد و آداب دینی خاصی را با انجام داده و عقاید ایمانی را برای آخرین بار به او یاد آوری می کند.
  علاوه بر اين امور ممکن است در باره این آموزه های دینی در باب اموات اسرار و حکمت های بسیاری نهفته باشد؛ ولی در این جا به نمو نه های که در روایات آمده اشاره می شود:
  در باره فلسفه غسل دادن میت در روایتی آمده که چون به هنگام مرگ نطفه ی که انسان از آن خلق شده از بدن او خارج می شود؛ لذا واجب است او را غسل دهند (1) و در روایتی دیگر آمده که چون میت بعد از مرگ فرشته را ملاقات می کند؛ باید پاک و طاهر باشد. (2)
  غسل میت واجب است واگر به هر دلیل امکان غسل او نباشد باید تمم داده شود .
  مصرف کافور به هنگام غسل میت گذشته از این که جز واجبات غسل میت است و موجب خوش بوشدن میت می شود وفلسفه آن این است که میت برای دیدار با فرشتگان باید خوش بو باشد .
  پی نوشت ها:
  1. صدوق، علل الشرایع، نشر دار الحجه، 1416 ق، بیروت، ج1، ص 348.
  2. همان. 


title: زمان مناسب جهت زیارت اهل قبور
text:
  زمان مناسب جهت زیارت اهل قبور 



  ●پرسش:
  من شنیدم در ساعاتی از شبانه روز مثلا شبها بده که بریم سرخاک اموات
  دلیلشو میخوام بدونم و اینکه چه زمانی مناسب هست برای زیارت اهل قبور



  ●پاسخ:
  عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنِ الْبَاقِرِ ع قَال : «سَأَلْتُهُ عَنْ زِيَارَةِ الْقُبُورِ قَالَ: إذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ فَزُرْهُمْ، فَإنَّهُ مَنْ كَانَ مِنْهُمْ فِي‌ ضَيْقٍ وُسِّعَ عَلَيْهِ مَا بَيْنَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إلَي‌ طُلُوعِ الشَّمْسِ ؛ يَعْلَمُونَ بِمَنْ أَتَاهُمْ فِي‌ كُلِّ يَوْمٍ، فَإذَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ كَانُوا سُدًي.‌
  قُلْتُ: فَيَعْلَمُونَ بمَنْ أَتَاهُمْ فَيَفْرَحُونَ بِهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، وَ يَسْتَوْحِشُونَ لَهُ إذَا انْصَرَفَ عَنْهُمْ.» [«بحار الانوار» ج‌ 6، ص‌ 256]
  ميگويد: از حضرت‌ باقر عليه‌ السّلام‌ دربارۀ زيارت‌ اهل‌ قبور پرسش‌ كردم‌
  فرمود: چون‌ روز جمعه‌ باشد آنان‌را زيارت‌ كن‌ ؛ چون‌ هر كس‌ از آنان‌ در ضيق‌ و تنگي‌ باشد در بين‌ طلوع‌ صبح‌ صادق‌ و طلوع‌ آفتاب‌ گشايش‌ مي‌يابد، و لذا در اين‌ موقع‌ در هر روز، از كسي‌ كه‌ به‌ زيارت‌ او رفته‌ باشد، علم‌ و اطّلاع‌ پيدا ميكند، وليكن‌ چون‌ آفتاب‌ طلوع‌ كند آنها يَله‌ و رها ميشوند و ديگر قادر بر جهت‌گيري‌ در امور دنيا و زيارت‌ اهل‌ خود نيستند.
  عرض‌ كردم‌: آيا آنها از افرادي‌ كه‌ به‌ زيارت‌ قبور آنها مي‌روند علم‌ پيدا مي‌كنند و خوشحال‌ ميشوند؟
  فرمود: آري‌، و نيز از بازگشت‌ زائرين‌ از قبور به‌ محلّهاي‌ خود وحشت‌ مي‌كنند. ؛( شيخ حر عاملى، وسائل الشيعة، مؤسسه آل البيت عليهم‏السلام قم، 1409 هجرى قمری، ج7‌، ص 415)
  در برخی روایات نیز آمده است حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها روزهای دوشنبه و عصر پنجشنبه به زیارت قبر شریف رسول خدا صل الله علیه و آله مشرف می شدند .

  حضور شب هنگام در قبرستان کراهت دارد و بهتر است زیارت قبور در روز باشد؛ اما اینکه فلسفه این حکم چیست متأسفانه روایتی در این مورد نیافتم اما می توان گفت چون ممکن است رفتن به قبرستان در شب، عواقبي براي عقل انسان داشته باشدودچار توهماتي بشود که سبب پيدايش اختلالات روانی گردد از این کار نهی شده است. 


title: زیارت اموات درشب
text:
  زیارت اموات درشب



  ●سوال:
  یادمه جایی خوندم که در شب،ممکنه اموات به جاهایی برن(مثل زیارت حرم امامان و یا حتی پذیرایی در وادی السلام و ... ) 
  ،و نوشته بود که اگه کسی در شب به زیارت قبر مرده ای بره،روح اون شخص، به احترام کسی که برای زیارتش اومده،همونجا میمونه و به جایی که قرار بوده بره،نمیره!!

  آیا چنین چیزهایی،حقیقت داره؟




  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب

  اینکه ارواح مومنین در وادی السلام جمع شده و با یکدیگر گفتگو می‌کنند حقیقت دارد، اما اینکه علت کراهت زیارت قبور در شب این نکته باشد دلیلی بر این نداریم.
  در روايتي ، داستان سخن گفتن حضرت علي ـ عليه السلام ـ با اموات در وادي‌السلام از زبان حبه العري نقل شده كه حضرت مدت زيادي را شروع به سخن گفتن با آنها كردند. و در پايان از جمع شدن ارواح آنها خبر داده و فردمودند كه هر مؤمني كه از دنيا مي‌رود به روح او گفته مي‌شود: به ارواح ديگر مؤمنان در وادي‌السلام ملحق شو او نيز به جمع آنها مي‌پيوندد، و اين وادي‌السلام قطعه‌اي از بهشت برين است.[ كافي، ج 3، ص 243، حديث 1]
  در روایت دیگری آمده است:
  ارواح مؤمنين پس از رفتن از دنيا در مكاني كه مناسبت با اعمال و كردار آنها داشته جمع مي‌شوند و با هم حشر و نشر دارند.[ انسان و عالم، برزخ، ص 51] 


title: زمان مناسب جهت زیارت اهل قبور
text:
  زمان مناسب جهت زیارت اهل قبور 



  ●سوال:
  امواتی که همدیگرو میشناسن دور هم جمع میشن در زمانهایی که مقرر نیس بیان به قبرهاشون و اگه کسی بره سر خاکشون اون روح مجبور میشه اون جمع رو ترک کنه و وقتی برمیگرده دیگه ازون جمع خبری نیس و این باعث ازردگی روحش میشه
  مورد بعدی که شنیدم اینه که ارواح در حال طی منازلی هستن در روزهای معمول هفته و اگه کسی در زمانهایی غیر از زمان مناسب بره به سر خاکشون مجبور میشن اون منازل طی شده رو برگرده و این باعث ظلم در حقش میشه
  نمیدونم اینا اصلا درست هست یا نه


  ●پاسخ:
  همانطور که عرض کردم جمع شدن ارواح مومنین در وادی السلام طبق روایات حقیقت دارد؛ اما اینکه آیا واقعا علت کراهت نیز همین است چیزی در منابع مشاهده نمی شود.
  در کل بهتر است تابع روایات و بزرگان دین باشیم؛ روایات زیارت قبور در شب را نهی فرموده اند، بزرگان دین نیز از این کار نهی کرده اند، حال علت این امر چیست بایستی خود این بزرگواران بفرمایند. هر چه ما بگوییم و دیگران بگویند از روی حدس و گمان است. اما آنچه تجربه ثابت کرده و شاید خیلی از ماها این را تجربه کرده ایم حضور شب هنگام موجب خوف و ترس می شود و ممکن است انسان با خیال پردازی های خود وحشت زده شده و به روح و روان انسان آسیب وارد بشود؛ البته ممکن است افرادی هم باشند که این خوف را نداشته باشند لذا این مسئله را به عنوان دلیل قطعی بیان نمی کنند بلکه از روی حدس و گمان می باشد، چون چیزی در منابع ذکر نشده است.
   


title: قیامت بدون برزخ
text:
  قیامت بدون برزخ؟



  ●سوال:
  جایی خوندم برزخ 12 عالم هست و کسی که با ریاضت و تقوی زیاد بتواند این دوازده عالم را همین دنیا طی کرده باشد(یعنی تمام بدن های مثالی و برزخی خودش را قبل از مردن بیدار کرده باشد ) مستقیما قیامت را بعد مردن درک می کند و وارد آن عالم درونی تر می شود...این درست هست؟ 



  ●پاسخ:
  در ابتدا باید گفت که در این گونه مسایل به طور یقنی اظهار نظر دشوار است . ولی به طور کلی در پاسخ یاد شده در پرسش باید به چند نکته اشاره گردد :
  ●اولاً: آن حرف که در سوال مطرح شده برای غیر انسان کامل مشکل است گرچه در باره او قابل طرح است چون انسان کامل همه نشأت طبیعی و مثالی و عقلی را یک جا دارد. یعنی اگر سایر مردم با مرور ایام به تدریج از دنیا عبور نموده و به برزخ و عالم مثال می‌رسند و از آن جا با برپایی رستاخیز وارد عالم آخرت می‌گردند، انسان کامل قبل از مرگ در دنیا نشئه برزخی و اخروی را داراست و در آن جا حضور و ظهور دارد.
  از این رو پیامبر در شب معراج نه تنها عالم عناصر و اجرام آسمانی را مشاهده کرد، بلکه عالم برزخ و کسانی را که در آن بودند، مشاهده نمود و آن گاه به عالم فرشتگان که نشئه تجرد عقلی است ، رفت و بعد به عالم ربوبی (عالم اله) بار یافت. بنابر این اگر افراد عادی بعد از مرگ به عالم برزخ می‌رسند و حیات برزخی می‌یابند، انسان کامل حتى قبل از رحلت و شهادت همه عوالم وجود از جمله عالم برزخ را داراست و می‌بیند و در آن حضور می‌یابند.
  ●دوم: اگر مفهوم برزخ و حیات در برزخ روشن گردد، پاسخ سؤال روشن‌تر خواهد شد. طبق آنچه از کتاب و سنت استفاده می‌شود، آدمی در فاصله میان مرگ و رستاخیز عمومی یک زندگانی محدود و موقتی دارد که برزخ و واسطه میان حیات دنیا و حیات آخرت است.‌ انسان پس از مرگ از جهت اعتقاداتی که داشته و اعمال نیک و بدی که در دنیا انجام داده ، مورد بازپرسی خصوصی قرار می‌گیرد و پس از محاسبه اجمالی ، طبق نتیجه‌ای که گرفته شد، به زندگی شیرین و گوارا یا تلخ و ناگوار محکوم گردیده، با همان زندگی در انتظار رستاخیز عمومی به سر می‌برد.(1)
  جای تردید نیست که انسان کامل (پیامبر و ائمه علیهم السلام) حیات برزخی بدین معنا ندارد و در برزخ تا هنگام فرا رسیدن قیامت نگاه داشته نمی‌شوند، چون حیات برزخی بازداشتگاه برای فرا رسیدن زمان حضور دادگاه و بازجویی حاکم شرع است.(2) انسان کامل چنین سرنوشتی ندارد، چون مورد این گونه بازجویی قرار نمی‌گیرد و حسابش روشن است و نیاز به ندامتگاه برزخی و تکامل برزخی ندارد. چون حساب‌شان صاف است و نیازی به تصفیه حساب ندارد.
  ●سوم: از آن جا که طفره محال است، گرچه انسان کامل در برزخ توقف ندارد و مثل سایر مردم در آن جا نگاه داشته نخواهد شد، ولی به صورت گذر از آن جا عبور می‌کند . برزخ در مسیر راه آنها است، گرچه منزل و توقفگاه آنان نیست و آنها بعد از رحلت از عالم برزخ عبور کرده و به نشئه برتر دیگر که کامل‌تر است می‌رسند. در هر صورت آن گفته برای غیر انسان کامل قابل اثبات نیست چون غیر از انسان های کامل نمی توانند به آن پایه از تجرد برسند که بدون برزخ به مرحله قیامت راه یابد .

  پی‌نوشت‌ها:
  1. علامه طباطبایی، شیعه در اسلام، ص 101، نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران 1348ش.
  2. همان. 


title: شیطان در برزخ
text:
  شیطان در برزخ 



  ●سوال:

  سلام، می خواستم بدونم که آیا در برزخ هم شیطان وجود داره؟ یعنی افرادی که در برزخ هستند، شیطان رو در اونجا ملاقات میکنن؟ اگه جواب مثبته، با وجود اینکه در برزخ اعمال انسان ثبت نمیشن و اختیاری وجود نداره، پس چرا شیطان وجود داره؟ در پناه حق. 



  ●پاسخ:
  اگر منظور از وجود شيطان در عالم آخرت اين باشد که: آيا اکنون شيطان براي کساني که در جهان برزخ هستند، وسوسه گري و اغواگري دارد يا خير؟
  بايد پاسخ داد: با ورود انسان به جهان برزخ، پرونده عمل انسان بسته شد مگر تا قيامت الصالحات و صدقات جاريه يا ايجاد سنت هاي حسنه يا شيه اي که آثاراش تا قيامت باقي است، لذا شيطان نسبت به اين افراد، اضلال و گمراهي ندارد. هم چنين است در جهان آخرت.
  دیگر این که شیطان تنها در عالم که دار تکلیف است( دنیا) دست به وسوسه می زند تا آدمی را از عمل به آن باز دارد ودر برزخ چون جای تکلیف نیست وسوسه هم آنجا وجود ندارد .
  اگر مراد این است که آيا شيطان در عالم برزخ و آخرت راه پيدا مي کند يا به بيان ديگر آيا شيطان مانند ساير انسان ها داراي مرحله برزخ و قيامت هستند؟
  در پاسخ بايد گفت: در مورد آخرت حتما شيطان وجود دارد، زيرا شيطان بايد در صحنه محشر محاکمه و مورد محاسبه قرار بگيرد اما در مورد اين که آيا شيطان داراي برزخ هم هست يا نه؟ بايد گفت: تا آنجا که جستجو شد، نصوص ديني در اين باره ساکت هستند و ما نيز اصلاع چنداني از ورود شيطان به جهان برزخ نداريم.
   


title: دیدن خواب اموات
text:
  دیدن خواب اموات 



  ●پرسش:
  میخواستم بدونم اگر ما دعا کنیم که اموات رو در خواب ببینیم این باعث اذیت شدن اموات نمیشه؟ و ایا اگه ازشون بخوایم از جایگاه خودشون و اینکه اونجا چی بیشتر از همه مهمه بهمون اطلاعاتی بدن اجازه اینکارو دارن یا خیر؟



  ●پاسخ:
  در ابتدا باید اشاره شود که این کار سبب اذیت آنها نمی شود . در باره فراز دوم باید گفت ممکن است انسان از طریق خواب از وضع مردگان اگاه شود ولی برای همگان این مسله رخ نمی دهد .، اطلاع از امور برخ برای کسی غیر از انبیا و اولیا (ع) میسور نیست . از همین رو در آموزه های عرفانی از برزخی که در روایات آمده به نام قبر یاد شده است. اطلاع از امور آن برای غیر معصومین محال است ؛ آن را برزخ محالی می گویند ،چون خدای ستار العیوب اجازه نمی دهد که از اسرار بندگان او کسی آگاه شود . (1)
  بنا بر این فهمیدن وضعیت اموات در برزخ برای غیر معصوم ممکن نخواهد بود. مگر برخی از عارفان راستین راز نگاه دار
  در باره این که آیا اروح مردگان به دنیا می آیند و از امور زندگان خبر دار می شود یانه ؟ باید گفت به صورتی که در پرسش مطرح شده در این باره چیزی در آموزه های دینی نیامده ولی به طور کلی از روایات استفاده می‌شود که حضور ارواح اموات در دنیا و توجه به وضعیت بستگانشان از یک سو به میزان مقام و منزلت آنان و فراغت از مشکلات خاص آن جهان بستگی دارد. از سویی دیگر به میزان علاقه و رضایت آنان از بازماندگان و میزان توجه بازماندگان به آنان .
  از امام کاظم علیه السلام روایت شده که روح اموات به بازماندگان سر می‌زند. (2)
  در عین حال توجه اموات تا حدی به توجه ما نسبت به آنها هم مرتبط می شود مثلا اگر بازماندگان با عمل صالح خود روح آنان را از خود راضی کنند و بر سر قبور آنان حاضر شده و پس از خواندن سوره هایی مانند حمد و یازده مرتبه قل هو الله احد و هفت مرتبه إنّا أنزلناه و هدیه نمودن ثواب آن به روح رفتگان توجه آنها را به خود جلب نمایند ،بسته به آزادی عملی که برای آنها ممکن است در برزخ وجود داشته باشد ،عکس العملهایی هم ممکن است از جانب آنها مانند خواب مشاهده نمایند .
  در باره این که آیا مرده به خواب زنده می آید یا نه ؟ باید گفته شده: کسی که می خو اهد يكي از نزديكان و والدين خود را ببيند، سوره هاي شمس و ليل و قدر و كافرون و اخلاص و معوذتين (فلق و ناس) را بخواند، سپس صد مرتبه سوره توحيد بخواند، سپس صد مرتبه صلوات بر پيامبر (ص) و آل او بفرستد، آن گاه با وضو و به جانب راست بخوابد، ان شاء الله هر كه را اراده كرده باشد، خواهد ديد و با او تكلّم خواهد كرد.
  نيز آمده است:
  هر کس اين عمل را در هفت شب به جا آورد، بعد از آن كه اين دعا را بخواند: (ان شاء الله کسی را که اراده کرده در خواب خواهد ديد):
  اللّهمّ انت الحيّ الّذي لا يوصف ـ و الايمان يُعرف منه، منك بدت الاشياءُ و إليك تعود، فما اقبل منها كنت ملجاهُ و منجاهُ و ما أدْبر منها لم يكن له ملجأٌ و لا ملجا منك إلاّ اليك فإسئلك بلا اله إلاّ أنت و أسئلك ببسم الله الرّحمن الرّحيم و بحقّ حبيبك محمدٍ(ص) سيّد النّبيين و بحقّ عليٍِّ خير الوصيّين و بحقّ فاطمة سيّدة نساء العالمين و بحقّ الحسن(ع) و الحسين(ع) اللّذين جعلتها سيّدي شباب أهل الجنّة عليهم أجمعين السّلام أنْ تصلّي علي محمّدٍ و آل محمّد(ص) و أن تريني ميّتي (إمامي) في الحال الّتي هو فيها.(3)
  البته علاوه بر آن اعمال، تحقق اين امور بستگى زيادى به:
  1- خصوصيات روحى شخص زنده همچون: طهارت معنوى و صفاى نفس دارد. بدون قابليت‏هاى لازم چه بسا موفقيت حاصل نشود.
  2- متوفی مأذون به ارتباط با عالم دنیا باشد، زیرا برخی افراد به دلیل اعمال شان، سالی فقط یک بار و بعضی چند بار اجازه سر کشی به دنیا را دارند یا روح آنان می توانند با ارواح دیگران ارتباط پیدا کنند. برخی ها هر ماه و یا هر هفته یک بار و شهیدان والا مقام و اولیای الهی هر وقت بخواهند،چنین اجازه را دارند.
  3- ممکن است متوفی مأذون به ارتباط باشد، لیکن نمی خواهد و دوست ندارد که با هر کسی ارتباط داشته باشد. از این رو افراد زنده ممکن است اعمال ذکر شده را انجام دهند، ولی نتیجه نگیرند. در این صورت با تکرار آن اعمال و اصلاح نفس خویش و انجام کارهای خیر به نیابت از متوفی امید آن است که بتواند فرد مورد نظر را در خواب ببیند .


  پی نوشت ها:
  1. قیصری داود-شرح فصوص الحکم ،ص33 ، نشر بیدار قم ، چاپ سنگی ، بی تا .
  2. محمد باقر مجلسی بحار الانوار، نشر دار الاحیا الترا ث العربی، بیروت، 1403 ق، ج 6، ص 257.
  3. شيخ عباس قمي (ره) ـ كليات مفاتيح الجنان، نشر دفتر فرهنگ اسلامی تهران حاشيه، ص 964 ـ 960. 


title: اهداء اعضا پس از مرگ
text:
  اهداء اعضا پس از مرگ



  ●سوال:
  سلام من یه سوال در مورد اهداء اعضاء دارم
  اگر من مردم و اعضای بدنم به چند نفر اهدا شد بعد یکی از اون اشخاص که عضو منو دریافت کرده مرتکب گناه بشه، منافق بشه و هزار تا مورد دیگه، آیا عضو من و من هم در گناهش شریکم؟ 



  ●پاسخ:
  این چنین نیست که اگر عضویی از شما به فرد دیگری اهدا شود و آن فرد کارهای ناشایستی انجام دهد، گناه و عذاب آن متوجه شما باشد.
  آنچه مسلم است این است که ثواب و عقاب تابع عمل اختیاری فرد است و هنگامی که فعل بدی از کسی صادر شده است که شما نقشی در انجام آن فعل نداشته اید، عواقب بد آن فعل به شما بازنمی گردد.

  موفق باشید


title: فشار قبر
text:
  فشار قبر 



  ●سوال:
  سلام

  یه سری روایات هستند که در مورد کاهش و حتی رهایی از فشار قبر هستند...

  به عنوان مثال،چند تا رو مینویسم:

  امام رضا (ع) فرمودند : « کسی که نماز شب بخواند ٬ و در قنوت نماز « وِتْر » هفتاد بار استغفار کند « اُجِیرَ مِنْ عَذابِ الْقَبْرِ » : « از عذاب قبر ٬ پناه داده می شود »


  امام علی (ع) فرمودند : « کسی که هر جمعه ٬ سوره ی نساء را بخواند ٬ از فشار قبر در امان باشد . »

  امام صادق (ع) فرمودند : « کسی که چهار بار ٬حج انجام دهد ٬ هرگز فشار قبر به او نرسد . »


  امام صادق (ع) فرمودند : « سوره ی یاسین ٬ قلب قرآن است ٬ هرکس آن را قبل از غروب بخواند از فشار قبر ٬ ایمن باشد . »


  همچنین کسی که به خواندن سوره ی « زُخْرف » مداومت کند ٬ خداوند او را در قبرش ٬ از فشار قبر و جانوران زمین ٬ ایمن گرداند


  پیامبر (ص) فرمودند : « کسی که هنگام خواب ٬ سوره ی تکاثر را بخواند ٬ از سختی قبر ایمن گردد . »

  مردن بین ظهر پنجشنبه تا ظهر جمعه ٬ موجب رفع فشار قبر می گردد ٬ و طبق بعضی روایات ٬ امام صادق (ع) فرمودند : « کسی که در روز جمعه بمیرد برای او برات آزادی از فشار قبر مقرّر می شود . »

  حالا سوال من اینه که آیا با انجام چیزایی که در این روایات هستند، میشه اطمینان پیدا کرد از رهایی از فشار قبر؟

  مثلا همین روایت آخر، کسی که از ظهر پنجشنبه تا ظهر جمعه فوت کنه، فشار قبر نداره، یعنی هیچ شرط و شروط دیگه ای نیست؟ صرفا اینکه بین ظهر پنجشنبه تا ظهر جمعه فوت کنه، عذاب قبر نداره؟

  یا مثلا روایاتی رو داریم با مضمون شهادت... اگه کسی چنین اتفاقی براش بیفته شهید از دنیا رفته و ... . بدون هیچ شرطی؟


  ممنون میشم اگر راهنماییم کنید






  ●پاسخ:
  با صلوات بر محمد وآل محمد
  وسلام وعرض اد ب خدمت شما
  توجه داشته باشید که این ها عوامل برداشته شدن فشار قبر می باشد وعلت تامه نیست. 



  باید به این نکته اشاره کنم که از مسلمات عالم برزخ فشار قبر است . وحقیقت فشار قبر هم به خوبی برای ما مشخص نیست. دور نمای آن ،عبارت است از :این که وقتی جنازه را در میان قبر می گذارند، او خود را در تنگنای تاریک و وحشت آور قبر می نگرد ودر فشار وزحمت بسیارسختی قرار می گیرد.حال سوال این است که ؛آیا روح شخص در فشار قرار می گیرد؟یا قالب مثالی،یعنی روح وجسم لطیف او؟ویا این که روح با این جسد دنیوی رابطه بر قرار کرده و خود را در فشار می بیند؟ که هر سه احتمال بیان شده است.البته این نکته قابل ذکر است که فشار قبر در مورد افراد از نظر مدت و چگونگی وشدت وضعف تفاوت دارد.
  در این مجال جا دارد کلامی از مولی متقیان علی (ع)را خدمت شما عرض کنم که در خطبه221 می فرمایند: «....فَلَوْ مَثَّلْتَهُمْ بِعَقْلِكَ، أَوْ كُشِفَ عَنْهُمْ مَحْجُوبُ الْغِطَاءِ لَكَ، وَ قَدِ ارْتَسَخَتْ أَسْمَاعُهُمْ بِالْهَوَامِّ فَاسْتَكَّتْ، وَاكْتَحَلَتْ أَبْصَارُهُمْ بِالتُّرَابِ فَخَسَفَتْ، وَ تَقَطَّعَتِ الْأَلْسِنَةُ فِی أَفْوَاهِهِمْ بَعْدَ ذَلَاقَتِهَا، وَ هَمَدَتِ الْقُلُوبُ فِی صُدُورِهِمْ بَعْدَ یَقَظَتِهَا، وَ عَاثَ فِی كُلِّ جَارِحَةٍ مِنْهُمْ جَدِیدُ بِلًى سَمَّجَهَا، وَ سَهَّلَ طُرُقَ الْآفَةِ إِلَیْهَا، مُسْتَسْلِمَاتٍ فَلَا أَیْدٍ تَدْفَعُ وَلَا قُلُوبٌ تَجْزَعُ، لَرَأَیْتَ أَشْجَانَ قُلُوبٍ وَ أَقْذَاءَ عُیُونٍ، لَهُمْ فِی كُلِّ فَظَاعَةٍ صِفَةُ حَالٍ لَا تَنْتَقِلُ، وَ غَمْرَةٌ لَا تَنْجَلِی؛ اگر آن مردگان را با (دیده) عقل و خرد بسنجى، یا پرده (خاكى) كه آنها را از تو پوشانده است كنار رود (آنها را خواهى دید) در حالی كه گوش‌هایشان در اثر رسوخ جانوران خاكى در آنها نابود و کر گشته، و دیدگانشان از سرمه خاك (به مغز) فرو رفته، و زبان‌هایشان پس از تندى و تیزى در دهان‌ها پاره پاره گشته، و دلهاشان پس از بیدارى در سینه‏ ها مرده، و از طپش افتاده، در هر عضوى از ایشان پوسیدگى تازه كه باعث فساد و زشتى است رخداده، و راه نابودى آنها را آسان ساخته است، در حالی كه در برابر هر آسیبى تسلیم‏ اند، نه براى دفاع (از آلام و اسقام) دستى، و نه براى نالیدن (از سختی ها) دل هایى دارند(اگر به دیده عبرت بنگرى) اندوه‌هاى دل ها و خاشاك و خونابه چشم ها را خواهى دید كه براى آن ها در هر یك از این رسوائى و گرفتاری ها حالتى است كه دگرگون نشود، و سختی ای است كه برطرف نگردد. (ترجمه ‏نهج‏ البلاغه انصارى، ص 625)
  از همه دوستان دعوت می کنم کل این خطبه را مطالعه بفرمایند.
  متشکرم والتماس دعا 


title: مطالبی درمورد فشار قبر
text:
  ●انيس ما در قبر چه كسي است؟
  مسلّم است كه انيس هر انساني در قبر اعمال آن انسان مي با شد.در كتاب اربعين قاضي (ره) منقول است كه از شيخ بهايي نقل مي فرمايد: رفيقي در قبرستان اصفهان داشتمكه هميشه بر سر مقبره اي مشغول عبادت بود وشيخ گاهي به ديدنش ميرفته است.روزي از او سؤال مي كنند كه از عجايب قبرستان چه ديده اي؟ فرمود: روز قبل در قبرستان جنازه اي را آوردند و در اين گوشه دفن كردند و رفتند. هنگام غروب بوي گندي بلند شد و مرا ناراحت كرد ناگاه هيكل ترسناكي ديدم كه بوي گند از او بود اين صورت وحشتناك بر سر آن قبر ناپديد شد مقداري گذشت بوي عطري بلند شد كه در عمرم چنين بوي خوشي استشمام نكرده بودم. در اين هنگام صورت زيبايي آمد و بر سر همان قبر نا پديد شد مقداري گذشت ديدم صورتي زيبا از قبر بيرون آمد ولي زخم خورده و خون آلود است گفتم: پروردگارا به من بفهمان اين دو صورت چه بود؟ به من فهماندند كه آن صورت زيبا اعمال نيكش بود و آن هيكل ترسناك كارهاي بدش است و چون اعمال بدش بيشتر از اعمال خوبش بود در قبرمونسش شد تا كه اعمالش پاك گردد تا نوبت صورت زيبا برسد.(منبع: شهيد دستغيب . معاد ص27 )


  ●فشار قبر از مسلّمات است
  علامه مجلسي در حق اليقين فرمود : فشار قبر و ثواب و عقاب آن .في الجمله اجماعي جميع مسلمانان ا ست و از احاديث معتبر مشخص مي شود كه فشار قبر در بدن اصلي است و عام نيست يعني نه اين كه تمام مردم به فشار قبر مبتلا مي شوندبلكه تابع استحقاق و گناهكاري است و همچنين شدت و ضعف آن دارد. از رسول خدا(ص) روايت شده است كه فشار قبر براي مؤمن كفاره اي است براي آنچه از او ضايع شده است از ضايع كردن نعمت 

  الهي.
  كليني به سند معتبر از ابو بصير روايت كرده كه گفت: از امام صادق (ع) پرسيدم كه آيا كسي از فشار قبر نجات مي يابد؟ فرمود پناه مي برم به خداوند زيرا بسيار كم است كه از فشار قبر رهايي يابد. هنگامي كه رقيّه دختر رسول خدا (ص) وفات يافت رسول خدا بر قبر او ايستاد و سر به آسمان بلند كرد اشك از چشمانش مي ريخت و به مردم فرمود: به يادم آمد آنچه بر اين مظلومه واقع شده برايش رقّت كردم و از خداوند رحيم خواستم كه او را به من ببخشد و فشار قبر به او نرسد. پس گفت : خداوندا: رقيه را به من ببخش از فشار قبر پس خداوند آن مظلومه را به آن حضرت بخشيد.

  بلي كم اتّفاق مي افتد كه كسي فشار قبر نداشته با شد چون فشار قبر بر اثرگنا هان است حتي بد خلقي و بد رفتاري با زن و بچّه در منزل موجب فشار قبر مي شود براي اثبات اين مطلب و دانستن اهمّيّت فشار قبر و اين كه كمتر كسي از آن نجات مي يابد حديث مشهور راجع به سعد بن معاذ انصاري را ياد آوري مي كنيم.
  سعد رئيس انصار و فوق العاده نزد رسول خدا(ص) و مسلمين محترم بود. وقتي سواره مي آمد رسول خدا(ص) امر فرمود كه مسلمانان به استقبالش بروند خود پيغمبر هنگام ورودش تمام قامت جلو اش بر مي خواست. حكميت با يهوديان را به او واگذار كرد. هفت هزار فرشته در تشييع جنازه اش حاضر بودند رسول خدا(ص) با پا هاي برهنه گوشه تا بوتش را به دوش گرفت و فرمود: صفوف ملائكه در تشييع جنازه سعد حاضر بودند و دستم در دست جبرئيل بود به هر طرف كه مي رفت من هم مي رفتم مطمئنا چنين شخص محترم نزد پيغمبر با اين تشريفات و بعد هم كه رسول خدا (ص) با دست خود او را در قبر گذاشت. مادر سعد فرزندش را صدا زد كه: خوش به حالت بهشت بر تو اي سعد گوارا باد حضرت رسول(ص) فرمودند: از كجا مي داني كه فرزندت اهل بهشت است؟ اينك سعد در فشار قبر است. اصحاب پرسيدند: يا رسول الله آيا كسي مانند سعد در فشار قبر است؟ حضرت فرمودند: آري

  در روايات ديگر از امام سبب فشار قبر سعد را پرسيدند حضرت فرمود: به خاطر بد خلقي با اهل بيتش بوده يعني در خانه با همسر و فرزندانش بد اخلاقي مي كرده است



  ●عوامل عذاب قبر
  1. در حديثي مي خوانيم كه حتّي بعضي از مردان خدا در برزخ گرفتار مي شوند و همين كه ما موران برزخ بنا دارند تازيانه هايي بزنند او التماس ها مي كنند تا اين كه به يك تازيانه حاضر مي شوند و آنها مي گويند دليل اين تازيانه آن است كه تو يك روز نماز را سبك شمرده و بدون وضو خواندي و همچنين از كنار فرد مستضعفي گذشتي و او را ياري نكردي و بالاخره بعد از ناله ها و استمداد ها يك ضربه به او ميزنند كه قبرش در هاله اي از آتش قرار مي گيرد. (منبع: بحار ج6 ص221 )
  2. در حديثي مي خوانيم كه يك سوّم عذاب قبر به خاطر غيبت است. ( بحار ج6 ص245 )
  3. حضرت علي (ع) مي فرمايد: عذاب قبر به خاطر سخن چيني و اجتناب نكردن از ترشحات بول است. (كساني كه ايستادهبول مي كنند و از قطرات آن دوري نمي نمايند)
  4.مردي كه از همسر خود دوري كرده و به خواسته هاي طبيعي او پا سخ مثبت نمي دهد. (بحار ج6 ص222)



  ●درهاي نجات از عذاب قبر
  هر كس جنازه اي را تشييع كند خداوند ملائكه اي را وكيل او كند تا كنارش با شد با پرچم هايي از زما ني كه مي ميرد تا روز قيامت . هر كس اندوهي را از دل مسلماني بر طرف كند خداوند برطرف كند از او غم هاي آخرت را و از قبر بيرون مي آيد در حالي كه دلش آرام و سرد است . گويند چون مؤمني را از قبرش بيرون آورند بيرون مي آيد با او كسي كه پيش روي مي باشد و در تمام لحظات دلداري مي دهد شخص را. ترس را از او دور مي كند در تمام مدّت . تا روز قيامت و آن گاه به آساني حساب را پس مي دهد و وارد بهشت مي شود پس مؤمن مي پرسد خدا رحمت كند تو را تو چه كسي بودي كه مرا رحمت كردي و شادي و شور به من دادي؟ گويد: من آن شادي وسروري هستم كه داخل كردي به شخص مؤمني در دنيا وغم او را از او دور كردي خداوند مرا فرستاد تا تو را بشارت دهم . هركس در ماه شعبان هزار بار بگويد (هيچ خدايي جز خداوند نيست وما را از روي دين با اخلاصي كه فقط براي اوست بندگي و عبادت كنيم اگر چه مشرك نا خشنود باشند.) خداوند عبادت هزار سال را برايش قرار دهد و هزار سال گناه را از او محو مي كند و روز قيامت با صورتي درخشان از قبرش بيرون مي آيد.




  ●چيزهايي كه باعث فشار قبرند
  1. بد اخلاقي در خانه و جامعه* در حالات سعد بن معاذ آمده كه او با خانواده و اهل بيتش بد اخلاقي و كج اخلاقي مي كرده . داستان فشار قبر سعد بن معاذ با همه اهتمامي كه پيامبر در حق او مبذول داشت و در عين حال دچار فشار قبر شد.
  2.كفر و فسق و ظلم و نفاق .
  3. سخن چيني.
  4.پرهيز نكردن از ترشح ادرار.
  5. غيبت كردن.
  6. مردي زن و بچه اش را رها كند و برود به جايي كه ازاو اطّلاع نداشته با شند يا دسترسي به او دشوار باشد.
  7. از بين بردن نعمت هاي خداوند و عدم استفاده صحيح از آنها كه در روايت فرموده:ضعفطه القبر للمومن كفاره لما كانمنه تضييع النعم.(منبع: بحار ج6 ص221 )
  8. نماز خواندن بدون وضو.
  9. ياري نكردن و كمك ننمودن مظلوم *در ثواب الاعمال مي گويد: يكي از روحانيون بني اسرائيل از دنيا رفت در قبر يك تازيانه به او زدند قبرش پر از آتش شد زيرا او يك بار بدون وضو نماز خوانده بود و ازكنا ر ضعيفي هم عبور كرده و او را كمك ننموده بود .




  ●عوامل تخفيف يا نجات از عذاب قبر و برزخ
  1. تبرك جسد مرده و طواف دادنش به قبور مطهر و ائمه و امام زادگان محترم و خواستن شفا عت از ايشان براي آمرزش گناهان ميّت.
  2. دفن كردن در كنار مراقد مطهّر ايشان مخصوصا كربلاي معلّا و نجف اشرف.
  3. دفن در قبرستان وادي السّلام نجف اشرف.
  4. كفن ميّت متبركه به قبور ائمه و با تربت سيد الشّهدا جوشن كبير و000 روي كفن نوشته باشد.
  5. امضاء از 40 مؤمن در پارچه اي براي بي گناهي ميّت و قرار دادن آن داخل كفن او.
  6. قرار دادن انگشتر عقيق با اسامي 14 معصوم زير زبان مرده.
  7. قرار دادن دو تا چوب تر داخل قبر مرده كه تا دو تا چوب تر هستند مرده عذاب نمي شود.





  ●عوامل مؤثر در نجات از فشار قبر

  چيز هايي كه باعث نجات از فشار قبر مي شود بسيار زياد است و ما در اينجا به ذكر چند عامل اكتفا مي كنيم:

  اوّل :در روايتي آمده است كه هر كس در هر جمعهسوره نساءرا بخواند از عذاب قبر ايمن شود.

  دوّم :روايت شده است كه هر كس به خواندن سوره زُخرُف مداومت كند حق تعالي او را در قبرش از جانوران زمين و ازفشار قبر ايمن مي گرداند .

  سوّم :روايت شده است كه : هر كس سوره قلمرا در نماز هاي واجب يا نافله بخواند خداوند او را ازفشارقبر پناه مي دهد.

  چهارم :از امام صادق (ع) منقول است كه هر كس در ما بين ظهر پنج شنبه و ظهر جمعه بميرد حق تعالي او را از فشار قبر پناه مي دهد .

  پنجم :از حضرت امام رضا (ع) منقول است كه بر شما باد به نماز شب. نيست بنده اي كه در آخر شب بر خيزد و هشت ركعت نماز شب و دو ركعت نماز شفع و يك ركعت نماز وتر بجاي بياورد و در قنوت نماز وتر هفتاد مرتبه استغفاركند مگرآنكه از عذاب قبرو عذاب جهنّم نجات داده شود و عمرش طولاني شده و روزيَش وسيع مي گردد .

  ششم :از رسول اكرم (ص) روايت شده است كه هر كس هنگام خواب سوره تكاثررا بخواند از عذاب قبر در امان نگه داشته مي شود .

  هفتم :انسان در نجف اشرف دفن شود زيرا خواصّ آن تربت شريف آن است كه عذاب قبر و حساب نكير و منكر ازكسي كه در آن سرزمين مدفون مي شود ساقط مي گردد .

  هشتم :از چيز هايي كه براي دفع عذاب مفيد است گذاشتن دو چوب تر با ميّت است و روايت شده است كه ( مادامي كهچوب تر باشد عذاب از ميت برطرف مي شود. ) روايت شده است كه روزي حضرت رسول(ص) از كنار قبري كهصاحب آنرا عذاب مي كردند گذشت پس حضرت جريده (يعني شاخه درختي كه برگش را كنده بودند ) را طلبيد و نصف كرد و نصفي را نزد سر ميّت و نصفي ديگر را در نزد پاهاي آن فرو كرد .

  نهم : انسان از روز اوّل رجب ده ركعت نماز بخواند و در هر ركعت يك مرتبه سوره حمد و سه مرتبه سوره توحيد را بخواند تا از فتنه قبر و عذاب روز قيامت محفوظ بماند و همچنين در شب اوّل بعد از نماز مغرب بيست ركعت نماز به حمد و توحيد خواندن براي رفع عذاب قبر مفيد است .

  دهم : انسان چهار روز از ماه رجب را روزه بگيرد و همچنين است روزه گرفتن دوازده روز ازماه شعبان.

  يازدهم :از چيز هايي كه باعث نجات از عذاب قبر استخواندن سوره تبارك در بالاي قبر ميّت مي باشد* از ابن عباسمنقول است كه مردي خيمه اي رو به روي قبري زد و ندانست كه آنجا قبر است سپس سوره ملكرا خواند ناگهان صداي صيحه زننده اي را شنيد كه گفت: اين سوره نجات دهنده است. سپس اين مطلب را خدمت حضرت رسول(ص) عرض كرد آن حضرت فرمودند : سوره ملك نجات دهنده انسان از عذاب قبر مي باشد. ازحضرت امام محمد باقر (ع) روايت شده است كه سوره ملك مانع از عذاب قبر مي شود .

  دوازدهم : از دعوات راوندي نقل شده است كه حضرت رسول فرمودند: هركس نزد قبر مرده اي هنگاميكه دفن مي شودسه مرتبه بگويد(اللهم اني اسئلك بحق محمد و آل محمد و ان لا تعذب هذا الميّت) يعني خدايا از تو مي خواهم بحق محمد و آل محمد كه اين مرده را عذاب نكني. حق تعالي عذاب را تا روزي كه در صور دميده شود از او بر مي دارد.

  سيزدهم :از حضرت رسول(ص) روايت شده است كه هركس در شب جمعه دو ركعت نماز بخواند بدين ترتيب كهدر هر ركعت سوره حمد را يك مرتبه و سوره زلزال را پانزده مرتبه بخواند حق تعالي او را از عداب قبر وهولهاي روز قيامت ايمن مي گرداند .




  ●عذاب هاي قبر گناهان كبيره و صغيره
  1. عذاب قبر دروغگو در عالم برزخ
  پيامبر اكرم(ص) فرمودند: شخصي نزد من آمد و گفت: برخيز بر خواستم و با او جايي رفتم در آنجا دو نفر يكي ايستاده و ديگري نشسته ديدم آن شخص ايستاده يك انبر آهنين بزرگي درد ست داشت و در دهان شخص نشسته مي گذاشت و دو طرف دهان او را با انبر مي گرفت و مي كشيد به طوري كه به هر طرف مي كشيد شخص نشسته به آن طرف خم مي شد من از آن شخصي كه مرا صدا زد پرسيدم اين صحنه چيست ؟گفت اين شخص نشسته در دنيا دروغگو بود (و بي توبه از دنيا رفت) و دراين عالم (برزخ) تا فرا رسيدن قيامت همواره اين گونه عذاب مي شود . (منبع: المحجه البيضاء ج5 ص241- از كتاب داستان هاي شگفت انگيزي ازعالم برزخ)

  2. عذاب قبر به خاطر آزردن شوهر
  يكي از شاگردان شيخ رجبعلي خياط نقل مي كند: زني بود كه شوهرش سيد و از دوستان جناب شيخ بود. او خيلي شوهرش را اذيّت مي كرد پس از چندي آن زن فوت كرد هنگام دفنش جناب شيخ حضور دا شت بعد فرمودند : روح اين زن جدل مي كند كه خوب . مُردم كه مُردم .چطور شده. وقتي كه خواستند او را دفن كنند اعمالش به شكل يك سگ سياه درنده اي شد. همين كه خانم فهميد اين سگ بايد با او دفن شود متوجه شد چه بلايي در مسير زندگي بر سر خود آورده شروع كرد به التماس ونعره زدن ديدم خيلي ناراحت است لذا از اين سيد خواهش كردم كه حلالش كند او هم بخاطر من حلالش كرد. سگ رفت و او رادفن كردند. (منبع :كيمياي محبت ص141)

  3. عذاب قبر زناكار
  نقل شده است: در زمان امام صادق(ع) زني بود كه زنا مي داد و از راه زنا آبستن مي شد و چون وضع حمل مي كرد از ترس اينكه مبادا خويشان و اقوامش از عمل او اطّلاع پيدا كنند فقط مادرش از عمل او اطّلاع داشت فرزندان خود را در آتش مي سوزاند. وقتي از دنيا رفت او را دفن كردند و قبر او را قبول نكرد و جنازه را بيرون انداخت قبر ديگري كندند و او را داخل آن كردند و سرش را پوشاندند باز قبر شكافته شد و جنازه را بيرون انداخت. خويشان او خدمت امام صادق(ع) آمدند و دا ستان را براي آن بزرگوار نقل كردند. امام فرمودند : مادرش را خبر كنيد بيايد وقتي آمد از او پرسيد: دخترت در دنيا چه اعمال زشتي مرتكب مي شد؟ عرض كرد: دختر من زنا مي داد و بچه هايي كه از زنا به دنيا مي آمدند در آتش مي سوزاند تا كسي از اعمال اوآگاه نشود. حضرت فرمود : زمين اين جنازه را قبول نمي كند چون او خلق خدا را به عذابي كه مخصوص خداوند است عذاب مي كرد پس از آن فرمود: قدري از تربت جدّم سيدالشّهدا امام حسين(ع) را در قبرش بگذاريد تا زمين او را قبول كند. خويشان او قدري تربت را همراه او دفن كردند.ديگر قبر او را بيرون نينداخت.(منبع:خزينه الجواهرص234 ازكتاب عاقبت گنه كاران ص16)

  آثار دنيوي و اخروي زنا
  امام باقر(ع) فرمودند: زنا شش اثر دارد : سه اثر در دنيا و سه اثر در آخرت. آثار دنيوي زنا1.آبرو را مي برد. 2. رزق را 
  كم مي كند. 3.مرگ و نيستي را نزديك مي نمايد. امّا آثاراخروي آن پس1. غضب پروردگار.2. سختي حساب. 3. دخولدر آتش
  وجاودان ماندن آن را ايجاب مي كند. (منبع: گناهان كبيره. شهيد دستغيب ص 203 )

  عذاب برزخي زناكار
  امام محمد باقر (ع) فرمودند: كسي كه با زن مسلماني يا يهودي يا نصراني يا مجوسي آزاد يا كنيز زنا كند پس توبه نكند و با اصرار به اين گناه از دنيا برود خداوند در قبرش سيصد در عذاب را باز مي فرمايد كه ازهر در مارها و عقرب ها و افعيهايي ازآتش بيرون مي آيند پس مي فرمايد تا روز قيامت مي سوزد.(منبع: گناهان كبيره. شهيد دستغيب ص204 )

  4. عذاب قبر سخن چين
  شيخ صدوق در حديث طولاني از حضرت رسول(ص) روايت كرده كه هر كس نمّامي و سخن چيني كند ما بين دو نفر حق تعالي مسلّط كند در قبر بر او آتشي را كه او را تا روز قيامت بسوزاند و چون از قبر بيرونآيد بر او چهار مار سياه بزرگ كه گوشت او را به دندان بكند مسلّط فرمايد تا داخل جهنّم شود. (منبع: ثواب الاعمال شيخ صدوق ص609 )

  5 . عذاب قبر چشم چران
  حضرت رسول اكرم (ص) فرموده است كه هر كس چشم خود را از نگاه به نا محرم پر كند حق تعالي او را در روز قيامت در حالي كه به ميخ هاي آتشين ميخ دوز كرده باشند محشور فرمايد تا زماني كه حق تعالي ما بين مردم حكم فرمايد سپس امر مي كند كه او را به آتش ببرند.

  6.عذاب قبر به خاطر غيبت
  جابر بن عبد الله انصاري مي گويد: همراه پيامبر (ص) عبور مي كرديم تا به كنار دو قبر رسيديم آن حضرت فرمودند: صاحبان اين دو قبر اكنون عذاب مي شوند و عذاب يكي از آنها از اين رو است كه در دنيا غيبت مي كرد و عذاب ديگري از اين رو است كه از پا شيدن قطرات ادرار به بدنش پرهيز نداشت سپس پيامبر چوب تازه اي طلبيد و آن را دو نيم كرد فرمودند: هر كدام را در يكي از آن دو قبر كنيد همين كار را انجام داديم. حضرت فرمودند: تا هنگامي كه دو چوب تازه تر است آنها عذاب نمي شوند.

  7. عذاب قبر به خاطر بي توجهي به روزه قضا
  از حاج ميرزا خليل تهراني نقل شده است كه من در كربلاي معلّا بودم و مادرم تهران بود. شبي در خواب ديدم كه مادرم نزد من آمد و گفت: اي پسرم مردم مرا به سوي تو آوردند و بيني مرا شكستند من ترسان از خواب بيدار شدم از اين خواب چندي گذشت كه از طرف يكي از برادران نامه اي آمد و نوشته بود مادرت وفات كرد و جنازه اش را نزد تو مي فرستيم. وقتي حمل كنندگان جنازه آمدند گفتند: جنازه مادر تو را در كاروان سراي نزديك ذي الكفل گذاشتيم چون گمان مي كرديم شما در نجف با شيد. من صدق خواب خود را فهميدم ولي در معناي كلام آن مرحومه كه گفته بود: بيني ام را شكستند متحيّر ماندم تا اينكه جنا زه اش را آوردند. من كفن را از روي او كنار زدم و ديدم بيني او شكسته است سبب آن را از حاملين پرسيدم گفتند: ما سببش را نمي دانيم جز اينكه در يكي از كاروانسراها تابوت آن مرحومه را روي تابوت هاي ديگر گذاشته بوديم پس از مدتي گوسفند ها لگدكاري كردند و جنازه را بر زمين انداختند شايد در آن وقت اينآسيب به آن رسيده ديگر غيراز اين سببي براي آن نمي دانيم. من جنازه مادرم را به حرم اباالفضل(ع) آوردم و مقابل آن حضرت گذاشتم وعرض كردم: اي اباالفضل(ع)مادرمن نماز و روزه اش را نيكو به جاي نياورده است و اكنون پناهنده تو است پس عذاب و اذيّت را از او برطرف كن و به ضمانت تو بر عهده من است كه پنجاه سال براي او روزه و نماز بدهم سپس او را دفن كردم و در دادن نماز و روزه براي او كوتاهي كردم . مدّتي گذشت شبي در خواب ديدم كه شور و غوغايي بر در خانه من است از خانه بيرون آمدم كه ببينم چه خبر است ديدم مادرم را بر درختي بسته اند و بر او تازيانه مي زنند گفتم: براي چه او را مي زنيد؟ مگر او چه گناهي كرده است ؟ گفتند : ما از طرف حضرت اباالفضل(ع) مامور هستيم كه او را بزنيم تا فلان مبلغ را بپردازد من داخل خانه شدم و آن پولي كه طلب مي كردند آوردم و به ايشان دادم و مادرم را از درخت باز كرده و به منزل بردم و مشغول خدمت كردن او شدم. وقتي بيدار شدم حساب كردم و ديدم پولي كه آنها در خواب از من گرفتند مساوي با پنجاه سال عبادت است. پس از آن مبلغ را براي پنجاه سال نماز و روزه پرداختم.(منبع: داستان هايي از قبر و برزخ ص35 )

  8 . عذاب قبر به علت بداخلاقي
  شهيد مطهّري مي گويد: من از آقاي حاج ميرزا علي شيرازي اين مرد بزرگ داستانها دارم از جمله رويايي است كه نقل مي كنم : ايشان يك روزضمن درس در حالي كه دانه هاي اشكشان بر محاسن سفيدشان مي چكيد اين خواب را نقل كرده و فرمودند: در خواب ديدم مرگم فرا رسيده است مردن را همان طوري كه براي ما توصيف شده است در خواب يافتم خويشتن را جدا از بدنم مي ديدم و ملاحظه مي كردم كه بدن مرا به قبرستان براي دفن حمل مي كنند. مرا به گورستان بردند و دفن كردند و رفتند من تنها ماندم و نگران كه چه بر سر من خواهد آمد؟ ناگهان سگي سفيد وارد قبر من شد در همان حال احساس كردم كه اين سگ تند خويي من است كه تجسّم يافته و به سراغ من آمده است مضطرب بودم كه حضرت سيدالشهداء (ع) تشريف آوردند و بهمن فرمودند: غصه نخور من آن را از تو دور مي كنم. (منبع: عدل الهي ص250- كتاب داستان هاي شگفت انگيزيازعالم برزخ ص63 )

  9. عذاب قبر به خاطر نفرين مادر
  روزي اصحاب كساء(يعنيپيغمبر اكرم(ص) و حضرت علي (ع) و حضرت زهرا(س) و امام حسن(ع) و امامحسين(ع) ) به قبرستان بقيع آمدند و مشاهده كردند كه ميّتي به عذاب شديدي مبتلا گشته است پيغمبر اكرم(ص) آن مرده را صدا زدند و فرمودند: اي بنده خدا به اذن خدا سر از قبر بيرون بياور به بركت معجزه پيامبر اكرم(ص) قبر شكافته شد و جواني از داخل قبر بيرون آمد كه روي او سياه بود و غل و زنجير بدن او را مي فشرد. پيامبر اكرم(ص) فرمود : واي بر تو مگر در دنيا چه كردي؟ آن جوان عرض كرد: يا رسول الله مادرم از دست من ناراحت است و به همين خاطر مرا اذيّت مي كنند. پيامبر اكرم(ص) فرمودند: مگر تو با مادرت چه كردي؟ عرض كرد : روزي داخل خانه شدم زن من از دست مادرم شكايت كرد و من غضبناك شدم. در اين هنگام مادرم در سر تنور نشسته بود و نان مي پخت لذا جلو رفتم و مادرم را گرفته و به آتش انداختم. همسايه ها متوجه اين قضيه شدند به نزد ما آمدند و مادرم پستان سوخته اش را به دست گرفته و سر به آسمان بلند كرد و گفت: الهي تو انتقام مرا از اين پسر بگير. اي رسول خدا بعد از اين نفرين مادرم عمرم كوتاه شد به حدّي كه سه روز بعد از نفرين من از دنيا رفتم و در خانه قبر اين طور مرا عذاب مي كنند الاناز شما توقّع دارم در حق من دعا كنيد. پيامبر اكرم(ص) فرمودند: مادر اين جوان را حاضر كنيد چون بدون رضايت مادرش دعا مستجاب نمي شود. اصحاب آن پيامبر مادر آن جوانرا در قبرستان و در كنار قبر پسرشحاضركردند پيامبر اكرم فرمود: از تقصير و كوتاهي هاي پسرت درگذر چون او در عذاب به سر مي برد. آن زن عرض كرد من او را نمي بخشم و از او در نمي گذرم. پس هر چه رسول خدا(ص) و اميرالمؤمنين(ع) و فاطمه زهرا(س) و امام حسن(ع) شفاعت كردند او قبول نكرد تا اين كه نوبت به امام حسين(ع) رسيد. امام حسين(ع) فرمودند: اي زن شفاعت جَدّ و پدرو مادر و برادر مرا در حق پسرت قبول نكردي شفاعت مرا قبول كن. آن زن نگاهي به آسمان كرد و سپس برگشت و با هر دو دست خود عباي امام حسين(ع) را گرفت و عرض كرد: از پسر خود گذشتم و او را بخشيدم. پيامبر اكرم(ص) فرمودند: اي زن عجيب است كه شفاعت من و دخترم و شوهرش و فرزندش را قبوب نكردي امّا شفاعت حسين(ع) را پذيرفتي؟ زن عرض كرد: يا رسول الله خواستم شفاعت حسين را هم نپذيرم ولي ديدم در هاي آسمان باز شده است و ملائكه آسمان در دست خودشان حربه هاي آتشين گرفته و مي گويند شفاعت حسين(ع) را بپذير وگرنه با اينحربه هاي آتشين تو را مي زنيم لذا من شفاعت آنحضرت را قبول كردم. (منبع: تحفه الواعظين ج1 ص131- به نقل از منهج الصادقين از كتاب عاقبت گنهكاران ص140 )

  10. عذاب قبر به خاطر خيانت به خلق الله
  بيهقي از عبد الحميد بن محمود نقل مي كند: كه نزد ابن عباس بوديم كه مردي آمد و گفت: به حج مي آمديم كه در محلّي به نام صفاح يكي از همراهان ما از دنيا رفت برايش قبري كنديم كه دفنش كنيم ديديم مار سياهي لحد را پر كرد قبر ديگري كنديم باز ديديم مار آن قبر را پر كرده قبر سوّم را كنديم باز هم مار در آن نمايان شد جنازه را بي دفن گذاشته پيش تو براي چاره جويي آمديم. ابن عباس گفت: آن مار عمل اوست او را در يك طرف قبر بگذاريد اگر تمام زمين را بكنيد مار در آن خواهد بود. برگشته و او را در يكي از قبر ها انداختيم چون از سفر برگشتيم پيش همسرش رفته و خبر مرگ او را داده و از كار هاي شخص مرده سؤال كرديم زن مي گفت: او آرد مي فروخت غذاي خانواده خود را از خالص آن بر مي داشت سپس به مقداري كه بر مي داشت كاه و ني خرد كرده قاطي نموده مي فروخت.(منبع: قصّه هاي اسلامي و تكه هاي تاريخي ص47 – از كتاب داستان هاي شگفت انگيزي از عالم برزخ ص68 )

  11. عذاب به علّت پول پرستي
  سال هاي قبل يك نفر از بزرگان و خوانين شيراز را ديدم كه پيوسته انگشت خود را در دهان مي گذا شت مانندكسي كه آتش انگشت او را سوزانيده باشد و بخواهد سوزش انگشت را با آب دهان تسكين بدهد. از او پرسيدم سبب اين كار چيست؟ چون خلوت گشت گفت: مرا قضيه اي است عجيب زيرا من برادري داشتم بسيار ثروتمند و پول پرست و براي او وارثي غير از من نبود و در بقيع به من وصيّت نمود كه كيسه اي پول و طلا دارم و چون تو همه ثروت مرا مي گيري اين كيسه را با من دفن كن برادرم كه مُرد من با خود گفتم: من به وصيّت برادرم رفتار مي نمايم و پس از دفن برادرم خود را به قبر رسانده و كيسه ليره را در گوشه قبر پنهان كردم و از قبر بيرون آمدم. از اين قضيه مدّتي گذشت به علماي محترم قضيه را گفتم آنها گفتند : خلاف شرع عمل كردي و آن پول را مي بايست به فقرا و مساكين مي دادي و خيرات و مبرات براي برادرت مي نمودي. بنابر اين به سراغ قبركن رفتم و به او گفتم: زمان دفن برادرم كيف اسناد از بغلم رها شده و مي خواهم قبر را بشكافي و من پايين بروم و كيفم را بر دارم. قبر كن خاك ها را كنار ريخته و سنگقبر و لحد را برداشته ديدم كه كيسه پول خالي و چيزي در آن نيست و در كنار قبرافتاده با خود گفتم: اي واي موش ها پول ها را بر داشته اند ليكن با خود انديشيدم مگر موش ها عقل دارند سر كيسه را با ز نمايند و پول ها را بردارند در صورتي كه هيچ جاي كيسه پاره نبود پس كفن را از روي برادرم كنار نمودم ناگهان ديدم كه تمام ليره ها روي صورت او چيده شده چون خوب نگاه كردم ليره ها را از روي پيشاني او بردارم چنان داغ بود كه گويا انگشتاتم را عقرب نيش زده خوب نگاه كردم ديدم ليره ها داخل گوشت فرو رفته و متّصل به استخوان رسيده است. اي واي از حرام خواري و پول حرامي كه در اثر كم كاري و حقّه با زي و سرقت و احتكار و گران فروشي و تقلّب و كلاه برداري حاصل و عايد بشر مي گردد و چه عذابش دردناك خواهد بود مگر اينكه تا فرصتي باقي است توبه نماييم و به صراط مستقيم برگرديم . بله به هر حال از قبر بيرون آمده و قريب به بيست سال است كه گويا انگشتانم با آهن تافته و سرخ شده برخورد داشته و آنچه هم اطبّا ء معالجه نمودند فايده نبخشيد و شب و روز خواب و قراري ندارم و از شدت سوزش انگشتانم را متّصل در دهانم مي گذارم تا بلكه بتوانم از درد سوزش آن قدري در آرامش با شم. ( منبع: پند هاي داستاني ص197 ازكتاب عاقبت گنه كاران)

  12. عذاب قبر به خاطر عاق والدين
  در روايت آمده:روزي حضرت رسول (ص) در مسجد نشسته بودند. ناگهان جبرئيل(ع) نازل شد و گفت: (السلام عليك يا رسول الله) به بقيع قدم نِهتا قدمت به آن غريبان و محبوسان زندان تنگ و تاريك رسد و نسيم رحمت تو بر ايشان بوزد. حضرت برخواسته با ياراني چند رو به گورستان نهاده مي رفتند كه اميرالمؤمنين(ع) به ايشان رسيده و عرض كردند: كجا تشريف مي بريد؟ حضرت فرمودند: به بقيع. چون به ميان قبرستان رسيدند آواز شخصي به گوش آن حضرت رسيد كه مي گفت: الامان يت رسول الله. حضرت گوش به قبر نهاده فرمودند:مرا از كيفر خود خبر دهو علّت آن را بگو؟ صدا آمد اي شفيع عاصيان و اي پيشواي اهل ايمان نفرين مادر مرا به اين كيفر مبتلا كرده كه او را آزرده ام الامان يا رسول الله. آن حضرت فرمودند: بلال در مدينه ندا كند. بلال به صداي بلند ندا كرد: اي مردم به امر رسول خدا (ص) بر سر قبر هاي پدران و مادران و نزديكان خود بياييد.

  صداي بلند بلال به گوش اهل مدينه رسيد شهر به جوش و خروش آمد و مردم در قبرستان بقيع حاضر شدندو پير زني پشت خميده كه به عصا تكيه نموده آمده در برابر آن قبر ايستاد و بر آن حضرت سلام نمود و خاك پاي آن حضرت را بوسيد و عرض كرد: يا رسول الله فرمان چيست؟ حضرت فرمودند: اي پير زن اين فرزند تو است؟ پير زن گفت: بلي يا رسول الله. حضرت فرمودند: فرزند تو در ميان بلا و گرفتاري است او را حلال كن. پير زن گفت: يا رسول الله حلال نمي كنم. حضرت فرمودند: چرا؟ پير زن عرض كرد: او را با شيره جان پروردم و خون جگر خوردم تا روزي پشت و پناه من باشد و بر من احسان كند. ولي چون بزرگ شد به آزارم پرداخت. حضرت دست به دعا برداشته گفت: الهي به حرمت پنج تن آل عبا صداي اين فرزند را به گوش مادرش برسان تا شايد دلش بسوزد و بر فرزندش رحم كند. سپس به پير زن فرمود: گوش بر قبر بگذار تا ناله فرزندت را بشنوي. پير زن چون گوش بر قبر نهاد ناله جان سوزي شنيد بي اختيار گريست و شنيدكه مي گويد: بالاي سرم آتش است پايين پايم آتش است از طرف راستم آتش است از طرف چپم آتش است از پشت سرم آتش است امان بده امان بده. اي مادر از من در گذر وگرنه تا قيامت اين چنين در بلا خواهم ماند و بي شك در دوزخ مخلد خواهم بود. پير زن به حال پسرش رقت كرد و
  گفت: خداوندا از تقصير فرزندم گذشتم. در همان حال خداوند لباس رحمت بر وي پوشانيد و او را بخشيد و فرزند ندا داد مادر اي مادر خداي تعالي از تو راضي باشد كه از من راضي شدي وبخشيدي.(منبع: حقوق الوالدين ص315- از كتاب داستان هاي شگفت انگيزص197 )

  13.عذاب قبر تجاوزكننده به ناموس مردم
  حضرت عيسي (ع) از گورستاني گذر مي كردند گوري را ديدند كه آتش از آن شعله ور مي شود. حضرت دو ركعت نماز به جاي آوردندو عصا بر گور زدند گور شكافته شد شخصي را در ميان آتش ديدند. حضرت گفتند: اي مرد چه كرده اي كه به اين عذاب سخت گرفتار شدي؟ آن مرد گفت يا روح الله من مردي بودم كه به ناموس مردم تجاوز مي كردم چون وفات كردم و مرا دفن كردند از حضرت حق خطاب رسيد كه وي را بسوزانيد. از آن روز تا كنون مرا مي سوزانند. حضرت نگاهي كردند مار سياه و عظيم الجثّه در گور وي ديدند. پرسيدند: كه با اين مسكين چه مي كني؟ آن مار گفت: تا وي را دفن كردند از وي غايب نبودم همراه با زهري كه اگر قطره اي از آن به رود نيل و فرات بريزد جمله آب قاتل شود. شخص معذب گفت: يا روح اللهاز حق تعالي در خواست كن تا بر من رحم نمايد. حضرت نيز از خداوند طلب رحمت نمودند. خطاب رسيد كه هر كس از پس زنان مردم رود ما او را عذابي كنيم كه كس ديگر را چنين عذابي نكرده باشيم. امّا چون تو از ما در خواست رحمت كردي ما او را به تو بخشيديم. حضرت عيسي(ع) به آن مرد گفتند: مي خواهي كه با من باشي؟ مرد گفت: يا روح الله عاقبت چه چيز است؟ حضرت فرمودند: عاقبت مرگ است. مرد گفت: نمي خواهم زيرا صد سال است كه مرده ام امّا هنوز تلخي جان كندن در كام من است. (منبع: داستان عارفان ص214)

  14. عذاب كسي كه به نماز بي اعتنايي كند
  پيامبر اسلام(ص) مي فرمايند: اي فاطمه(س) هركسي از مردان يا زنان به نماز بي اعتنايي كند خداوند او را به پانزده عقوبت مبتلا گرداند كه 6 تا در دنيا و 3 تا هنگام مرگ و 3 تا در قبر و 3 تا در قيامت دامن گير انسان مي شود. الف) در دنيا: 1- برداشتن بركت از عمر. 2- برداشتن بركت از روزي. 3- محو سيماي صالحين از چهره و رخسار. 4- بي اجر ماندن اعمال. 5- عدم قبول دعا. 6- عدم مشموليت دعاي نيكان. ب) به هنگام مرگ: 1- ذليل. 2- تشنه. 3- گرسنه خواهد مُرد. ج) در قبر: 1- مَلَكي او را شكنجه مي نمايد. 2- قبر او تنگ مي شود. 3- قبر او تاريك مي شود. د) در قيامت: 1- وارونه بر زمين كشيده خواهد شد. 2- محاسبه او سخت خواهد بود. 3- خداوند به او نظر رحمت نخواهد داشت و به عذابي درد ناك گرفتار مي گردد.( منبع: بحار الانوار ج83 ص23 .(نماز و قيامت بهجت عارفين)

  15. عذاب قبر به خاطر يك نماز بي وضو
  شيخ صدوق از حضرت امام صادق(ع) روايت كرده كه مردي از احبار(عالمان يهود) را در قبرش نشاندند و گفتند: ما صد تازيانه از عذاب خدا به تو مي زنيم. گفت: من طاقت ندارم پس به او تخفيف دادند و كم كردند تا رساندند به يك تازيانه و گفتند چاره اي از اين يك تازيانه نيست. گفت: چرا مرا مي زنيد؟ گفتند به خاطر آنكه روزي بدون وضو نماز خواندي و بر ضعيفي عبور كردي و او را ياري نكردي. پس چون او را يك تازيانه از عذاب الهي زدند قبرش مملو از آتش شد.(منبع: علل الشرايع ج1ص359 )





  ●بعضي از عواملي كه مانع وحشت قبر مي شود
  1- ركوع كامل
  از جمله چيز هايي كه براي رفع وحشت قبر مفيد و سودمند است آن است كه ركوع نماز را كامل و تمام به جاي آورد چنان كه از حضرت امام محمّد باقر(ع) روايت است كه كسي كه تمام كند ركوع خود را وحشتي به قبرش وارد نشود.(منبع: بحار الانوار ج6 ص244 به نقل از منازل الاخره)

  2- اين ذكر شريف
  و نيز در هر روزي صد مرتبه بگوييد:(لا اِلهَ الّا اللهُ المَلِكُ الحَقُّ المُبين) تا براي او امان از فقر و از وحشت قبر باشد و توانگري را به سوي خود جلب نمايد و در هاي بهشت به رويش گشوده شود.(منبع: ثواب الاعمال ص19 )

  3- سوره مباركه ياسين
  طبق روايات خواندن سوره يس قبل از خواب موجب برطرف شدن وحشت قبر و امان از آن مي باشد.(منبع: منازل الاخره شيخ عبّاس قمي)

  4- نماز ليله الرغائب
  از جمله اموري كه باعث برطرف شدن از وحشت قبر مي باشد نماز شب ليله الرغائب مي باشد. شب ليله الرغائب اوّلين شب جمعه ماه رجب است كه در روايت آمده ملائكه در اطراف خانه كعبه گرد مي آيند و براي روزه داران اين ماه دعا مي كنند و آمرزش مي خواهند و شب بيذاري در آن ثواب بسيار دارد. و آن نماز با بعضي از فضايل آن در كتاب مفاتيح الجنان در اعمال ماه رجب ذكر شده است


  5- عيادت بيمار
  و هركس بيماري را عيادت كند حضرت حق ملكي را بر او موكّل فرمايد كه او را در قبرش عيادت كند تا وقتي كه وارد محشر شود.(منبع: ثواب الاعمال ص419)

  6- شيعه اميرالمؤمنين(ع)
  از ابو سعيد خدري نقل شده است كه گفت: شنيدم كه حضرت رسول(ص) به حضرت علي(ع) فرمودند: اي علي: شاد باش و مژده بده كه براي شيعه تو وقت مردن حسرتي نيست و نه وحشتي در قبر و نه اندوهي در روز نشور.(منبع: تفسير فرات كوفي ص348 به نقل از منازل الاخره)

  7- آموزنده و يادگيرنده نيكي
  پيغمبر اكرم(ص) فرمودند: بهترين ارمغاني كه مسلمان به برادر مسلمانش مي دهد پند و اندرزي است كه هدايت او را زياد و از هلاكت او را نگه دارد. و نيز فرمودند: بهترين بخشش و ارمغان پند و اندرز است خداي تعالي به حضرت موسي(ع) وحي فرستاد كه نيكي را بياموز و به ديگران هم تعليم ده كه من قبر آموزنده و ياد گيرنده را روشن و نوراني كنم به طوري كه از تاريكي قبر نهراسند.(منبع: ارشاد القلوب ترجمه رضايي ج1ص32 ) 


title: چندروایت ونکته راجب فشار قبر
text:
  چندروایت ونکته راجب فشار قبر


  مطالب شما عزیزان را مطالعه کردم ذیلاً به چند روایت ویکی دو نکته اشاره می کنم.
  عن النّبىّ صلّى اللَّه عليه و آله قال: ضغطة القبر للمؤمن كفّارة لما كان منه من تضييع النّعم؛ (امالى صدوق، صفحه 32) ؛رسول اكرم (ص) فرمود: فشار قبر براى مؤمن كفاره ضايع نمودن آن نعمتهائى است كه در دنيا بدست او تباه شده است.( شايد مراد از« ضایع نمودن نعمتها» زياده روى در استفاده از نعمتهاى الهى، و يا صرف نعمتهاى خداوندى در راههاى غير مشروع باشد كه بزرگترين ناسپاسي هاست) ( پاداش نيكى‏ها و كيفر گناهان، ص: 496)
  در این زمینه به این داستان تاریخی توجه فرمایید: پس از آن كه كار دفن سعد بن معاذ بپايان رسيد، مادر سعد، فرزند متوفاى خود را مخاطب ساخت و گفت اى سعد، گوارا باد بر تو بهشت.
  فقال رسول اللَّه: يا امّ سعد مه لا تجزمى على ربّك فانّ سعدا قد اصابته ضمّة. رسول اكرم به مادر سعد فرمود: در كارى كه مربوط به خداوند است با قاطعيت سخن مگوى، هم اكنون سعد، دچار فشار قبر گرديد.
  پيامبر و مردم از قبرستان برگشتند. كسانى به حضرت عرض كردند يا رسول اللَّه شما نسبت به جنازه سعد احترام بسيار كرديد و در باره او عملى نموديد كه در باره هيچ كس چنين عملى انجام نداديد بعد فرموديد: سعد دچار فشار قبر شد. فقال نعم انّه كان في خلقه مع اهله سوء. فرمود آرى. سعد دچار فشار قبر گرديد. زيرا پاره‏اى از خلقيات و رفتارى كه با خانواده خود داشت بد و ناپسند بود.
  عن علىّ بن الحسين عليهما السّلام قال: انّ القبر روضة من رياض الجنّة او حفرة من حفر النّيران. حضرت سجاد زين العابدين عليه السّلام فرموده: قبر، يا باغى است از باغات بهشت، يا گودالى است از گودالهاى دوزخ.
  واین بستگی به اعمال فرد در این دنیا دارد،که قبر را برای خود به روضه ای از روضه های بهشت تبدیل کند یا حفره ای از حفر جهنم .
  در مورد فشار قبرهم باید متذکر شد که يكى از مطالبى است كه در روايات آمده و به جهان غيب و عوالم بعد از مرگ ارتباط دارد، اين فشار بدان معنى نيست كه مشاهده كنيم ديوارهاى قبر از دو طرف بهم نزديك مى ‏شوند و جسد ميّت در مضيقه و تنگنا قرار مى‏ گيرد. بلكه اين فشار، عذابى است كه در ما وراء اين عالم دامنگير متوفى مى‏ شود و با چشم مادى و ظاهربين دنيوى قابل درك نيست.

  ودر این باره وارد شده که: عن الصّادق عليه السّلام قال: البرزخ القبر و هو الثّواب و العقاب بين الدّنيا و الآخرة؛ امام صادق عليه السّلام فرموده: برزخ، قبر است و آن ثواب و عقاب بين دنيا و آخرت است. ( الحديت- روايات تربيتى، ج‏3، ص: 125)
  بنابر این دوستان عزیز؛ ما در بر خورد با روایات باید توجه داشته باشیم که با دیدن یک روایت فورا قضاوت نکنیم بلکه ما باید مجموع مطالب دین را در کنار هم قرار دهیم تا نتیجه حاصل گردد. 


title: جزئيات مراحل مرگ
text:
  جزئيات مراحل مرگ



  ●سوال:
  مي خواستم بدانم بعد از مرگ دقيقا چه اتفاقاتي براي فرد رخ مي دهد.
  اصلا خود مرگ چيست و چطور فرد مي فهمد كه مرده؟ و بعد چه اتفاقاتي رخ مي دهد .... نهايتا تا قيامت.




  ●پاسخ:

  "الله یتوفى الانفس حین موتها و التى لم تمت فى منامها..."[1]
  "خداست که به هنگام مرگ ارواح را مى‏ گیرد و ارواحى را که نمرده‏ اند نیز به هنگام خواب قبض مى‏ کند، سپس ارواح کسانى که فرمان مرگشان را صادر کرده نگه مى‏ دارد و ارواح دیگرى را (که باید زنده بمانند) باز مى‏ گرداند" ضمیر در "موتها" و "منامها" گرچه ظاهراً به انفس برمى‏ گردد، ولى در واقع اشاره به ابدان و اجساد انسان هاست؛ زیرا بدن مى‏ میرد نه روح، پس مرگ یک خواب طولانى است و خواب یک مرگ موقت. به عبارت دیگر، مرگ چندان فرقى با خواب ندارد مگر این که خواب توفاى ناقص است؛ یعنى به روح دوباره اذن داده مى‏ شود که به بدن برگردد.[2]

  پیامبر عظیم الشان اسلام (ص) در این باره مى‏ فرماید: شما براى فنا آفریده نشده ‏اید، بلکه براى بقا آفریده شده‏ اید و تنها از خانه ‏اى به خانه دیگر مى‏ روید.[3]

  حضرت على (ع) هم مرگ را این گونه توصیف مى‏ کنند: مرگ جدا شدن از خانه فناست و رحلت کردن بسوى خانه بقا که دائم و سرمد باشد، پس عاقل تهیّه آن را به طور شایسته باید بگیرد. [4]



  ●مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد، هم چنان كه از آيه" كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ" [5]نيز اين معنا استفاده مى‏ شود، چون مى‏ فهماند منظور از ميراندن همگى شما آزمايش شما است. و مردن عبارت است از انتقال از يك خانه به خانه‏ اى كه بعد از آن و ديوار به ديوار آن قرار دارد، و اين مرگ و انتقال حق است، همانطور كه بعث و جنت و نار حق است.و از لحظات اولیه مرگ به «سكرات موت» تعبير مي كنند : جائَت سَكرَة الموت[6] و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى‏ فهمد چه مى‏ گويد و نه مى‏ فهمد اطرافيانش در باره ‏اش چه مى‏ گويند.[7]





  ●به طور کلی در منابع دینی بعد از مرگ انسان وارد عالم برزخ می شود و تا قیامت در آنجا می ماند.حيات برزخي حقيقت و باطن همين عالم دنياست. دنيا ظاهري دارد و باطني، ظاهر دنيا كه بدان عالم مُلك گفته مي شود همين دنياي مادي است كه ما در آن زندگي مي كنيم كه خصوصيات خاص خودش را دارد(مكان، زمان، مادي بودن...) همين دنيا باطني دارد كه بعضي خصوصيات عالم دنيا را داراست. مثلاً شكل و اندازه و رنگ و بو در آن عالم هم وجود دارد و لكن ماده در آنجا نيست. صورت مردمان برزخي رنگ و اندازه مشخصي دارد و در آنجا خوشحالي و مسرّت و غضب و نگراني هست در آ‌نجا نور هست و لكن آنجا ماده نيست.[8] در بعضي از روايات از همين حيات برزخي به«عالم قبر» تعبير شده است.در روايتي است كه از امام صادق ـ عليه السّلام ـ پرسيدند: برزخ چيست آن حضرت فرمود: قبر از هنگام مرگ آدمي است تا روزي كه قيامت مي شود[9].

  همچنین می توانید دراین مورد به کتب زیر مراجعه فرمایید:

  1- انسان از آغاز تا انجام نوشته استاد علامه طباطبائی
  2- معاد یا بازگشت به سوی خدا نوشته استاد شجاعی در 2 جلد
  3- معاد شناسی نوشته علامه محمد حسین حسینی طهرانی در 10 جلد
  4- سیاحت غرب نوشته مرحوم آقا نجفی قوچانی
  5- معاد نوشته استاده شهید دستغیب

  [1] سوره زمر آیه 42
  [2] ر.ک، پیام قرآن،آیت الله مکارم شیرازی ج 5، ص 433
  [3] بحارالانوار ج 6، ص 249
  [4] الموت مفارقة دار الفناء و ارتحال الى دار البقاء" در بیانى دیگر مى‏ فرمایند: خذوا من ممرکم لمقرکم (نهج البلاغه صبحى صالح ص 493) دنیا جاى عبور و آخرت دار قرار است و در حال احتضار شما به آن جا سوق داده مى‏ شوید: "الى ربک یومئذ المساق" (قیامت،30 - 26).
  [5] سوره آل عمران آیه 185
  [6] سوره ق آیه19
  [7] ر.ک:المیزان ،ذیل آیه 19 سوره مبارکه ق
  [8] ر.ك: تهراني، سيد محمد حسين، معاد شناسي، ج 2، ص 185، جوادي آملي، عبدالله، معاد و قرآن، ج 4، ص 218
  [9] نورالثقلين، ج 3، ص 554 


title: مي خواستم بدانم بعد از مرگ دقيقا چه اتفاقاتي براي فرد رخ مي دهد
text:
  مي خواستم بدانم بعد از مرگ دقيقا چه اتفاقاتي براي فرد رخ مي دهد


  ●سوال:
  مي خواستم بدانم بعد از مرگ دقيقا چه اتفاقاتي براي فرد رخ مي دهد.
  اصلا خود مرگ چيست و چطور فرد مي فهمد كه مرده؟ و بعد چه اتفاقاتي رخ مي دهد .... نهايتا تا قيامت.




  ●پاسخ:
  در ابتدا درباره چیستی مرگ باید اشاره شود : بر اساس آن چه از مجموع آموزه های دینی وفلسفی وعرفانی بدست می آید مرگ یک انهدام وفنا ونابودی نیست بلکه انتقال از یک نشئه به نشئه دیگر وتبدیل آفرینش انسان است به همین جهت زندگی انسان با مرگ پایان نمی یابد بلکه تنها نشئه او تغییر می کند.(1) حال در باره فرایند سیر انسان بعد از مرگ باید گفت :
  از وقتی که انسان از دنیا می رود تا هنگام برپا شدن قیامت، روح او در عالمی به سر می برد که به آن، عالم برزخ گفته می شود. از امام صادق(علیه السلام) پرسیدند: برزخ چیست؟ فرمود: قبر است از زمان مردن تا قیامت.
  در عالم برزخ، حوادث زیادی اتفاق می افتد که در برخی از آیات قرآن از جمله آیات 99 و 100 سوره مؤمنون و در روایات فراوانی، بدان حوادث اشاره شده است; به عنوان نمونه به برخی از حوادثی که شب اوّل قبر اتفاق می افتد، اشاره می شود:
  1. پرسش در قبر
  از مضمون روایت امام سجاد(علیه السلام) استفاده می شود : وقتی انسان را در قبر می گذارند، دو فرشته از فرشته های الهی به سراغ او می آیند . از اصول عقاید، یعنی توحید، نبوت و امامت و اینکه از چه پیشوایانی پیروی می کرده و از چگونگی مصرف کردن عمر در راه های مختلف و طریق کسب اموال و مصرف آن ها می پرسند. چنانچه از مؤمنان راستین باشد، به خوبی از عهده جواب بر می آید و مشمول رحمت و عنایات حق می شود .اگر از مؤمنان نباشد، در پاسخ سؤالات، عاجز می ماند و مشمول عذاب دردناک برزخی می شود.(2)
  2. حضور ائمه(علیهم السلام)
  وقتی مؤمن بمیرد، پیامبر(صلی الله علیه و آله) و حضرت علی و حضرت فاطمه و امام حسن و امام حسین(علیهم السلام) همراه با ملائکه مقرب می آیند. اگر مؤمن توانست جواب نکیر و منکر را بدهد، آن ها به نفع او شهادت می دهند. اگر نتوانست جواب بدهد (زبانش بند آمد) پیامبر به امر خدا شهادت می دهد که این مؤمن، زبانش از ترس بند آمده ; وگرنه به آنچه شما می پرسید، معتقد است.حضرت علی و حضرت فاطمه و امام حسن و امام حسین(علیهم السلام) نیز فرمایش حضرت رسول را تأیید می کنند.(3)
  3. تجسم اعمال
  امام صادق(علیه السلام) فرمود: «وقتی مؤمن داخل قبر شود، (با توجه به تجسم اعمال) نماز در سمت راست و زکات در سمت چپ او قرار می گیرد . نیکوکاری هایش بالای سر او سایه می افکنند . «صبر» در قسمتی دیگر قرار می گیرد. وقتی دو فرشته برای پرسش می آیند، «صبر» به نماز و روزه می گوید: از صاحبتان دفاع کنید وگرنه من آماده دفاع هستم».(4)
  4. فشار قبر
  آن گونه که از برخی احادیث استفاده می شود، فشار قبر برای همه هست; البته در برخی، کیفر اعمال محسوب می شود و برای بعضی، ملایم تر و به منزله کفاره گناهان و جبران کوتاهی هاست.
  امام صادق(علیه السلام) از رسول اکرم نقل فرمود: «ضَغطَةُ القَبْرِ لِلْمُؤْمِنِ کَفّارَةٌ لِما کان مِنْهُ من تَضْییع النِّعَم; فشار قبر برای مؤمن، کفاره نعمت هایی است که ضایع کرده است».(5)
  5. وحشت شب اوّل قبر
  در مورد هول و هراس قبر، در روایتی حضرت علی(علیه السلام) فرمود: «برای کسی که آمرزیده نشود، بعد از مرگ، از خود «مرگ» رخدادهایی سخت تر است. از قبر، و تنگی و تاریکی آن بر حذر باشید.قبر هر روز می گوید: من خانه غربتم. من خانه وحشتم. من خانه کِرْم هستم . قبر (برای مؤمنان) باغی از باغ های بهشت، و (برای گناهکاران) گودالی از گودال های آتش است. زندگی و معیشت سختی که خدا دشمنان خودش را از آن ترسانده، عذاب قبر است».(6) پس جای ترس و نگرانی جدی وجود دارد ،ولی در عین حال در خوف و امید باید قرار داشت .از فضل و رحمت خدا نباید امید نشد .به توجه و شفاعت ائمه امیدوار بود و با توبه و عمل صالح باید در مسیر حرکت نمود .
  محبت اهلبیت در همه عوالم به داد انسان خواهد رسید .(7)
  هنگام سؤال نکیر و منکر از سوی حضرات معصوم(ع) کمک‌هایی نصیب انسان می‌شود . آدمی از توجه حضرات به نحوی بهره می‌گردد.این اثر محبت است، ولی باید سعی شود که محبت همراه با معرفت و عمل باشد ،چون در برخی روایات بر عنصر عمل بسیار تاکید شده ، در کلام نورانی امام باقر علیه السلام آمده :
  «یا جابر! بلغ شیعتى عنى السلام و اعلمهم انه لا قرابه بیننا و بین الله عزوجل و لا یتقرب الیه الابالطاعه یا جابر من اطاع الله و احبنا فهو ولینا و من عصى الله لم ینفعه حبنا؛(8)
  اى جابر! از طرف من به شیعیان سلام برسان .به آن ها اعلام کن که هیچ قرابت وخویشاوندى بین ما و خدا نیست . فقط با طاعت و بندگى به درگاه الهى تقرب جسته مى‏ شود. اى جابر! هرکس اطاعت خدا را کند و - همراه آن - به ما محبت ورزد ، دوست و محب ما مى‏ باشد .هرکس معصیت خدا را کند ،دوستی ما برایش سودمند نمى‏ باشد».
  بنابراین اولین شرط دوستی اهل بیت(ع) اطاعت حق تعالى و پرهیز از گناه مى‏ باشد. ممکن است درجه پایین محبت ( میل باطنى و رغبت درونى) را داشته باشد؛ ولى عملاً اهل معصیت هم باشد، چنین دوستى خیلى سود بخش نیست.
  معصیت‏هاى اتفاقى که بعدش توبه باشد - باعث نمى‏ شود که دوستی اهل بیت(ع) سودى نبخشد.بنابراین این محبت اهل بیت (ع) باید در عمل نمودار شود.
  یکی از راه های دوستى اهل‏بیت ،معرفت به آنان است، زیرا در سایه معرفت است که به کمالات و ویژگى‏ هاى آنان آگاه مى‏ گردیم . آگاهی و معرفت ،شیفتگى و محبت نسبت به اهل بیت(ع) را در پى دارد.یکی از آثار و علایم شیفتگی و محبت به اهل بیت علیهم السلام، ابراز حزن و اندوه هنگام غم و مصیبت آنان و اظهار شادی و خوشحالی در ولادت ها و اعیاد مربوط به آنان است .
  نکته مهمی که در شیوه ابراز شادی و عزاداری باید رعایت شود، این است که مجالس و شیوه های به گرفته شده، باید با" فرهنگ و آموزه هایی" که آنان با قول و عمل خویش تبیین نموده اند ،هماهنگ باشد، به گونه ای که اگر حضرات ائمه علیهم السلام در مجلس حضور داشتند ، اجازه انجام آن کارها را می دادند.
  قطعا هر کار و هر شیوه عزاداری یا برگزاری جشنی که جنبه تنفر آمیز داشته باشد و سبب رویگردانی مردم و اندیشمندان به دین و مذهب یا سست شدن عقاید و علاقه مردم به ائمه(ع) گردد، حرام است .
  حضرت على علیه السلام مى‏ فرمایند: «انا مع رسول الله(ص)و معى عترتى على الحوض، فمن ارادنا فلیأخذ بقولنا ولیعمل بعلمنا... ؛(8). با رسول الله در حالى که عترت با من هستند بر حوض [کوثر ]اشراف داریم. پس هر کس ما را مى‏ خواهد، هم باید گفتار ما را بگیرد و هم عمل ما را عمل کند...».
  پی نوشت ها:
  1. نتایج کلامی حکمت صدرایی و ص227
  2. محمد باقر مجلسی بحار الانوار،نشر دار احیاء التراث العربی،بیروت 1403 ق ، ج 6، ص 223، حدیث 24،
  3. .همان، ص 229، ح 32 .
  4. همان، ص 230، ح 35 .
  5. همان .
  6. همان، ص 218، ح 13.
  7. همان،ص 223،
  8. ری شهری، میزان الحکمه، نشر دار الحدیث، قم ، ج 2 ،ص 238، ح 3211.
  9. همان، ح 3212. 


title: مرگ تعدادی از نزدیکان
text:
  مرگ تعدادی از نزدیکان



  ●سوال:
  مرگ چند تن از نزدیکان در یک ماه ی اخیر آیا مفهومی دارد یا خیر؟ 
  و آیا هر مرگی در وجود خودش مفهومی نهفته است؟




  ●پاسخ:
  مرگ اطرافيان يک واقعيت است که براي انسان به عنوان يک موجود حساس و با شعور دردناک و متاثر کننده است
  و جا دارد که در اين مصيبت انسان گريسته و متالم شود همان گونه که پيامبر در مرگ پسرشان گريستند.
  اما بايد دانست که از سنت‏هاى عمومى نظام آفرينش، مرگ و مفارقت روح از بدن است كه در متون دينى به آن تصريح شده است. در قرآن آمده است: «كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ الْمَوْتِ»(آل‏عمران: 185)؛ هركسى مرگ را مى‏چشد.
  در آيات متعددى خداوند همراهى خويش را با بندگانى كه به وصف صبر، تقوا و نيكوكارى و... آراسته‏ اند، اعلام كرده است:
  ـ «وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ» (توبه: 36)؛ و بدانيد خداوند با پرهيزگاران است.
  ـ «إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» (بقره: 153)؛ خدا با صابران است.
  ـ «وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ» (عنكبوت: 69)؛ و خدا با نيكوكاران است.

  بديهى است باور به همراهى خداوند و اينكه همه امور در برابر ديدگان او انجام مى‏ شود، خود عامل تقويت روح، در انجام دادن هر كار نيك و تحمل فشارهاى روانى از قبيل فشار روحى فقدان در آدمى است.
  متأسفانه انسان‏ها به هنگام مصائب و مشكلات مى‏ پندارند كه خدا با آنها قهر كرده و آنان را تنها گذاشته است. اگر شخص مصيبت‏ ديده، همان‏گونه كه خدا را در خوشايندها با خويش همراه مى‏ بيند، به هنگام مرگ عزيزان و مشكلات زندگى هم همراه خود ببيند، از فشار روحى او كاسته مى‏ شود و توان تحمل او افزايش مى ‏يابد. تصور خارج بودن از قلمرو حمايتى خداوند، ترس و اضطراب را به دنبال مى ‏آورد. اگر هنگام سختى‏ها خدا را دور و خارج از دسترس بدانيم، مضطرب مى‏شويم بر تنيدگى‏ مان افزوده مى‏ شود. كودك به اين دليل جداشدن از مادر را برنمى‏ تابد كه مى‏ پندارد دور بودن مادر سبب مى‏ شود كه ديگر پاسخگوى نيازهاى او نباشد. احساس تنهايى و بى‏ ياورى است كه كودك را مى‏آزارد به مرور زمان كه كودك بزرگ مى ‏شود و درمى‏ يابد كه هرگاه بخواهد، مادر كنار او خواهد بود، دور بودن مادر، او را بى‏ تاب نمى ‏كند.
  خداوند متعال در آيات متعددى همراهى خويش را به انسان‏ها اعلام نموده است تا آنان خود را از قلمرو حمايتى خدا خارج ندانند و به مدد اين شناخت بر مشكلات فائق آيند.
  در قرآن آمده است كه پيامبر اكرم صلى ‏الله‏ عليه‏ و‏آله براى آرام كردن همراه خويش در غار از اين مهارت شناختى بهره گرفته است: «إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لاَ تَحْزَنْ إِنَّ اللّهَ مَعَنَا» (توبه: 40)؛ آن هنگام كه او به همراه خود مى‏ گفت، غم مخور، خدا با ماست.
  خداوند سبحان براى زدودن غم روحى پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله در مسير تبليغ رسالت، او را به همراهى خويش نويد مى ‏دهد: «وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلاَّ بِاللّهِ وَلاَ تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلاَ تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ إِنَّ اللّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَواْ وَّالَّذِينَ هُم مُحْسِنُونَ» (نحل: 127ـ128)؛ صبر كن، و صبر تو فقط براى خدا و به توفيق خدا باشد، و به سبب كارهاى آنها اندوهگين و دلسرد مشو و از توطئه‏ هاى آنان در تنگنا قرار مگير. خداوند با كسانى است كه تقوا پيشه كرده‏ اند و كسانى كه نيكوكارند.
  همچنين خداوند حضرت نوح را، كه تحت شديدترين فشارهاى قومش بود، مأمور به ساختن كشتى مى‏ كند و اصلِ مقابله با سختى ‏ها را به او آموزش داده، مى‏ فرمايد: «وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا» (هود: 37)؛ و اكنون در برابر ديدگان و و طبق وحى ما، كشتى را بساز.
  جمله «باعيننا» (در برابر ديدگان ما) چنان قوت قلبى به نوح بخشيد كه فشار استهزاى دشمنان، كمترين خللى در اراده نيرومند او ايجاد نكرد.
  از اصل قرآنىِ «همراهى خداوند با بندگان در همه حال» و ذكر مصاديق قرآنى براى آرام‏سازى و تحمل مشكلات بر پايه شناختىِ درك همراهى خداوند در سختى ‏ها برمى ‏آيد كه يكى از مهارت‏هاى ارائه شده در قرآن براى تحمل فقدان، درك حضور و همراهى خداوند به هنگام مرگ عزيزان است. زيرا چنين بينشى انسان را در قلمرو حمايتى خداوند قرار داده، همين نوع بينش توان تحمل او را بر مرگ عزيزان افزايش مى‏ دهد.
  با بهره‏ گيرى از همين مهارت شناختى، كه همه امور در برابر ديدگاه خداوند انجام مى‏گيرد، تحمل فقدان بر امام حسين عليه‏ السلام آسان بود. آمده است: هنگامى كه شيرخواره ايشان در آغوش آن حضرت بود و حرمله ـ لعنه‏اللّه عليه ـ تيرى افكند و گلوى او را دريد، امام خون او را به كف دست گرفت، چون پر شد به آسمان افكند و بعد از بيان جملاتى فرمود: «هَوْنٌ عَلَى ما نزل بى أنَّهُ بِعَينِ اللّه»هر مصيبتى را كه بر من فرود آمده، اين آسان مى ‏كند كه در محضر خداست.
  آرى اگر انسان اين گونه به خداوند شناخت داشته باشد، يعنى او را در خوشايند و ناخوشايند زندگى، همراه خويش ببيند و بداند همه امور در برابر ديدگان او انجام مى ‏شود، توان تحمل فقدان در او تقويت مى ‏شود؛ چراكه ناظر ديدن خدا به هنگام فقدان (مرگ عزيزان) آدمى را به مصلحت و حكمت پس‏گيرى عزيزان رهنمون مى ‏سازد.
  اما جمع شدن اين مصايب مي تواند علل مختلفي داشته باشد ولي آنچه که واضح است اين است که اين توهيني و تحقيري و يا تحديدي از طرف خددا براي اطرافيان نيست چنان که در داستان کربلا در يک روز بيش از 18 نفر از محارم حضرت زينب به ديار باقي شتافتند و اين را حضرت نه تنها بد ندانسته بلکه به خاطر حق بودن اين شهادت فرمودند " ما رايت الا جميلا" من جز زيبايي چيزي نديدم.
  آدمى اگر به هدف و فلسفه آزمايش خداوند توجه داشته باشد كه ـ نمونه‏اى از آن آزمايش، فقدان عزيزان است ـ غم فقدان او را از پاى درنمى ‏آورد، بلكه باور به اينكه آزمايش سبب تكامل آدمى است، فقدان را براى انسان قابل تحمل مى‏ كند. گاهى امتحان براى تمرين امتحان‏ شونده است؛ مثلاً خداوند متعال انسان را بيازمايد تا با آن، استعدادهاى درونى او به فعليت برسد يا مثل آدمى كه خودش يا ديگرى را به آب مى‏ اندازد تا شنا ياد بگيرد. اين نوع امتحان، نوعى رفتار براى كمال يافتن است. با تلاش در آب است كه انسان شناگر مى‏شود. امتحان‏هاى الهى براى آن است كه انسان در خلال آن گرفتارى ‏ها كمال يابد.
  قرآن كريم به اين حقيقت تصريح دارد: «وَلِيَبْتَلِيَ اللّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحَّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُدُورِ» (آل‏عمران: 154)؛ و اينها براى اين است كه خداوند آنچه را در سينه‏ هايتان پنهان داريد، بيازمايد و آنچه را در دل‏هاى شما از ايمان است، خالص گرداند.
  به تعبير استاد مطهّرى اين خصوصيت مربوط به موجودات زنده به ويژه انسان است كه سختى‏ ها و گرفتارى ‏ها، مقدّمه كمال و پيشرفت‏هاست. ضربه ‏ها، جمادات را نابود مى‏سازد و از قدرت آنان مى‏ كاهد، ولى موجودات زنده را تحريك مى‏ كند و نيرومند مى‏ سازد. بس زيادت‏ها كه اندر نقص‏هاست. مصيبت‏ها و شدائد براى تكامل بشر ضرورت دارد. اگر محنت‏ها و رنج‏ها نباشد بشر تباه مى ‏گردد.
  آرى كسى كه فقدان را ابزار آزمايش و لازمه حيات و تكامل بشرى بداند، توان تحمل او در غم فقدان افزايش مى‏ يابد و بلكه بر اين اساس كه لازمه و ضرورى تكامل انسان وجود آزمايش الهى است، از آن در جهت تكامل خويش به بهترين نحو بهره‏ بردارى مى‏ كند.


title: سادات در زمهریر
text:
  سادات در زمهریر 



  ●سوال:
  برخی سادات معتقدند که در صورت ارتکاب به گناه به جای جهنم وارد زمهریر می شوند این موضوع صحت دارد
   یا اگر خرافه است منشا آن کجاست؟




  ●پاسخ:
  كلمه زمهرير فقط يك بار در قرآن به كار رفته است و آن هم در سوره دهر و در باره پادش ابرار . در اين آيه كلمه زمهرير به معناي سرما آمده است . در لغت نيز زمهرير به معناي سرماي شديد يا شدّت غضب يا سرخ شدن چشم بر اثر خشم است .
  از اين مورد استفاده نمي شود كه زمهرير جايگاهي براي عذاب باشد، ولي در روايات زمهرير را يكي ازجايگاههاي عذاب مطرح كرده كه بر خلاف جهنم , از شدت سرماي شديد در عذابند.
  در حديثي آمده است كه در جهنم نقطه اي وجود دارد كه از شدّت سرما اعضاي بدن از هم متلاشي مي شود.(1)

  از رسول خدا(ص)نقل شده : آتش ، شكايت به پروردگار بُرد. خداوند اجازه دو نفس كشيدن به جهنم داد. يك نفس در زمستان و يك نفس در تابستان مي كشد. گرمي تابستان از گرماي جهنم سرچشمه مي گيرد و سرماي زمستان از زمهرير جهنم سرچشمه مي گيرد.(2)

  در روايات مطلبي يافت نمي شود كه زمهرير مخصوص سادات گناهكار باشد و اطلاق آيات عذاب شامل سادات و غير سادات مي شود.
  دهخدا در لغت نامه گفته است : عوام گمان برند كه گناهكاران از سادات (اولاد رسول) را به جايي كه سرد است ونامش زمهرير است مي برند.(3)

  سادات دو عنوان دارند. در يك عنوان مانند بقيه مردم هستند و به اندازه آنان محاسبه و مجازات مي شوند. گناه آنان مانند گناه ديگران و ثواب آنان مانند ثواب ديگران است .
  عنوان دوم سادات: اين است كه آنان انتساب به پيامبر و امامان دارند و در ديد مردم داراي مزيت هستند و از آنان توقع و انتظار نيكوكاري دارند و بدي و زشتي را از آنان نمي پسندند. همان طور كه علماي دين داراي دو عنوان هستند, يا زنان پيامبر داراي دو عنوان هستند. در يك عنوان با ساير مردم مساوي هستند و در عنوان ديگر انتساب آنان به دين و پيامبر است كه خوبي آنان باعث مزيد ثواب و بد كردن آنان باعث مزيد عذاب مي شود.

  امام رضا (ع) وقتي كه برادرش (زيدالنار) را ديد كه از خود تعريف مي كند و به سيادت خود مغرور شده فرمود:« ای زید! حرف افراد پست کوفه تو را گول زده است. آنها گفته اند چون از فرزندان فاطمه زهرا(س) هستی، آتش بر تو حرام است. به خدا قسم این درباره امام حسن و امام حسین و سایر فرزندان فاطمه است. ای زید، اگر روز قیامت تو و پدرمان موسی بن جعفر(ع) را بیاورند و تو گناهکار باشی، وارد بهشت شوی و پدرت موسی بن جعفر را هم که اطاعت خدا کرده، روزها روزه گرفته و شب‌ها به عبادت قیام نموده، داخل بهشت کنند، تو نزد خداوند گرامی‌تر و عزیزتر از موسی بن جعفر خواهی بود!؛ چرا که تو بدون زحمت وارد بهشت شده ای! ای زید! تقوای خدا را پیشه خود کن هر کس تقوی نداشته باشد، از ما نیست. جدّ ما، امام سجاد(ع) فرمود:« هر کس از اهل بیت کار نیک کند پاداشش دو برابر است و هر کس مرتکب گناه شود، عقوبت و عذابش دو برابر خواهد بود.» زید گفت:« اما من برادر شما و پسر پدر شما هستم. » حضرت رضا (ع) فرمود:« تو برادر من هستی، مادام که خدای تعالی را اطاعت کنی. اما هرگاه به معصیت خداوند دست زدی، دیگر بین من و تو برادری نیست. مگر در قرآن نخوانده ای؟ حضرت نوح (ع)به خداوند عرض کرد:« خدایا پسر من از خانواده من است.» ولی خداوند فرمود:« یا نوح انه لیس من اهلک انه عمل غیر صالح»؛ (سوره‌ی هود، آیه‌ی 46و45) (ای نوح! او از خانواده و اهل تو نیست.) خداوند به علّت عمل زشت او و معصیتش او را از خانواده نوح خارج ساخت. ای زید، تو هم اگر خدا را اطاعت کنی، از ما اهل بیت هستی و اگر معصیت کنی از اهل بیت خارج می شوی.» (4)

  منابع :
  1.تفسير نمونه , ج 25 ص 363 به نقل از درّ المنثور, ج 6 ص 300
  2.همان , ج 8 ص 283
  3.بهاءالدين خرمشاهي , دانشنامهء قرآن .
  4.بحارالانوار، ج 49، باب 16، ص 1و 2 و 3 و 4 و 


title: فرشته ی آگاه كننده؟! شب اول قبر
text:
  فرشته ی آگاه كننده؟! شب اول قبر



  ●سوال:
  فرشته مُنَبِّه كي هست؟ تا حالا نشديده بودم كه قبل يا بعد از نكير و منكر (ع) و به طور كلي به جز اين دو فرشته،فرشته ي ديگري هم بيايد؟
  فرشته ي آگاه كننده.

  دوستان ميشه روايي اين قضيه رو توضيح بدن.

  البته بار گناه مساله ايست كه در قرآن هم آمده (اعمالتان را تا روز قيامت گردن گيرتان ميكنيم) حالا مي خواستم بدونم كسي كه از گناهاش استغفار كرده و نماز شب مي خونه و ديگه گناهاش رو تكرار نميكنه هم باز باره گناهای (قديميش) ولو براي يك لحظه، بر گردنش مي افتد؟ چه توسط فرشتگان نكير و منكر (ع) و چه منبه (در صورت وجود) ؟
  آخه در اين روايت اين مرد گفت من اهل استغفار و توبه بودم و اما باره گناهانم كه وزن هفت آسمان و زمين را داشت بر گردنم انداختند! 





  ●پاسخ:

  در ابتدا باید اشاره شود که با توبه واقعی همه چیز حل می شود نگران نباشید .
  اما در باره فرشته منبه باید گفت عالم بعد از مرگ ریزه کاری های بسیار دارد که عقل آدمی توان درک همه زوایای مسله را ندارد . ولی به طور کلی باید توجه شود که انشا ء الله با توبه واقعی جای نگرانی نیست
  چون توبه از هر کس که به خداوند اعتقاد دارد و واقعاً پشیمان از گناه است و تصمیم ترک آن برای همیشه دارد ، مورد قبول خداوند است.
  خداوند متعال راه توبه و برگشت را به روی انسان‌ها گشوده است و آنان می‌توانند با توبه و استغفار، گناهان گذشتة خود را جبران کنند و پس از توبه و انابه به درگاه خدا دیگر بار راه تقوا و عبادت را پیش گیرند. به این جهت قرآن مجید و روایات اهل بیت(ع) مردم را به توبه دعوت و تشویق نموده‌اند.
  خداوند در یکی از آیات فرموده است: «قل یا عبادی الّذین أسرفوا علی أنفسهم لا تقنطوا مِن رحمة الله إنّ الله یغفر الذّنوب جمیعاً إنّه هو الغفور الرّحیم وأنیبوا‌إلی ربّکم؛(1) ای بندگان خدا که بر خود اسراف و ستم کرده‌اید، از رحمت خداوند نا امید نشوید که خدا همة گناهان را می‌آمرزد و به درگاه پروردگارتان انابه کنید».
  آیات دیگر هست که همگی دلالت بر غفران و بخشش و عفو الهی دارند. غفران و عفو به معنای پاک کردن و محو کردن آثار (گناه) است.(2)
  در روایات از پیامبر(ص) نقل شده است: «التائب من الذنب کمن لا ذنب له؛ کسی که از گناه توبه کند، مثل کسی است که گناهی نکرده است».(3)

  آری آنان که از روی عناد و لجاجت، عصیان با پروردگار هستی نکرده‌اند، بلکه گناه آنان از روی جهل و سهو و پیروی هوای نفس و غلبة نفس اماره و مقتضیات جوانی بوده و سپس توبة حقیقی کرده‌اند، چرا مأیوس شوند؟ یأس از رحمت الهی، از گناهان کبیره و در ردیف کفر قرار دارد!
  پس توبه مخصوص گناه خاصی نیست و شخص خاصی را شامل نمی‌شود. خداوند نسبت به هر عمل زشت و گناهی وعدة پذیرش توبه داده است و در این جهت فرقی بین گناه کبیره و صغیره نیست، اما باید شرایط توبه واقعی تحقق یابد و توبه تنها به زبان نباشد. پشیمانی درونی و قلبی و قصد جدی در ترک آن گناه برای همیشه، از جمله شرایط آن است.
  بنابراین توبه کردن از گناهان و از جمله زنا، باعث زدودن اثر گناه و پاک شدن می‌شود و در روز قیامت از گناه بازخواست نمی‌شود ، امّا تذکر چند نکته لازم است.
  1ـ توبه باید واقعی و حقیقی باشد. چه بسا افرادی که استغفار می‌کنند، باز به گناه آلوده می‌شوند و هیچ گونه تصمیم جدّی بر ترک گناه نمی‌گیرند. کار این گونه افراد ‌شبیه مسخره کردن خدا است! امیرالمؤمنین(ع) در مورد کسی که استغفار لفظی و ظاهری داشت فرمود:
  «مادرت بر تو بگرید!‌آیا می‌دانی توبه و استغفار به چه معنایی است؟ استغفار مقام بلند مرتبه‌گان است و شش معنا و مرحله دارد، که اولین مرحلة آن پشیمانی جدّی از کرده‌های زشت است».(4)
  2ـ پذیرفته شدن توبه بسیار مهم است. انجام دادن گناه بسیار آسان است امّا توبه کردن و قبول شدن توبه مشکل است، مخصوصاً توبه از برخی گناهان نیاز به گریه فراوان دارد.
  3ـ اگر حق النّاس را پایمال کرده است، ابتدا باید آنان راضی شوند، سپس توبه و استغفار به درگاه خدا پذیرفته شود.
  4ـ کسی که از ابتدا راه صلاح را در پیش گیرد، بسیار تفاوت دارد با کسی که اهل معصیت بوده و بعد توبه کرده است، زیرا در آن مدت که او اهل تقوا و پاکی بوده، به همان مقدار جلوتر از گناهکار است و از ارج و قرب معنوی بسیاری برخوردار است.
  پی‌نوشت‌ها:
  1. زمر (39) آیة‌ 53.
  2. المنجد، مادة غفر و عفو.
  3. بحار الانوار، ج 16، ص 75.
  4. بقره (2) آیه 222.
  5. نهج البلاغه (فیض الاسلام)، حکمت 409. 


title: چندسوال درمورد فشار قبر
text:
  چندسوال درمورد فشار قبر


  ●سوال:

  آیا کسانی که در راه خدا شهید میشوند هم فشار قبر دارن؟
  فشار قبر برای چه کسانی هست؟
  برای چه کسانی نیست؟
  ما باید چه کارکنیم که فشار قبر نداشته باشیم؟




  ●پاسخ:
  با توجه به آیات و روایات وارد شده درباره شهدا و فضایل آنها می توان گفت که فشار قبر از آنها برداشته شده و درون قبر سختی به آنها نمی رسد:

  آیات:
  «ولا تحسبن الذين قتلوا في سبيل الله امواتا بل احياء عند ربهم يرزقون . فرحين بماءاتيهم الله من فضله و يستبشرون بالذين لم يلحقوا بهم من خلفهم الا خوف عليهم ولاهم يحزنون؛ (اي پيامبر) هرگز كساني را كه در راه خدا كشته شدند، مردگان مپندار،بلكه آنان زنده بوده و نزد پروردگارشان روزي داده مي شوند. آنها به خاطر نعمت هاي فراواني كه خداوند از فضل خود به ايشان بخشيده است خوشحالند و (نيز) به جهت كساني كه هنوز به آنان نپيوسته اند خوش وقت؛ (زيرا جايگاه برجسته آنها را در آن جهان
  ديده و مي دانند) كه آنها نه ترسي خواهند داشت و نه غمي» (آل عمران، آيه 169 -170).
  بنا بر این آیه شهدا نه ترس و نه غمی در سرای دیگر که همان برزخ است ندارند و فشار قبر از بزرگترین نگرانی های انسان در قبر است.


  روایات
  «قيل للنبي(ص) ما بال الشهيد لايفتن في قبره؟ قال: كفي بالبارقه فوق رأسه فتنه؛ از پيامبر(ص) پرسيده شد، چراشهيد در قبرش مورد آزمايش و درد و رنج قرار نمي گيرد؟ پيامبر(ص) در پاسخ فرمود:
  درد و رنج حاصل از درخشش شمشير بر سرش، او را كافي است» (وسايل الشيعه، ج 15، ص11، آل البيت)
  «عن ابي جعفر(ع) قال: اول قطره من دم الشهيد كفاره لذنوبه الا الدين، فان كفارته قضاؤه؛ امام صادق(ع) فرمود: نخستين قطره از خون شهيد، پوشاننده
  گناهان او جز دين است؛ چرا كه كفاره دين، پرداخت آن مي باشد» (همان، ج 18، ص 326).
  امام باقر(ع) مي فرمايد: «من لقي العدو فصبر حتي يقتل او يغلب لم يفتن في قبره؛ کسي که با دشمن ملاقات کند و صبر کند تا کشته شود يا پيروز شود در قبر سختي نمي بيند (ميزان الحکمه عربي، ج 5، ص 193).


title: ما باید چه کارکنیم که فشار قبر نداشته باشیم
text:
  ●سوال:
  ما باید چه کارکنیم که فشار قبر نداشته باشیم؟



  ●پاسخ:


  آنچه می‌تواند از فشار و یا عذاب قبر جلوگیری کند اموری است که در روایات ذکر شده است که عبارتند از:

  1ـ اعمال صالح:
  امام صادق (ع) می‌فرماید: چون مومن وارد قبرش شود نماز در جانب راست و زکاه در طرف چپ او قرار می‌گیرد و نیکی بر او سایه می‌افکند و صبر در گوشه‌ای قرار گیرد هنگامی که دو فرشته برای پرستش بر او داخل شوند صبر به نماز و زکاه و نیکی گوید: مواظب صاحب خود باشید و اگر شما عاجز از مواظبت او هستید من از او مواظبت کنم.(73)

  2ـ اتمام رکوع: امام باقر (ع) کسی که رکوعش را تمام کند وحشت قبر او را نمی‌گیرد(74).

  3ـ کمک به همنوعان: امام صادق (ع) می‌فرماید: کسی که غم و اندوه مؤمنی را برطرف کند خداوند غم و غصه 
  آخرت او را بر طرف می‌کند و از قبرش در حالی که دلی شاد دارد خارج می‌شود(75).

  4ـ نماز شب: امام رضا (ع) می‌فرماید: مواظبت در انجام نماز شب کنید بنده‌ای که در آخر شب برخیزد و هشت رکعت نماز گذارد و دو رکعت نماز شفع و یک رکعت وتر را بجا آورد و در قنوتش هفتاد بار استغفار کند از عذاب قبر و آتش در پناه خدا باشد و عمرش طولانی و روزی او فراوان گردد(76).

  5ـ پاشیدن آب بر روی قبر: از امام صادق (ع) در باره پاشیدن آب بر روی قبر پرسیده شد حضرت فرمود: تا وقتی که رطوبت در خاک قبر باقی است عذاب از میت کناره می‌گیرد(77).

  6ـ مرگ هنگام نزول رحمت: امام صادق (ع) می‌فرماید: کسی که بین زوال شمس روز پنج شنبه تا ظهر روز جمعه بمیرد خداوند او را از فشار قبر محافظت می‌کند(78).

  7ـ چهار بار به حج رفتن: امام صادق (ع) می‌فرماید: کسی که چهار حج بجا آورد هیچ گاه او فشار قبر نمی‌گیرد.(79)

  8ـ تلاوت بعضی از سوره‌های قرآن مثل سوره زخرف و قرائت سوره نساء در هر جمعه و قرائت سوره قلم در نماز واجب یا مستحب چنان که در روایات ذکر شده است.(80)

  9ـ ذکر لا اله الا الله: پیامبر (ص) می‌فرماید: هر کس در هر روز صد بار لا اِلهُ اِلاّ اللهُ الْمُلِکْ الْحُقًّ الْمْبِینُ بگوید برای او امان از تنگدستی و از ترس قبر خواهد بود و بی نیازی را برای وی جلب می‌کند و درهای بهشت را به روی او گشاده دارد.(81)

  10ـ تلقین پس از دفن: امام صادق (ع) فرمود: چه چیز مانع است شما را از این که کاری کنید که میت شما از دیدن منکر و نکیر در امان باشد راوی می‌گوید گفتم چه کنیم؟ حضرت فرمود: چون میت دفن شد باید ولی او نزد قبرش بماند و دهان خود را نزد سمت سر آن میت نزدیک کند پس به صدای بلند تلقین بخواند پس منکر به نکیر می‌گوید برویم زیرا حجت را به او تلقین کردند.(82)

  11ـ قرار دادن دو چوب با میت: امام باقر (ع) می‌فرماید: تا دو چوب تر باشند میت معذب نمی‌شود و بعد از خشک شدن آن دو چوب هم او را عذابی نیست ان شاء الله(83)

  12ـ خیرات بازماندگان: امام صادق (ع) می‌فرماید: میت در فشار و رنج بسر می‌برد به خاطر نماز برادرش خداوند قبر او را وسعت می‌دهد(84).

  13ـ گذاشتن تربت حضرت ابی عبد الله (ع) در قبر: روایتی نقل شده که زن بدکاره ای زنا می‌داد و اولاد خود را که از طریق زنا متولد شده بودند با آتش می‌سوزاند و غیر از مادرش از این ماجرا کسی خبر نداشت وقتی آن زن از دنیا رفت زمین او را قبول نمی‌کرد او را به جای دیگر منتقل کردند باز زمین او را نپذیرفت. جریان را به امام صادق (ع) گزارش دادند حضرت به مادرش فرمود: زمین این زن را قبول نمی‌کند چون خلق خدا را به عذابی که مختص خدا است عذاب کرده است در قبر او تربت امام حسین (ع) بگذارید پس چنین کردند خداوند عیب او را پوشاند و زمین او را پذیرفت.(85)

  14ـ محبت اهل بیت (ع): پیامبر (ص) فرمودند: محبت و علاقه به من و اهل بیتم در هفت جای بسیار هولناک کار ساز و نجات بخش است: 1ـ هنگام مرگ 2ـ در قبر 3ـ هنگام زنده شدن مردگان در قیامت 4ـ هنگام باز شدن کتاب عمل 5ـ هنگام حساب 6ـ هنگام سنجش افکار و اعمال 7ـ زمان عبور از صراط(86)

  15ـ صلوات بر پیغمبر: پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: صلوات بر من سبب نور در قبر می‌شود.(87)

  16ـ اخلاق پسندیده: پیامبر گرامی اسلام (ص) فرمودند: سه گروه از زنان عذاب قبر ندارند و در قیامت هم با حضرت فاطمه (ع) محشور می‌شوند 1ـ زنی که با فقر و تنگدستی شوهر خود بسازد. 2ـ زنی که با بد اخلاقی شوهر صبر و بردباری خود را از دست ندهد. 3ـ زنی که مهریه خود را به شوهر ببخشد(88).

  17ـ زیارت قبر امام حسین (ع): در روایت است که یکی از پاداشهایی که خداوند به زایر قبر امام حسین (ع) می‌دهد آن است که از عذاب و فشارهای قبر او را نجات می‌دهد(89).

  18ـ نماز و استغفار و صدقه بازماندگان:
  پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: سخت‌ترین شبها شب اول قبر است که شما می‌توانید با پرداخت صدقه به مردگان خود ترحم کنید و اگر مالی برای صدقه نداشتید لااقل دو رکعت نماز بخوانید و به روح او هدیه کنید که خداوند از آن لحظه هزار فرشته‌ای به سوی قبرش می‌فرستد که با هر فرشته‌ای لباسی است و قبر او را از تنگی و فشار رهانیده و وسعت می‌بخشد(90).
  امام صادق (ع) می‌فرماید: اِنُّ الْمُیِّتَ لَیُفْرُحْ بِالتَّرُحْمِ عُلَیًهِ وُالاْسًتِغْفارِ لَهْ کَما یُفْرُحْ الْحُیًّ بِالْهُدِیُهِ همانگونه که زندگان با هدایا شاد می‌شوند اهل قبر و برزخیان با ترحم و استغفاری که نسبت به آنان می‌شود شاد می‌گردند(91).
  پیامبر (ص) به قبری که روز گذشته انسانی در آن دفن شده بود عبور فرمود در حالی که بستگان او می‌گریستند حضرت فرمود: دو رکعت نماز سبک از آنچه شما سبک می‌شمارید در نزد صاحب این قبر از همه دنیای شما محبوب‌تر است(92).

  19ـ زیارت قبور: امام صادق (ع) در باره زیارت قبرها می‌فرماید: اموات با شما انس می‌گیرند و چون از ایشان دور شوید دچار وحشت شوند(93).

  20ـ ارشاد و هدایت جامعه: علی (ع) می‌فرماید: کسی که افراد مستضعف فکری را تقویت کند و او را در برابر مخالفان راه ما با اسلحه استدلال مجهز کند در برزخ مورد لطف مخصوص خداوند قرار می‌گیرد و خداوند عقاید حقه را به او تلقین می‌کند و قبر او را به صورت بهترین باغهای بهشتی در می‌آورد(94).

  21ـ شاد کردن مومن: امام صادق (ع) می‌فرماید: هر که به مومنی شادی رساند خداوند از آن شادی مخلوقی آفریند که هنگام مرگ دیدارش کند و به او گوید: ای دوست خدا مژده باد تو را به کرامت و رضوان خدا پس همواره همراه او باشد تا داخل قبرش شود و به او همان سخن را گوید و چون از گور برخیزد به او همچنان گویند و همواره در کنار او باشد و هنگام هر ترسی او را مژده می‌دهد مومن به او می‌گوید: تو کیستی خدایت رحمت کند؟ گوید من آن شادی هستم که به فلانی رساندی(95).

  منبع:http://www.pasokhgoo.ir/node/1185
  مرکز ملی پاسخگویی 


title: فشار قبر چیست
text:
  ●سوال:
  فشار قبر چیست؟



  ●پاسخ:

  در شب اوّل قبر برای هر انسانی حوادثی اتفاق می افتد. از جمله این حوادث فشار قبر است. البته بايد دانست كه مقصود از فشار قبر این نیست که در قبور خاکى - که مثلا قطعه ای از آرامگاه است - فشارى بر بدن انسان ها وارد مى‏ شود؛ بلکه چون مقصود از قبر در بسیارى از روایات، عالم برزخ است ، مقصود از: «فشار قبر» هم عذاب خاصى است که انسان در آن عالم متناسب با رفتار‏هاى خود مى‏ بیند.
  فشار و عذاب قبر، جسمانى و روحانى است، ولى جسم و بدن برزخى عذاب و فشار مى‏بیند؛ نه بدن مادی؛ زیرا روح انسان در عالم برزخ، با بدن برزخى - که متناسب با آن عالم است - همراه می‌شود.
  عذاب قبر براى برخى از مومنان که مبتلا به برخی گناهان شده اند ، نعمت است؛ زیرا در عالم برزخ ، متناسب با کمیت و کیفیت گناه در عذابند و هرگاه از آن گناه پاک شدند ، در عالم قیامت با پاکی وارد بهشت می گردند.
  آن گونه که از برخی احادیث استفاده میشود، فشار قبر برای برخی کیفر اعمال محسوب میشود و برای برخی، ملایم تر و به منزله کفاره گناهان و جبران کوتاهی ها است. امام صادق (ع) از پیامبر اکرم نقل فرمود: فشار قبر برای مؤمن، کفاره نعمتهایی است که ضایع کرده است.(1)
  با دقت در رواياتي كه در اين خصوص وارد شده مي توان دريافت که: مسئله فشار قبر بسیار مهم و جدي است و باید از عذاب و سختی آن بیمناک بود و آن را محدود در افراد خاصي ندانست .
  ابی بصیر میگوید: از امام صادق (ع) پرسیدم: آیا کسی از فشار قبر در امان است؟ فرمود: از آن به خدا پناه میبرم. چه اندکند کسانی که فشار قبر نداشته باشند. (2)
  در مجموع آنچه از اخبار به دست می آید، آن است که: ایمان و عمل صالح موجب امان از فشار قبر است. به هر مقدار نقصانی که در این دو باشد، به همان اندازه عقوبتهایی از جمله فشار قبر را در پی خواهد داشت. اخلاق خوب، تلاوت قرآن، به جا آوردن حج، زیارت اباعبدالله (ع) و برخی اعمال دیگر موجب امان از فشار قبرخواهد شد.

  ______________
  1. بحارالانوار، ج6 ، ص 221.
  2. همان، ص 261.


title: آیا کسانی که در راه خدا شهید میشوند هم فشار قبر دارن
text:
  ●سوال:
  آیا کسانی که در راه خدا شهید میشوند هم فشار قبر دارن؟


  ●پاسخ:
  از روايات يك نوع عذاب جداگانه‌اى به دست مى آيد كه همان فشار قبر است و برخى روايات اين عذاب را عام مى دانند، شامل حال مؤمنان.
  رسول خدا(صلى الله عليه وآله) پس از خاكسپارى جنازه ى سعد بن معاذ صحابى فرمود: هيچ مؤمنى نيست كه فشار قبر نداشته باشد.[1] اگر كسى از فشار قبر رهايى مى يافت سعد بن معاذ از آن جمله مى بود.[2]
  از امام صادق(عليه السلام) سوال شد: آيا كسى از فشار قبر رهايى مى يابد؟ فرمود: از آن به خدا پناه مى برم! چه بسيار اندك اند كسانى كه از عذاب قبر نجات يابند.[3]
  در برخى از روايات اهل سنت نيز عذاب قبر متوجه همه معرفى شده است: مردگان در قبرشان عذاب مى شوند تا آنجا كه حيوانات صداى عذاب آنها را مى شنوند.[4]
  از اين دست روايات بر مى آيد كه كافر، مؤمن و مستضعف همه فشار و عذاب قبر دارند.
  برخى منابع عذاب و فشار قبر را تنها مربوط كسانى مى دانند كه در قبر مورد سوال قرار مى گيرند يعنى گروه سوم كه مورد مواخذه سوال قرار نگرفته اند (ديوانگان و بچه ها و مستضعفين) عذاب قبر ندارند.[5]
  شايد اين روايت شاهد گفتارشان باشد، يسئال و هو مضغوط[6] يعنى در حالى كه مورد پرسش قرار گرفته عذاب هم مى شود.
  اين روايت در منابع تنها يكبار آمده است كه برخى در توجيه آن گفته اند: شايد مراد توضيح وضع كفار باشد كه سوال از آنها ماهيت عذاب دارند.
  روايات ديگر عذاب و فشار قبر را از مؤمن به دور مى دانند. حضرت صادق(عليه السلام) در پاسخ ابوبصير فرمودند: هيهات ما على المؤمنين فيها شىء;[7] دور باد هرگز چيزى از فشار قبر بر مؤمنين نيست.
  مرحوم مجلسى مى فرمايند: اگر مراد از عذاب نديدن مؤمنان، مومن كامل و واقعى باشد، پس رواياتى كه عذاب قبر را متوجه سعد بن معاذ و رقيّه دختر پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) و فاطمه مادر حضرت على(عليه السلام) مى دانستند چه مى شود؟
  ممكن است گفته شود اين كه مؤمنان عذاب و فشار قبر ندارند مراد عذاب و فشار شديد باشد، يا اين كه گفته شود، مؤمن عذاب و فشار قبر تنبيهى و از باب غضب الهى ندارند بلكه اگر فشارى دارد به خاطر لطف و كفاره ى گناهان او مى باشد.[8]
  چنان كه حديث مى فرمايد: فشار و عذاب قبر براى مؤمن كفاره ى (تاوان) كارهاى است كه انجام داده است مانند ضايع كردن نعمت هاى الهى.[9]
  و نيز در حديث ديگر ضمن تفسير آيه ى قرآن آمده است: (فيومئذ لا يسال عن ذنبه)[10]. فرمودند: اينها كه روز قيامت از گناهانشان سوال نمى شود، كسانى اند كه از امير المؤمنان پيروى كرده اند و از دشمنانش بيزارى جسته اند، حلالش را حلال، حرامش را حرام داشته اند منتهى گناهانى داشته اند كه موفق به توبه نشده اند، خداوند آنها را برزخ عذاب مى كند تا در قيامت پاك شوند.[11]
  قانون كلى عذاب و فشار قبر بيان شد، اما بايد دانست كه برخى از افراد به تصريح برخى از روايات از عذاب قبر معاف شده اند و نيز برخى از كارهاى خوب و مرگ در برخى از ساعات موجب كاهش و يا آمرزش فشار قبر مى شود.
  رقيّه دختر گرامى پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) از كسانى است كه خود رسول خدا(صلى الله عليه وآله) برايش طلب بخشش از عذاب قبر فرمود و خداوند هم او را رهايى بخشيد.[12]
  فاطمه بنت اسد مادر امام على(عليه السلام) با دعاى پيامبر(صلى الله عليه وآله) و تدفين در پيراهن مبارك او شامل آمرزش عذاب قبر شد.[13]
  افراد ذيل نيز از عذاب و فشار قبر معاف اند:
  كسانى كه تلقين سوم شده اند، يعنى پس از خاكسپارى روى قبر ا و عقايد دينى يادآورى شود.
  كسانى كه از ظهر پنج شنبه تا جمعه فوت كرده اند.[14]
  كسانى كه در قبر همراه شان جريدتين گذاشته اند، يعنى دو شاخه چوب سبز همراه او دفن كنند.
  كسانى كه چهل نفر يا بيشتر به خوبى او شهادت دهند و از خداوند براى او طلب مغفرت كنند.[15]
  كسانى در ركوع نمازشان كامل و تمام باشد.[16] خواندن سوره ى نساء در هر شب جمعه، مداومت بر خواندن سوره ى زخرف، نماز شب، دفن شدن در سرزمين نجف اشرف و... .[17]
  اما عذاب و فشار قبر براى انبياء و امامان معصوم(عليهم السلام) مانند سوال در قبر از آنها جايى تصريح نشده است و بر اساس قواعدى كه درباره ى فشار قبر بيان شد، هر گونه عذاب و فشارى از وجود مبارك آنها به دور است چون نه گناهى دارند كه از باب كفاره و لطف عذاب شوند و نه هيچ كدام عاملى براى اين گونه عذاب ها در مورد آنها صادق است.
  مرحوم شبّر مى فرمايد: در حديث وارد شده است كه تنها انبياء و امامان(عليهم السلام) ارواح آنها با اجسادشان از زمين به آسمان منتقل مى شوند و با همان اجساد دنيايى خود در نعمت به سر مى برند و اين ويژه ى حجت هاى الهى است.[18]
  اما شهداء در فرهنگ قرآنى و روايى جايگاه ويژه اى دارند، از برخى امور دنيايى و آخرتى استثناء شده اند از جمله، بى نيازى از كفن و غسل در صورتى كه در معركه ى جنگ به شهادت برسد.[19] و همين طور بى نيازى از پرسش و پاسخ در قبر; از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) سوال شد، چرا شهيد در قبر مورد امتحان و آزمايش قرار نمى گيرد؟ فرمود: همان برق هاى شمشير كه بر سرش فرود مى آيند كفايت مى كند.[20]
  امام صادق ـ عليه السّلام ـ :
  طوبا درختي است در بهشت در خانة امير المؤمنين ـ عليه السّلام ـ هيچ يك از شيعيان نيست، جز اين كه شاخه‌اي از شاخه‌هايش در خانة اوست و امتي از امت‌ها مي‌تواند از برگي از برگ‌هايش سايه بگيرد.
  (تفسير نور الثقلين، ج 2، ص 502)
  ________________________
  [1]. بحار الانوار، 6 / 221، حديث 19 و ص 221، حديث 16.
  [2]. الفروع من الكافى، 3 / 236،حديث 6; بحار الانوار، 6 / 261، حديث 102; علم اليقين، فيض كاشاني، تحقيق بيدار فر، قم، 1377. 2 / 1068.
  [3]. الفروع من الكافى، 3 / 236،حديث 6; بحار الانوار، 6 / 261، حديث 102; علم اليقين، 2 / 1068.
  [4]. شرح الصدور، سيوطى، دار ابن كثير، بيروت، لبنان، 1413، ص 225.
  [5]. حق اليقين، مجلسى، ص 488.
  [6]. الفروع من الكافى، 3 / 236، حديث 5.
  [7]. الفروع من الكافى، 3 / 130.
  [8]. حق اليقين، علامه مجلسى، ص 492; حق اليقين، عبدالله شبّر، 2 / 392.
  [9]. بحار الانوار، 6 / 221.
  [10]. الرحمن / 39.
  [11]. بحار الانوار، 6 / 246، حديث 77.
  [12]. الفروع من الكافى، 3 / 241، حديث 18.
  [13]. گفتار صدوق، ( ترجمه اعتقادات ابن بابويه، محسن رضواني، قائم، قم، 1403، ص 48; حق اليقين، مجلسى، ص 482.
  [14]. حق اليقين، عبدالله شبّر، 2 / 390; منازل الآخرة، شيخ عباس قمي، چاپ قائم قم، جيبي، بي تا، ص 27.
  [15]. منازل الآخرة، ص 30 ـ 26.
  [16]. منازل الآخرة، ص 30 ـ 26.
  [17]. منازل الآخرة، ص 30 ـ 26.
  [18]. حق اليقين، عبدالله شبّر، 2 / 381 ـ 380.
  [19]. تهذيب الاحكام فى شرح المقنعه، شيخ طوسى، 6 / 140 (321 / 7).
  [20]. فروع الكافى، 5 / 56، كتاب الجهاد، فضل الشهادة، حديث 5. 


title: آیا در برزخ خواب هست
text:
  آیا در برزخ خواب هست؟


  ●پاسخ:
  در برزخ خواب به معنای دنیوی آن وجود ندارد ولی اگر عالم برزخ را با قیامت مقایسه کنیم یک نوع خواب است و فقط قیامت بیداری محض و هوشیاری خالص است در سوره کهف آیه 19 قرآن مجید می‌فرماید: هنگامی که قیامت برپا می‌شود و با نفخ صور اول همگی می‌میرند و با صور دوم زنده می‌شوند وقتی ملائکه از مدت اقامت در برزخ از آنها می‌پرسند: چه مقدار در عالم برزخ اقامت نمودید؟ می‌گویند: گویا یک روز یا نصف روز در آنجا مقیم بودیم بنابراین اگر با دیدگاه عمیقی نگاه کنیم تمام عالم برزخ نسبت به قیامت خواب است ولی روایات آمده که بعضی از ارواح ضعیف و مستضعف که نه از عذاب برزخ برخوردارند و نه از نعمتهای آن بهره‌مندند در عالم برزخ به صورت انسان خوابیده بسر می‌برند و از برزخ جز یک ترسیم خواب آلودی بیش ندارند.(7)


title: مقدمه ای از زندگی برزخی
text:
  مقدمه ای از زندگی برزخی


  حیات پس از مرگ از مشکل‌ترین مسایل بشری و از مهمترین حوایج تاریخی انسانهاست. بشر از دیر زمان تلاش کرده تا سرنوشت پس از مرگ خویش را در یابد و پاسخی روشن به حسن کنجکاوی خود از فرجام کار جهان بدهد. سووالاتی که از اعماق روح بشری سرچشمه می‌گیرد همواره ذهن انسان را به خود مشغول کرده که آیا پس از مرگ شعله زندگی خاموش می‌شود و یا حیات با شکوهتری آغاز می‌گردد؟ فیلسوفان و متفکران غیر مذهبی پاسخ قانع کننده به انسان نداده‌اند و البته تا حدودی عذرشان موجه است.
  انسانی که در محدوده عالم ماده زندگی می‌کند نمی‌تواند عالم پس از مرگ را دریافت نماید اما فیلسوفان الهی به کمک وحی و دستیاری علم و عقل معقول‌ترین پاسخ را به پرسشهای انسانها داده‌اند که وجدان و سرشت بشر و عقل و منطق آن را تأیید می‌کند. از دیدگاه آنها مرگ هر چه باشد پایان زندگی بشر نیست بکله آغاز مهمترین حوادث و رویدادهاست که اولین گردنه آن زندگی برزخی آدمی است.
  در این بحث نخست باید دید برزخ چیست؟ سپس به نوع زندگی برزخی و دیدگاههای مختلف پرداخت.

  ازسایت:
  http://www.pasokhgoo.ir/node/1171


title: برزخ از نظر فرهنگ لغت
text:
  برزخ از نظر فرهنگ لغت


  برزخ همان‌طوری که از نامش پیداست به معنی حایل و حد فاصل بین دو چیز است در مفردات راغب چنین آمده است که البرزخ الحاجز و الحدبین الشیئین فاصله و حد بین دو چیز را برزخ گویند. در قاموس قرآن نیز برزخ واسطه و حایل میان دو چیز معنی شده است و کلمه برزخ فقط یک بار استعمال شده است. هر چند در باره برزخ به تعبیرات مختلف و شکلهای گوناگون سخن گفته شده است و در مورد یاد شده کلمه برزخ به معنای فاصله بین دنیا و قیامت بکار رفته شده است و علت نامیدن این دوران زمانی به برزخ وجود همین آیه شریفه است که می‌فرماید حتّی اِذا جاءَ اَحدهْمْ الْموًتُ قالَ رُبِّ ارًجِعْونِ لَعلّی اَعًمُلُ صالِحاً فیما ترکت کلاّ اِنّهاکَلِمُه هْو قائِلُها و مِنً وُرائِهِمً بُرًزَخٌ اِلی یُوًمِ یْبًعُثُون.(1)
  آنگاه که یکی از آنها را مرگ فرا رسد گویند پروردگارا مرا باز گردان، باشد که کار شایسته‌ای در تدارک گذشته خود بجا آورم به او خطاب می‌شود که هرگز چنین نخواهد شد این سخنی است که او گوینده آن است و از حین مرگ تا روزی که بر انگیخته شوند برزخ و فاصله‌ای است.
  در نهج البلاغه هم لفظ برزخ دو بار استعمال شده است.

  1ـ سُلَکْوا فِی بْطُونِ الْبُرزَخِ در درون قبرها خزیدند (2)

  2ـ فَکَأَ نَما اطَّلَعْوا غُیْوبُ أَهًلِ الْبُرًزَخِ فِی طُولِ الاْقامُهِ فِیهِ بندگان خوب خدا (اهل ذکر) جهان برزخیان را می‌نگرند و اقامت طولانی آنجا را مشاهده می‌کنند.(3)

  در روایتی امام صادق (ع) عالم برزخ را چنین معرفی کرده است: البرخ القبر و هو الثواب و العقاب بین الدنیا و الاخره برزخ قبر است و آن ثواب و عقاب بین دنیا و آخرت است (4) بنابراین در اصطلاح قرآن و روایات اولیاء دین به حد فاصل بین زندگی دنیا و حیات جاودان عالم برزخ گفته می‌شود.


  منبع:
  http://www.pasokhgoo.ir/node/1172


title: ترسیمی از زندگی برزخی
text:
  ترسیمی از زندگی برزخی



  بسیاری از افراد علاقه دارند که از زندگی انسان در برزخ و حقیقت این عالم آگاهی کامل بدست آورند ولی باید توجه داشت که آگاهی کامل از جهان برزخ برای ما امکان پذیر نیست و تا انسان گام در آن جهان نگذارد نمی‌تواند به کیفیت آن پی ببرد. به قول یکی از بزرگان عالم برزخ نسبت به این دنیا مانند همین دنیا نسبت به شکم مادر است اگر به بچه در شکم مادر بگویند در ورای این محل تو عالمی است که بسیار بزرگتر از شکم مادر است نمی‌تواند ادارک کند و بفهمد (5) با این حال می‌توان صورتی ناقص و شبحی مبهم از آن جهان را ترسیم کرد از این رو بدن برزخی و عذاب و نعمتهای آنجا را به لذت و یا نعمتهای موقع خواب تشبیه کرده‌اند اگر آن چه را در جهان رویا و در عالم تصور از خود مشاهده می‌کنیم با واقعیتی بیشتر و حقیقتی روشن‌تر تجلی کند باید نام آن را زندگی برزخی بگذاریم. موجوداتی که در عالم برزخ هستند ماده ندارند اما شکل و صورت و حد دارند. آنجا عالم مجردات است لکن به صراحت آخرت هم نیست در جهان برزخ آثار ماده مثل گرمی و سردی و شیرینی و تلخی و شادمانی و غمگینی وجود دارد هر چند خود ماده وجود ندارد. بدن ما در برزخ بدن مثالی است. یعنی از لحاظ شکل به عین همین بدن است ولی دیگر جسم و ماده نیست بلکه لطیف است.


  منبع:
  http://www.pasokhgoo.ir/node/1173


title: عالم برزخ از دیدگاه عمیق
text:
  عالم برزخ از دیدگاه عمیق


  همان طوری که در عالم ارواح از ماده و آثار ماده خبری نیست در جهان برزخ هم که حدفاصل بین دنیا و آخرت است ماده در کار نیست ولی بعضی از آثار ماده مانند شکل و کمیت و مکان را دارا می‌باشد برای توضیح بیشتر باید گفت: ماده جوهری است که صورتهای مختلف جسمانی را می‌پذیرد و مانند آب و خاک و ستاره و ماه و انسان و حیوان ولی موجود مجرد از همه عوارض ماده برکنار می‌باشد موجوداتی که در عالم برزخ هستند ماده ندارند ولی شکل و صورت و اندازه و رنگ و بو دارند و مکان و زمان را اشغال می‌کنند. خوشحالی و ناراحتی و عذاب و لذت مادی و معنوی دارند و گاهی عالم برزخ را عالم خیال نیز می‌گویند یعنی عالمی که در آنجا شکل و صورت و خصوصیات صورت محسوب وجود دارد ولی ماده ندارد البته صورتهایی که در آنجا وجود دارد به مراتب از موجوداتی که در عالم ماده و دنیا وجود دارد، قوی‌تر و حرکت آنها سریع‌تر می‌باشد و حتی غم و اندوه و سرورشان نیز شدیدتر می‌باشد چون ماده به نوبه خود مانع ظهور بیشتر این خصوصیات است ولی عالم برزخ چون از ماده و مادیات خالی است لذا این آثار در آنجا تجلی بیشتری دارد، برای توضیح مطلب مثالی می‌زنیم. همه افراد بشر بدنی دارند که از هر جهت محدود و مشخص می‌باشد و یک سلسله نیروهای باطنی دارند مثل حافظه و تفکر و قوه واهمه و تخیل که با این قوای باطنی کارهای عجیبی انجام می‌دهیم فی المثل در اندک زمانی ساختمان یک صد طبقه در ذهن خودمان می‌سازیم و سپس خرابش می‌کنیم یا در یک لحظه از شرق به غرب می‌رویم و در کوتاه مدت کارهای دراز مدت انجام می‌دهیم پس قلمرو ذهن ما به کمک قوای درونی نسبت به کالبد مادی و قوای طبیعی ما چقدر گسترده‌تر و بزرگتر است و به همین میزان عالم برزخ نسبت به دنیا وسعت و عظمت دارد. آن چه در دنیا در عالم خواب مشاهده می‌کنیم فقط نمونه‌ای است از عالم برزخ نه خود برزخ برای این که برزخ به قدری وسیع و دقیق و لطیف است که از دست انداز قدرت حواس ظاهری ما خارج می‌باشد، به طوری که با قوای ظاهری قابل لمس و رویت نیست به همین جهت حقایق برزخی نمی‌تواند در آینه ماده منعکس شود بلکه عالم ماده آن چه از برزخ نشان می‌دهد به قدر ظرفیت و استعداد ماده می‌باشد. همان گونه که آثار قیامت نیز در آینه برزخ در صورت مثالی دیده نمی‌شود و آن چه در برزخ از واقعیات قیامت انعکاس می‌یابد به اندازه استعداد و فراخور گنجایش خود اوست و به همین جهت در قیامت ادراکات به مراتب قوی‌تر و وسیع‌تر است.(6)


  منبع:
  http://www.pasokhgoo.ir/node/1174


title: آیا برزخ جنبه همگانی دارد
text:
  آیا برزخ جنبه همگانی دارد؟


  آیا تمام کسانی که از دنیا می‌روند و به جهان برزخ منتقل می‌شوند همه حیات آگاهانه دارند؟ یا گروهی همانند کسانی که به خواب فرو می‌روند حیات برزخیشان ناآگاهانه است و گویی در قیامت از خواب بیدار می‌شوند و هزاران سال را ساعتی می‌پندارند؟ از آیه 55 سوره روم معنای دوم استفاده می‌شود که فرموده است: یُوم تَقُومْ الساعُهْ یْقْسِمْ الْمْجًرِمْونُ مالَبِثُوا غَیًرُ ساعُهٍ روزی که قیامت برپا می‌شود گناهکاران سوگند یاد می‌کنند که جز ساعتی توقف نکرده‌اند. البته این معنی در صورتی است که آیه را به معنی ناچیز بودن عالم دنیا یا عالم برزخ در برابر قیامت تفسیر نکنیم ولی بعضی از آیاتی که به مساله برزخ اشاره می‌کند مثل آیه 100 سوره مومنون مطلق و عام است که می‌فرماید: «من وارئهم برزخ الی یوم یبعثون» و از روایات فشار قبر هم استفاده می‌شود که عمومیت دارد و همه به استثنای بعضی از اولیاء الله به آن گرفتار می‌شوند و سووال قبر گرچه در روایات برای دو گروه ذکر شده کسانی که دارای ایمان خالص و یا کفر خالص‌اند و بقیه به حال خود رها می‌شوند اما تعبیر «یلهی عنهم» مفهومش این نیست که آنها برزخ ندارند بلکه سووال قبر در باره آنها نیست.(8)


  منبع:
  http://www.pasokhgoo.ir/node/1176


title: پاسخ به یک شبهه
text:
  پاسخ به یک شبهه


  برای بعضی شبهه‌ای ایجاد شده و شاید بخاطر آن جسم مثالی را انکار کرده‌اند و آن شبهه عبارت است از این که اعتقاد به وجود جسم مثالی موجب اعتقا به مساله تناسخ خواهد شد زیرا تناسخ چیزی جز این نیست که روح واحد منتقل به جسمهای متعدد گردد.
  پاسخ این شبهه این است که اگر قالب مثالی را در باطن این بدن عنصری بدانیم انتقال به بدن دیگری مطرح نخواهد بود و جایی برای سوال تناسخ باقی نمی‌ماند.
  به علاوه شیخ بهایی می‌گوید: تناسخ که تمام مسلمانان اتفاق بر بطلان آن دارند این است که ارواح بعد از خراب و ویرانی بدن منتقل به بدنها و اجسام دیگری در همین عالم دنیا شوند اما اعتقاد به تعلق ارواح بعد از خراب و ویرانی بدن منتقل به بدنها و اجسام دیگری در همین عالم دنیا شوند اما اعتقاد به تعلق ارواح در عالم برزخ به اجسام مثالی تا پایان مدت برزخ و سپس انتقال به بدنهای نخستین در قیامت هیچگونه ربطی به مسئله تناسخ ندارد،(9) از این رو نظریه تناسخ منافی با اساس تعالیم پیامبران خدا و بر خلاف ضرورت دین مقدس اسلام است و ائمه طاهرین صریحاً آن را کفر خوانده‌اند امام رضا (ع) می‌فرماید: کسی که تناسخ را بپذیرد و به آن عقیده داشته باشد به خدای تعالی کافر شده و بهشت و دوزخ را دروغ تلقی نموده است.
  روایات اسلامی با صراحت از جسم مثالی خبر می‌دهد و آن را تایی می‌کند. از آن جمله روایت معتبری از امام صادق (ع) است که در پاسخ به سوال یکی از یارانش که گفته بود عده‌ای معتقدند که ارواح مومنین در چنیه‌دان پرندگان سبز رنگی در اطراف عرش قرار می‌گیرند امام فرمود: نه چنین نیست مومن گرامی‌تر است نزد خدا از این که روحش را در چینه دان پرنده‌ای قرار دهد بلکه ارواح در بدنهایی شبیه بدنهای سابق خواهند بود. (10)
  در حدیث دیگری از همان حضرت می‌خوانیم: هنگامی که خداوند روح مومن را قبض می‌کند او را در قالبی همچون قالبش در دنیا قرار می‌دهد.(11)
  بنابراین هم عذاب و فشار قبر و هم شادی و نعمت همه با قالب مثالی و بدن سبک صورت می‌گیرد و لذا اگر مرده‌ای را بسوزانند و خاکسترش را به باد دهند و اصلاً برای او قبری نباشد و یا مرده‌ای را درنده‌ای بخورد و یا به دریا بیندازند باز هم فشار و عذاب یا شادی در قبر واقعی که همان جایگاه روح در قالب مثالی است خواهد داشت چون لذت و شادی مربوط به روح است آن هم با بدن سبک و لطیف و هر رفتاری که با بدن سنگین شود کاری به آن بدن سبک ندارد بنابراین زندگی عالم برزخ مانند زندگی در عالم خواب است برای بدن سنگینی که به خواب رفته اگر انواع رختخوابهای نرم و گرم و لطیف آماده شود باز ممکن است آن شخص خوابیده در عالم خواب شدیدترین ناگواریها را بچشد ولی ما که آن بدن سنگین او را مشاهده می‌کنیم خیال می‌کنیم آرام است البته این مسئله مربوط به عالم برزخ است و حساب قیامت از حساب برزخ جداست در آنجا انسانها مجدداً بدن آنها در قبر ساخته و پرداخته و استخوانهای پوسیده و پخش شده جمع می‌شوند و انسان با بدن سنگین خود مبعوث خواهند شد.

  منبع:
  http://www.pasokhgoo.ir/node/1178


title: دلیل عقلی بر وجود برزخ
text:
  دلیل عقلی بر وجود برزخ


  از جمله دلایل عقلی بر وجود برزخ قاعده تکامل است که عالم همواره رو به کمال می‌رود و این مسیر را تا ابد ادامه خواهد داد و این قانون مطابق حکمت و مشیت الهی است بعد از عالم دنیا عالمی است که به مراتب کاملتر از این عالم است ولی نسبت به آخرت از کمال کمتری برخوردار است.
  به عبارت دیگر نکته اصلی این است که تا انسان دوران تکامل برزخ را سپری نکند ورود به عالم دیگر برای او میسر نیست در برزخ باید ساخته و پرداخته شود تا آمادگی حضور در قیامت را پیدا کند جنین اگر در رحم مادر آمادگی جسمی و روحی پیدا نکند نمی‌تواند وارد صحنه طبیعت شود انسان هم برای نیل به بهشت و جهنم ابدی باید شرایط برزخی را بگذراند تا در سایه تکامل ذاتی جسم و روح مناسب با ابدیت را احراز نماید. (18)

  منبع:
  http://www.pasokhgoo.ir/node/1179


title: برزخ عالم نهايي متوسطين
text:
  برزخ عالم نهايي متوسطين 



  ●پرسش:
  آيا اين قول در فلسفه صدرايي كه :عموم مردم هميشه در برزخ ميمانند و قيامتشان فقط همان موت اول(قيامت صغرا) است صحيح است؟



  ●پاسخ:
  قبل از هرچیز باید عرض کنم این نسبت به صدراییان صحیح نمی باشد که عموم در برزخ برای همیشه می مانند و بنده تا به حال همچین سخنی را مشاهده نکردم .اگر استناد شما به متن خاصی می باشد ممنون میشم ذکر کنید.

  انسان که از دنیا می رود به عالم دیگری به نام برزخ وارد می شود در آنجا هست تا وقتی که در صور دمیده می شود و مردم از قبرها بیرون آیند در آن وقت به عالم قیامت وارد می شوند .[1]

  قیامت بر دو قسم است: قیامت صغرا و قیامت کبرا.
  هر کس مى‏ میرد قیامت صغراى او بر پا مى‏شود (من مات قامت قیامته) و سرآغازى است براى پاداش و کیفرها که بخشى جنبۀ برزخى دارد و بخش دیگرى در قیامت کبرا یعنى قیامت عمومى انسان ها دامانشان را مى‏ گیرد، و در هیچ یک از این دو مرحله نه چاره‏ جویی ها مؤثر است، و نه در برابر ارادۀ الهى یار و یاورى وجود دارد.
  هول قیامت صغرا مثل هول قیامت کبرا است، با این فرق که در قیامت صغرا هولش فردى است و در قیامت کبرا هولش جمیع خلق را فرا مى‏ گیرد.[2]

  قیامت کبرا که عالمی است پس از عالم برزخ همۀ انسان ها از اولین تا آخرین جمع شده، و وارد مرحلۀ جدیدی از زندگی و حیات می شوند؛ و به پاداش و یا جزای اعمال و رفتار زندگی دنیایی خود می رسند.[3]
  صدرالمتألّهين در مورد مرگ و برزخ مى‌نويسد: «الانسان اذا مات و تجرّد عن هذا البدن الطبيعى قامت قيامته الصغرى و حشر اولا الى عالم البرزخ ثمّ الى الجنة و النار عند القيامة الكبرى.»[4] اين عبارت حاكى از همگانى بودن برزخ است و در جاى ديگر، به صراحت، عموميت برزخ نسبت به متوسطان و ناقصان را مطرح كرده است و مى‌گويد: نفوس انسانى پس از مرگ بدن طبيعى، باقى خواهند بود؛ اما متوسطان در عقيده و عمل نه توان آن را دارند كه به عالم مفارقات نايل شوند و نه امكان آن هست كه به ابدان عنصرى تعلّق بگيرند؛ چراكه تناسخ لازم مى‌آيد؛ و نيز نمى‌توانند به اجرام فلكى تعلّق بگيرند. از سوى ديگر، تعطّل محض آنها هم معنايى ندارد. پس ناچار وجود ديگرى كه نه در اين عالم است و نه در عالم تجرّد محض، براى آنها خواهد بود؛ «فهى موجودة فى عالم متوسط بين التجسّم المادّى و التجرّد العقلى.»[5]

  [1] معاد شناسی،ج2 ص 180،حسینی طهرانی،سیدمحمدحسین؛ انتشارات علامه طباطبایی، مشهد
  [2] تفسیر نمونه، ج‏۲۲، ص ۴۶۵٫
  [3] عالم برزخ شخصی است و هر فرد وقتی مرد وارد برزخ می شود، قیامت کبری مربوط است به جمع یعنی همۀ افراد عالم یک مرتبه محشور می شونند. نک: جهان بینی شهید مطهری، بحث معاد، ص ۳۱
  [4] ملّاصدرا، الاسفار، ج 9، ص 335. نيز ر.ك. همان، ص 218ـ219.، الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعة، قم، مصطفوى، 1379
  [5] ملّاصدرا، الشواهد الربوبية (قم، بوستان كتاب، 1382)، ص 347. نيز ر.ك. همو، المبدأ و المعاد، ص 325.به نقل از مقاله ، حيات برزخى از منظر حكمت متعاليه، قرآن و سنّت، على‌محمّد قاسمى 


title: آن روز خواهد آمد ... و تو خواهی مُرد
text:
  آن روز خواهد آمد ... و تو خواهی مُرد !!!




  از فلانی خبر داری؟
  - نه. چه شده؟
  - متأسفانه فوت کرده!
  -آه! انا لله و إنا إلیه راجعون. او که جوان بود… دیروز دیدم اش…


  با شنیدن این خبر پاهایم از حرکت ماند، به تفکر عمیقی فرو رفتم. خود را به جای دوست عزیزم دیدم. به مرگ خود فکر کردم. به لحظة که در قبر گذاشته می شوم، به تاریکی، ترس و تنهایی آنجا، به سؤالات نکیر و منکر. به قبری که حفرة از جهنم یا باغچة از بهشت خواهد بود، به خانة زیبای که به زحمت آباد کردم و اکنون باید ترک کنم، به خانوادة که فراموشم می کنند و زندگی را بدون من ادامه می دهند، به فرزندانم که نمی دانم دارایی‌ ام را چگونه و کجا خرج خواهند کرد. به منصب و مقامم که به دیگران می ماند. به کودکانم که بعد از امروز خنده‌ هایشان را نخواهم شنید و شادی و بازی های شان را نخواهم دید. به فرصت‌هایی که به سادگی از دست دادم، به اوقاتی که باید نماز می‌خواندم، روزه می‌گرفتم و به محتاجان کمک می کردم. به همسر و اولادهایم که باید در تربیت شان غفلت نمی کردم، به کارهایی نیکی که می‌توانستم انجام بدهم ولی ندادم. به ثروتی که به سختی جمع کردم و اینک، دیگران بدون رنج و مشقت صاحب اش می‌شوند. کاش می‌ شد آن را نیز با من دفن می‌کردند! به سال‌های از دست رفتة عمرم اندیشیدم، به جوانی ام که اصلا گمان نمی کردم مرگ سراغ اش بیاید.

  و آن روز خواهد آمد

  پس خوانندة عزیز! تو هم بیدار باش این روز دیر یا زود بالای تو هم می آید، روزی که پرده‌های غیب را از جلوی چشمانت کنار می‌زنند، ملک الموت با هیبت برای قبض روحت می آید، به آن لحظة بیاندیش که پلک ‌هایت برای همیشه روی هم گذاشته شوند و جسد بی حرکت ات را به غسلخانه ببرند. لباس‌های فاخر را از بدنت بیرون کرده در کفن بپوشانندت. جسد ات را در تابوت گذاشته، به سوی قبرستان می‌برند. اهل و فرزندان ات گریه می‌کنند، امام آخرین تکبیرات را بالایت می خواند.بعداً در حفرة‌ تنگ و تاریک می گذارندت و بالایت خاک می‌ریزند. این همان جایی است که ازش فرار می‌کردی اما حالا می بینی برای کسی جز تو آماده اش نکرده‌اند. آن روز چراغ را فراموش کن، که حتی سوراخ‌های کوچک را با خشت و گِل می ‌بندند، خویشاوندان و حتی همسر عزیزت که در تمام سختی‌ها همراه ات بود تنهایت خواهند گذاشت، حتی از جسدت خواهند ترسید. پس از اینکه بر قبرت انباری از خاک انداختند، تو می‌مانی، تنهایی قبر و اعمالت. پس از آن، چند روز عزاداری خواهد بود که حتی در آن هم از تقسیم مالت، سخن خواهد رفت. بعد از آن آهسته آهسته فراموشت می کنند، اما کاش فراموش می شدی! معاملة اصلی تو ازینجا به بعد آغاز می شود: سوال و جواب در قبر، سختی برزخ، زنده شدن دوباره،‌ حساب و کتاب، پل صراط و بالاخره: آیا جنت یا دوزخ؟


title: مرگ، نابود کننده لذت ها
text:
  مرگ، نابود کننده لذت ها


  این مرگ است. نابودکننده لذت‌ها، از هم پاشنده جماعت ها، یتیم‌کننده اطفال. موعد فراق و جدایی، روز فریاد و سکوت. انسان از مرگ فرار می‌کند و چون مریض ‌شود از ترس اینکه مبادا بمیرد سریعاً خود را معالجه می‌کند، جایی که احساس می‌کند بوی مرگ می‌آید آن جا پا نمی‌گذارد، ولی مرگ از راه دیگر وارد می‌شود و هر قدر زرنگ باشی، مرگ از تو باهوش‌تر است. او هرگز درب خانه‌ای را به نیت اجازه گرفتن نمی‌زند و هیچ دیواری مانع ورود او نمی‌شود، رحم بر کوچک و بزرگ نمی‌کند. دارایی و ثروت مانع کارش نمی‌شود. رشوه قبول نمی‌کند، سفارش کسی را نمی‌پذیرد. او مهمانی است که بی‌خبر بر صاحب خانه وارد می‌شود. لبخند را بر لب‌ها می‌خشکاند، قهقهه را در گلو خفه می‌کند، مقام و منصب را از یکی گرفته به دیگری می‌دهد، انسان را از ثروتش جدا می‌کند، جسم را از حرکت باز می‌دارد، گردن‌کشان را گردن می‌زند، دوستان را از هم دور می سازد، برنامه‌ها را برهم می زند. قطار زندگی را متوقف و سفر را پایان می بخشد.


title: اینجا قبر است!
text:
  اینجا قبر است! 


  نام این مکان قبر است. اینجا منزل جاهلان و علماء، ثروتمندان وفقراء، مستکبران و ضعیفان، پادشاهان و رعایاست. اینجا جولانگاه حشرات و کِرم ‌هایی است که از بدن انسان تغذیه می‌کنند. فرش آن خاک و ساکنان اش جسد ها هستند. این جا نشانة از آتش جهنم و یا نعمت های بهشت است. اهالی اش محتاج به یک رکعت نماز، دعا و اندکی عمل خیر استند. این جا آخرین منزل دنیا و اولین منزل آخرت است.

  اولین شب قبر

  شبِ تنهایی و دور از زن و فرزند. شبی که اگر اعمالت پذیرفته نشود، بیچاره خواهی شد. شبی که صبح آن قیامت است و طلوع خورشید دیگری را ندارد. شبی که دیگر مؤذن برای نماز صبح از خواب بیدارت نخواهد کرد! شبی که مؤذنِ صبح آن اسرافیل است.

  اما بعد از آن!

  روزی را به یاد آور که همه عزیزان ات را فراموش کنی. روزی که ترازوی عدل گذاشته شود و تو را با اعمالت آن جا ببرند. روزی که صدای وحشتناک غرش جهنم قلب را از جا بر کند و موها را سفید کند. روزی که دوسیه ات تکمیل شود و اسباب قطع شوند و تو بمانی و پروردگاری عظیم، جبار و قدرتمند: اصلاً نمی دانی عاقبت چه خواهد شد: آیا از گروهی خواهی بود که قرآن حالت شان را چنین بیان می دارد:
  فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَؤُوا كِتَابِيهْ ﴿١٩﴾ إِنِّي ظَنَنتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيهْ ﴿٢٠﴾ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ ﴿٢١﴾ فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ ﴿٢٢﴾ قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ ﴿٢٣﴾ كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ ﴿٢٤﴾

  ترجمه: (كسى كه عملنامه‏ اش به دست راستش داده شود، بگويد: بياييد و كتابم را بخوانيد. من يقين داشتم كه با حساب روبرو می شوم. پس او در زندگى ای خوش است. در بهشتى برين. ميوه هايش در دسترس است. (برایشان گفته شود:) ‏در برابر اعمالی كه در روزگاران گذشته (دنيا) انجام مي‌داديد. بخوريد و بنوشيد، گوارا باد!) (الحاقه١٩-٢٤)‏

  یا از گروهی که در مورد شان گفته شده است:
  وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيهْ ﴿٢٥﴾ وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيهْ ﴿٢٦﴾ يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ ﴿٢٧﴾ مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيهْ ﴿٢٨﴾ هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيهْ ﴿٢٩﴾ خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ﴿٣٠﴾ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ﴿٣٢﴾ ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ ﴿٣٢﴾

  ترجمه: (و اما كسى كه عملنامه‏ اش به دست چپش داده شود، گويد اى كاش كتابم را دريافت نكرده بودم. و از حساب خود خبردار نشده بودم. اى كاش آن (مرگ) كار را تمام مى‏ كرد. مالم سودى برایم نبخشيد. قدرت ام از دستم رفت. (گويند) او را بگيريد و در زنجیر بكشيد. آنگاه او را ميان آتش اندازيد. پس در زنجيرى كه درازى اش هفتاد گز است وى را ببندید. (الحاقه٢٥-٣٢ )


title: چطور میگیم حیوان روح نداره؟
text:
  چطور میگیم حیوان روح نداره؟ 


  ●سوال:
  حیوان هم نفس میکشد..سیستم ایمنی دارد که با میکرب ها مبارزه میکنه..
  اگه چنتا ضربه ای به سرش بزنی میوفته زمین و میمیره
  چه چیزی این حیوان رو زنده نگه داشته بود تا اون لحظه که دیگه هرکاری کنیم زنده نمیشه؟
  ( در انسان میگیم که روحش از بدن خارج میشه) 




  ●پاسخ:
  در ابتدا باید اشاره شود که آن حیوان را روح او نگاه داشته بوده است ودر پی ضربه شرایطی در آن بوجود آمده که روح او درآن اثر نتواند . در تبیین مسله باید گفت :
  باید اذعان داشت كه روح بر موجودی اطلاق می‏شود كه علاوه برداشتن حیات، دارای شعور و اراده باشد. بر این اساس، بر موجودات فاقد شعور روح اطلاق نمی‏گردد. این مطلب را می‏توانیم با آنچه از عرف می‏فهمیم نیز تایید كنیم. ما روح را در موردی به كار می‏بریم كه منشا حیات و شعور باشد. بنابراین، اگر كسی بگوید معنای روح یعنی مخلوقات شعورمندی كه از سنخ مادیات نیستند، گزاف نگفته است. (1)فلاسفه نفس را به سه قسم: نباتی، حیوانی و انسانی تقسیم کرده و گفته اند: از ویژگی های نفس نباتی، تغذیه و رشد و تولید مثل است. هر گیاهی در ابتدا از گیاه دیگری به وجود می آید (تولد) و سپس رشد و نمو می کند و سرانجام منشأ تولید گیاهان هم نوع خود می گردد.
  ویژگی نفس حیوانی ادراک جزئیات و حرکت ارادی است. ویژگی نفس انسانی نیز دارا بودن دوقوه عاقله و عامله است.(2)
  ثانیا، حیوانات دارای شعور و اراده‏اند چنین شعور و اراده‏ای همان اعمال غریزی آنان است. مطالعه در برخی از حالات و اعمال حیوانات نشان می‏دهد، برخی از حیوانات اراده و شعوری برتر از آن چه در غریزه‏ شان وجود دارد، برخوردارند . دارا بودن همین شعور و اراده در حیوانات می‏تواند مستمسك داشتن روح برای این دسته از حیوانات باشد گرچه اگر حیوانات دارای روح باشند به یقین روح آنان با روح انسان از یك سنخ نبوده و نیست. (3)
  ثالثا، بر اساس دلیل‏های متقن فلسفی و عقلی با توجه به شعور و اراده، روح مجرد و غیر مادی است. در واقع به دلیل فعالیت‏های خاص روح نمی‏توان آن را موجودی مادی قلمداد كرد. (4)
  رابعا، تمام عوالم هستی مخلوق خداوند و از این رو به ذات حق منتسب اند; ولی در قرآن از انتساب روح انسانی به روح خدا به طور ویژه سخن رفته است.(5) پس به فرض روح داشتن حیوانات روح آنها در حد روح انسان که می تواند مدرک کلیات باشد ومانند آن نیست چه این که انواع نفوس نباتی و حیوانی و انسانی از حیث درجات کمال وجودی در یک مرتبه قرار ندارند، مثلاً بین خزه و درخت نخل از حیث مرتبه وجودی، تفاوت فراوانی هست، از همین رو درخت نخل منشأ آثار وجودی بیشتر و متنوع تری می گردد.
  در حیوانات بین کرمی که تنها قوه لامسه دارد، با حیواناتی که دارای تمام قوای حیوانی در حدّ کامل تر می باشند، اختلاف شدیدی وجود دارد.
  بنابراین حیوانات نیز دارای نفس و روح هستند. روح و نفس حیوانی دارای قوایی هستند که به دو دسته کلّی تقسیم می شود: قوای محرکه یا تحریکی، قوای مدرکه یا ادراکی.
  قوای تحریکی و ادراکی نیز دارای تقسیمات فرعی دیگری هستند. (6)
  پی‏نوشت ها:
  1. ر. ك:مصباح یزدی، معارف قرآن، محمدتقی نشر موسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی قم 1387 ش، ج 1، ص 355- 356.
  2. ملا صدرا اسفار اربعه، نشر دار الاحیا التراث العربی بیروت بی تا ج 8، ص 257.
  3.. محمدشجاعی، معاد یا بازگشت‏به سوی خدا، نشر امیر کبیر تهران 1367 ج 1، ص 52- 64.
  4. همان، ص 178- 192.
  5. حجر (15): 29.
  6. محمد باقر شریعتی، معاد در نگاه عقل و دین، نشر بوستان کتاب قم 1375 ش ص 375ـ 374 . 


title: مرگ و برزخ
text:
  مرگ و برزخ؟؟



  ●سوال:
  بنده شخصي هستم كه در حوزه مرگ و برزخ خيلي تحقيق كردم و ميكنم و چند كتاب در اين باره دارم. اما...
  اما در اين كه وضعيت مومن در شب اول قبر چگونه است هنوز به قطعيت نرسيدم.

  بنده يك كليپ صوتي در مورد مرگ شنيدم: حضرت رسول الله (ص) به سلمان فارسي مي فرمايد به قبرستان برو و اهل قبور رو صدا بزن تا داستان مرگشان را بازگو كنند. خلاصه سلمان (ع) اين كار را ميكند و روحي براي سلمان توضيحات كامل ميدهد. ميگويد كه ملك الموت با صورت و هيبتي بسيار وحشتناك آمد و هنگام قبض روح پاره پاره شدم! و در ادامه مراحل هم يك به يك سخت تر از مرحله قبلي. تا اين كه به سوالات نكير و منكر پاسخ داد و به بهشت برزخي وارد شد.اما در پايان حرف بسيار تكان دهندش اين بود كه گفت: من اهل نمازو قرآنو حسابو كتابو... بودم و آدم ظلم نبودم.
  (فايل صوتيش در آپارات هست)

  سوال من اينه كه آيا نكير و منكر براي همه با صورتي مهيب مي آيند؟

  مرد همچنين ميگويد من اهل استقفار و توبه بودم. با اين حال در شب اول قبرش كارنامه اعمالش را بر گردنش مي اندازند و ميگويد انگار تمام كوه هارا بر گردنم انداخته! خوب مگه خداوند عزيز نميگه من بسيار توبه پذيرم. خدا ميگه يك كلام بگو توبه، من مي بخشمت. باز با اين حال چطور وضع مرد اين چنين بوده.
  مثلا مايي كه صب تا شب استغفار ميكنيم هم وضعمون همينه؟

  راه رهايي از عذاب و وحشت شب اول قبر چيست؟ 





  ●پاسخ:

  یکى از حوادث مهم عالم برزخ فشار قبر و عذاب قبر مى‏ باشد،حال باید دید که این عذاب شامل همه افراد می شود یا خیر؟ این عذاب چقدر به طول می انجامد؟آیا شامل کسی که به دار آویخته شده ویا غرق شده نیز می شود؟چگونه این امر ممکن است در صورتی که دیگر قبری وجود ندارد؟

  از روایات اهل بیت علیهم السلام استفاده مى‏ شود که فشار قبر عمومیّت دارد مگر برای افراد اندکى و این فشار قبر براى عدّه‏اى کیفر اعمال محسوب مى‏ شود و به منزله کفاره گناهان و جبران کوتاهى‏ ها است.
  امام صادق علیه السلام از رسول اکرم صلى الله علیه و آله نقل فرموده است که: «ضَغْطَةُ القَبرِ لِلْمۆمِنِ کَفّارةٌ لِما کانَ مِنْهُ مِنْ تَضْییعِ النِّعَمِ».(۱) «فشار قبر براى مۆمن کفّاره نعمت‏هایى است که تباه کرده است».
  در «عِلَل‌ الشّرآئع‌» مرحوم‌ صدوق‌ از أمیرالمۆمنین‌ علیه‌ السّلام‌ روایت می کند:”قَالَ: عَذَابُ الْقَبْرِ یَکُونُ مِنَ النَّمِیمَةِ وَالْبَوْلِ وَ عَزْبِ الرَّجُلِ عَنْ أَهْلِهِ”.(۲) «فرمود: عذاب‌ قبر از سخن‌چینی‌ و پرهیز نکردن‌ از بول‌ و دوری‌ مرد از زنش‌ پیدا می شود که‌ رختخواب‌ خود را جدا نموده‌ و در غذا و خواب‌ از او دوری‌ کند.»
  در روایتی از أبوبصیر آمده است: “قَالَ: قُلْتُ لاِبِی‌ عَبْدِاللَهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ: أَ یَفْلِتُ مِنْ ضَغْطَةِ الْقَبْرِ أَحَدٌ؟ قَالَ: فَقَالَ: نَعُوذُ بِاللَهِ مِنْهَا ؛ مَا أَقَلَّ مَنْ یَفْلِتُ مِنْ ضَغْطَةِ الْقَبْرِ!”
  «می گوید: من‌ به‌ حضرت‌ صادق‌ علیه‌ السّلام‌ عرض‌ کردم‌: آیا کسی‌ از فشار قبر رهائی‌ پیدا میکند؟ حضرت‌ فرمودند: پناه‌ به‌ خدا از فشار قبر ؛ چقدر افرادی‌ که‌ از فشار قبر رهائی‌ پیدا کنند کم‌ هستند.» و حضرت‌ صادق‌ علیه السلام به‌ دنبال‌ این‌ قضیّه‌ فرمودند: رسول‌ خدا صلّی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم‌ برای‌ تشییع‌ جنازة‌ سَعد از منزل‌ خارج‌ شدند در حالی که‌ هفتاد هزار فرشته‌ جنازه وی‌ را تشییع‌ می نمودند؛ و پس‌ از دفن‌، حضرت‌ رسول‌ الله‌ سر خود را به طرف‌ آسمان‌ بلند نموده‌ و فرمودند: مِثْلُ سَعْدٍ یُضَمُّ؟ آیا فشار قبر، شخصی‌ مانند سعد را با این‌ سابقه درخشانش‌ در اسلام‌ فرا می گیرد؟ أبوبصیر می گوید: عرض‌ کردم‌: فدایت‌ شوم‌ ما چنین‌ می‌پنداشتیم‌ که‌ سعد از بول‌ اجتناب‌ کامل‌ نمی کرد!
  مراد از قبر آن گودال کوچکى نیست که انسان را در آن دفن مى‏ کنند بلکه مقصود جهانى است که انسان پس از مرگ و پیش از بر پا شدن قیامت در آن زندگى مى‏ کند و چون قرار گرفتن در قبر ملازم یا سرآغازى براى ورود به عالم برزخ مى‏باشد واژه قبر در مورد آن به کار رفته است
  حضرت‌ فرمود: مَعَاذَ اللَهِ، إنَّمَا کَانَ مِنْ زَعَآرَّةٍ فِی‌ خُلُقِهِ عَلَی‌ أَهْلِهِ. «پناه‌ به‌ خدا چنین‌ نیست‌، بلکه‌ فشار قبر سعد به‌ علّت‌ سوء خُلقی‌ بود که‌ با اهل‌ خانه خود داشت‌.» حضرت‌ صادق‌ علیه السلام فرمودند: مادر سعد گفت‌: گوارا باد ای‌ سعد بر تو در این‌ بهشتی‌ که‌ وارد شدی‌! رسول‌ خدا فرمود: ای‌ مادر سعد! بر خدا حکم‌ جزمی‌ منما.(۳)
  در این روایت مى‏بینیم سعد بن معاذ که از اصحاب جلیل القدر پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله بود هم به خاطر بداخلاقى با خانواده گرفتار فشار قبر مى‏ شود.
  عوامل کاهش فشار قبر
  در برخی روایات به اعمالی اشاره می شود که در کاهش فشار قبر مۆثر هستند مانند: بجا آوردن رکوعى کامل در نماز، مداومت بر خواندن سوره «زخرف»، قرائت سوره «نساء» در هر جمعه، به جا آوردن نماز شب، خواندن سوره «تکاثر» هنگام خواب، گذاشتن دو چوب‏ تر با میّت، روزه گرفتن چهار روز از ماه رجب و دوازده روز از ماه شعبان، تلاوت سوره «ن والقلم» در نماز واجب و مستحب. موارد دیگرى را نیز با تتبّع در احادیث ائمّه علیهم السلام مى‏ توان به موارد فوق اضافه کرد.(۴)
  این که چه رابطه‏اى بین بعضى اعمال با شدّت یا ضعف فشار قبر وجود دارد مسأله‏اى است که از حیطه علم و ادراک ما بالاتر است و چون ما با محسوسات و مادیّات سرو کار داریم نمى‏ توانیم به طور حقیقى عالم مثال و برزخ را بشناسیم، بنابراین از طریق معصومین علیهم السلام که خداوند به آنها علم به این مسائل را عنایت کرده است به امور ماوراى این عالم مطّلع مى‏ شویم.
  با توجّه به آنچه اشاره کردیم این روح است که فشار را تحمّل مى‏ کند.بنابراین انسان غرق شده یا سوخته یا به دار آویخته اگرچه در قبر به معناى مشهور آن نباشند اما روح آن‏ها وارد عالم برزخ شده و در فشار نسبت به کردار خود قرار مى‏گیرد.
  مرحوم کلینی‌ از یونس‌ روایت‌ می کند:”قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمَصْلُوبِ یُعَذَّبُ عَذَابَ الْقَبْرِ؟ قَالَ: فَقَالَ: نَعَمْ إنَّ اللَهَ عَزَّ وَجَلَّ یَأْمُرُ الْهَوَآءَ أَنْ یَضْغَطَهُ.”(۵) « از حضرت‌ صادق (ع) راجع‌ به‌ شخصی‌ که‌ به‌ دار آویخته‌اند سۆال‌ کردم‌ که‌ آیا او را هم‌ عذاب‌ قبر می دهند؟ حضرت‌ فرمود: آری‌ خداوند عزّ وجلّ به‌ هوا امر می کند که‌ او را در فشار خود بگیرد.»
  از روایات اهل بیت علیهم السلام استفاده مى‏ شود که فشار قبر عمومیّت دارد مگر برای افراد اندکى و این فشار قبر براى عدّه‏اى کیفر اعمال محسوب مى‏ شود و به منزله کفاره گناهان و جبران کوتاهى‏ ها است
  و در روایت‌ دیگر حضرت‌ صادق‌ علیه‌ السّلام‌ در پاسخ‌ گفتند که‌: خداوند زمین‌ و هوا یکی‌ است‌ ؛ خداوند بسوی‌ هوا وحی‌ میکند که‌ او را در فشار بگیرد، و هوا چنان‌ او را در فشار قرار میدهد که‌ از فشار قبر سخت‌تر باشد.(۶)
  با دقّت در روایات و آیات مربوط به عالم برزخ و عذاب قبر روشن مى‏ شود که مراد از قبر آن گودال کوچکى نیست که انسان را در آن دفن مى‏ کنند بلکه مقصود جهانى است که انسان پس از مرگ و پیش از بر پا شدن قیامت در آن زندگى مى‏کند و چون قرار گرفتن در قبر ملازم یا سرآغازى براى ورود به عالم برزخ مى‏باشد واژه قبر در مورد آن به کار رفته است.
  در روایتى از امام سجاد علیه السلام نیز کلمه برزخ همان قبر معنا شده است‏.(۷)
  در حدیثى از امیرمۆمنان على علیه السلام آمده است که فرمود:«گروهى از ما پیوسته درباره عذاب قبر در شک بودند تا این که سوره‏ «أَلْهاکُمُ التَّکاثُرُ» نازل شد تا آن جا که فرمود: کَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ‏ که منظور از آن عذاب قبر است سپس مى‏فرماید: ثُمَّ کَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ‏ که منظور عذاب قیامت است» .(۸)
  بنابراین عذاب قبر در قرآن هم آمده امّا این که چقدر طول مى‏ کشد کسى اطّلاعى ندارد و بستگى به افراد و اعمال آن‏ها دارد .
  نتیجه:
  در مورد عوامل تشدید یا تضعیف فشار قبر آنچه از اهل بیت علیهم السلام به ما رسیده است مى‏ تواند راه گشاى آشنایى ما به این عوامل باشد. به طور کلى همه انحرافات و آلودگى‏ هاى فکرى عقیدتى، اخلاقى و عملى- که شرعاً از آن‏ها نهى شده- مى‏تواند در فشارهاى برزخى موثّر باشد ولى در کلمات اهل بیت علیهم السلام بعضى از آلودگى‏ هاى خاص به عنوان عامل تشدید فشار قبر معرّفى شده است.
  پی نوشت:
  ۱- بحار الانوار،ج۶، ص۲۲۱/ «علل‌ الشّرآئع‌» ،ج۱، ص‌ ۳۰۹
  ۲-«علل‌ الشّرآئع‌» ،ج۱، ص‌ ۳۰۹
  ۳ـ «فروع‌ کافی‌» ج‌ ۳، ص‌ ۲۳۶/ «بحار الانوار» ج‌ ۶، ص‌ ۲۶۱.
  ۴- منازل الآخرة: ۲۶- ۳۰/ لئالى الأخبار: ج۵،ص ۲۵.
  ۵- «فروع‌ کافی‌» ج‌ ۳، ص‌ ۲۴۱.
  ۶-همان
  ۷-بحار الانوار ،ج ۶،ص ۱۵۹.
  ۸-مجمع البیان فی تفسیر القرآن ،ج ۱۰،ص۸۱۲


title: قیافه نکیر و منکر در شب اول قبر
text:
  قیافه نکیر و منکر در شب اول قبر



  ●سوال:

  داشتم به این فکر میکردم که تو همه ی کتاب ها و داستان ها و روایات شنیدیم که نکیر و منکر با چهره و هیبتی ترسناک و اتش گونه از زیر قبر میان بیرون و روح بیچاره ما اماده جواب دادن میشه.
  حالا یه سوال پیش میاد؟؟؟
  خداوند عزیز با این که میدونه یه انسان با دیدن چنین چهره ترسناک و وحشتناک در حالت عادی زبونش بند میاد چرا نکیر و منکر با اون قیافه میان و سوال میپرسن .؟ خب اگه یکی زبونش بگیره که یه دفعه با گرز میزنن تو سرش و.....( یا اباالفضل.خدا کمک کنه)

  خوشحال میشم نظرتونو بشنوم و بگین تا حالا به این موضوع فکر کردین؟ 




  ●پاسخ:

  سیمای فرشتگان الهی که برای نخستین بار در لحظه مرگ‌، و سپس هنگام پرسش قبر و مراحل پس از آن‌، با انسان روبه‌رو می‌شوند، به عمل فرد بستگی دارد. اگر متوفّا فردی مؤمن و با تقوا باشد، نکیر و منکر با چهره‌ای خندان و بشّاش با او ملاقات می‌کنند، و اگر فردی فاسق و گناه‌کار باشد، با چهره‌ای عبوس و غضبناک با او برخورد می‌نمایند.

  قرآن مجید، فرشتگانی را که مأمور جهنّم می‌باشند، چنین توصیف می‌فرماید:"عَلَیْهَا مَلَغ‌کَة‌ٌ غِلاَ ظٌ شِدَادٌ لآ یَعْصُون‌َ اللَّه‌َ مَآ أَمَرَهُم‌؛(تحریم‌،6) بر جهنّم فرشتگانی گمارده شده که خشن و سخت‌گیرند و هرگز مخالفت فرمان خدا نمی‌کنند." از آن جا که جهنّم‌، کانون خشم و غضب است‌، مأموران او نیز قیافه‌ای خشن و غضبناک دارند.

  موسی بن جعفر(ع) از پدر خود امام صادق‌نقل می‌کند:هنگامی که فردی از دنیا برود، اگر مؤمن باشد هفتاد هزار ملک تا نزدیک قبر او را تشییع می‌کنند، وقتی او را دفن کردند، نکیر و منکر به نزد او می‌آیند، از او می‌پرسند خدای تو کیست‌، پیغمبر تو کیست‌؟تا آخر... او همه را به خوبی پاسخ می‌دهد، سپس تا چشم کار می‌کند، قبر وی توسعه پیدا می‌یابد و از طعام بهشتی برای او می‌آورند و روح و ریحان بر او وارد می‌شوند؛ همان گونه که در قرآن آمده است‌:"فَأَمَّآ إِن کَان‌َ مِن‌َ الْمُقَرَّبِین # فَرَوْح‌ٌ وَ رَیْحَان‌ٌ وَ جَنَّت‌ُ نَعِیم‌ٍ ؛(واقعه‌،88ـ89)

  ولی اگر کافر یا منافق باشد، هفتاد فرشته عذاب که نامشان زبانیه است‌، او را تشییع می‌کنند؛... هنگامی که او را وارد قبر کردند و مردم پراکنده شدند، نکیر و منکر در هولناک‌ترین قیافه و بدترین صورت می‌آیند و از اعتقادات وی می‌پرسند، در جواب عاجز می‌ماند، یک ضربه‌ای به او می‌زنند که ناله او بلند می‌شود...سپس دری از آتش به روی او باز و از هم حمیم و آب جوشان جهنّم به او می‌خورانند و این است معنای قول خداوند تعالی‌:"وَ أَمَّآ إِن کَان‌َ مِن‌َ الْمُکَذِّبِین‌َ الضَّآلِّین # فَنُزُل‌ٌ مِّن‌ْ حَمِیم‌ٍ ؛(واقعه‌،92ـ93)

  از آیات و روایات استفاده می‌شود که عمل فرد در این جهان‌، زمینه‌ساز صورت‌ها و سیرت‌ها است‌، و تجسّم عمل‌، موضوعی است که به خوبی از قرآن استفاده می‌شود و دانش امروز نیز آن را امری ممکن می‌داند. تمثل نکیر و منکر برای منافق در قیافه‌ای هولناک‌، در واقع بخشی از تجسّم عمل او است‌.(بحارالانوار، مجلسی‌؛، ج 6، ص 222، نشر:مؤسسة الوفأ، بیروت‌.)

  ابا بصیر به حضرت صادق(ع) عرض کرد:فدایت شوم!نکیر و منکر بر مؤمن و کافر با یک چهره وارد می شوند؟فرمود:نه.
  (بحارالانوار، ج 6، ص 264.)

  در روایت آمده که شب اوّل قبر، برای مؤمنان و نیکوکاران دو فرشته با نام های بشیر و مبشر (که گویای چهرة زیبای آن دو است، می آید و بشارت روح و ایمان می دهد، امّا برای کافران و بدکاران،‌ دو فرشتة به نام های نکیر و منکر می آید (که گویای چهرة نازیبای آن دو است) و حامل عذاب الهی هستند. 


title: نکیر ومنکر کیست اند
text:
  ●سوال:

  نکیر ومنکر کیست اند ؟؟
   و آیا نکیرومنکر همیشه با چهره ترسناک ظاهر می شوند؟


  ●پاسخ:
  پاسخ این سؤال مبتنی بر شناخت عالم آخرت و قوانین حاکم بر آن است. نظام حاکم بر جهان واپسین، نظامی تکوینی و عام است که گستره آن شامل همه انسان ها، با هر دین و عقیده ای می شود.

  مسأله معاد از مسائل عقلی به شمار می رود و مسائل عقلی کلی و ضروری و عام است و عقیده مند بودن یا نبودن افراد در مورد آن، تأثیری ندارد.

  سؤال نکیر و منکر از روح گذر از پل صراط و فشار قبر برای روح، تجسم روح به صورت جسم دنیوی، وحشت اولیه روح هنگام ورود در عالم جدید، توجه خاص روح به بدن مادی و قبر و بسیاری از مسائل دیگر که در دین اسلام به آن اشاره شده است حکایت از آن دارد روح در عالمی جدید با قوانینی جدید و عام روبرو شده است.
   


title: سوال نکیر و منکر
text:
  سوال نکیر و منکر


  سؤال نکیر و منکر از عقاید کل روح است. یعنی اصول فکری و عقیدتی که روح در عالم ماده داشته است و با همین افکار و عقاید اصولی، ارواح ساکن عالم آخرت از هم متمایز می شوند.

  سؤال نکیر و منکر در واقع بیرون کشیدن نهان روح است و جواب روح همان باطن اوست. یعنی این سؤال و جواب مثل سؤال و جواب های دنیوی و متعارف ذهن ما نیست.

  در واقع این دو ملک باطن پنهان ارواح را آشکار می سازند و حقایق وجود آنها را پدیدار می سازند. 


title: دو فرشته
text:
  دو فرشته


  «نکیر» و «منکر» نام دو فرشته است. (نام دیگر منکر، ناکر است.) این دو فرشته ماموران خداوند برای بررسی اعتقادات شخص تازه درگذشته (مرده) هستند.
  در برخی روایات از این دو فرشته به «دو نگهبان قبر» تعبیر شده است.

  مطابق روایات اسلامی، هنگامی که مرده را در قبر می گذراند، نخستین کسانی که برای حسابرسی او حاضر می شوند، نکیر و منکر هستند.
  این دو فرشته چهره هایی هول انگیز دارند و حضورشان باعث احساس غربت و وحشت مرده می شود. صدایشان چون رعد و برق و نگاه شان همچون تندر آسمان است.

  نخستین سئوالی که از مرده می پرسند این است که «خدای تو کیست؟» و سپس درباره دیگر مسائل اعتقادی از او می پرسند: پیامبرت کیست؟ دینت چیست؟ امامت کیست؟
  اگر شخص مرده، انسانی مؤمن باشد و عقایدی صحیح داشته باشد، نکیر و منکر قبر او را گسترده می کنند و روزنه ای در قبرش می گشایند که بتواند جای خود را در بهشت ببیند، ولی اگر مؤمن نباشد، بر او سخت خواهند گرفت و عذاب او را آغاز خواهند کرد.

  تعابیری همچون « شرّ نکیر و منکر » یا « هول نکیر و منکر » که در روایات آمده است، به دلیل ترس و اضطرابی است که با دیدن این دو فرشته، به سراغ میت می آید

  از این رو خواندن سوره مُلک، برای خلاصی از ترس و وحشت پس از مرگ سفارش شده است؛ در برخی دعاها نیز خلاصی از این مرحله دشوار طلب شده است.

  همچنین به نزدیکان میت سفارش شده است که پس از خاکسپاری، میت را تنها نگذارند و با تلقین به او، در پاسخ دادن به سئوالات نکیر و منکر یاری اش کنند.(1)


  پی نوشت:
  1- اصول کافی، باب المسأله فی القبر ( 2/ 634 و 3/201 و 236 )


