# jomle

title: سوال فرشتگان
text:
  سوال فرشتگان

  روایات به صورت مشروح و کافی از این پرسش ها پاسخ گفته اند، که چند مورد به عنوان نمونه بیان می شود.
  پیامبر(ص) به برخی از اصحاب فرمود: وقتی دو آزمایش کننده ی قبر بر تو وارد شدند، چگونه خواهی بود؟
  صحابی گفت:
  آن دو آزمایش کننده چه کسی اند؟ فرمود: دو ملکی اند، سختگیر و خشن، آوازشان مانند رعد غرنده، چشمانشان چو برق خیره کننده، با موهای بلند که زیر پای آنها می شود وروی آن راه می روند، دارای دندان های که با آن زمین را می شکافند و از تو می پرسند.(1)

  امام صادق(ع) فرمود: همین که میت دفن شد، دو ملکی به نام های منکر و نکیر سراغ او می آیند که آوازشان مانند... از میت می پرسند: پروردگارت کیست؟ دینت چیست؟

  پس میت اگر مؤمن باشد می گوید الله پروردگارم، اسلام دین من است، سپس می پرسند، راجع به مردی که از میان شما بیرون آمد چه می گویی؟ میت می گوید: پیامبر را از من می پرسی؟ شهادت می دهم که او رسول خداست...(2)

  و از امام او می پرسند، میت امام خود را معرفی می کند، دو ملک می پرسند، چگونه امامت را شناختی؟ میت می گوید: این امری است که خدا مرا بر آن هدایت کرده است.(3)

  در روایتی از امیر المؤمنین(ع) مانند آن چه از رسول خدا (ص) نقل شد آمده است:... و سوال می کنند امام تو کیست؟ پاسخ می گوید: امام من علی بن ابیطالب(ع) است. سپس دیگر ائمه(علیهم السلام) را یکی پس از دیگری می شمرد تا به امام زمان خویش می رسد.(4)

  امام سجاد(ع) جمعه ها در مسجد النبی به موعظه ی مردم می پرداخت، و از پایان عمر و سوال و نکیر و منکر می گفت:
  از خدایی که می پرستی، از پیامبری که برای تو مبعوث شد، از دینی که بر آن هستی، از کتابی که می خوانی، از امامی که پیروی می کنی، از عمری که سپری کردی و از مالی که به دست آوردی و خرج کرده ای سوال می کنند.(5)

  پی نوشت:

  1- بحار الانوار، 6 / 215، حدیث 5.

  2- الفروع من الکافی، 3 / 236، حدیث 7.

  3- همان 3 / 238، حدیث 11.


  4- الانوار النعمانیه، 4 / 222.

  5- بحار الانوار، 6 / 223، حدیث 24.


title: مبشر و بشیر
text:
   مبشر و بشیر


  در برخی روایات آمده است که نکیر و منکر با آن قیافه ی وحشتناک و... مربوط به میت کافر است، اما ملایکه ی مسؤل پرسش از میت مؤمن به نام مبشر و بشیر است، ابوبصیر از امام صادق(ع) پرسید آیا آن دو ملک بر مؤمن و کافر با یک صورت وارد می شوند؟ فرمود: خیر.(1)

  شیخ مفید می فرماید: در برخی از روایات نام دو ملکی که بر کافر نازل می شوند ناکر و نکیر و نام دو ملکی که بر مؤمن نازل می شوند مبشر و بشیر ذکر شده است،

  گفته شده اگر نام دو ملک کافر نکیر و ناکر است به خاطر این است که کافر منکر حق است و منکر آن ملایکه و از آمدن آنها ناخشنود است و دو ملک مؤمن مبشر و بشیر است چون آن دو رضایت و ثواب خدا را بر او بشارت می دهند.(2)

  نامیده شدن ملایکه ی الهی به نکیر و منکر که در ظاهر اسم زشتی است، به خاطر این نیست که زشتی در ذات آنها باشد، چون ملایکه ی الهی از هر پلیدی به دوراند، بلکه به خاطر این است که کافر و فاسق از دیدن آنها منقلب و گرفته و ناخشنود می شوند مانند نامیدن شدن به خزنة الجهنم و زبانیة که برخی از ملایک اند.(3)

  پرسش در قبر برای کافران و فاسقان توسط نکیر و منکر با حالت ترسناک و برای مؤمن توسط مبشّر و بشیر با حالت فرحناک انجام می شود، محور پرسش ها، عقاید و اصول دین است به ویژه مسأله ی امامت(4)

  پی نوشت:

  1- الفروع من الکافی، 3 / 239، حدیث 12.
  2- شرح عقاید صدوق یا تصحیح الاعتقاد، شیخ مفید، ص 220; علم الیقین، فیض کاشانی، 2 / 1073.
  3-المنقذ من التقلید، حمصی رازی، 2 / 197.
  4-در روایت تدفین فاطمه مادر حضرت امیر(ع) گذشت که پیامبراکرم نام علی(ع) را به او تلقین کرد تا در پاسخ ملایکه بیان کند; حق الیقین، عبدالله شبر، 2 / 384.


title: روز مجادله
text:
  روز مجادله



  ●سوال:
  "روز مجادله" مجادله انسان با پرودگار که اگر چنان موقعیت را داشتم چنان میکردم وخداوند شرایطی ایجاد میکند تا انسان تمامی راه ها را امتحان کند تا ثابت شود اینطور نبوده

  در این باره ...مطالبی میخواستم بدونم که هر چه در اینترنت جستجو کردم چیز قابل ملاحظه ای نیافتم ..
  واگر کتابی که بتوانم در این باره مطالعه کنم .. معرفی فرمائید .
  تشکر




  ●پاسخ:

  مردی زیر درخت گردو نشسته بود و با خود می گفت : چرا خداوند بوته خربزه را چنین کوچک و درخت گردو را چنان بزرگ آفریده ؟ کاشکی با این حال لااقل گردو به اندازه خربزه بود . هنوز از این پندار خارج نشده بود که گردویی از درخت فرو افتاد و بر سرش اصابت کرد . خندید و گفت : خدایا ؛ چه خوب آفریده ای وگرنه الآن سرم داغون شده بود .
  در قرآن به يك نوع جدل برمى‏ خوريم كه مخاطبان خود را به تفكّر و تعقّل وادار مى ‏كند و از آنان مى ‏خواهد، در باره ‏ى آن‏ چه مطرح مى‏ شود، بينديشند. اين عمل را قرآن با چهار روش انجام داده‏ است:

  1ـ دعوت به "تفكر و تدبر"، با استفاده از "حافظه يا تصورات ذهنى"، بكارگيرى "بديهيات و تحليل‏ هاى فكرى"، بهره‏ بردارى از "نكات تاريخى" و استفاده از "مثال‏ ها" تا انسان را وا دارد، به‏ دنبال شناخت و معرفت حقيقى برگردد:

  ـ و مِن آياتِهِ أن خَلَقَ لَكُم مِن أنفُسِكُم أزواجا لِتَسكُنوا اِلَيها و جَعَلَ بَينَكُم مَوَدَّةً و رَحمَةً اِنَّ في ذلِكَ لَآياتٍ لِقَومٍ يَتَفَكَّرون:(1) و از نشانه‏ هاى او آن است كه براى شما از خودتان زوج‏ هايى آفريد تا به آن آرامش پيدا كنيد و بين شما مودّت و رحمت قرار داد به تحقيق در آن، نشانه‏ هايى براى گروهى است كه تفكّر مى‏ كنند.

  ـ اِنَّ في خَلقِ السَّمواتِ والأرضِ و اخْتِلافِ اللَّيلِ والنَّهارِ و الفُلكِ الَّتي تَجري في البَحرِ بِما يَنفَعُ النّاسَ و ما أنزَلَ اللّهُ مِنَ السَّماءِ مِن ماءٍ فَأحيا بِهِ الأرضَ بَعدَ مَوِتها وَ بَثَّ فيها مِن كُلِّ دابَّةٍ و تَصريفِ الرّياحِ و السَّحابِ المُسَخَّرِ بَينَ السَّماءِ و الأرضِ لَآياتٍ لِقَومٍ يَعقِلون(2): در آفرينش آسمان‏ها و زمين، ورفت و آمد شب و روز، و كشتى‏ ها كه در دريا براى منافع مردم در حركتند، و آن چه از آب‏ هايى كه خدا از آسمان فرو مى‏ فرستد تا به‏ وسيله‏ ى آن، زمين را بعد از مدتى دوباره سرسبز نمايد، و در

  1- روم/21.
  2- بقره/164.




  آن از هر جنبنده‏اى انواعى را گسترش داد، و بادها و ابرهاى مسخَّر بين زمين و آسمان را به حركت درآوردن، (همه) از نشانه‏ هاى (او) براى گروهى است كه مى‏ انديشند.

  ـ و هو الَّذي مَدَّ الاَرضَ و جَعَلَ فيها رواسِيَ و أنهارا و مِن كُلِّ الثَّمراتِ جَعَلَ فيها زَوجَينِ اثْنَينِ يُغشِي الَّيلَ النَّهارَ اِنَّ في ذلكَ لَآياتٍ لِقومٍ يَتَفَكَّرون:(1) او كسى است كه زمين را گسترد، و در آن كوه‏ها و نهرها را قرار داد و از هر ميوه‏اى دو جفت را آفريد؛ شب را به‏ وسيله‏ ى روز مى‏ پوشاند همانا در اين‏ ها نشانه‏ هايى است براى گروهى كه تفكر مى‏ كنند.

  ـ ... قُل هَل يَستَوِي الأعمى و البصيرُ أفلا تَتَفَكَّرون:(2) بگو: «آيا كور و بينا برابرند؟ پس چرا تفكر نمى‏ كنيد؟»

  ـ ... فَاقصُصِ القَصَصَ لَعَلَّهُم يَتَفَكَّرون:(3) داستان‏هاى (تاريخى) را نقل كن، باشد كه تفكر كنند.

  ـ لَو أنزَلنا هذَا القرآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأيْتَهُ خاشِعا مُتَصَدِّعا مِن خَشيَةِ‏اللّهِ و تِلكَ الأمْثالُ نَضرِبُها لِلنّاسِ لَعَلَّهُم يَتَفَكَّرون:(4) اگر اين قرآن را بر كوهى نازل مى‏ كرديم، مى‏ ديدى كه در برابر آن خاشع مى‏ شد و از خوف خدا مى‏ شكافت! اين‏ها مثال‏ هايى است كه براى مردم مى‏ زنيم، باشد تا به فكر فرو روند.



  2ـ دعوت به "نگاه با دقت" به پديده‏ ها، تا از اين طريق، جرقه‏ اى به عقل و فكر آدميان بزند و نيروى رسيدن به شناخت و معرفت را در آنان پرورش دهد:

  1- رعد/3.
  2- انعام/50.

  3- اعراف/176.

  4- حشر/21. آيه‏ ى 41 و 43 از عنكبوت نيز در باره ‏ى "مثال زدن" آمده است.



  ـ فَليَنظُرِ الانسانُ مِمَّ خُلِقَ ...: انسان بايد نگاهى با تدبر بياندازد كه از چه آفريده شده‏ است. از آب جهنده‏ ى بين صُلب (پدر) و زير سينه‏ ى (مادر) آفريده شده‏ است. (1)

  ـ أفلا يَنظُرونَ اِلَى الاِبلِ كَيفَ خُلِقَت؛ و اِلَى السَّماءِ كَيفَ رُفِعَت؛ و اِلَى الجِبالِ كَيفَ نُصِبَت؛ و اِلَى الاَرضِ كيف سُطِحَت: (2) آيا به شتر نگاه نمى‏ كنيد چگونه آفريده شده؟ به آسمان نمى‏ نگريد كه چگونه برافراشته شده؟ به كوه‏ ها نظاره نمى‏ كنيد كه چگونه نصب شده‏ اند؟ و به زمين نمى‏ نگريد كه چگونه گسترده شده‏ است؟

  3ـ طرح سؤال با مخاطبان، تا با اين عمل در باره‏ ى آفريده‏ ها و پديده‏ هاى نظام خلقت، مردم را به انديشه وادار و از انحراف باز دارد و بتواند اعتقادات خدايى را در وجودشان زنده نمايد؛ به عبارت ديگر آنان را به عرفان و شناخت رساند:

  ـ قُل أرَأيتُم اِن جَعَلَ اللّهُ عَلَيكُمُ اللَّيلَ سَرمَدا اِلى يَومِ القِيامةِ مَن اِلهٌ غَيرُ اللّهِ يَأْتيكُم بِضياءٍ أفَلا تَسمَعون ...:(3) بگو: «اگر ببينيد كه خداوند شب را هميشه تا روز قيامت ادامه داد، كدام خدا غير از اللّه روشنايى (روز) را برايتان مى‏ آورد؟ آيا نمى‏ شنويد؟»(71) بگو: «اگر ببينيد كه خداوند روز را هميشه تا روز قيامت ادامه داد، كدام خدا غير از اللّه شب را برايتان مى‏ آورد تا در آن استراحت كنيد؟ آيا نمى‏ بينيد؟»

  ـ ... أ أربابٌ مُتَفَرِّقونَ خَيرٌ أمِ اللّهِ الواحدِ القَهّار:(4) اى ياران

  1- طارق/7 ـ 5.

  2- غاشيه/20 ـ 17؛ در ذاريات/21؛ فصلت/53؛ نمل/14، روم/50 نيز راجع به انديشيدن و نگاه آگاهانه به پديده‏ هاى مختلف اشاره شده است.

  3- قصص/72ـ71.
  4- يوسف/39.



  زندانى‏ ام! آيا پروردگاران پراكنده بهترند يا خداوند يكتاى چيره‏ گر؟(1)

  ـ ... أنّى يَكونُ لَهُ ولدٌ و لَم تَكُن لَهُ صاحِبَةٌ و خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ...:(2) چگونه ممكن است فرزندى داشته باشد حال آن‏ كه همسرى براى او وجود ندارد؟ و او همه چيز را آفريده‏ است ...

  - وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى نَحْنُ أَبْناءُ اللّهِ وَ أَحِبّاوءُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ ...(3) يهود و نصارا گفتند ما فرزندان خدا و دوستان او هستيم. بگو: پس (اگر اين طور است) چرا شما را به خاطر گناهانتان عذاب مى‏ كند؟ بنابراين شما هم بشرى هستيد (كه مانند ديگران) او، از انسان آفريده است.

  آيات در اين باره فراوان است به عنوان نمونه چند آيه مطرح شد.
  4ـ طرح سؤال و پاسخ، از ديگر روش‏ هاى گفتارى قرآن در نجات انسان‏ ها از ناآگاهى است كه نيازهاى فكرى بشريت را برطرف كند و گرايش فطرى او را كه علم‏گرايى است پرورش دهد:

  ـ قُل مَن يُنَجّيكُم مِنَ الظُّلُماتِ البَرِّ و البَحرِ ...؟:(4) بپرس: «چه كسى شما را از تاريكى‏ هاى خشكى و دريا نجات مى‏ دهد؟»

  ـ قُل اللّهُ يُنَجّيكُم مِنها ...:(5) درپاسخ بگو: «خدا شما را از آن نجات مى‏ دهد.»

  ـ قالَ مَن يُحيِي العِظامَ و هِيَ رَميمٌ؟ ...: پرسيد: «چه كسى زنده مى‏ كند استخوان‏ ها را در حالى‏ كه پوسيده‏ است؟»
  ـ قُل يُحييهَا الَّذي أنشَأَها أوَّلَ مَرَّةٍ...:(6) پاسخ بده: «كسى‏ كه اول دفعه آن را آفريد، زنده‏ اش مى‏ كند.»(7)

  1- فاطر/27، واقعه/72ـ 71 و 59 ـ 58، غافر/28، ابراهيم/19، نحل/17، انعام/71؛ نمونه ‏هايى از مطلب فوق را ارائه مى‏ دهند.

  2- انعام/101.

  3- مائده / 18

  4- انعام/63.

  5- انعام/64.



  6- يس/79 ـ 78.

  7- صافات/18ـ 16، واقعه/49ـ 47، رعد/16، نمل/65ـ 64، نمونه‏ هايى از مطلب فوق را بيان مى‏ كنند.


title: چندسوال راجب روز مجادله
text:
  چندسوال راجب روز مجادله


  ●سوال:
  دلیل اصلی من برای مطرح کردن سوال در مورد روز مجادله ... بیان احادیث و روایاتی است که این مطلب را بیان کرده اند ..و بیان شرح ماوقع
  و اینکه انسان در مجادله و بحثی ، از شرایط نامناسب خود گلایه میکند و بیان میدارد که اگر مرکبی دیگر داشت بهتر عمل میکرد.
  بطور مثال ما روزمره مرتب از این شکایات داریم که اخلاق ذاتی و ارثی تاثیر بیشتری بر خلقیات ما دارد و ژن و ترشحات هورمونی و خصوصیات ارثی ما ، اگر طور دیگری بود ما این نبودیم
  که فردی که خصلتا ارام و صبور است چه هنری کرده ... و ادمی که ترشحات هورمونی او را عصبی و خشن کرده چه گناهی کرده ...
  این مجادله همچنان ادامه دارد...
  که چه شده محبوب خداوند محبوب او شده و حضرت علی دوست خداوند
  و جواب خداوند در ان روز برای انسان چه بوده؟

  باتشکر فراوان
  خداقوت




  ●پاسخ:
  با صلوات بر محمد وآل محمد
  وسلام وعرض ادب واحترام وقبولی طاعات وعبادات
  لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ (11/رعد)
  در آيات گذشته آمده است كه خدا بحكم عالم الغيب و الشهادة بودن، از پنهان و آشكار مردم با خبر و همه جا حاضر و ناظر است.
  در آيه مورد بحث اضافه مى‏ كند كه خداوند علاوه بر اين حافظ و نگاهبان بندگان خود نيز مى‏ باشد:" براى انسان مامورانى است كه پى در پى از پيش رو، و پشت سر او قرار مى‏ گيرند و او را از حوادث حفظ مى‏ كنند" (لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ)
  اما براى اين كه كسى اشتباه نكند كه اين حفظ و نگاهبانى بى‏ قيد و شرط است و انسان مى‏ تواند خود را به پرتگاه ها بي فكند و دست به هر ندانم كارى بزند و يا مرتكب هر گونه گناهى كه مستوجب مجازات و عذاب است بشود و باز انتظار داشته باشد كه خدا و ماموران او حافظ وى باشند اضافه مى‏ كند كه:" خداوند سرنوشت هيچ قوم و ملتى را تغيير نمى‏ دهد مگر اين كه آنها تغييراتى در خود ايجاد كنند"! (إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ).
  و باز براى اين كه اين اشتباه پيش نيايد كه با وجود ماموران الهى كه عهده دار حفظ انسان هستند، مساله مجازات و بلاهاى الهى چه معنى دارد، در پايان آيه اضافه مى‏ كند كه" هر گاه خداوند به قوم و جمعيتى اراده سوء و بدى كند هيچ راه دفاع و بازگشت ندارد" (وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ).
  " و هيچ كس غير خدا نمى‏ تواند والى و ناصر و ياور آنها باشد" (وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ).
  به همين دليل هنگامى كه فرمان خدا به عذاب و مجازات يا نابودى قوم و ملتى صادر شود، حافظان و نگهبانان دور مى‏ شوند و انسان را تسليم حوادث مى‏ كنند!
  ●نكته‏ ها:


  1- معقبات چيست؟
  " معقبات" چنان كه طبرسى در مجمع البيان و بعضى ديگر از مفسران بزرگ گفته ‏اند جمع" معقبه" است و آن هم به نوبه خود جمع" معقب" مى‏ باشد و به معنى گروهى است كه پى در پى و به طور متناوب به دنبال كارى مى‏ روند.
  ظاهر اين آيه آن است كه خداوند به گروهى از فرشتگان، ماموريت داده كه در شب و روز به طور متناوب به سراغ انسان بيايند و از پيش رو و پشت سر نگاهبان و حافظ او باشند.
  بدون ترديد انسان در زندگى خود در معرض آفات و بلاهاى زيادى است، حوادثى از درون و برون، انواع بيماريها، ميكربها، انواع حادثه‏ ها و خطراتى كه از زمين و آسمان مى‏ جوشد، انسان را احاطه كرده‏ اند، مخصوصا به هنگام كودكى كه آگاهى انسان از اوضاع اطراف خود بسيار ناچيز است و هيچ گونه تجربه‏ اى ندارد، در هر گامى خطرى در كمين او نشسته است، و گاه انسان تعجب مى‏ كند كه كودك چگونه از لابلاى اين همه حوادث جان به سلامت مى‏ برد و بزرگ مى‏ شود، مخصوصا در خانواده‏ هايى كه پدران و مادران چندان آگاهى از مسائل ندارند و يا امكاناتى در اختيار آنها نيست مانند كودكانى كه در روستاها بزرگ مى‏ شوند و در ميان انبوه محروميت ها، عوامل بيمارى و خطرات قرار دارند.
  اگر براستى در اين مسائل بينديشيم احساس مى‏ كنيم كه نيروى محافظى هست كه ما را در برابر حوادث حفظ مى‏ كند و هم چون سپرى از پيش رو و پشت سر محافظ و نگهدار ما است.
  در بسيارى از مواقع، حوادث خطرناك براى انسان پيش مى‏ آيد و او معجزه‏ آسا از آنها رهايى مى‏ يابد بطورى كه احساس مى‏ كند همه اين ها تصادف نيست بلكه نيروى محافظى از او نگهبانى مى‏ كند.
  در روايات متعددى كه از پيشوايان اسلام نقل شده نيز روى اين تاكيد شده است، از جمله:
  در روايتى از امام باقر ع مى‏ خوانيم كه در تفسير آيه فوق فرمود:
  يحفظ بامر اللَّه من ان يقع فى ركى او يقع عليه حائط او يصيبه شى‏ء حتى اذ جاء القدر خلوا بينه و بينه يدفعونه الى المقادير و هما ملكان يحفظانه بالليل و ملكان من نهار يتعاقبانه
  يعنى:" به فرمان خدا انسان را حفظ مى‏كند از اينكه در چاهى سقوط كند يا ديوارى بر او بيفتد يا حادثه ديگرى براى او پيش بيايد تا زمانى كه مقدرات حتمى فرا رسد در اين هنگام آنها كنار مى ‏روند و او را تسليم حوادث مى ‏كنند، آنها دو فرشته‏ اند كه انسان را در شب حفظ مى ‏كنند و دو فرشته‏ اند كه در روز كه به طور متناوب به اين وظيفه مى‏ پردازند" «1».
  در حديثى ديگر از امام صادق ع مى ‏خوانيم:
  ما من عبد الا و معه ملكان يحفظانه فاذا جاء الامر من عند اللَّه خليا بينه و بين امر اللَّه:
  " هيچ بنده‏اى نيست مگر اين كه دو فرشته با او هستند و او را محافظت مى‏ كنند، اما هنگامى كه فرمان قطعى خداوند فرا رسد، او را تسليم حوادث مى‏ كنند" «2» (بنا بر اين آنها تنها او را از حوادثى كه به فرمان خدا قطعيت نيافته حفظ مى‏ كنند).
  در نهج البلاغه نيز مى ‏خوانيم كه امير مؤمنان على ع فرمود:
  ان مع كل انسان ملكين يحفظانه فاذا جاء القدر خليا بينه و بينه:
  " با هر انسانى دو فرشته است كه او را حفظ مى ‏كنند، اما هنگامى كه مقدرات حتمى فرا رسد او را رها مى ‏سازند" «3» هم چنين در خطبه اول نهج البلاغه در توصيف فرشتگان و گروه‏ هاى مختلف آنها مى ‏خوانيم:
  و منهم الحفظة لعباده:
  " گروهى از آنها حافظان بندگان اويند" البته عدم آگاهى از وجود اين فرشتگان از طريق حس يا از طريق علوم و دانش هاى طبيعى هرگز نمى ‏تواند دليل بر نفى آنها باشد چرا كه اين منحصر به مورد بحث ما نيست، قرآن مجيد و هم چنين مذاهب ديگر خبر از امور فراوانى كه ما وراء حس انسان است داده ‏اند كه بشر از طرق عادى نمى‏ تواند از آنها آگاهى يابد.
  از اين گذشته همان گونه كه در بالا گفتيم ما در زندگى روزانه خود، نشانه ‏هاى واضحى از وجود چنين نيروى محافظى مى‏ بينيم و احساس مى‏ كنيم كه در برابر
  __________________________________________________
  (1) و (2) تفسير برهان جلد 2 صفحه 283. [.....]
  (3) نهج البلاغه كلمات قصار جمله 201.

  بسيارى از حوادث مرگ بار بطور اعجاز آميزى نجات مى‏ يابيم كه تفسير و توجيه همه آنها از طريق عادى و يا حمل بر تصادف مشكل است، (و من خود بعضى نمونه‏ هاى آن را در زندگى ديده‏ ام كه راستى حيرت‏ آور بوده، حتى براى شخص ديرباورى مثل من دليلى بوده است براى وجود آن محافظ نامرئى!)
  2- هميشه تغييرات از خود ما است! (يك قانون كلى).
  جمله إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ كه در دو مورد از قرآن با تفاوت مختصرى آمده است، يك قانون كلى و عمومى را بيان مى ‏كند، قانونى سرنوشت‏ ساز و حركت آفرين و هشدار دهنده! اين قانون كه يكى از پايه‏ هاى اساسى جهان بينى و جامعه‏ شناسى در اسلام است، به ما مى‏ گويد مقدرات شما قبل از هر چيز و هر كس در دست خود شما است، و هر گونه تغيير و دگرگونى در خوشبختى و بدبختى اقوام در درجه اول به خود آنها بازگشت مى‏ كند، شانس و طالع و اقبال و تصادف و تاثير اوضاع فلكى و مانند اينها هيچ كدام پايه ندارد، آنچه اساس و پايه است اين است كه ملتى خود بخواهد سربلند و سرفراز و پيروز و پيشرو باشد، و يا به عكس خودش تن به ذلت و زبونى و شكست در دهد، حتى لطف خداوند، يا مجازات او، بى‏ مقدمه، دامان هيچ ملتى را نخواهد گرفت، بلكه اين اراده و خواست ملتها، و تغييرات درونى آنهاست كه آنها را مستحق لطف يا مستوجب عذاب خدا مى‏ سازد.
  به تعبير ديگر: اين اصل قرآنى كه يكى از مهمترين برنامه‏ هاى اجتماعى اسلام را بيان مى‏ كند به ما مى‏ گويد هر گونه تغييرات برونى متكى به تغييرات درونى ملتها و اقوام است، و هر گونه پيروزى و شكستى كه به قومى رسيد از همين جا سرچشمه مى‏ گيرد، بنا بر اين آنها كه هميشه براى تبرئه خويش به دنبال" عوامل برونى" مى‏ گردند، و قدرت هاى سلطه‏ گر و استعمار كننده را همواره عامل بدبختى خود مى‏ شمارند، سخت در اشتباهند، چرا كه اگر اين قدرتهاى جهنمى پايگاهى در درون يك جامعه نداشته باشند، كارى از آنان ساخته نيست.
  مهم آن است كه پايگاه هاى سلطه‏ گران و استعمار كنندگان و جباران را در درون جامعه خود در هم بكوبيم، تا آنها هيچ گونه راهى براى نفوذ نداشته باشند.
  آنها بمنزله شيطانند، و مى‏ دانيم شيطان به گفته قرآن بر كسانى كه عباد اللَّه مخلصين هستند راه ندارد، او تنها بر كسانى چيره مى‏ شود كه پايگاهى در درون وجود خود براى شيطان ساخته‏ اند.
  اين اصل قرآنى مى‏ گويد: براى پايان دادن به بدبختي ها و ناكامي ها بايد دست به انقلابى از درون بزنيم، يك انقلاب فكرى و فرهنگى، يك انقلاب ايمانى و اخلاقى، و به هنگام گرفتارى در چنگال بدبختي ها بايد فورا به جستجوى نقطه‏ هاى ضعف خويشتن بپردازيم، و آنها را با آب توبه و بازگشت به سوى حق از دامان روح و جان خود بشوئيم، تولدى تازه پيدا كنيم و نور و حركتى جديد، تا در پرتو آن بتوانيم ناكامي ها و شكست ها را به پيروزى مبدل سازيم، نه اينكه اين نقطه‏ هاى ضعف كه عوامل شكست است در زير پوشش هاى خود خواهى مكتوم بماند و به جستجوى عوامل شكست در بيرون جامعه خود در بيراهه‏ ها سرگردان بمانيم! تا كنون كتاب ها يا مقالات زيادى در باره عوامل پيروزى مسلمانان نخستين، و عوامل عقب‏ نشينى مسلمين قرون بعد، نوشته شده است، كه بسيارى از بحث هاى آنان به كاوش در سنگلاخ و بيراهه مى‏ ماند، اگر بخواهيم از اصل فوق كه از سرچشمه وحى به ما رسيده الهام بگيريم بايد هم آن پيروزى و هم آن شكست و ناكامى را در تغييرات فكرى و عقيدتى و اخلاقى و برنامه‏ هاى عملى مسلمانان جستجو كنيم و نه غير آن، در انقلاب هاى معاصر از جمله انقلاب ملت ما (مسلمانان ايران) انقلاب الجزائر، انقلاب افغانستان، و مانند آن به وضوح حاكميت اين اصل قرآنى را مشاهده مى‏ كنيم. يعنى بى‏ اينكه دولت هاى استعمارى و ابرقدرت هاى سلطه‏ گر روش خود را تغيير دهند، هنگامى كه ما از درون دگرگون شديم همه چيز دگرگون شد.
  و به هر حال اين درسى است براى امروز و فردا، و فرداهاى ديگر، براى همه مسلمانها، و همه نسل هاى آينده! و مى‏ بينيم تنها رهبرانى پيروز و موفق شدند كه ملت خود را بر اساس اين اصل رهبرى كردند و دگرگون ساختند، تاريخ اسلام و تاريخ معاصر مملو است از شواهدى بر اين اصل اساسى و جاودانى كه ذكر آنها ما را از روش بحثمان در اين تفسير دور مى‏ سازد.
  تفسير نمونه، ج‏10، صص: 148-142


title: آیا عالم ذر وجود دارد
text:
  ●سوال:
  آیا عالم ذر وجود دارد؟



  ●پاسخ:
  در خصوص عالم ذر عرض می شود:[1]
  یکی از موضوعاتی که همواره مورد علاقۀ خاص و عام بوده است موضوع عالم ذرّ و به عبارت دیگر«عالم الست»بوده است. همگان علاقمند به درک این حقیقتند که قبل از وجود مادی خود، در چه عالم یا عوالمی بوده اند؛ در قرآن کریم آیاتی ناظر به این مطلب وجود دارد که دیدگاههای مختلفی را در بین مفسرین به خود جلب نموده است.قبل از بیان اقوال، آیات مورد نظر ارائه می گردد .

  خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید:

  1.«وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى‏ ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِين؛ و (به خاطر بياوريد) هنگامى را كه خداوند، از پيامبران (و پيروان آنها)، پيمان مؤكّد گرفت، كه هر گاه كتاب و دانش به شما دادم، سپس پيامبرى به سوى شما آمد كه آنچه را با شماست تصديق مى‏كند، به او ايمان بياوريد و او را يارى كنيد! سپس (خداوند) به آنها گفت: «آيا به اين موضوع، اقرار داريد؟ و بر آن، پيمان مؤكّد بستيد؟» گفتند: «(آرى) اقرار داريم!» (خداوند به آنها) گفت: «پس گواه باشيد! و من نيز با شما از گواهانم».(آل عمران/81).

  2. «وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِى آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ القِيامَةِ إِنّا كُنّا عَنْ هذا غافِلينَ؛ به ياد آر زمانى را كه پروردگارت از صلب و پشت فرزندان آدم ذريه و نسل آنان را برگرفت و آنان را بر خويشتن گواه ساخت. و گفت: آيا من پروردگار شما نيستم؟ گفتند: آرى.(اين پيمان را گرفتيم) تا روز قيامت نگوييد ما از اين كار غافل بوديم».(اعراف/172).

  3.«أَوْ تَقُولُوا إِنَّما أَشْرَكَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ وَكُنّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ أَفَتُهْلِكُنا بِما فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ؛(چنين پيمان گرفتيم) تا نگوييد پدران ما قبلاً شرك ورزيدند(وبت پرست بودند) و ما فرزندان آنان بوديم. آيا ما را با آن چه كه باطل گرايان انجام داده اند نابود كرده و مجازات مى كنى».(اعراف/173).

  4.«وَكَذلِكَ نُفَصِّلُ الآياتِ وَلعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ؛پروردگارا آنان را در بهشت جاودانى خود وارد ساز; بهشتى كه آن را به آنان و صالحان از پدران و همسران و فرزندان، وعده داده اى».(اعراف/174).

  تفسير آيات:

  كشف حقيقت در گروی اين است كه آيات ياد شده را جدای از هر نوع موضع گيرى پيشين، تفسير نمود تاروشن گردد آیا اين آیات متذكر جهانى قبل از اين جهان اند، و در مقام بیان حیاتی قبل از حیات دنیوی اند، يا اينكه این آیات هدف ديگرى دارند و ربطى به آنچه در افواه عمومى است ندارند.
  [1].این نوشتار برگرفته از نوشتۀ آیت الله جعفر سبحانی است که با تغییراتی ارائه می گردد.


title: چندنکته درمورد عالم ذر
text:
  چندنکته درمورد عالم ذر


  1. لفظ ذريه در قرآن کریم نوزده بار ذکر شده است و مقصود از آن در تمامی موارد، نسل انسان است. در اين كه اين لفظ از چه ريشه اى گرفته شده اختلاف است. برخى مى گويند: ذريه از لفظ «ذرأ» به معناى «خلق» گرفته شده است در اين صورت«ذريه» به معناى مخلوق خواهد بود. برخى ديگر مى گويند: اين لفظ از ريشه «ذر» به معناى موجودات ريز، مانند ذرات غبار و مورچه گرفته شده است. برخى ديگر آن را از «ذرو» يا «ذره» مى گيرند كه به معناى پراكندگى است و اگر به فرزندان آدم ذريه مى گويند به خاطر پراكندگى آنان در روى زمين مى باشد.[1]

  2. لفظ ذريه غالباً در مورد انسان هاى كم سن به كار مى رود؛ مانند:«...وَلَهُ ذُرِّيّةٌ ضُعَفاءٌ...؛[2]براى او فرزندان كم سن و سال است». و گاهى در مطلق نسل استعمال مى شود؛ مانند:«...وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِ داوُدَ وَسُليْمانَ...[3]؛از ذريه (ابراهيم) داوود و سليمان و...». هم چنان كه گاهى اين لفظ در مورد يك فرد به كار مى رود، مانند:«هَبْ لِى مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً...[4]؛ زكريا گفت: پروردگارا! براى من فرزندى پاكيزه عطا فرما».[5]و گاهى در معناى جمع به كار مى رود; مانند:«...وَكُنّا ذُرِّيّةً مِنْ بَعْدِهِمْ...».[6]

  3. معروف در معناى آيه اين است كه خداوند فرزندان آدم را از صلب حضرت آدم بيرون كشيد و آنان را بر يگانگى خود گواه گرفت. در صورتى كه هرگز معناى ظاهرى آيه اين نيست، بلكه مفاد آيه اين است كه از پشت فرزندان آدم (نه خود آدم) ذريه و نسل هاى آنان را برگرفت به گواه اين كه مى گويد:« وَإِذْ أَخَذَ رَبّكَ مِنْ بَنِى آدَم». و هرگز نمى گويد: «وإذ أخذ ربّك من آدم». بنابراین مفاد آيه غير از تفسیر معروف است.

  4. تصريح آيه اينچنین است كه خدا ما را بر نفس خود گواه گرفت و همگى اعتراف نموديم كه او پروردگار ما است. آن جا كه مى فرمايد:« واشهدهم على أنفسهم». در عين حال، اين شهادت و اخذ اعتراف در روز رستاخيز درهاى عذر رابه روى باطل گرايان و شرك ورزان مى بندد و به گواهى آيه 173 مورد بحث حق ندارند بگويند: ما از اين اعتراف بى خبر بوديم.

  اين جا است كه مفاد آيه شكل خاصى به خود مى گيرد؛ از طرفى در اين جهان خاطره اى از آن گواهى گيرى در زواياى روح و روان ما وجود ندارد از طرف ديگر، روز رستاخيز حق نداريم بگوييم: ما از چنين پيمانى بى خبر بوديم. چنان كه مى فرمايد:«... أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ القِيامَةِ إِنّا كُنّا عَنْ هذا غافِلين؛مبادا روز رستاخيز بگوييد ما از چنين پيمانى بى خبر بوديم». در اين صورت اين پرسش پيش مى آيد كه اين چگونه پيمانى است كه با نداشتن آگاهى از آن، درهاى عذر را به روى ما مى بندد؛ به عبارت ديگر شكى نيست كه ما از چنين پيمانى به صورت علم حصولى (يادآورى خاطره رويداد پيمان) غافليم. در صورتى كه در آيه به صورت قاطع مى گويد حق نداريد بگوييد كه ما از چنين پيمانى غفلت داشتيم. اين غفلت از پيمان، چگونه با حكم الهى«أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ القِيامَةِ إِنّا كُنّا عَنْ هذا غافِلينَ» جمع مى شود؟

  5. شكى نيست كه اين آيه خطاب به پيامبر و يا به عموم انسان ها است. اگر آغاز آيه خطاب به پيامبر باشد، ذيل آن (أَنْ تَقُولُوا...) خطاب به همه جهانيان است. قرآن با اين خطاب مى خواهد ما را به جريانى كه قبل از خطاب انجام گرفته متوجه سازد نه جريانى كه در موقع خطاب انجام مى گيرد و يا پس از آن انجام خواهد گرفت. به گواه اين كه لفظ «إذ» در آغاز آيه آمده است و چنين جمله اى در موردى به كار مى رود كه ظرف حادثه در گذشته باشد.


  [1]. مفردات راغب ماده «ذرو»؛ مجمع البيان، ج1، ص 199 آيه (قالَ وَمِنْ ذُرّيتى) «بقره(2)آيه 124».
  [2]. بقره(2) آيه 266.
  [3]. انعام (6) آيه 84.
  [4]. آل عمران(3) آيه 38.
  [5]. و در آيه ديگر در همين موضوع به جاى لفظ «ذريه» لفظ «ولياً» به كار رفته است مانند: (...فَهَبْ لى مِنْ لَدُنْكَ وَلِيّاً*يَرِثُنى وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ...) «مريم(19) آيه5و 6».
  [6]. اعراف (7) آيه 173.


title: نظریات مفسرین درمورد عالم دز
text:
  نظریات مفسرین درمورد عالم دز


  1) نظريه متكى به احاديث:
  نظريه معروف كه پشتوانه حديثى دارد اين است كه خداوند به هنگام آفرينش آدم، تمام فرزندان آينده او را به صورت موجودات ريز در آورد و به آنان گفت: (أَلستُ بِرَبِّكُمْ) آنان گفتند: (بلى) سپس همگى را به صلب آدم باز گردانيد. و آنان هنگام خطاب الهى داراى عقل و شعور كافى بودند و سخن خدا را شنيدند و پاسخ پرسش او را گفتند و اين پيمان به اين خاطر از آنان گرفته شد كه درهاى عذر را در روز رستاخيز به روى آنان ببندد.[1]

  2) نظریه شریف مرتضی:
  شريف مرتضى درباره آيه بحث جالبى نموده است و پس از نقد نظريه نخست، به نحوى كه گذشت، نظريه جديدى را مطرح مى كند كه خلاصه آن اين است: اخذ اعتراف مربوط به همه فرزندان حضرت آدم نيست، بلكه از آن افرادى است كه پدران كافر و مشرك داشته اند.[2] به گواه اين كه در آيه 173 مى گويد:«أَوْ تَقُولُوا إِنَّما أَشْرَكَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ...». در اين صورت بايد گفت: آيه مربوط به گروهى است كه در اين جهان بالغ و كامل شده اند و آن چه را كه پيامبران خدا براى آنان آورده بودند، آگاه شدند و به آن اقرار نمودند و به گونه اى بر خويشتن گواهى دادند. آن گاه اضافه مى كند كسانى كه معناى نخستين را برگزيده اند، تصور كرده اند كه لفظ ذريه فقط به موجود غير كامل و غير عاقل اطلاق مى شود، در صورتى كه در قرآن اين لفظ بر افراد كامل نيز اطلاق شده است. چنان كه مى فرمايد:«رَبَّنا وَأَدْخِلْهُمْ جَنّاتِ عَدْن الَّتى وَعَدْتَهُمْ وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَأَزْواجِهِمْ وَذُرِّيّاتِهِمْ...[3]؛ پروردگارا آنان را در بهشت جاودانى خود وارد ساز؛ بهشتى كه آن را به آنان و صالحان از پدران و همسران و فرزندان، وعده داده اى».

  3) نظريه مختار در تفسیر نمونه:
  منظور از اين عالم و اين پيمان همان «عالم استعدادها» و «پيمان فطرت» و تكوين و آفرينش است، به اين ترتيب كه: به هنگام خروج فرزندان آدم به صورت «نطفه» از صلب پدران به رحم مادران كه در آن هنگام ذراتى بيش نيستند خداوند استعداد و آمادگى براى درك حقيقت توحيد به آنها داده است، هم در نهاد و فطرتشان اين سرّ الهى به صورت يك حسّ درون ذاتى به وديعه گذارده شده است و هم در عقل و خردشان به صورت يك حقيقت خودآگاه! بر اين اساس، همه افراد بشر داراى روح توحيدند و سؤالى كه خداوند از آنها كرده به زبان تكوين و آفرينش است و پاسخى كه آنها داده‏اند نيز به همين‏ زبان است.[4]

  4) نظریه ی علامه طباطبایی(ره):
  انسان و تمام اجزاى جهان كه در بستر زمان قرار دارند، وجود دو رويه دارند; رويى به سوى خدا و رويى به سوى زمان و به عبارت ديگر داراى دو نسبت و دو رابطه اند. از آن نظر كه با خدا ارتباط دارد و خدا بر آن ها محيط است، هيچ جزئى از جزء ديگر غايب نيست؛ نه خدا از آن ها غايب است و نه آن ها از محضر خدا غايب هستند، بلكه تمام موجودات جهان (بى آن كه در آن گذشته و آينده اى باشد) در حضور او قرار دارند. چگونه مى تواند غير اين باشد، در حالى كه جهان كار اوست و هيچ كارى، از آن نظر كه با صاحب كار قائم است، نمى تواند از او پنهان باشد. ولى از آن نظر كه موجودات در دل زمان قرار دارند و با آن آميخته اند، به صورت حوادث متفرق و رويدادهاى گوناگون كه با يكديگر فاصله هاى گوناگونى دارند، جلوه مى كنند. اين عوامل او را از حضور در نزد خدا بى خبر كرده، حجابى ميان ديده قلبى او و خدا پديد مى آورد.

  اين دو محاسبه در نظر مرحوم علامۀ طباطبایی به گونه اى است كه جهان را به دونشأت باطن و ظاهر يا درون و برون تقسيم مى كند. و وجود جمعى جهان، باطن اين وجود متفرق است. علامۀ طباطبایی وجود اين دو نشأت را از آياتى استفاده كرده و مى گويد: جمله (كُنْ فَيَكُون)اشاره به اين دو نشأت جمعى و تدريجى دارد. لفظ «كن» اشاره به وجود جمعى است. بالأخص اگر اين آيه را به آيه ديگر ضميمه كنيم (آيه 50 سوره قمر) كه مى فرمايد:«وَما أَمْرُنا إِلاّ واحدةٌ كَلَمْح بِالْبَصَرِ؛امر و فرمان ما فقط يكى است مانند يك چشم به هم زدن». يكى بودن امر جز اين نمى تواند باشد كه با فرمان «كن» همه حوادث، بدون تفرق و تدريج يك جا وجود داشته باشد و همه اشيا با خطاب «كن» پديد آيند وجمله «فيكون» كه حاكى از تدريج است، اشاره به رويه ديگر اين جهان است كه تدريجى مى باشد. از اين بيان نتيجه مى گيرند كه آيه، ناظر به وجود جمعى انسان ها در حضور خداست؛ حضورى كه غيبت در آن متصور نيست گويى همه فرزندان آدم يك جا از پشت پدران گرفته شده گرد هم جمع آمده اند و در برابر خدا حضور دارند. در اين حالت هر انسانى آفريدگار خود را حضوراً مى يابد و يافته اش گواهى روشن بر وجود خدا و خداوندگارى او است، ولى قرار گرفتن انسان در گردونه زمان و تحولات و تطورات جهان، آدمى را آن چنان مشغول و از خود بى خود مى كند كه از علم حضورى به آفريدگار غافل مى گردد.[5]

  سخن آیت الله سبحانی:
  نگارنده تا اين لحظه كه قلم روى كاغذ جريان دارد به كشف معناى واقعى آيه توفيق نيافته است و اميدوار است كه به قول ابن عباس «القرآن يفسره الزمان» آيندگان به كشف مفاد آن موفق گردند. ظاهر آيه اين است كه در مرحله اى از مراحل وجود، كه هنوز براى ما كشف نشده است، از انسان پيمانى گرفته شده است و امّا اين مرحله چه مرحله اى بوده و در چه زمانى انجام گرفته است، هنوز معلوم نيست.[6]

  موفق باشید.
  [1]. مجمع البيان، ج3، ص 497(ط صيدا)؛ تفسير فخر رازى، ج4، ص 120(ط 1308 مصر).
  [2]. غرر الفوائد (معروف به امالى)،ج1، ص 28ـ30.

  [3]. غافر (40) آيه 8.

  [4].تفسیر نمونه، ج7،ص17.

  [5]. الميزان، ج8، ص 334ـ 336.

  [6].منشور جاوید، ج1،ص60.


title: درباره عالم دز نظر ائمه اطهار چیست
text:
  ●سوال:
  درباره عالم دز نظر ائمه اطهار چیست؟
  یعنی حدیثی ازین بزگواران نقل شده؟


  ●پاسخ:
  در تفسیر نمونه، ج7،ص21 در این رابطه می خوانیم:

  از نظر مضمون و دلالت، مفاهيم روایات با هم كاملًا با مختلف است:بعضى موافق تفسير اول؛بعضى موافق تفسير دوم.و بعضى با هيچ كدام سازگار نيست، مثلًا رواياتى را كه «زرارة» نقل كرده و تحت شماره 3 و 4 و 8 و 11 و 28 و 29 در تفسير «برهان» ذيل آيات مورد بحث آمده، موافق تفسير اول است و آنچه در روايات «عبداللّه بن سنان» كه تحت شماره 7 و 12 در همان تفسير «برهان» ذكر شده، اشاره به تفسير دوم مى‏ كند.

  بعضى از اين روايات، مبهم و پاره‏اى از آنها تعبيراتى دارد كه جز به صورت كنايه و به اصطلاح در شكل سمبوليك، مفهوم نيست، مانند روايت 18 و 23 كه از «ابوسعيد خُدْرى» و «عبداللّه كلبى» در همان تفسير نقل شده است.در پاره‏اى از روايات مزبور، تنها اشاره به ارواح بنى‏آدم شده (مانند روايت مفضل كه تحت شماره 20 ذكر شده است).

  به علاوه، روايات فوق بعضى داراى سند معتبر و بعضى فاقد سند مى‏باشند.بنابراين، و با توجه به متعارض بودن روايات فوق، نمى‏توانيم روى آنها به عنوان يك مدرك معتبر تكيه كنيم و يا لااقل همان گونه كه بزرگان علماء در اين قبيل موارد، مى‏ گويند، علم و فهم اين روايات را بايد به صاحبان آنها واگذاريم و از هر گونه قضاوت پيرامون آنها خوددارى كنيم.در اين صورت مائيم و متن آياتى كه در قرآن آمده است و همان گونه كه گفتيم، تفسير دوم با آيات سازگارتر است.

  موفق باشید. 


title: آیا عالم ذر وجود دارد
text:
  آیا عالم ذر وجود دارد



  ●پاسخ:
   باسلام وآرزوی موفقیت برای شما در باره مسله مورد پرسش باید گفت :دین پژوهان در این باره از جنبه های مختلف بحث کرده اند که به اختصار باید اشاره شود :
  در مورد «عالم ذر» منابع محدودی در آیات و روایات وجود دارد. در نتیجه اختلاف در مورد اصل این عالم وویژگی های آن کم نیست اما در هر صورت آیاتی(1) وجود دارد که مفادش آن است که از فرزندان آدم پیمان بر ربوبیت خدا گرفته شده، اما این پیمان چگونه و در چه زمان بوده است، توضیحی نمی‏دهد. از این جهت مفسران درباره این پیمان اختلاف کرده‏ اند.
  در ذیل به برخی از این نظریه‏ ها اشاره می‏کنیم:

  ●أ) نظریه محدّثان اسلامی‏
  محدثان اسلامی بر اساس فهم برخی از روایات بر این باورند که خداوند به هنگام آفرینش آدم، تمام فرزندان آینده او را به صورت موجودات ریز در آورد و به آنان گفت: "ألست بربّکم" آنان گفتند "بلی" سپس همگی را به صلب و پشت آدم بازگردانید. آنان هنگام خطاب الهی دارای عقل و شعور کافی بودند و سخن خدا را شنیدند و پاسخ او را گفتند.
  پیمان به این خاطر از آنان گرفته شد که راه‏های عذر در روز رستاخیز را روی آنان ببندد.(2)
  اشکالاتی بر این نظر وارد شده است که محققان به آن اشاره کرده‏ اند. (3)

  ●ب) نظریه برخی مفسران‏
  گروهی از مفسران معتقدند باید آیه را بر توحید فطری حمل نمود. در توضیح نظریه خود گفته‏ اند: انسان با رشته غرائز و استعدادها و انواع تقاضاها و درخواست‏های طبیعی و فطری به جهان گام می‏نهد. آدمی هنگام تولد و خروج از صلب پدر و دخول به رحم مادر و در وقت انعقاد نطفه، ذره‏ای بیش نیست، ولی در این ذره استعدادهای فراوان و لیاقت‏های قابل توجهی است، از آن جمله استعداد و فطرت خداشناسی. با تکامل این ذره در بیرون رحم، تمام استعدادها شکفته شده و به مرحله کمال و فعلیت می‏رسد.
  به عبارت دیگر: خدا انسان‏ها را از پشت پدران و رحم مادران بیرون آورد و آفرینش آن‏ها را با خصوصیاتی ترکیب داد که پیوسته پروردگار خود را بشناسند و نیاز خود را به او احساس کنند.
  هنگامی که انسان‏ها به نیاز خود به خدا توجه پیدا کردند و خود را غرق در نیاز دیدند، گویی به آنان گفته می‏شود:
  من خدای شما نیستم؟ آنان می‏گویند: چرا گواهی می‏دهیم که خدای ما هستی.(4)

  ●ج) نظریه علامه طباطبایی‏
  علامه طباطبایی معتقدند این آیه ناظر به وجود و حضور جمعی انسان‏ها در حضور خدا است؛ حضوری که غیبت در آن متصور نیست، گویی همه فرزندان آدم یک جا از پشت پدران گرفته شده، گرد هم جمع آمده‏ اند و در برابر خدا حضور دارند. در این حالت هر انسانی خود را حضورا می‏یابد و یافته‏اش گواهی روشن بر وجود خدا و خداوندگاری او است، ولی قرار گرفتن انسان‏ها در گردونه زمان و تحولات جهان، آدمی را چنان مشغول و از خود بی خود می‏کند که از آن علم حضوری که به آفریدگار خود داشت، غافل می‏گردد.(5)
  آن چه تا این جا آوردیم، دیدگاه‏های برخی از محدثان، متکلمان و مفسران راجع به تفسیر آیه ذر بود.
  پس از بیان نظریات مختلف می‏گوییم:
  ظاهراً آیه گفت و گویی بین خدا و انسان می‏باشد. در این گفت و گو خداوند از انسان‏ها اقرار می‏گیرد که پروردگار آنان است. اقرار گرفتن برای اتمام حجت بر انسان می‏باشد که درآینده ادعای غفلت نکند.
  آیا گفت و گو به همین صورت که در آیه آمده، اتفاق افتاده است؟ موطن و عالمی که این میثاق گرفته شده، کجا است؟ دنیا یا غیر آن؟ آیا این میثاق قبل از تولد انسان گرفته شده یا بعد از آن؟
  در پاسخ به این سئوالات نظریات مختلفی ارائه شده است.
  آیت الله جوادی آملی بعد از بررسی نظریات مفسران در آیه، دو احتمال را موجه دانسته‏ اند.

  ●أ) بیان تمثیلی: هر چند ظاهر آیه حاکی از گفت و گویی بین خدا و انسان و گرفتن اقرار است، ولی این آیه در مقام بیان واقع نیست، بلکه مقصود صرفاً تمثیل است.
  خداوند در واقع از فرزندان آدم اقرار نگرفته، بلکه مراد آن است که گویا خداوند از همه انسان‏ها اقرار گرفته است. مسئله ربوبیت خدا و عبودیت انسان به قدری روشن است که گویا همه انسان‏ها گفتند "بلی". شیوه بیان این آیه بیان تمثیلی است مانند آیه یازدهم سوره فصلت که فرمود: "سپس آهنگ آفرینش آسمان کرد و آن بخاری بود، پس از آن به زمین فرمود:خواه یا ناخواه بیایید. آن دو گفتند: فرمان‏پذیر آمدیم"(6) آن دو گفتند با رغبت می‏ آییم، در حالی که در واقع گفت و گویی بین خدا و آسمان و زمین واقع نشده است.
  پس در آیه میثاق (عالم ذر) امر و نهی لفظی نیست، بلکه در حقیقت تمثیل است.
  باید توجه داشت که خود قرآن بیان نموده که درصدد تمثیل است.
  "اگر قرآن را برکوهی فرو می‏فرستادیم، یقیناً آن کوه را از بیم خدا فروتن و از هم پاشیده می‏دیدی و این مثل‏ها را برای مردم می‏زنیم؛ باشد که آنان بیندیشند".(7)
  در این آیه خداوند می‏فرماید که انزال قرآن بر کوه مثلی است که برای به تفکر واداشتن انسان به کار رفته است، بنابراین احتمال گفت و گوی ذکر شده در آیه میثاق، صرفاً تمثیلی است برای بیان وضوح ربوبیت خدا و عبودیت انسان.(8)

  ●ب)بیان واقعی: معنای دوم که بیشتر مورد نظر است، این می‏باشد که آیه صرفاً تمثیل نیست، بلکه به لسان گفت و گو از واقعیتی سخن می‏گوید که در خارج رخ داده ، واقعیت این است که خداوند با زبان دو حجت خود با انسان سخن گفته است:
  یکی زبان عقل (پیمبر درونی انسان) و دیگری زبان وحی از طریق انبیا (پیامبران بیرونی). این دو حجت، خدا را به انسان می‏نمایانند و ربوبیت او را بیان می‏کنند. این دو از هیچ انسانی دریغ نشده است.
  با وجود این دو حجت، دیگر انسان نمی‏تواند ادعای فراموشی و غفلت کند.
  نکته‏ ای که از آیه به دست می‏ آید، نوعی تقدم این میثاق بر زندگی انسان می‏باشد. از این رو حجت باطنی (عقل) و ظاهری(وحی) هر چند تقدم زمانی بر انسان و اعمال ارادی او ندارد، ولی بر مکلف شدن انسان حداقل تقدم رتبی دارد؛ یعنی ابتدا حجت بر عبد تمام می‏شود، سپس مکلف به تکالیف الهی می‏گردد. بنابراین مقصود آیه، گفت و گوی لفظی بین خدا و انسان نیست، بلکه اعطای دو حجت محکم الهی به انسان است.
  با توجه به معنای فوق موطن و عالمی که این میثاق الهی در آن رخ داده، دنیا می‏باشد و برای هر انسانی بعد از تولد او چنین چیزی رخ می‏دهد.
  بنابراین آیه میثاق هیچ دلالتی بر ازلی بودن انسان یا حتی هرگونه وجودی قبل از تولد برای آدمی ندارد، بلکه آیه صرفاً تمثیل است، نه بیان واقع و یا از واقعیت اعطای حجت باطنی و ظاهری سخن می‏گوید که مربوط به بعد از تولد انسان می‏باشد.(9)

  پی‏نوشت‏ها:
  1 . اعراف(7) آیه 172 - 174.
  2 . مجمع‏البیان، ج‏5، ص 390، بیروت، مؤسسه اعلمی؛ تفسیر فخررازی، ج‏15، ص 47 - 46، چ داراحیاءالتراث، بیروت.
  3 . تفسیر تبیان، ج‏5، ص 28؛ مجمع‏البیان، ج 4، ص 390.
  4 . مجمع‏البیان، ج‏4، ص 391؛ تفسیر ظلال القرآن، ج‏9، ص 59 - 58؛ تفسیر رازی، ج‏15، ص 53.
  5 . تفسیر المیزان،ج‏8،ص 455.
  6 . فصلت(41) آیه 16.
  7 . حشر(59) آیه‏21.
  8 . جوادی آملی، عبدالله، فطرت در قرآن، ص 123 - 126 و 135.
  9. جوادی آملی، فطرت در قرآن، ص 123 - 126 و 135. 


title: شب اول قبر از چه موقعی شروع میشه
text:
  ●سوال:
  در مورد شب اول قبر نماز و دعا هایی داریم
   شب اول قبر از چه موقعی شروع میشه؟



  ●پاسخ:

  مقصود از قبر در بسیارى از روایات عالم برزخ است که بعد از خروج روح از دنیا به آن عالم وارد می گردد . امام سجاد عليه السلام می‌فرمایند : "به خدا قسم،‌قبر باغی از باغ های بهشت و یا گودالی از گودالهای دوزخ است. "(1)
  امام صادق عليه السلام مي فرمايند : مقصود از برزخ قبر انسان است از لحظه مرگ تا روز رستاخیز.(2) بر این اساس به مجرد مرگ یک انسان آغاز عالم برزخ او اتفاق افتاده و او مراحل عالم برزخ را سیر می کند و تعبیر شب اول قدر او برهمان زمان مرگ صحیح تر خواهد بود؛ اما از آنجا که قبر در استعمالات عرفی بیشتر بر همان محل دفن بدن یا مقبره اطلاق می شود، اصطلاح شب اول قدر که در آن اعمال خاصی مانند نماز لیله الدفن خوانده می شود (3) بر همان شب اولی که بدن دفن شده نیز اطلاق می گردد و این نام نیز نادرست نیست ، اما برای برخی افراد مصداق ندارد .
  اما در هر حال شب اول قبر عمومی و اصلی که همه اموات دارند همان ابدای مرگ و ورود به عالم برزخ است.

  با توجه به توضیحات فوق، اعمال ذکر شده در شب اول مرگ میت انجام می شود، البته با توجه به اینکه نیکی در حق میت امر پسندیده ای است، قرائت قرآن و یا امور خیر دیگر می تواند همچنان پس از شب اول نیز ادامه داشته باشد

  1. علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت، 1404 ه ق، ج 6، ص 159.
  2. همان، ص 116.
  3. بنی هاشمی، سید محمد حسن، توضیح المسائل مراجع،دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1386ش،(بحث مستحبات دفن) ج 1، ص 368 .


title: عذاب در عالم برزخ و قبر
text:
  عذاب در عالم برزخ و قبر


  ●سوال:
  آیا در برزخ هم به خاطر نماز و روزه های قضا به شخص متوفی عذابی میرسه یا این اعمال مربوط به قیامت میشوند؟


  آنگاه ابو بصیر گفت : در ماه رمضان قرآن را در یک شب بخوانم؟امام علیه السلام فرمود:نه. او گفت:در دو شب چطور؟ امام علیه السلام فرمودند:نه. پس گفت در سه شب چطور؟ امام علیه السلام فرمود:ها - و با دستش اشاره کرد - بله هیچ چیز ماه رمضان به ماههای دیگر شبیه نیست حق و احترامی دارد.تا می توانی در این ماه نماز بخوان.

  امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: سوره «تبارک» بالای سر قبر میت خوانده شود تا موجب رفع عذاب قبر از او گردد.

  امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمودند: سوره «تبارك» بالاي سر قبر ميت خوانده شود تا موجب رفع عذاب قبر از او گردد.
  عذاب قبر تا چه مدت ادامه داره؟ آیا همون شب اول قبر است؟ یا ممکنه همیشه باشه؟ یعنی هر موقع سوره ملک خونده بشه، باعث رفع عذاب قبر میشه؟

  سپاسگزارم 




  ●پاسخ:

  باسلام
  بعد از مرگ انسان واست واعمالش ونوع برخورد وحیات انسان در برزخ به اعمال او بستگی دارد ،وانسانها در برزخ چند طائفه هستند.
  ا- گروهی که هیچ عمل خیری در نامه اعمال آنها ثبت نشده ودر دنیا اهل خوبی نبوده اند واگر اعمال خوب وحسنه کوچکی هم داشته اند خداوند در این دنیا با اعطاء آسایش جبران می کند لذا در برزخ حسنه ای ندارند، البته در عین حال دارای باور غلط نیز می باشند یعنمی کافر،منافق ویا مشرک هستند.این گروه مشمول عذابهای برزخی می شوند که نمونه آنها آل فرعون هستند که خداوند در قرآن می فرماید: آنها صبح وشب عرضه برآتش می شوند.(سوره غافر آیه46)
  2-گروهی هم دارای عقاید درست وحق هستند ولی در عین حال کارهای گناهی هم دارند که بخشیده نشده است واز طرف دیگر در برزخ شفاعت نیست. لذاخداوند متعال این افراد را مدتی مورد عذابهای برزخی قرار می دهد تا از گناه پاک شوند وبدون گناه وارد محشر شوند،البته این عذاب وشکنجه به مقداری است که از آن گناه پاک شوند. البته طوائف دیگری نیز هستند که مفصل آنرا می توانید در کتاب معاد استاد قرائتی مطالعه کنید.
  بنابراین در مورد سول باید عرض کرد کسی که نماز وقضای روزه دارد باید وصیت کند که آنرا به جا آورند واز اموال او به قدری که آن واجبات به جا مانده قضا شوند اعطاء کنند تا برذمه او باقی نماند. واگر وصیت نکرد ومی توانست وصیت کند و سستی کرد واین قضاها بدون اینکه به جا آورده شوند بعد از مرگ او باقی ماندند. دیگر امر به دست خداست که او را ببخشد ویا اینکه در قبال این کو تاهی مورد عقاب قرار دهد.


title: عذاب قبر تا چه مدت ادامه داره
text:
  ●سوال:
  عذاب قبر تا چه مدت ادامه داره؟ 
  آیا همون شب اول قبر است؟
   یا ممکنه همیشه باشه؟ 
  یعنی هر موقع سوره ملک خونده بشه، باعث رفع عذاب قبر میشه؟


  ●پاسخ:

  بستگی به مقدار گناه شخص دارد که چه موقع از این گناه پاک شود ویک نکته قابل دقت است که عذابهای برزخ وقیامت همان حقیقت اعمال گناهی است که این شخص انجام داد وبه قدری که آن گناه در دوری او از جاده حقیقت تاثیر گذار بوده مورد شکنجه قرار می گیرد.
  البته احسانهایی که از جانب نزدیکان ومومنان صورت می گیرد در حال متوفی وخلاصی او تاثیر گذار است وداستانهایی از گذشتکان وانبیاء نل شده است که افرادی به سبب باقیات وصالحاتی که از خود به جا گذاشته بودند مانند فرزند صالح و کارهای عام المنفعه در برزخ از عذاب خلاصی یافته اند.
  معاویه بن عمار می گوید از امام صاد علیه السلام پرسیدم بعد از مرگ انسان چه چیزی به حال او نفع دارد؟حضرت فرمود:سنت حسنه ای که از خود به جا گذاشته باشد وبعد از او به آن عمل شود که برای آن همانند ثواب آن کسی است که به آن عمل می کند بدون اینکه از ثواب او چیزی کسر گردد،(مانند ایجاد صندوق قرض الحسنه،راه اندازی مجالس مذهبی ودینی)وصدقه جاریه ای که بعد از او ادامه دارد وفرزند صالحی که بعد از مرگ پدر ومادر برای آنها دعا می کند، از جانب آنها صدقه می دهد، حج به جا می آورد،برده آزاد می کند،روزه ونماز به جا می آورد. ،(کافی،دارالحدیث،ج13،ص 468) 


title: خصوصیات عالم برزخ
text:
  خصوصیات عالم برزخ


  انسان‌ که‌ از این‌ دنیا میرود، به‌ عالم‌ دیگری‌ به‌ نام‌ برزخ‌ وارد میشود و در آنجا هست‌ تا وقتیکه‌ در صور دمیده‌ شود و مردم‌ از قبرها بیرون‌ آیند، در آن‌ وقت‌ به‌ عالم‌ قیامت‌ وارد میشوند. برزخ‌ به‌ معنای‌ فاصله‌ است‌، فاصله‌ بین‌ دو خشکی‌ یا دو آب‌ یا دو چیز دیگر را برزخ‌ گویند و چون‌ عالمی‌ که‌ انسان‌ پس‌ از مردن‌ در آنجا بسر میبرد، فاصله‌ایست‌ بین‌ عالم‌ دنیا و قیامت‌، آنرا عالم‌ برزخ‌ گویند. برای‌ آنکه‌ خصوصیات‌ عالم‌ برزخ‌ قدری‌ روشن‌ شود، باید توضیح‌ بیشتری‌ در این‌ باره‌ داده‌ شود.

  بین‌ این‌ عالَم‌ که‌ عالم‌ جسم‌ و جسمانیات‌ است‌ ـ که‌ فعلاً در آن‌ زندگی‌ مادی‌ خود را می‌گذرانیم‌ ـ و بین‌ عالم‌ اسماء و صفات‌ الهی‌، دو عالم‌ است‌: یکی‌ عالم‌ مثال‌ و دیگری‌ عالم‌ نفس‌. عالم مثال را عالم‌ برزخ‌، و عالم نفس را عالم‌ قیامت‌ نیز گویند. و انسان‌ تا از این‌ دو عالم‌ نگذرد به‌ مقام‌ اسماء و صفات‌ الهیه‌ نخواهد رسید؛ کما اینکه‌ انسان‌ تا از عالم‌ برزخ‌ نگذرد به‌ عالم‌ قیامت‌ نمی‌رسد و به‌ مقام‌ اسماء و صفات‌ کلیه‌ الهیه‌ نمی‌رسد مگر آنکه‌ از نفس‌ و قیامت‌ عبور کند. و مراد از قیامت‌ در اینجا قیامت کبری است‌؛ چون‌ دو قیامت‌ داریم‌: یکی‌ قیامت صغری‌، و آن‌ عبارت‌ است‌ از مردن‌ و وارد در عالم‌ برزخ‌ شدن‌؛ و بر همین‌ اصل‌ رسول‌ الله‌ صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلم‌ فرمود: «مَنْ مَاتَ فَقَدْ قَامَتْ قِیَامَتُهُ؛ هر کس‌ بمیرد قیامت‌ او برپا شده‌ است‌». دیگری‌ قیامت‌ کبری‌، و آن‌ عبارت‌ است‌ از خروج‌ از عالم‌ برزخ‌ و مثال‌ و داخل‌ شدن‌ در عالم‌ نفس‌ و قیامت‌. وقتیکه‌ مردم‌ از عالم‌ قبر خارج‌ و بسوی‌ عالم‌ ظهورات‌ نفس‌ کلیه‌ رهسپار میگردند، قیامت‌ کبرای‌ آنان‌ بر پا شده‌ است‌.

  عالم‌ ماده‌ دارای‌ هیولی‌ و طبع‌ و جسم‌ و جسمانیات‌ است‌ و عالم‌ نفس‌، تجرد مطلق‌ از ماده‌ و آثار ماده‌ است‌؛ ولی‌ عالم‌ برزخ‌ فاصله‌ بین‌ این‌ دو عالم‌ است‌؛ یعنی‌ ماده‌ نیست‌ ولی‌ آثار ماده‌ از «کَیف‌» و «کَم» و «أیْن‌» و غیرها را دارد. ماده‌، جوهریست‌ که‌ قبول‌ تشکل‌ میکند و صورت‌ جسمیه ‌ بر او عارض‌ میگردد، و آثار جسم‌ نیز در او پیدا میشود؛ و بواسطه‌ قبول‌ تشکل‌ و تجسم‌، آن‌ أعراض‌ انفعالیه‌ای‌ که‌ در جسم‌ پیدا میشود در ماده‌ نیز پیدا میشود، و مثل‌ همین‌ ماده‌ای‌ که‌ در این‌ عالم‌ هست‌ و به‌ صور مختلفه‌ درآمده‌ و مردم‌ می‌بینند، چون‌ خاک‌ و سنگ‌ و آب‌ و درخت‌ و بدن‌ انسان‌ و بدن‌ حیوان‌ و أمثالها در می‌آید.
  موجودی‌ که‌ در عالم‌ برزخ‌ است‌ ماده‌ ندارد؛ اما شکل‌ و صورت‌ و حد و کم و کیف‌ و أعراض‌ فعلیه‌ را دارد؛ یعنی‌ دارای‌ اندازه‌ و حدود است‌، دارای‌ رنگ‌ و بوست‌. صورت‌ مردمان‌ برزخی‌ رنگ‌ و حد دارد، و در آنجا خوشحالی‌ و مسرت‌ و غضب‌ و نگرانی‌ هست‌، در آنجا نور هست‌. بنابراین‌، موجودات‌ برزخیه‌ دارای‌ صورت‌ جسمیه‌ هستند ولی‌ هیولی‌ و ماده‌ ندارند.


title: این قبر کجاست که ما ازش برخیزیم
text:
  ●سوال:
  موقع قیامت مگه همه اتمها و مولکول ها و سلول ها و آدمها از بین نمی روند
   و خدا هم در فضای خلا مطلق که ختی یک اتم اکسیژن هم نیست! 
  فریاد میزند و خود را فرمانروای مطلق می نامد!

  پس این قبر کجاست که ما ازش برخیزیم؟

  تشکر


  ●پاسخ:
  اگر مراد از زنده شدن در قبر این است که پس از گذاشتن جنازه در قبر، روح به آن جسد بازمی گردد و دوباره شخص به مانند آن چه در دنیا بوده، زنده می شود، باید بگوییم چنین نیست.
  انسان پس از مرگ روحش به بدن برزخی انتقال می یابد، و با آن تا روز قیامت بسر می برد. آن چه در مورد سؤال قبر و مسائل مربوط به شب اول قبر گفته می شود مربوط به این بدن است که با روح انسان حیات یافته است.
  بدن برزخی مادی و جسمانی نیست؛ ولی همین قدر هست که روح با کمک آن می تواند به حیات خود ادامه دهد و درک حقائقی بکند. به عالم برزخ قیامت صغری هم می گویند. در عالم برزخ انسان به حسب شخصیت و منشی که در زندگی داشته فراغت و اشتغال خواهد داشت. انسانهای نیک سیرت به راحتی زندگی می کنند و انسانهای زشت سیرت پشیمان و نگرانند. سؤال نکیر و منکر هم برای امتحان همین شخصیت و منش کلی است. با این وجود در این عالم نیست به طور دقیق اعمال انسان مورد محاسبه قرار نمی گیرد، و آن چه در مورد بهشت و جهنم وارد شده، معمولا مربوط به این عالم نیست.
  با فرارسیدن قیامت، پس از دمیدن صور توسط ملک مقربی به نام اسرافیل، جسم مردگان از قبرها برمی خیزند، و با آن قیامت کبری برپا می شود.


title: خصوصیات دیگری از عالم برزخ
text:
  خصوصیات دیگری از عالم برزخ


  ـ تکامل نفوس ناقصه در برزخ: در روایت است که چون رسول خدا (ص) به معراج رفتند به پیرمردی که در زیر درخت نشسته بود و در اطرافش کودکانی گرد آمده بودند برخورد کردند حضرت سوال کرد: ای جبرئیل این پیرمرد کیست؟ جبرئیل گفت این شیخ پدر تو ابراهیم است حضرت سوال کرد: این اطفال در اطراف او چه کسانی هستند؟ جبرئیل گفت: اینها اطفال مؤمنان هستند که حضرت ابراهیم به آنها غذا می‌دهد.(35)

  و از حضرت صادق (ع) نقل شده که فرمود: اطفال شیعیان ما را از مؤمنین، حضرت فاطمه (ع) تربیت می‌کند.(36)
  2ـ رشد و تکامل: هر چند پس از مرگ در عالم برزخ توانایی بر خطا و ثواب وجود ندارد و آنجا دیگر عالم تکلیف نیست ولی به موجب روایاتی که از اولیاء اسلام رسیده پس از مرگ نیز انسان می‌تواند بواسطه داشتن سرمایه‌هایی از دنیا تغذیه کند و به تکامل و رشد برسد یکی از آنها سنّت حسنه و پی‌ریزی سیره خوب در جامعه است چنانکه امام حسین (ع) از نبی اکرم (ص) روایت کرده که فرمود: هر کس سیره و روش خوبی را در جامعه بنیان نهد اجر آن سیره و اجر کسانی که تا قیامت به آن سیره عمل می‌کنند برای او خواهد بود بدون آنکه از اجر عاملین به آن چیزی کاسته شود.(37)

  یکی دیگر از آن اسباب صدقات جاریه است پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: هفت عامل است که اگر شخص یکی از آنها را بجا آورده باشد پس از مرگ ثوابش در پرونده عمل او ثبت می‌گردد کسی که درخت میوه داری را بکارد یا چاهی حفر کند یا قناتی را جاری سازد یا مسجدی را بنیان نهد یا قرآنی بنویسد و یا علمی از خو بجای بگذارد یا فرزند صالحی تربیت کند که برای او استغفار نماید.(38)

  در روایتی پیامبر (ص) فرموده: حضرت مسیح بر قبری گذر کرد که صاحب آن معذّب بود سال بعد از کنار همان قبر گذشت و صاحب قبر را معذّب نیافت از پیشگاه الهی درخواست نمود که او را از علت تغییر وضع آگاه سازد خداوند به حضرت مسیح وحی فرستاد که صاحب قبر فرزند صالحی از خود بجای گذارده بود او در این فاصله بالغ شد و به دو کار خیر دست زد یکی آنکه راهی را برای عبور مردم اصلاح نموده و دیگر اینکه یتیمی را مسکن داد و من گناه این پدر را به احترام عمل فرزند نیکوکارش بخشیدم.(39)

  3ـ تنزل و تغییرات دیگر: همانطوری سنت حسنه اثرش باقی است تاسیس سیره سیئه نیز اثرش ممتد و دامنه دار است و طبق روایات کسی که سنت بدی را در جامعه بنیان نهد و دیگران از او پیروی کنند هر بار که آن سیره مورد عمل واقع شود گناه تازه‌ای ثبت می‌شود امام باقر (ع) میفرماید: هر بنده‌ای از بندگان خدا روش گمراه کننده‌ای را بین مردم ایجاد کند برای او گناهی همانند گناه کسانی است که مرتکب آن عمل شده‌اند بدون آنکه از گناه عاملین آن کاسته شود.(40)

  روایاتی وجود دارد که نارضایتی پدر و مادر و تأثیر آن را در سرنوشت فرزند بیان می‌کند اگر پدر و مادری فرزندشان را عاق کرده باشند پس از مرگ در صورتی که از اعمال خیر فرزندشان که در دنیاست برخوردار شوند ممکن است از او راضی گردند بنابراین یکی از تفاوتهای برزخ و آخرت در این است که پرونده انسان مرده در برزخ تغییر می‌کند ولی در آخرت چنین نیست؟
  4ـ آگاهی و درک انسان در برزخ: از منابع موجود استفاده می‌شود که با فرا رسیدن مرگ نه تنها شعاع دید و درک انسان کمتر نمی‌شود بلکه بیشتر نیز می‌شود، پیامبر (ص) می‌فرماید: مردم خوابند همین که می‌میرند بیدار می‌شوند.(41)

  این جمله را به دو گونه می‌توان معنی کرد ـ 1ـ منظور این است که در دنیا چیزهایی وجود دارد که انسان از آنها غافل است ولی پس از مرگ متوجه آنها می‌شود و کنایه از هوشیاری بعد از غفلت است. 2ـ معنای دیگر که استاد شهید مطهری بیشتر بر آن تکیه دارد این است که درجه حیات بعد از مردن از پیش از مردن کامل‌تر و بالاتر است همان طور که انسان در حال خواب از درجه درک و احساس ضعیفی برخوردار است حالتی نیمه زنده و نیمه مرده دارد و هنگام بیداری آن حیات کاملتر می‌شود همچنین حالت حیات انسان در دنیا نسبت به حیات برزخی درجه‌ای ضعیف‌تر است و با انتقال انسان به عالم برزخ کاملتر می‌شود.(42)
  5ـ ارتباط ارواح با اهل دنیا در برزخ:
  امام صادق (ع) می‌فرماید: هیچ مومن و کافری نیست مگر آن که در حین زوال شمس به دیدار اهل خود می‌رود و اگر دید که اهلش به اعمال نیکو اشتغال دارند سپاس و حمد خدا بجا می‌آورد و چون کافر ببیند که اهل او بر اعمال نیک مشغول‌اند برای او موجب حسرت و ندامت خواهد بود.(43)
  اسحاق بن عمار می‌گوید از امام کاظم (ع) در مورد ارواح در گذشتگان سوال کردم که آیا آنها اهل خود را ملاقات و دیدار می‌کنند؟ حضرت فرمود: بلی گفتم در چه مقدار از زمان دیدار می‌کنند؟ حضرت فرمود: در هر جمعه و در هر ماه و در هر سال یک بار بر حسب منزلت و مکانت مومن گفتم در چه صورتی آنها برای دیدار اهل خود می‌روند؟ حضرت فرمود: در صورت پرنده لطیفی که خود را به دیوارها می‌زند و بر آنها اشراف می‌نماید. پس اگر آنها را در خیر و خوبی مشاهده کند خوشحال می‌شود و اگر آنها را در بدی و اندوه بنگرد غمناک می‌گردد. (44) البته این تمثیل است یعنی همان طور که مرغها بر روی دیوارهای شما خود را می‌اندازند و به آسانی رفت و آمد می‌کنند روح مومن هم از اهل خود و احوالات آنها اطلاع پیدا می‌کند.
  مضمون و معنایی را که در روایات فوق وجود دارد ممکن است بتوان به نحوی از این سخن خدا فهمید که ارتباط شهدا و بازماندگان آنها را بیان می‌کند و می‌فرماید: یُسًتَبًشِرْونُ بِنِعًمُهٍ مِنُ اللهِ وُ فَضْلٍ وُ اللهُ لا یْضِیعْ اَجًرُ الْمْؤمِنِینُ (45) کشته شدگان در راه خدا از این که افراد خانواده‌شان را بر نعمت و فضل می‌بینند خوشحال و شادان می‌گردند.

  6ـ همدم انسان در عالم برزخ:
  قیس بن عاصم می‌گوید: من و جمعی از بنی تمیم از راه دور به مدینه آمدیم و خدمت رسول اکرم (ص) رسیدیم من عرض کردم یا رسول الله ما را موعظه‌ای بفرمایید که همواره از آن استفاده کنیم چرا که ما بادیه نشین هستیم و کمتر به شهر دسترسی داریم حضرت فرمود: ای قیس با عزت ذلت و با حیات مرگ است و با دنیا آخرت... ای قیس ناگزیر برای تو همنشین و مصاحبی خواهد بود که با تو به خاک سپرده می‌شود موقع دفن تو او زنده است و تو مرده اگر همنشین تو بزرگوار و کریم باشد تو را اکرام می‌کند و اگر پست و فرومایه باشد آزارت می‌دهد.(46)
  علی (ع) می‌فرماید: شخص مسلمان دارای سه دوست است یکی از دوستانش به وی می‌گوید من در زندگی و مرگ با تو هستم و هرگز ترکت نمی‌کنم و آن عمل اوست دوست دیگر می‌گوید من فقط تا موقع مرگ با تو هستم آنگاه جدا می‌شوم و آن اموال او است آدمی به محض آن که می‌میرد اموالش به وراث انتقال می‌یابد دوست دیگر به او می‌گوید من تا قبر با تو هستم و تو را ترک می‌گویم و آن فرزند اوست.(47)

  7ـ ملاقات ارواح با یکدیگر در عالم برزخ: امام صادق (ع) می‌فرماید: ارواح در برزخ با یکدیگر ملاقات می‌کنند سووال کردند آیا واقعاً همدیگر را می‌بینند؟ فرمود بله می‌بینند و از همدیگر خبر می‌پرسند و سوال می‌کنند و همدیگر را آشنایی می‌دهند آن چنان آشنا می‌شوند که در آنجا می‌گویند این شخص فلانی است.(48)
  امام صادق (ع) می‌فرماید: ارواح در برزخ به شکل جسدهایی که دارند و با همان قیافه در درختهای بهشت می‌روند و یکدیگر را خوب می‌شناسند و از یکدیگر سوال می‌کنند و هنگامی که روح جدیدی بر آنان وارد می‌شود دیگران گویند رهایش کنید تا قدری استراحت کند چرا که او از یک مرحله سختی عبور کرده است بعد از آن که استراحت کرد از او می‌پرسند فلان کس چه شد؟ اگر این روح جواب داد که هنوز زنده است و در دنیا می‌باشد اینها منتظر و امیدوار می‌مانند که شاید نزد آنها بیاید و اگر گفت که مرده است می‌فهمند که وضعش بد است چون اگر آدم خوبی بود پس از مرگ نزد آنها می‌آمد پس می‌گویند از بین رفت حیف که اینطور شد.(49)

  8ـ پرسش و سووال در عالم برزخ: مطابق روایات و اخبار در عالم برزخ فقط مسایلی که انسان باید به آنها اعتقاد و ایمان داشته باشد مورد پرسش و رسیدگی واقع می‌شود و رسیدگی به سایر مسایل موکل به قیامت است.
  امام صادق (ع) فرموده است: آن که پرستش قبر را انکار کند شیعه ما نیست(50) امام صادق (ع) می‌فرماید: وقتی مومن از دنیا رود هفتاد هزار فرشته او را تا قبرش تشییع می‌کنند وقتی وارد قبر شد منکر و نکیر به سراغ او می‌آیند و به او می‌گویند پروردگار تو کیست؟ دین تو چیست؟ پیغمبر تو کیست؟ پس می‌گوید خداوند پروردگار من است و محمد پیغمبر من و اسلام دین من است پس قبرش تا چشم کار می‌کند وسیع می‌شود و برای او طعام می‌آورند و روح و ریحان بر او وارد می‌شود.(51) و در روایتی امام صادق (ع) می‌فرماید: میت در قبر از پنج چیز 

  سووال می‌شود: از نماز و زکات و حج و روزه و ولایت.(52)
  از بعض روایات استفاده می‌شود که سووال در قبر اختصاص به کسانی دارد که ایمان خود را خالص نموده و از مومنین خالص یا از کفار خالص باشند و افراد دیگر از مواخذه و سوال آنان صرف نظر می‌شود. امام صادق (ع) می‌فرماید: در قبر از کسی سوال نمی‌شود مگر آن کسی که ایمان خود را کاملاً خالص نموده باشد و یا آن کسی که کفر خود را خالص نموده باشد و اما بقیه افراد از سووال قبر آنها صرف نظر می‌شود.(53)
  ممکن است تو هم شود با آن که خدا می‌داند چه کسی مومن و چه کسی کافر است پس چرا سوال می‌کنند؟ بعضی از بزرگان چنین فرموده‌اند که سووال و جواب در قبر مقدمه‌ای بر پاداش یا مجازات شخص سووال شده است مثل معلمی که محصلین خود را می‌شناسد که کدامیک از آنها زرنگ و کدامیک تنبل‌اند ولی با این حال از آنها امتحان می‌گیرد و آن کسی که نمره‌اش خوب است قبول می‌شود و دلیل دیگر این که خود سوال و جواب برای مومن لذت دارد. همان طوری که برای کافر ابتدای بدبختی و عذاب و شکنجه است.
  دلیل سوم این که سوال و پرسش مقدمه نوید و بهشت و درآمدی بر عذاب است تا مومنان لذت ببرند و کافران گرفتار حسرت و ندامت و بدانند عذاب صبح و شام آنها به علت تمحیض آنها در کفر و نفاق است تا اعتراضی نداشته باشند.

  9ـ کوتاهی عمر عالم برزخ در مقایسه با عمر قیامت:
  قرآن در چند مورد به کوتاهی عمر عالم برزخ اشاره کرده است و از زبان مجرمین که در مورد مقدار توقفشان در عالم برزخ یا دنیا به گفتگو می‌پردازند می‌فرماید:
  یُتَخافَتُونُ بُیًنَهْمً اِنً لَبِسًتُمً اِلاّ عُشْراً بعضی به بعضی دیگر می‌گویند شما تنها ده شبانه روز در جهان برزخ توقف کرده‌اید(54)
   ولی آنها که بهتر فکر می‌کنند می‌گویند شما به اندازه یک روز در برزخ درنگ کردید.(55)
  بدون شک مدت توقف آنها در عالم برزخ طولانی بوده است ولی در برابر عمر قیامت مدتی بسیار کوتاه به نظر می‌رسد و از آنجا که کوتاهی عمر دنیا یا برزخ در برابر عمر آخرت و همچنین ناچیز بودن کیفیت اینها در برابر کیفیت قیامت با کمترین عدد سازگارتر می‌باشد قرآن در مورد گویندة این سخن که مدت یک روز را مدت درنگ و توقف خود 
  ذکر کرده‌اند تعبیر به امثلهم طریقه کرده است یعنی کسی که روش و فکر او بهتر است.
  و این کوتاهی دوران برزخ را آنچنان درست و واقعی می‌پندارند که سوگند به خلاف می‌خورند و قرآن در این زمینه می‌فرماید: وُ یُوًمُ تَقُومْ الساعُهْ یْقْسِمْ الْمْجًرِمْونُ ما لَبِثُوا غَیًرُ ساعُهٍ.
  روزی که قیامت بر پا شود مجرمان سوگند یاد می‌کنند که فقط ساعتی در عالم برزخ توقف داشتند.(56) همان طور که اصحاب کهف که افرادی مومن و صالح بودند بعد از بیداری از خواب بسیار طولانی خود تصور کردند که یک روز یا بخشی از یک روز در خواب بوده‌اند و یا یکی از پیامبران الهی که داستانش در سوره بقره آیه 259 آمده است بعد از آن که از دنیا رفت و پس از یکصد سال مجدداً به حیات بازگشت اظهار داشت که فاصله میان دو زندگی به یک روز یا بخشی از یک روز بوده است و مجرمان با توجه به حالت خاص برزخشیان چنین تصوری از روی عدم آگاهی پیدا می‌کنند.

  10ـ مردود بودن شفاعت در برزخ:
  امام صادق (ع) می‌فرماید: وُاللهِ ما أَخافْ عُلَیًکُمً اِلاّ الْبُرًزَخ فَأما اِذا صارُ الاَمًرْ اِلَیًنا فَنَحًنْ اَوًلَی مِنْکُمً بخدا قسم نمی‌ترسم بر شما مگر از برزخ و چون کار به ما رسد ما اولی و سزاوارتر از شما می‌باشیم.(57)
  در روایت دیگری عمرو بن یزید می‌گوید به امام صادق (ع) گفتم از شما شنیده‌ام که می‌فرمودید همه شیعیان ما با همه گناهانی که دارند بهشتی هستند فرمود: گفته تو را تصدیق می‌کنم بخدا قسم همه آنان در بهشت خواهند بود من گفتم فدایت گردم بسیاری از گناهان کبیره‌اند فرمود: به شفاعت پیامبر و وصی او در قیامت همه به بهشت می‌روند ولکن به خداوند سوگند از برزخ برای شما خوفناکم و می‌ترسم پرسیدم: برزخ چیست فرمود: قبر، از لحظه‌ای که می‌میرد تا روز قیامت(58).

  بنابراین می‌توان چنین استنباط کرد که موضوع شفاعت در عالم برزخ منتفی است و انسان با عمل خود دست به گریبان است و نتیجه عمل خوب یا بد خود را می‌بیند.

  11ـ تجسم عمل در برزخ: به موجب بعضی از روایات اعمال هر انسان از لحظات بعد از مرگ یعنی در مراحل ابتدائی عالم برزخ تمثیل و تجسم می‌یابد و صاحب قبر در ملکوت قبر با چشم برزخی آن را می‌بیند و تا قیام قیامت با او خواهد بود. امام صادق (ع) میفرماید: وقتی شخص با ایمان را در قبرش می‌گذارند دری به رویش گشوده می‌شود و جایگاه خود را در بهشت می‌بیند از آن دری که به عالم غیب گشوده شده مردی با چهره زیبا خارج می‌شود شخص با ایمان به او می‌گوید تو کیستی که من از تو زیباتر ندیده‌ام پاسخ می‌دهد من نیت خوب تو هستم که در دنیا بر آن بودی و عمل خوب تو هستم که در دنیا انجام دادی وقتی شخص کافر را در قبرش می‌گذارند دری به رویش گشوده می‌شود و جایگاه خود را در آتش می‌بیند سپس از آن در مردی زشت رو خارج می‌شود امام فرمود: شخص کافر به او می‌گوید تو کیستی که من صورتی از تو قبیح‌تر ندیده‌ام؟ پاسخ می‌دهد من عمل بد تو هستم که در دنیا انجام می‌دادی و نیت ناپاک تو هستم که در دل داشتی.(59)

  12ـ عذاب برزخی: روایاتی که در باره عذاب قبر و ثواب قبر وارد شده است راجع به همان بدن برزخی است که به مناسبت ارتباط عالم برزخ هر کس به قبر آن کس از آن تعبیر به عذاب قبر شده است.

  علی (ع) می‌فرماید: از بندگان خدا بعد از مرگ برای کسانی که آمرزیده نشده‌اند عذاب و درد قبر شدیدتر از مرگ است پس از تنگی و تاریکی و وحشت و غربت آن بهراسید همانا قبر هر روز ندا می‌کند منم خانه غربت منم خانه وحشت و منم خانه کرم, قبر برای مؤمنین همانند باغی است از باغهای بهشت و یا گودالی از گودالهای جهنم.(60)
  عذاب در قبر چنان وحشتناک است که در مقابل عذابهای آن مجرمین از وحشتهای دنیوی نمی‌ترسند چون در 
  مقابله با آن وحشتها ناچیز است، علی (ع) میفرماید:
  عذاب در قبر برای آنها به قدری شدید است که وقوع حوادث هراس انگیز و زلزله و اضطراب و وحشتهای دنیا آنها را به وحشت نمی‌اندازد.(61)

  از این جهت ائمه معصومین برای مردم از شدت برزخ احساس خطر کرده‌اند شخصی می‌گوید به امام صادق (ع) گفتم شنیده‌ام که گفته‌ای همه شیعیان ما در بهشت جای می‌گیرند حضرت فرمود: در قیامت همه شما بواسط شفاعت پیغمبر یا وصی پیغمبر به بهشت می‌روید اما بخدا قسم در مورد برزخ بر شما می‌ترسم.(62)
  رسول خدا (ص) فرموده‌اند که در زمان قبل از نبوت که به شتران و گوسفندان نظارت می‌نمودم و آنها در جایگاه خود مستقر و متمکن بودند و هیچ چیز در اطراف آنها نبود که آنها را تهییج کند و آنها را بترساند ناگهان می‌دیدم که آنها
   از جای خود حرکت کرده و به هوا می‌پرند با خود می‌گفتم این چه داستانی است و بسیار در شگفت می‌ماندم تا آنکه جبرئیل (ع) برای من چنین گفت: چون کافر بمیرد چنان ضربه‌ای بر او زنند که تمام مخلوقات که خدا آفریده است از آن ضربه به وحشت و هراس شتران و گوسفندان در اثر همان ضربه‌ای است که به کافر خورده است پس پناه می‌برم به خداوند از عذاب قبر.(63)
  علی (ع) می‌فرماید: زندگی تاریکی که خداوند دشمن خود را از آن برحذر داشته است عذاب قبر است.(64)

  13ـ فشار قبر
  موضوع دیگر فشار قبر است که فراگیرتر از عذاب قبر است و کم اتفاق می‌افتد که کسی فشار قبر نداشته باشد چون فشار قبر در اثر گناهان است شخصی می‌گوید به امام صادق (ع) عرض کردم آیا کسی از فشار قبر رهایی می‌یابد؟ حضرت فرمود: پناه به خدا از فشار قبر چقدر افرادی که از فشار قبر رهایی پیدا کنند کم هستند سپس فرمودند چون عثمان رقیه دختر رسول را کشت رسول خدا (ص) بر کنار قبر او ایستادند و در حالی که سر خود را به آسمان بلند نموده و اشک از چشمانشان جاری بود، به مردم فرمود: من رقیه دخترم را به یادآوردم آنچه را که به او رسیده است پس دلم شکست و خواستم که خدا او را از فشار قبر برهاند.
  حضرت صادق (ع) به دنبال این قضیه فرمودند: رسول خدا (ص) برای تشییع جنازه سعدبن معاذ از منزل خارج شدند در حالی که هفتاد هزار فرشته جنازه وی را تشییع می‌نمودند و پس از دفن، حضرت رسول الله (ص) سر خود را به طرف آسمان بلند نموده و فرمودند آیا فشار قبر شخصی مانند سعد را با این سابقه درخشانش در اسلام می‌گیرد؟

  ابو بصیر می‌گوید: عرض کردم فدایت شوم ما چنین می‌پنداشتم که سعد از بول اجتناب کامل نمی‌کرد! حضرت فرمود: مُعاذَ الله اِنّما کانُ مِنً زَعارُهٍ فِی خُلْقِهِ عُلَی اَهًلِهِ پناه به خدا چنین نیست بلکه فشار قبر سعد به علت سوء خلقی بو که با اهل خانه خود داشت. امام صادق (ع) فرمودند: مادر سعد گفت: گوارا باد ای سعد بر تو در این بهشتی که وارد شدی رسول خدا فرمود: ای مادر سعد بر خدا حکم جز می‌منما،(65) فشار قبر تنها در زمین نیست بلکه مرده هر کجا که باشد ولو اینکه بالای دار باشد فشار قبر می‌بیند و خدا امر می‌کند که هوا او را فشار دهد از حضرت صادق (ع) سوال شد در مورد کسی که او را به دار آویخته‌اند حضرت فرمود: برای خداوند زمین و هوا یکی است خداوند به سوی هوا وحی می‌کند که او را در فشار بگیرد و هوا چنان او را در فشار قرار می‌دهد که از فشار قبر سخت‌تر باشد(66).


title: شناختی از برزخ
text:
  شناختی از برزخ


  سلام علیکم
  انسان‌ که‌ از این‌ دنیا میرود، به‌ عالم‌ دیگری‌ به‌ نام‌ برزخ‌ وارد میشود و در آنجا هست‌ تا وقتیکه‌ در صور دمیده‌ شود و مردم‌ از قبرها بیرون‌ آیند، در آن‌ وقت‌ به‌ عالم‌ قیامت‌ وارد میشوند. برزخ‌ به‌ معنای‌ فاصله‌ است‌، فاصله‌ بین‌ دو خشکی‌ یا دو آب‌ یا دو چیز دیگر را برزخ‌ گویند و چون‌ عالمی‌ که‌ انسان‌ پس‌ از مردن‌ در آنجا بسر میبرد، فاصله‌ایست‌ بین‌ عالم‌ دنیا و قیامت‌، آنرا عالم‌ برزخ‌ گویند. برای‌ آنکه‌ خصوصیات‌ عالم‌ برزخ‌ قدری‌ روشن‌ شود، باید توضیح‌ بیشتری‌ در این‌ باره‌ داده‌ شود.
  بین‌ این‌ عالَم‌ که‌ عالم‌ جسم‌ و جسمانیات‌ است‌ ـ که‌ فعلاً در آن‌ زندگی‌ مادی‌ خود را می‌گذرانیم‌ ـ و بین‌ عالم‌ اسماء و صفات‌ الهی‌، دو عالم‌ است‌: یکی‌ عالم‌ مثال‌ و دیگری‌ عالم‌ نفس‌. عالم مثال را عالم‌ برزخ‌، و عالم نفس را عالم‌ قیامت‌ نیز گویند. و انسان‌ تا از این‌ دو عالم‌ نگذرد به‌ مقام‌ اسماء و صفات‌ الهیه‌ نخواهد رسید؛ کما اینکه‌ انسان‌ تا از عالم‌ برزخ‌ نگذرد به‌ عالم‌ قیامت‌ نمی‌رسد و به‌ مقام‌ اسماء و صفات‌ کلیه‌ الهیه‌ نمی‌رسد مگر آنکه‌ از نفس‌ و قیامت‌ عبور کند. و مراد از قیامت‌ در اینجا قیامت کبری است‌؛ چون‌ دو قیامت‌ داریم‌: یکی‌ قیامت صغری‌، و آن‌ عبارت‌ است‌ از مردن‌ و وارد در عالم‌ برزخ‌ شدن‌؛ و بر همین‌ اصل‌ رسول‌ الله‌ صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلم‌ فرمود: «مَنْ مَاتَ فَقَدْ قَامَتْ قِیَامَتُهُ؛ هر کس‌ بمیرد قیامت‌ او برپا شده‌ است‌». دیگری‌ قیامت‌ کبری‌، و آن‌ عبارت‌ است‌ از خروج‌ از عالم‌ برزخ‌ و مثال‌ و داخل‌ شدن‌ در عالم‌ نفس‌ و قیامت‌. وقتیکه‌ مردم‌ از عالم‌ قبر خارج‌ و بسوی‌ عالم‌ ظهورات‌ نفس‌ کلیه‌ رهسپار میگردند، قیامت‌ کبرای‌ آنان‌ بر پا شده‌ است‌.

  عالم‌ ماده‌ دارای‌ هیولی‌ و طبع‌ و جسم‌ و جسمانیات‌ است‌ و عالم‌ نفس‌، تجرد مطلق‌ از ماده‌ و آثار ماده‌ است‌؛ ولی‌ عالم‌ برزخ‌ فاصله‌ بین‌ این‌ دو عالم‌ است‌؛ یعنی‌ ماده‌ نیست‌ ولی‌ آثار ماده‌ از «کَیف‌» و «کَم» و «أیْن‌» و غیرها را دارد. ماده‌، جوهریست‌ که‌ قبول‌ تشکل‌ میکند و صورت‌ جسمیه ‌ بر او عارض‌ میگردد، و آثار جسم‌ نیز در او پیدا میشود؛ و بواسطه‌ قبول‌ تشکل‌ و تجسم‌، آن‌ أعراض‌ انفعالیه‌ای‌ که‌ در جسم‌ پیدا میشود در ماده‌ نیز پیدا میشود، و مثل‌ همین‌ ماده‌ای‌ که‌ در این‌ عالم‌ هست‌ و به‌ صور مختلفه‌ درآمده‌ و مردم‌ می‌بینند، چون‌ خاک‌ و سنگ‌ و آب‌ و درخت‌ و بدن‌ انسان‌ و بدن‌ حیوان‌ و أمثالها در می‌آید.
  موجودی‌ که‌ در عالم‌ برزخ‌ است‌ ماده‌ ندارد؛ اما شکل‌ و صورت‌ و حد و کم و کیف‌ و أعراض‌ فعلیه‌ را دارد؛ یعنی‌ دارای‌ اندازه‌ و حدود است‌، دارای‌ رنگ‌ و بوست‌. صورت‌ مردمان‌ برزخی‌ رنگ‌ و حد دارد، و در آنجا خوشحالی‌ و مسرت‌ و غضب‌ و نگرانی‌ هست‌، در آنجا نور هست‌. بنابراین‌، موجودات‌ برزخیه‌ دارای‌ صورت‌ جسمیه‌ هستند ولی‌ هیولی‌ و ماده‌ ندارند.
  موفق باشید!


title: برزخ چه عالمی است
text:
  برزخ چه عالمی است؟


  ●سوال:
  مگر عالم خیال نسبت به عالم حس ، درون محسوب نمی شود؟
   منظور از اینکه عالم برزخ همانند دنیا بیرون از ما وجود دارد و بین همه مشترک است چیست؟


  ●پاسخ:
  عالم خیال نیست واقعیته اون تشبیه می باشد
  اگر عالم خیال بود معنائی برای بحث و واقع بینی وجود نداشت

  همه ما شنیده ایم که بعد از مرگ وارد عالمی به نام «برزخ» خواهیم شد. یکی از اعتقادات مسلمانان این است که انسان پس از مرگ به عالم دیگری به نام «برزخ» وارد می‏شود و در آنجا باقی است تا زمانی که در «صور» دمیده شود و مردم از قبرها بیرون آیند، آنگاه به عالم قیامت وارد می‏شود. با شنیدن نام برزخ همیشه سوالاتی در ذهن ما طنین انداز می شود؛ عالم برزخ چگونه جایی است؟ چه تفاوتی با عالم قیامت دارد؟ ویژگی های آن چیست و ... در این مقاله کوتاه تلاش می کنیم به این سوالات پاسخ دهیم.
  برزخ در لغت به معنای حایل، حاجز، مانع و فاصل بین دو چیز است. در اصطلاح متکلمان و فلاسفه، اشاره به عالمی دارد که میان عالم دنیا و عالم آخرت قرار دارد. به آن عالم «مثال» نیز گفته می شود. درواقع این عالم، عالمی است میان مرگ و قیامت. بنابراین، عالم برزخ، عالم متوسطی میان دنیا و آخرت است که مردگان تا قیامت در آن بسر می‏برند.
  کلمه «برزخ» سه بار در قرآن ذکر شده است:
  «و هو الذی مرج البحرین هذا عزب فرات و هذا ملح اجاج و جعل بینهما برزخا و حجرا محجورا»(فرقان/ 53)؛ «او خدائی است که آب دو دریا را بهم آمیخت، دو دریایی که آب یکی از آن دو شیرین و گوارا است و آب دیگری شور و تلخ، و میان این دو آب فاصله و حائلی قرار داد تا همیشه از هم جدا باشند و به هم نیامیزند»
  «... و بینهما برزخ لا یبغیان ...» (سوره الرحمان، 20)؛ «میان آن دو دریا فاصله‏ای است که به حدود یکدیگر تجاوز نمی‏کنند و به هم نمی‏آمیزند»
  در دو آیه بالا، «برزخ» به معنای فاصله و حائل میان دو چیز ذکر شده است.
  «حتی اذا جاءَ احدهم الموتُ قالَ ربِّ ارجعون لعلّی اعمُل صالحا فیما ترکتُ کلّا انّها کلمةٌ هو قائلها و من وراءهم برزخٌ الی یوم یُبعثون»(مؤمنون: 100- 99)؛ «تا آنگاه كه مرگ یكى از ایشان فرا رسد مى‏ گوید پروردگارا مرا بازگردانید، شاید من در آنچه وانهاده‏ام كار نیكى انجام دهم نه چنین است این سخنى است كه او گوینده آن است و پیشاپیش آنان برزخى است تا روزى كه برانگیخته خواهند شد.»
  در آیه بالا، خداوند از زبان گنهکاران نقل می کند که آنها پس از مرگ درخواست فرصت می کنند و خداوند به آنها وعده برزخ می دهد تا روزی که برانگیخته شوند. آنها درخواست برگشت به دنیا می‏کنند تا اعمال صالحی انجام دهند، اما قرآن می‏فرماید: اینان برزخی را فراروی خود دارند و تا قیامت در آن به سر خواهند برد. از این آیه به خوبی بر می آید که عالم برزخ عالمی است که انسان ها پس از مرگ وارد آن شده و تا روز قیامت در آنجا خواهند ماند. بنابراین، منظور از «برزخ» در آیه شریفه، فاصله حایل بین دنیا و قیامت است. علامه طباطبایی ذیل آیه بالا، می نویسد:
  «برزخ میان دو چیز را گویند بدانگونه که در آیه «بینهما برزخ لایبغیان» (الرحمن/20) آمده است، مراد از برزخ، عالم قبر است یعنی عالم مثال، جهانی که انسان تا روز قیامت در آن زندگی می کند، و به همین سیاق آیات دیگری نیز هست، و روایات فراوانی نیز از طریق اهل سنت و شیعه از پیامبر (ص) و ائمه طاهرین بر آن دلالت دارد.» (طباطبایی، محمدحسین، المیزان، ج5، 68)
  برزخ در لغت به معنای حایل، حاجز، مانع و فاصل بین دو چیز است. در اصطلاح متکلمان و فلاسفه، اشاره به عالمی دارد که میان عالم دنیا و عالم آخرت قرار دارد. به آن عالم «مثال» نیز گفته می شود. درواقع این عالم، عالمی است میان مرگ و قیامت. بنابراین، عالم برزخ، عالم متوسطی میان دنیا و آخرت است که مردگان تا قیامت در آن بسر می‏برند


  ●روایات متعدّدی نیز وجود عالم برزخ را تایید می کنند؛ روایتی از امام صادق(ع) وجود دارد که می فرماید «برزخ قبر است، برزخ ثواب بین دنیا و اخرت است» و نیز این سخن حضرت، که می فرماید؛ «به خدا سوگند از برزخ شما می ترسم، راوی پرسید برزخ چیست؟ فرمود؛ قبر است، از هنگام مرگ تا روز قیامت.»(حویزی، عبد علی، نورالثقلین، 3/553، مطبعة حکمت، قم)
  شخصی به امام صادق علیه السلام عرض کرد: چه می‏فرمایید در آیه «النار یعرضون علیها غدوا و عشیا ... .» (مؤمن/ 46) «آتش است که هر صبح و شام که آنان بر آن عرضه می‏شوند؟» فرمود: «دیگران چه می‏گویند؟» عرض کرد: «می‏گویند آن آتش جهنم جاوید(آخرت) است و گویند که بین صبح و شام عذابی نباشد.» فرمود: «پس اینها خوشبخت‏اند «که بخشی از روز را در آسایش بسر می‏برند.» عرض کرد: «پس چگونه است؟» فرمود: «این، در دنیا است که مربوط به عالم برزخ است. و اما جهنم جاوید محتوای این آیه است: «... و یوم تقوم الساعة ادخلوا آل فرعون اشد العذاب‏.»(همان)
  امیرالمؤمنین علیه السلام: «ارواح مؤمنان عالم در برزخ به کنار چشمه‏ای از بهشت ‏به نام «سلمی‏» زندگی می‏کنند.(بحارالانوار: ج‏6، ص 61 و 82)


  ●عوالم سه گانه وجود


  برای اینکه درک بهتری از عالم برزخ داشته باشیم، لازم است بدانیم که هر چیز در عالم وجود دارد به یکی از سه ساحت زیر تعلق دارد:
  1- ساحت ماده و مادیات: موجودات عالم ماده، مثل، هم? موجوداتی که در اطراف خود می بینیم، از جنس ماده و دارای عوارض مادی هستند.
  2- ساحت مثالی: موجودات این عالم، هرچند از ماده مجرد هستند ولی آثار ماده را دارند، یعنی شکل، بُعد، وضع، کیف و کم در آنها وجود دارد. بنابراین از این جهات، عالم مثال شبیه عالم ماده است و تنها فرق آن این است که در عالم مثال از ماده خبری نیست.
  3- ساحت تجرد تام عقلی: موجودات عقلی، از ماده و آثار آن مجرد هستند. موجودات این عالم، هم در مقام ذات و هم در مقام فعل مجرد هستند.
  با توجه به تقسیم بندی بالا، عالم برزخ یا عالم مثال، حد واسط میان عالم دنیا و عالم آخرت است. موجودات مثالی نه مانند موجودات عقلی، مجرد تام هستند و نه مانند موجودات دنیایی، مادی محض. فلاسفه اسلامی، هیچگاه هستی را مساوی با طبیعت نمی دانند ولی در عین حال، ساحت و قلمروِ فراتر از ماده را نیز منحصر در موجودات مجرد محض نمی دانند. به نظر فلاسفه، موجودات متوسطی هم هستند که در میانه مجردات محض و اشیاء مادی و جسمانی قرار دارند. برزخ عالمی است که چنین موجوداتی را در بر دارد.

   


title: طلب مرگ با اختیار یا در انتظار مرگ
text:
  طلب مرگ با اختیار یا در انتظار مرگ؟

  ●سوال:

  سوالی که من دارم چرا انسان هیچ وقت نمی تواند با استفاده از اختیار خود مرگ را طلب کند
  و همیشه باید منتظر رسیدن این روز باشد که بتواند از این دنیا فانی و پوچ خارج شود 



  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب دوست گرامی نگاه به دنیا اگر نگاه صحیحی باشد نه تنها طلب خروج از دنیا نخواهیم کرد بلکه از خدا می خواهیم که لحظه ای بیشتر به ما مجال زیست در این دنیا را به ما بدهد. دنیا در لسان روایات به مزرعه آخرت تعبیر شده است امام علی (ع) الاخره" یک کشاورز خوب آنگاه می تواند وقت برداشت محصول خوبی داشته باشد که در طول زراعت خود وقت کافی و امکانات کشت داشته باشد. در سیره اهلبیت می بینیم که از خدا طلب می کردند که عمرشان را برای عبادت طولانی قرار داده و حتی در واقعه عاشورا امام حسین (ع) شب عاشورا را از دشمن وقت می گیرد تا به عبادت و راز و نیاز با خدا بپردازد این واقعا برای ما یک درس بزرگ است و گرنه چه فیضی بالاتر از شهادت در راه خدا و چه مقامی بالا تر از شهادت آن هم برای امام حسین که سید الشهداست. او که می داند که با شهادت به بالاترین مرتبه قرب الهی رسیده و به مقام نفس مطمئنه می رسد ولی با این حال از دشمن یک شب دیگر را مهلت می گیرد تا به راز و نیاز بپردازد. امام سجاد علیه السلام این مهم را تکمیل می کند و از خدا می خواهد که " مادامی که زندگی ام مرتع شیطان شود مرا مهلت نده و جان مرا بگیر" آری دنیا سرای عمل است و انسان بایستی در این دنیا ابدیتی برای خود بسازد که شالوده آن در این دنیا ریخته می شود. پس دنیا را باید وسله قرار داد برای آخرت و هیچ عاملی وسیله عمل خود را زوالش را نمی خواهد. فلسفه دعا برای طول در لسان ائمه نیز همین است طول عمر برای عبادت بیشتر و تقرب بیششتر به خدا. وبرای ما این است که اول اینکه عبادت بیشتری بکنیم و ثانیا اگر گناهی کرده ایم توبه کنیم. اما این که در ادبیات دینی داریم که منتظر مرگ باشید نه با این معنا است مرگ را طلب کنید و نه به این معنا که دست روی دست بگذارید تا مرگ شما برسد بلکه منتظر آمدنش باشید به این صورت که وسایل را برای این سفر فراهم کنید و زاد و توشه برگیرید . انتظار دو گونه است یک انتظار مثل انتظار انسان در ایستگاه اتوبوس برای سوار شده بر آن . و دیگری انتظار انسان برای پذیرایی از یک میهمان مهم . در اولی انسان باید دست روی دست بگذارد تا اتوبوس برسد و در دومی باید مقدمات را فراهم کند غذا بپزد خانه را مرتب کند اسفند را آماده سازدو ... انتظار مرگ از نوع دوم است انتظار پویا نه انتظار میرا. اگر نگاه انسان به دنیا اینگونه شد و نگاه انسان به مرگ آنگونه، دیگر زندگی در این دنیا بیهوده و پست جلوه نمی کند بلکه مقدس و لازم می نمایاند. و از خدا می خواهد اگر لحظه ای هم شده او را در دنیا بیشتر نگه دارد .


title: انواع مرگ
text:
  انواع مرگ 


  انواع مرگ از ديدگاه فرادرماني سه نوع مرگ وجود دارد كه عبارت است از: 1. مرگ نامحسوس 2. مرگ فيزيكي 3. مرگ قطعي - مرگ نامحسوس زماني اتفاق مي‌افتد كه هاله‌ي انرژي منفي افسردگي همه‌ي وجود انسان را فرا مي‌گيرد(ش-25). در آن صورت همه‌ي ارتباط معرفتي انسان قطع شده و او ضمن اين‌كه معني همه‌چيز را مي‌فهمد، اما هيچ انگيزشيدر او ايجاد نشده، فرد مانند يك مرده‌ي متحرك شده و دچار مرگ نامحسوس مي‌شود. - مرگ فيزيكي زماني رخ مي‌دهد كه ايست قلبي اتفاق مي‌افتد. دراين‌صورتاز نظر پزشكي فرد، مرده محسوب و براي او جواز دفن صادر مي‌شود. اما از ديدگاه فرادرماني هنوز مرگ قطعي رخ نداده است. زيرا يك ‌ صد تريليون سلول وهمچنين كالبد ذهني، رواني، اختري و... هنوز زنده هستند. - مرگ قطعي وقتي به وقوع مي‌پيوندد كه كالبد اختري مي‌ميرد. مرگ كالبد اختري معمولاً از دقايقي بعد از ايست قلبي شروع شده و ممكن است كه حتي تا چند روز بعد نيز اين كالبد زنده باشد و تا كالبد اختري زنده است، هنوز مرگ قطعي نيست و امكان زنده شدن و برگشت وجود دارد. بنابراين، مرگ قطعي زماني اتفاق مي‌افتد كه كالبد اختري بميرد. به همين دليل در طول تاريخ و در سرتاسر دنيا، افراد زيادي بعد از مرگ فيزيكي، دوباره زنده شده‌اند حتي با وجود اين‌كه چند روز از مرگ آن‌ها گذشته و يا بعد از مدتي ماندن در سردخانه نگهداري شده‌اند. اين موضوع از نقطه‌نظر پزشكي، بايد امر محالي باشد ولي درصورتي كه كالبد اختري هنوز زنده باشد هر شوكي كه موجب تحريك آن شود، مي‌تواند دوباره باعث جاري شدن نيروي حيات در جسم شود و دوباره قلب پس از مدت‌ها توقف شروع به‌كار كرده و خون بدون لخته شدن در رگ‌ها جريان پيدا كند. امروز موضوع زنده شدن افراد بعد از صدور جواز دفن به‌عنوان يك مسأله در دنيا مطرح است كه دليل علمي نيز براي آن نتوانسته‌اند ارائه كنند، ولي به علت تعدد اين گزارش‌ها، به‌دنبال تجديد نظر در قوانين صدور جواز دفن هستند كه با وضع مقرارت جديد، از جمله نگهداري اجساد در اتاق انتظار دفن، طبق شرايط تعريف ‌ شده‌ي قانوني، امكان كنترل بيش‌تر آن را فراهم كنند. پس از مرگ قطعي ، فقط كالبد ذهني زنده مي‌ماند و اين كالبد است كه به زندگي در دنياي لامكان ادامه مي‌دهد. كالبد ذهني همان بخشي است كه از آن به‌عنوان « روح » نام برده مي‌شود و در طي كارهايي مانند ارتباط با ارواح درواقع همين كالبد ذهني فرد است كه باآن ارتباط برقرار مي‌شود. در اين قسمتاست كه تمام اطلاعات وتجارب فرد با دقت زيادي ثبت و ضبط شده است كه در هيپنوتيزم با نفوذ به سطوح خيلي عميق به آن دسترسي پيدا مي‌شود. 


title: دیدن اموات در خواب
text:
  دیدن اموات در خواب 


  ●سوال:

  لطفا اساتید و کارشناسان محترم آداب و شرایط دیدن اموات در خواب را بیان کنید.

  به غیر از مطالبی که در این تاپیک گفته شده ...
  با تشکر 


  ●پاسخ:

  با سلام خدمت شما دوست گرامی
  بنده غیر از مواردی که همکار عزیزجناب دانشمند فرموده بودند در روایات واحادیث پیدا نکردم.البته اگر منظورتان را از توضیح بیشتر بفرمایید شاید بهتر بتوانیم راهنمایی کنیم.به هر حال امورعالم به دست خداست وبرای اینکه کسی به خواب انسان بیاید در اصل اذن الهی لازم است،وچون نفوس پاک وسالم امادگی لازم برای دیدن خوابهای صادق را بیشتر دارند اگر انسان همان شرایط مندرج در مفاتیح را رعایت کندان شاءالله خواب فرد مورد نظر را خواهد دید. 


title: خواب دیدن بستگان
text:
  خواب دیدن بستگان



  ●سوال:
  چطوری میشه بستگانمون که فوت کردن رو در خواب ببینیم، مثلا من خیلی دوست دارم خواب پدرم رو ببینم،



  ●پاسخ:
  در کتاب الآداب الدینیه از مرحوم فضل بن حسن طبرسی در فصل دوازدهم کتاب آمده است هر گاه خواستی چیزی را در خواب ببینی این دعا را بخوان:اللهم انت الحی الذی لایوصف،والایمان یعرف منه منک،بدت الاشیاءوتعود الیک،فما اقبل منها کنت ملجأه ومنجاه،وما ادبرمنها لم یکن له ملجأ،ولامنجا منک الا الیک فأسئلک بلا اله الا انت وأسئلک ببسم الله الرحمن الرحیم وبحق حبیبک محمدصلی الله علیه وآله سیدالنبیین أن تصلی علی محمد آل محمدوأن ترینی میتی فی الحال التی هی فیها،خداوندا تنها زنده ای که قابل توصیف نیست تویی،سوگند وقتی سوگند است که به نام تو باشد،هر چیزی از تو آغاز شده وبه تو برمی گردد،هر حادثه ای که پیش می آیدپناهگاه ومحل نجات آن تویی،وهر چه برگردد هیج پناهگاه وراه نجاتی از تو ندارد مگر آنکه به سوی تو رود،پس تورا به یکتایی ات می خوانم وبه بسم الله الرحمن الرحیم تو را می خوانم وبه حق حبیب تو که محمد است و آقای پیامبران است تورا می خوانم که برمحمد وخاندانش درود فرستی وامشب فلان میت را با حالتی که دارد به من نشان دهی.(الآداب الدینیه للخزانةالمعینیة،ص322)
  این دعا برای دیدن شخص مورد نظر درخواب است،واینکه از کجا بدانیم خواب صادق است یا نه در حدیثی از امام صادق علیه السلام در جلد8اصول کافی ص91که در بیان فرق بین خواب صادق وکاذب می باشد آمده است:خواب صادق بعد از گذشت دو سوم شب وهنگامی که قبل از سحر فرشتگان به سوی زمین می آیند دیده می شود برعکس خواب کاذب که نوعا در اول شب دیده می شود.خوابی که قبل از سحر دیده شود خواب صادق است مگر اینکه شخص جنب باشد ویا وضو نداشته باشد ویا اینکه هنگام خواب خدا را یاد نکرده باشد.
  آنچه از این حدیث به دست می آید اگر کسی با وضو بخوابد وهنگام خوابیدن خدا را یاد کند وخوابش هنگامه سحر که دارای فضیلت خاصی است اتفاق بیفتد خواب صادق است. 


title: ارواح ما پس از مرگ بر چه اساسي تميز داده مي شوند
text:
  ارواح ما پس از مرگ بر چه اساسي تميز داده مي شوند؟ 


  ●سوال:
  سوالی داشتم
  ارواح ما پس از مرگ بر چه اساسي تميز داده مي شوند؟
  آيا مسلمان و مسيحي و... مشخص مي شوند؟
  آيا زن و مرد مشخص خواهند شد؟
  آيا حس پدرانه يا مادرانه وجود خواهد داشت ؟
  برادرم و يك غريبه(خارجي يا همسايه يا...) براي من فرقي خواهند داشت؟(در صورت اينكه در يك سطج باشيم)
  البته به بعضي موارد در این تاپیک اشاره شد . از كارشناسان تقاضا دارم در صورت امكان بيشتر توضيح دهيد.



  ●پاسخ:
  هویت انسان به شخصیت حقیقی اوست نه به بدن مادی، این شخصیت حقیقی همان نفس و روح است، بدن مادی دائما در حال تغییر است اما تشخّص نفس و روح ثابت بوده و تنها بر یک فرد صادق است.

  بدن ما در طول یک سال تقریبا تمام سلولهای خودش را از دست می دهد،‌ در واقع بدن امسال ما غیر از بدن پارسال است، اما حقیقت انسانی ما همان است که درگذشته بوده است،.


  یک متخلف تحت تعقیب را در نظر بگیرید، او ده سال قبل با بدن مادیش خطائی کرده اما (اکنون که هیچ اثری از آن بدن مادی خطاکار نیست) چرا با بدن فعلی مجازات شود؟ او که با این بدن خطائی نکرده است؟ پاسخ؛ یکسانی حقیقت انسانی است، حقیقتی که کهنه نشده و مشمول مرور زمان نمی گردد.


  مثالی دیگر:
  نام و یاد و قبر و احوال و اخلاقیات شخصی که مرده و پوسیده و تمام اجزائش تبدیل به خاک گشته، همچنان باقی است چه خوب چه بد، چرا؟ مگر از بدن مادی او چیزی مانده است؟ قطعا هیچ! اما شخصیت انسانی او بدون تغییر مانده و طبق همان قضاوت می شود و مورد احترام یا بی حرمتی قرار می گیرد.


  در محاورات عرفی نیز،‌ خوبی و بدی افراد را با روح می سنجند،‌ گرچه کارهای خوب و بد با بدن مادی صورت می پذیرد و آثار مادی دارد اما عرفا می گویند: روح خبیث، روح لطیف، کرامت نفس، عزت نفس این نفس و روح همان حقیقت ثابتی است که در روز قیامت مایه تشخص و مستحق عقاب و پاداش می شود.

  وقتی در این دنیای فانی (که سایه ای از سرای باقیست) نفس و روح انسانی باقی و ثابت بماند در آخرت نیز چنین است، در واقع بدن مادی حمال و مرکوب روح است، این روح است که به بدن شخصیت داده و او را متمایز ساخته است.

  يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِر، در آن روز كه اسرار نهان (انسان) آشكار ميشود(1)


  اسرار نهان انسانی کجاست؟!


  قطعا در بدن مادی متلاشی شده او که هیچ اثری ازش نمانده نیست، می ماند همان روحی که بدن مادی حمّالش بوده است.


  پس نوع عملکرد انسان در دنیا باعث شکل گرفتن روح شده است، و این شکل از روح، در قیامت باعث شکل گرفتن بدن مادی شده است، به همین دلیل روایات زیادی دال بر اینکه بعضی در روز قیامت به اشکال و احوالات مختلفی محشور می شوند وجود دارد، مثلا عده ای گرسنه و تشنه و عریان و پا برهنه محشور می شوند(2) کسانی که قدرت خدا را تکذیب کنند به شکل خوک و میمون محشور می شوند(3)
  خلاصه اینکه روح از ابتدای دمیده شدن در پیکر مادی دارای تشخص و حقیقت نفسانی گشته و همان در روز قیامت مستحق پاداش و عقاب است.


  موفق باشید.
  ـــــــــــــــــ
  1.طارق/9.
  2. ر.ک: بحارالانوار ج 7 ص 111.
  3. ر.ک: بحارالانوار ج 5 ص 118.


title: وحشت در روز قیامت
text:
  وحشت در روز قیامت 


  ●سوال:
  باسلام
  همیشه و همه جا شنیدیم خدا رحمن و رحیم هست و غفار و ستار و خیلی صفات دیگه
  اما چند وقت پیش فیلمی ساختگی از قیامت دیدم یه سوال تو ذهنم تداعی میشه:
  مگه خداوند بخشنده و مهربان نیست پس چرا روز قیامت اینهمه رعب و وحشت برا بندگانش گذاشته؟؟؟؟
  این ترس برا پرهیزگاران و افراد با تقوا هم هست؟؟؟؟
  کارشناس بحث : صالح



  ●پاسخ:
  مگه خداوند بخشنده و مهربان نیست پس چرا روز قیامت اینهمه رعب و وحشت برا بندگانش گذاشته؟؟؟؟


  یکی از آموزه هائی که قرآن تأکید زیادی بر آن دارد، توجه به عکس العمل و بازتاب کردار انسانی است، همانکه امروزه، کنش و واکنش یا عمل و عکس العمل نامیده می شود، قبل از بیان آیات به دو مثال دقت کنید:
  اگر کسی بار قاچاق نداشته باشد، یا تحت تعقیب پلیس نباشد، با آرامش کامل در شهر تردد کرده، مسافرت نموده و بدون تغییر چهره، مدارکش را به مأمورین ارائه می دهد، اما به عکس، اگر خلافی از او سرزده باشد یا بار قاچاق همراه داشته باشد، هیچ آرامش نداشته و دائما با تغییر چهره و نام مستعار، آواره این شهر و آن شهر است و اگر روزی گرفتار و مجازات شود،‌ تنها و تنها عملکرد خودش باعث چنین بدبختی است وبس!

  طبق مثال فوق، همه خوشی و ناخوشیها مستقیما از عملکرد خود شخص نشأت گرفته و نه تنها نمی توان قاضی و مأمور را نامهربان دانست و وحشت را به آنها نسبت داد، بلکه مردم آنها را برای حفظ امنیت، مستحق پاداش نیز می دانند.

  همچنین است کسی که به دستورات پزشک عمل نکند و مراقب سلامتی جسمی خود نباشد، اگر به مرضی خانمان سوز دچار شده و زندگی به کامش تلخ گردد، جز خودش هیچ کسی مقصر نیست!

  قرآن کریم سرمنشأ همه بدبختی و خوشبختی ها را،‌ اراده و انتخاب آدمی می داند:
  إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها، اگر نيكى كنيد، به خودتان نيكى مى‏ كنيد و اگر بدى كنيد باز هم به خود مى‏ كنيد(1)
  مَّنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَسَاءَ فَعَلَيْهَا وَ مَا رَبُّكَ بِظَلَّمٍ لِّلْعَبِيد، كسى كه عمل صالحى انجام دهد، سودش براى خود اوست و هر كس بدى كند، به خويشتن بدى كرده است و پروردگارت هرگز به بندگان ستم نمى‏ كند(2)

  اين جهان كوه است و فعل ما ندا ××× سوي ما آيد نداها را صدا
  فعل تو كان زايد از جان و تنت ××× همچو فرزندي بگيرد دامنت
  پس تو را هر غم كه پيش آيد ز درد ××× بر كسي تهمت منه، بر خويش گرد
  فعل تست اين غصه هاي دم به دم ××× اين بود معناي قَد جَفٌ القَلَم!(3)

  خلاصه اینکه خدای مهربان را نمی توان مقصر بدبختی و ترس و وحشت دانست.


title: ایاترس قیامت برا پرهیزگاران و افراد با تقوا هم هست
text:
  ایاترس قیامت برا پرهیزگاران و افراد با تقوا هم هست


  ●سوال:
  مگه خداوند بخشنده و مهربان نیست پس چرا روز قیامت اینهمه رعب و وحشت برا بندگانش گذاشته؟؟؟؟
  این ترس برا پرهیزگاران و افراد با تقوا هم هست؟؟؟؟



  ●پاسخ:
  افراد با تقوا همیشه آرامش کافی و کامل داشته و در هیچ مرحله ای (دنیا، جان دادن، قبر و قیامت) غم و غصه به دلشان راه ندارد، یکی از آن مراحل قیامت است، خدای بزرگ در قرآن کریم می فرماید:


  مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُون‏، كسانى كه كار نيكى انجام دهند پاداشى بهتر از آن خواهند داشت و آنان از وحشت آن روز در امانند!(4)


  فزع و جزع و خوف حالتی است که بر از ترس از چیزهای ترسناک به انسان دست می دهد.(5)


  نکته مهم آیه فوق، ارتباط تنگاتنگ میان کار خوب و ایمن بودن از ترس و وحشت قیامت است، در واقع، واکنش و عکس العمل کار خوب چنین آثار و برکاتی دارد، پس اگر تقوا بود، هیچ وحشت و ترسی نخواهند داشت.


  متقین، نه تنها هیچ حزن و اندوهی از مشاهده عذاب به دل راه نمی دهند، بلکه فرشتگان به استقبال آنان شتافته و مژده می دهند:


  لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبَرُ وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ هذا يَوْمُكُمُ الَّذي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ، وحشت بزرگ، آنها را اندوهگين نمى‏ كند و فرشتگان به استقبالشان مى‏ آيند، (و مى‏ گويند:) اين همان روزى است كه به شما وعده داده مى‏ شد!(6)


  خلاصه اینکه خدای مهربان، تمام اسباب و وسائل هدایت به قله کمال را فراهم ساخته و بندگانش را به عاقبت کارشان متوجه ساخته است، و این انسان است که با انتخاب خود مسبب اصلی تمام خوشی و نا خوشی هایش بوده و فقط و فقط اعمال و کردارش سرانجام او را مشخص می سازد و بس!


  موفق باشید.
  ـــــــــــــــــ



  1. اسراء/7.
  2. فصلت/46.
  3. یعنی قلم بر آنچه مقدر است و در لوح محفوظ آمده خشک گردید و آنچه بر قلم تقدیر رفته تغییر نپذیرد.
  4.نمل/89.
  5.ر.ک: قاموس قرآن ج 5 ص 172.
  6. انبیاء/103.


title: آیاوحشت و ترس روز قیامت عمومی است
text:
  ●سوال:
  آیاوحشت و ترس روز قیامت عمومی است؟


  ●پاسخ:
  گروهی از مردم، هیچ ترس و وحشتی ندارند، توصیه می کنم واژه های حزن و فزع را در قرآن جستجو نمائید، بسیاری از آیات قرآن بر نداشتن حزن و غم مؤمنین و متقین و صابرین تأکید می کند.

  مثلا عبارت لا خوف علیهم و لا هم یحزنون نفی کننده هرگونه غم و غصه و وحشت است، این عبارت در 12 آیه قرآن کریم ذکر شده است.

  خدای مهربانِ عادل، قوانینی وضع نموده که دامن گیر شدن افراد نسبت به سرانجام کارشان، نتیجه طبیعی آن است، و اگر همگان وحشت و ترس در قیامت داشته باشند، در واقع نادیده انگاشتن همان قوانین است، طبق کدام قانون، مؤمنان و صابران باید وحشت داشته باشند؟ به کدامین گناه نکرده باید بترسند و وحشت کنند؟!

  موفق باشید.


title: اولیاء از خوف و حزن داشته اند
text:
  اولیاء از خوف و حزن داشته اند

  ●سوال:
  بررسی زندگی اولیاء نشان می دهد ایشان از خوف و حزن خالی نبوده اند


  ●پاسخ:
  جود مشکلات، در طبیعت دنیا نهفته است، و داشتن مشکل لزوما به معنای غم و غصه داشتن نیست(دقت کنید)

  ضمنا به سرنگار دقت کنید، بحث وحشت است، وحشت یک امر کاملا منفی است بطوری که طبع انسان آن را پس می زند، و تطبیق آن بر هیجان خالی از وجه است.

  برای پرهیزگاران هیچ وحشت و حزن و خوفی نیست، این مطلب به صراحت در قرآن آمده و جای بحث ندارد.

  موفق باشید.


title: چه کنیم که عالم قبر و برزخ و آخرت بهتر و راحت تری داشته باشیم
text:
  چه کنیم که عالم قبر و برزخ و آخرت بهتر و راحت تری داشته باشیم؟


  ●سوال:
  با عرض سلام خدمت خواهران و برادران و کارشناسان محترم.

  چه کنیم که عالم قبر و برزخ و آخرت بهتر و راحت تری داشته باشم؟منظورم این هست که چه کاری هایی لازم هست که:

  اولا به فشار و عذاب های قبر و برزخ دچار نشویم و این عوالم با همنشینان بدی همچون سگ و اژدها همراه نباشد.

  دوما در آخرت دچار معطلی در ایستگاه های مختلف نشویم و کل 50,000 سال آخرت از ما حساب کشی نکنند.

  به طور کل میخواستم بدونم که چطور مرگ و پس از مرگ خودمون رو شیرین کنیم؟
  برای مثال روایتی از مفاتیح شنیدم که اگر سه روز در رجب روزه بگیرید مرگ راحتی خواهید داشت.
  از طرفی از امام صادق(ع) شنیدم که مرگ مثل بوییدن گل هستش و از جای دیگه حدیثی شنیدم که مثل بیرون کشیدن یک گلوله خار از گلو هستش.

  لطفا راهنمایی فرمایید.پیشاپیش از رسیدگی شما متشکرم.

  کارشناس بحث : صدرا 




  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب

  پاسخ سوالات شما در یک جمله است و آن بندگی خدا که در سایه انجام واجبات و ترک محرمات صورت می پذیرد، که اگر انسان مومنی در زندگانی خود اهل مراقبت از نفس خویش باشد، بی شک سرانجامی که در انتظار اوست جز نعیم و نعمت جاودان و رضوان خدا چیز دیگری نخواهد بود.

  با نگاهی به زندگی بندگان صالح خدا بیشترین چیزی که خود نمایی می کند بندگی خداست و در کنار آن عشق و محبت به اهل بیت علیهم السلام .

  قرآن کریم در وصف جاندادن انسانهای مؤمنی که ایمان خویش را به ظلم نیامیختند می فرماید:
  «الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُون»؛[1]آنها كه ايمان آوردند، و ايمان خود را با ظلم نيالودند، ايمنى از آن آنهاست و آنها هدايت‏ يافتگانند.

  «الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ»؛[2] کسانی كه فرشتگان (مرگ) روحشان را مى‏ گيرند در حالى كه پاك و پاكيزه‏ اند به آنها مى‏ گويند: سلام بر شما! وارد بهشت شويد به خاطر اعمالى كه انجام مى‏ داديد!

  سلام یعنی امنیت مطلقه، و این امنیت به هنگام اخذ جان حاصل می گردد، بنابراین کسی که جانش طیب است و آلوده به گناه نیست بعد از مرگ کوچکترین آسیبی به او نخواهد رسید.

  «إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُون»؛[3]محقّقاً كسانى كه گفتند: «پروردگار ما خداست» سپس ايستادگى كردند، بيمى بر آنان نيست و غمگين نخواهند شد.

  إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلاَّ تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ؛[4]به يقين كسانى كه گفتند: «پروردگار ما خداوند يگانه است!» سپس استقامت كردند، فرشتگان بر آنان نازل مى‏ شوند كه: «نترسيد و غمگين مباشيد، و بشارت باد بر شما به آن بهشتى كه به شما وعده داده شده است.

  «وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقا»؛[5] و كسى كه خدا و پيامبر را اطاعت كند، (در روز رستاخيز،) همنشين كسانى خواهد بود كه خدا، نعمت خود را بر آنان تمام كرده از پيامبران و صدّيقان و شهدا و صالحان و آنها رفيقهاى خوبى هستند.
  بنابراین جواب در سه جمله خلاصه می گردد.

  1- انجام واجبات و در راس آنها نماز اول وقت.
  2- ترک محرمات.
  3- محبت به اهل بیت علیهم السلام .
  موفق باشید.

  [1].الانعام/82.

  [2]. النحل/32.

  [3].الاحقاف/13.

  [4].فصلت/30.

  [5].النساء/69.


title: دعایی جهت رهایی از سكرات مرگ و فشار قبر،و صدهزار هراس قيامت
text:
  دعایی جهت رهایی از سكرات مرگ و فشار قبر،و صدهزار هراس قيامت


  در كتاب«بلد الأمين»از حضرت رسلو صلى اللّه عليه و آله روايت كرده:هركه هر روز ده بار اين دعا را بخواند،حق تعالی چهار هزار گناه كبيره او را بيامرزد،و وى را از سكرات مرگ و فشار قبر،و صدهزار هراس قيامت نجات دهد، و از شرّ شيطان و سپاهيان او محفوظ گردد،و قرضش ادا شود،و اندوه و غمش برطرف گردد،دعا اين است:

  اَعْدَدْتُ لِكُلِّ هَوْلٍ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ
   مهيا كردم براى هر هراسى«لا اله الا اللّه»را

  وَ لِكُلِّ هَمٍّ وَ غَمٍّ ما شاءَاللَّهُ
   براى هر اندوه و غمى،«ما شاء اللّه»

  وَ لِكُلِّ نِعْمَةٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ 
  و براى هر نعمتى‏«الحمد للّه»

  وَ لِكُلِّ رَخآءٍ اَلشُّكْرُ لِلَّهِ ،
  و براى هر راحتى«الشكر للّه»

  وَ لِكُلِّ اُعْجُوبَةٍ سُبْحانَ الِلَّهِ ،
  و براى هر شگفتى«سبحان اللّه»

  وَ لِكُلِّ ذَنْبٍ اَسْتَغْفِرُاللَّهَ ،
  و براى هر گناهى«استغفر للّه»

  وَ لِكُلِّ مُصيبَةٍ اِنّا لِلّهِ وَ اِنّا اِلَيْهِ راجِعُونَ 
  و براى هر مصيبت«انا للّه و انا اليه راجعون»را،

  وَ لِكُلِّ ضيقٍ حَسْبِىَ اللَّهُ 
  براى هر تنگى«حسبى اللّه»

  وَ لِكُلِّ قَضآءٍ وَ قَدَرٍ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ 
  براى هر قضا و قدر«توكلت على اللّه»را،و

  وَ لِكُلِّ عَدُوٍّ اِعْتَصَمْتُ بِاللَّهِ
   وبراى هر دشمن«اعتصمت باللّه »را

  وَ لِكُلِّ طاعَةٍ وَ مَعْصِيَةٍ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظيمِ .

  و براى هر طاعت و معصيت«لا حول‏و لا قوّة الاّ باللّه العلى العظيم»را.


title: ایا مرده یرقبرش حرفهای مارو میشنوه
text:
  ایا مرده یرقبرش حرفهای مارو میشنوه؟


  ●سوال:
  وقتي ما سر قبر كسي ميريم و باهاش حرف ميزنيم آيا مرده در همونجا حاضر ميشه و متوجه حرفهاي ما ميشه؟
   البته منظورم فقط 5 شنبه و جمعه نيست . هر روز هفته كه باشه مرده اجازه اين كارو داره؟ 



  ●پاسخ:
  اینجا دو مطلب است:
  ●اول
  اصل درک حضور و خوشحالی اموات از حضور ما سر مزارشان.
  خوشحالی اموات از حضور ما، مورد تأکید امامان معصوم علهیم السلام است، آنها با ما انس گرفته و حضور ما را درک می کنند.
  مثلا امیر المؤمنین علی علیه السلام می فرماید:
  زوروا موتاکم فانهم یفرحون بزیارتکم، اموات خود را زیارت نمائید زیرا آنها از زیارت شما خوشنود می شوند.(1)

  بنابراین اصل خوشحالی اموات و درک حضور ما اختصاصی به پنج شنبه جمعه ندارد.

  ●دوم
  اموات مؤمنین برای زیارت بستگانشان می آیند.
  تعداد زیارت در سال و روز و ماه و هفته بستگی کامل به خوبیهای آن میت در دنیا دارد، اسحاق بن عمار از امام سجاد علیه السلام سؤال کرد:
  آیا روح مؤمن به زیارت اهل خود می رود؟
  حضرت فرمود:
  بله.
  اسحاق بن عمار پرسید:
  چه تعداد می آید؟
  حضرت فرمود:
  باندازه خوبی هایشان، بعضی از آنها هر روز و بعضی هر دو روز و بعضی هر سه روز(2)

  پس اگر در بعضی روایات آمده که روح میت از غروب پنجشنبه تا غروب جمعه آزاد است، مربوط به گناهکاران است(3)

  موفق باشید.
  ــــــــــــــــ
  1. بحار الانوار ج 10 ص 97.
  2. ر.ک: بحار الانوار ج 6 ص 257 ح 93.
  3. ر.ک: بحار الانوار ج 6 ص 202 باب 8 احوال البرزخ و القبر و عذابه و سؤاله و سائر ما یتعلق بذلک.


title: نوزادی که فوت میکنه تکلیفش چی میشه
text:
  نوزادی که فوت میکنه تکلیفش چی میشه؟


  ●سوال:
  می خواستم بدونم نوزادی که هنگام تولد فوت میکنه تکلیفش چگونه هست با توجه به اینکه روح داشت اما این دنیا رو درک نکرد

  آیا در برزخ رشد میکنه؟

  آیا پدر و مادر خودش و میشناسه؟

  آیا پاداش و عقاب در موردش اجرا میشه؟
  تشکر

  کارشناس بحث : اندیشمند 



  ●پاسخ:
  با سلام خدمت شما

  براي بررسي اين موضوع لازم به ذكر است حتي اگر در روايات از چگونگي وضعيت كودكان بعد از مرگ سخني به ميان نيامده بود با اين حال مي دانيم خداوند با عدالت با آن ها رفتار مي كند و به هر كس آنچه شايسته اوست اعطا مي كند.

  علامه مجلسي (ره) در اين زمينه مي فرمايد:

  و لا ريب في أن أطفال المؤمنين ملحقة بآبائهم في الجنة، و أما أولاد الكفار فاختلف فيهم علماؤنا و المخالفون ...
  و ذهب المتكلمون منا إلى أن أطفال الكفار لا يدخلون النار فهم إما يدخلون الجنة أو يسكنون الأعراف، و ذهب أكثر المحدثين منا إلى ما دلت عليه الأخبار الصحيحة من تكليفهم في القيامة بدخول النار المؤججة لهم، قال المحقق الطوسي قدس سره في التجريد: و تعذيب غير المكلف قبيح و كلام نوح عليه السلام مجاز، و الخدمة ليست عقوبة له، و التبعية في بعض الأحكام جائزة. و قال العلامة الحلي نور الله ضريحه في شرحه: ذهب بعض الحشوية إلى أن الله تعالى يعذب أطفال المشركين، و يلزم الأشاعرة تجويزه و العدلية كافة على منعه، و الدليل عليه أنه قبيح عقلا فلا يصدر منه تعالى.

  و شكي نيست كه اطفال مومنين در بهشت به پدرانشان ملحق مي شوند و اما در مورد اولاد كفار علماي ما و مخالفون(اهل سنت) اختلاف كرده اند....و متكلمان ما بر اين عقيده اند كه اطفال كفار داخل آتش نمي شوند و يا داخل بهشت مي شوند يا در اعراف ساكن مي شوند و بيشتر محدثين ما طبق آنچه كه اخبار صحيحه دلالت بر تكليف آن ها در قيامت به داخل شدن در آتشي كه بر افروخته شده مي كند ،عقيده دارند.
  محقق طوسي قدس سره در تجريد مي فرمايد:عذاب غير مكلف قبيح است ...و علامه حلي(نور الله ضريحه) در شرح اين سخن مي فرمايد:بعضي از حشويه بر اين عقيده اند كه خداوند اطفال مشركين را عذاب مي كند و اشاعره آن را جايز مي دانند و عدليه آن را منع مي كنند و دليل بر آن(منع) اين است كه اين فعل(عذاب كودكان مشركين) قبيح است و در نتيجه از خداوند بزرگ قبيح صادر نمي شود. 


  علامه سپس در ادامه بعد از ذكر برخي از دلايل قائلين به جواز مي فرمايد:

  در برخي از كتب علماي ما در تفسير قول خداوند:" يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ‏: پسرانی همواره جوان گردشان می چرخند [1] مشاهده كردم روايت شده از اميرالمومنين عليه السلام كه حضرت مي فرمايند:منظور از ولدان ،اولاد اهل دنياست كه حسناتي نداشتند كه به خاطر آن ثواب داده شوند و گناهي نداشتند كه بر آن عقوبت شوند و در نتيجه در اين جايگاه قرار گرفتند و از رسول خدا(صل الله عليه و آله) از اطفال مشركين سوال شد و حضرت فرمود:
  به صورت كودكان ،اهل بهشت را خدمت مي كنند ،آن ها براي خدمت به اهل بهشت خلق شده اند.

  سپس علامه با اشاره به فرمايش رسول خدا(صل الله عليه و آله)كه مي فرمايند: علم آن را به خدا واگذار كنيد و در مورد آن چيزي نگوييد، مي فرمايد:

  و در اين باب ،اين بهترين امر است و همين سخن ما را كفايت مي كند كه خداوند به آن ها ظلم و جور نمي كند و بدون دليل آن ها را داخل آتش نمي كند.[2]

  مسئله چگونگي وضعيت كودكان بعد از مرگ يكي از مسائل پيچيده است كه در برخي از روايات نيز معصومين(عليهم السلام) درپاسخ سوال در مورد كودكان ،سائل را از چنين پرسشي نهي كرده اند.:

  در روايتي آمده: (سئل رسول الله ـ صلّي الله عليه و آله ـ عن الولدان و الاطفال فقال: اللَّهُ‏ أَعْلَمُ‏ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ‏. [3]

  از پيامبر خدا(صل الله عليه و آله) دربارة بچه ها و كودكان پرسيده شد، حضرت فرمود:‌خدا فقط خود مي داند كه با آنها چگونه رفتار مي كند.


  زراره مي گويد: از امام صادق ـ عليه السّلام ـ دربارة اطفال كه قبل از بلوغ مي ميرند سؤال كردم. حضرت همان حديث بالا را از پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ مطرح كرد، بعد فرمود: مراد رسول خدا(صل الله عليه و آله) آن است در اين باره از سؤال و پرسش خودداري كنيد و چيزي نگوييد و علم آن را به خداوند واگذاريد.[4]





   بنابراين با توجه به اين گونه روايات علم اين گونه امور بهتر است به خداوند واگذار شود و هيچ كسي به طور روشن نمي تواند پاسخي را در اين باره ارائه دهد. اما در برخي احاديث مطالبي در اين باره مطرح شده كه شمه اي از وضعيت آن ها را بيان مي كند:

  عبداللّه ‏بن سنان مى ‏گوید از امام صادق علیه‏ السلام در مورد کودکان مشرکان که هنوز به سن ارتکاب گناه نرسیده ‏اند و از دنیا مى‏ روند پرسیدم: حضرت فرمودند: آتشى برافروخته مى ‏شود و به کودکان گفته مى ‏شود داخل آن آتش شوند پس اگر داخل آتش شدند بر آنها سرد و سلامت مى ‏شود و اگر سرباز زنند و وارد آتش نشوند خداوند به آنها مى‏ گوید: من به شما امر نمودم و شما از دستور من سرپیچى و نافرمانى کردید. از این‏رو، خداوند دستور مى ‏دهد آنها را به آتش افکنید. [5]


  و در روايتي ديگر آمده: «ان اطفال شيعتنا من المؤمنين تربيهم فاطمه(س)»[6]

  كودكان شيعيان ما كه ازمؤمنان هستند تحت تربيت حضرت فاطمه زهرا عليها السلام قرار مي گيرند.

  همچنين در حديث ديگري از حضرت ابراهيم(ع) و ساره(س) بر كفالت كودكان نام برده شده است:


  خداوند متعال حضرت ابراهیم(ع) و ساره(س) را سرپرست اولاد مؤمنان نموده و آنان بوسیله درختى که در بهشت است و داراى نوکى مانند نوک پستان گاو مى ‏باشد تغذیه مى ‏گردند، پس چون قیامت فرا رسد؛ لباسهاى زیبا بر آنان پوشانده شده و با عطریّات بهشتى خوشبو گشته، و به پدرانشان اهدا مى ‏گردند، و از آن هنگام آنان با پدرانشان در بهشت فرمان روایند. [7]

  علامه مجلسي(ره) در توضيح جمع اين روايات مي فرمايد:

  يمكن الجمع بين الخبرين بأن بعضهم تربيه فاطمة(س) و بعضهم إبراهيم(ع) و سارة(س) على اختلاف مراتب آبائهم أو تدفعه فاطمة(س) إليهما.[8]

  جمع بين اين دو خبر ممكن است به اين صورت كه برخي از آن كودكان را فاطمه(س) و برخي از آن ها را ابراهيم(ع) و ساره(س) به اختلاف در جات پدرانشان تربيت مي كنند يا اينكه كودك را فاطمه(س) به آن دو واگذار مي كند.



  [1]سوره واقعه:آيه 17
  [2] مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، ج‏11، ص: 207، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، هاشم‏، ناشر: دار الكتب الإسلامية، مكان چاپ: تهران‏،سال چاپ: 1404 ق‏،نوبت چاپ: دوم‏
  [3] الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏3، ص: 208، باب غسل الأطفال و الصبيان و الصلاة عليهم، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، ناشر: دار الكتب الإسلامية،مكان چاپ: تهران‏،سال چاپ: 1407 ق‏،نوبت چاپ: چهارم‏
  [4] همان، ج‏3 ،ص249 ، عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَيْنَةَ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا تَقُولُ فِي الْأَطْفَالِ الَّذِينَ مَاتُوا قَبْلَ أَنْ يَبْلُغُوا فَقَالَ سُئِلَ عَنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ص فَقَالَ اللَّهُ‏ أَعْلَمُ‏ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ يَا زُرَارَةُ هَلْ تَدْرِي مَا عَنَى بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ قُلْتُ لَا فَقَالَ إِنَّمَا عَنَى كُفُّوا عَنْهُمْ وَ لَا تَقُولُوا فِيهِمْ شَيْئاً وَ رُدُّوا عِلْمَهُمْ إِلَى اللَّهِ.
  [5]من لایحضر الفقیه، ج 3، ص 491ـ492، نويسنده: ابن بابويه، محمد بن على‏(شيخ صدوق)،محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم‏،مكان چاپ: قم‏،سال چاپ: 1413ق‏،نوبت چاپ: دوم‏
  [6] تفسیر قمی ج 2 ص 332، نويسنده: قمى، على بن ابراهيم‏،محقق / مصحح: موسوى جزائرى، طيّب‏، ناشر: دار الكتاب‏،مكان چاپ: قم‏،سال چاپ: 1404 ق‏،نوبت چاپ: سوم‏
  [7] التوحيد (للصدوق)، ص: 394: عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ‏ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى كَفَّلَ إِبْرَاهِيمَ ع وَ سَارَةَ أَطْفَالَ الْمُؤْمِنِينَ-يُغَذُّونَهُمْ‏ «1» مِنْ شَجَرَةٍ فِي الْجَنَّةِ لَهَا أَخْلَافٌ كَأَخْلَافِ الْبَقَرِ فِي قُصُورٍ مِنْ دُرٍّ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أُلْبِسُوا وَ طُيِّبُوا وَ أُهْدُوا إِلَى آبَائِهِمْ فَهُمْ مَعَ آبَائِهِمْ مُلُوكٌ فِي الْجَنَّة
  [8] بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏5، ص: 294، ناشر: دار إحياء التراث العربي‏، نوبت چاپ: دوم‏


title: سرنوشت کودکان پس از مرگ
text:
  سرنوشت کودکان پس از مرگ


  ●پرسش:

  می خواستم بدونم نوزادی که هنگام تولد فوت میکنه تکلیفش چگونه هست با توجه به اینکه روح داشت اما این دنیا رو درک نکرد?آیا در برزخ رشد میکنه؟آیا پدر و مادر خودش و میشناسه؟آیا پاداش و عقاب در موردش اجرا میشه؟



  ●پاسخ:

  با سلام خدمت شما

  براي بررسي اين موضوع لازم به ذكر است حتي اگر در روايات از چگونگي وضعيت كودكان بعد از مرگ سخني به ميان نيامده بود با اين حال مي دانيم خداوند با عدالت با آن ها رفتار مي كند و به هر كس آنچه شايسته اوست اعطا مي كند.علامه مجلسي (ره) در اين زمينه مي فرمايد:
  و شكي نيست كه اطفال مومنين در بهشت به پدرانشان ملحق مي شوند و اما در مورد اولاد كفار علماي ما و مخالفون(اهل سنت) اختلاف كرده اند....و متكلمان ما بر اين عقيده اند كه اطفال كفار داخل آتش نمي شوند و يا داخل بهشت مي شوند يا در اعراف ساكن مي شوند و بيشتر محدثين ما طبق آنچه كه اخبار صحيحه دلالت بر تكليف آن ها در قيامت به داخل شدن در آتشي كه بر افروخته شده مي كند ،عقيده دارند.

  محقق طوسي قدس سره در تجريد مي فرمايد:عذاب غير مكلف قبيح است ...و علامه حلي(نور الله ضريحه) در شرح اين سخن مي فرمايد:بعضي از حشويه بر اين عقيده اند كه خداوند اطفال مشركين را عذاب مي كند و اشاعره آن را جايز مي دانند و عدليه آن را منع مي كنند و دليل بر آن(منع) اين است كه اين فعل(عذاب كودكان مشركين) قبيح است و در نتيجه از خداوند بزرگ قبيح صادر نمي شود.

  علامه سپس در ادامه بعد از ذكر برخي از دلايل قائلين به جواز مي فرمايد:

  در برخي از كتب علماي ما در تفسير قول خداوند:" يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ‏:پسرانی همواره جوان گردشان می چرخند [1] مشاهده كردم روايت شده از اميرالمومنين عليه السلام كه حضرت مي فرمايند:منظور از ولدان ،اولاد اهل دنياست كه حسناتي نداشتند كه به خاطر آن ثواب داده شوند و گناهي نداشتند كه بر آن عقوبت شوند و در نتيجه در اين جايگاه قرار گرفتند و از رسول خدا(صل الله عليه و آله) از اطفال مشركين سوال شد و حضرت فرمود:به صورت كودكان ،اهل بهشت را خدمت مي كنند ،آن ها براي خدمت به اهل بهشت خلق شده اند.

  سپس علامه با اشاره به فرمايش رسول خدا(صل الله عليه و آله)كه مي فرمايند: علم آن را به خدا واگذار كنيد و در مورد آن چيزي نگوييد، مي فرمايد:

  و در اين باب ،اين بهترين امر است و همين سخن ما را كفايت مي كند كه خداوند به آن ها ظلم و جور نمي كند و بدون دليل آن ها را داخل آتش نمي كند.[2]

  مسئله چگونگي وضعيت كودكان بعد از مرگ يكي از مسائل پيچيده است كه در برخي از روايات نيز معصومين(عليهم السلام) درپاسخ سوال در مورد كودكان ،سائل را از چنين پرسشي نهي كرده اند.:

  در روايتي آمده: (سئل رسول الله ـ صلّي الله عليه و آله ـ عن الولدان و الاطفال فقال: اللَّهُ‏ أَعْلَمُ‏ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ‏. [3]

  از پيامبر خدا(صل الله عليه و آله)دربارة بچه ها و كودكان پرسيده شد، حضرت فرمود:‌خدا فقط خود مي داند كه با آنها چگونه رفتار مي كند.

  زراره مي گويد: از امام صادق ـ عليه السّلام ـ دربارة اطفالی كه قبل از بلوغ مي ميرند سؤال كردم. حضرت همان حديث بالا را از پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ مطرح كرد، بعد فرمود: مراد رسول خدا(صل الله عليه و آله)آن است در اين باره از سؤال و پرسش خودداري كنيد و چيزي نگوييد و علم آن را به خداوند واگذاريد.[4]

  بنابراين با توجه به اين گونه روايات علم اين گونه امور بهتر است به خداوند واگذار شود و هيچ كسي به طور روشن نمي تواند پاسخي را در اين باره ارائه دهد. اما در برخي احاديث مطالبي در اين باره مطرح شده كه شمه اي از وضعيت آن ها را بيان مي كند:

  عبداللّه ‏بن سنان مى ‏گوید از امام صادق علیه‏ السلام در مورد کودکان مشرکان که هنوز به سن ارتکاب گناه نرسیده ‏اند و از دنیا مى‏ روند پرسیدم: حضرت فرمودند: آتشى برافروخته مى ‏شود و به کودکان گفته مى ‏شود داخل آن آتش شوند پس اگر داخل آتش شدند بر آنها سرد و سلامت مى ‏شود و اگر سرباز زنند و وارد آتش نشوند خداوند به آنها مى‏ گوید: من به شما امر نمودم و شما از دستور من سرپیچى و نافرمانى کردید. از این‏رو، خداوند دستور مى ‏دهد آنها را به آتش افکنید. [5]

  و در روايتي ديگر آمده: «ان اطفال شيعتنا من المؤمنين تربيهم فاطمه(س)»[6]

  كودكان شيعيان ما كه ازمؤمنان هستند تحت تربيت حضرت فاطمه زهرا عليها السلام قرار مي گيرند.
  همچنين در حديث ديگري از حضرت ابراهيم(ع)و ساره(س)بر كفالت كودكان نام برده شده است:

  خداوند متعال حضرت ابراهیم(ع) و ساره(س) را سرپرست اولاد مؤمنان نموده و آنان بوسیله درختى که در بهشت است و داراى نوکى مانند نوک پستان گاو مى ‏باشد تغذیه مى ‏گردند، پس چون قیامت فرا رسد؛ لباسهاى زیبا بر آنان پوشانده شده و با عطریّات بهشتى خوشبو گشته، و به پدرانشان اهدا مى ‏گردند، و از آن هنگام آنان با پدرانشان در بهشت فرمان روایند. [7]

  علامه مجلسي(ره) در توضيح جمع اين روايات مي فرمايد:

  جمع بين اين دو خبر ممكن است به اين صورت كه برخي از آن كودكان را فاطمه(س) و برخي از آن ها را ابراهيم(ع) و ساره(س) به اختلاف در جات پدرانشان تربيت مي كنند يا اينكه كودك را فاطمه(س) به آن دو واگذار مي كند.[8]


title: اگه من در کودکی می مردم الان توی بهشت بودم
text:
  ●پرسش:
  اگه من در کودکی می مردم الان توی بهشت بودم ؟!..



  ●پاسخ:

  دوست گرامي شما اگر از ديد ديگري به اين قضيه نگاه كنيد كه خداوند به شما لطف كرد و شما را زنده نگه داشت تا با زحمت و اختيار خود دستورات الهي را جامه عمل بپوشانيد و از گناهان دوري كنيد و خود را به كمال برسانيد و در قبال اين سختي ها، پاداشي بسيار بزرگ به شما خواهند داد كه شايد اگر در كودكي از دنيا مي رفتيد به آن مقامات نمي رسيديد، ديگر افسوس نخواهيد خورد .

  موفق و مويد باشيد


  [1]سوره واقعه:آيه 17
  [2] مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، ج‏11، ص: 207، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، هاشم‏، ناشر: دار الكتب الإسلامية، مكان چاپ: تهران‏،سال چاپ: 1404 ق‏،نوبت چاپ: دوم‏
  [3] الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏3، ص: 208، باب غسل الأطفال و الصبيان و الصلاة عليهم، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، ناشر: دار الكتب الإسلامية،مكان چاپ: تهران‏،سال چاپ: 1407 ق‏،نوبت چاپ: چهارم‏
  [4] همان، ج‏3 ،ص249 ، عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَيْنَةَ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا تَقُولُ فِي الْأَطْفَالِ الَّذِينَ مَاتُوا قَبْلَ أَنْ يَبْلُغُوا فَقَالَ سُئِلَ عَنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ص فَقَالَ اللَّهُ‏ أَعْلَمُ‏ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ يَا زُرَارَةُ هَلْ تَدْرِي مَا عَنَى بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ قُلْتُ لَا فَقَالَ إِنَّمَا عَنَى كُفُّوا عَنْهُمْ وَ لَا تَقُولُوا فِيهِمْ شَيْئاً وَ رُدُّوا عِلْمَهُمْ إِلَى اللَّهِ.
  [5]من لایحضر الفقیه، ج 3، ص 491ـ492، نويسنده: ابن بابويه، محمد بن على‏(شيخ صدوق)،محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم‏،مكان چاپ: قم‏،سال چاپ: 1413ق‏،نوبت چاپ: دوم‏
  [6] تفسیر قمی ج 2 ص 332، نويسنده: قمى، على بن ابراهيم‏،محقق / مصحح: موسوى جزائرى، طيّب‏، ناشر: دار الكتاب‏،مكان چاپ: قم‏،سال چاپ: 1404 ق‏،نوبت چاپ: سوم‏
  [7] التوحيد (للصدوق)، ص: 394: عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ‏ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى كَفَّلَ إِبْرَاهِيمَ ع وَ سَارَةَ أَطْفَالَ الْمُؤْمِنِينَ-يُغَذُّونَهُمْ‏ «1» مِنْ شَجَرَةٍ فِي الْجَنَّةِ لَهَا أَخْلَافٌ كَأَخْلَافِ الْبَقَرِ فِي قُصُورٍ مِنْ دُرٍّ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أُلْبِسُوا وَ طُيِّبُوا وَ أُهْدُوا إِلَى آبَائِهِمْ فَهُمْ مَعَ آبَائِهِمْ مُلُوكٌ فِي الْجَنَّة
  [8] بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏5، ص: 294، ناشر: دار إحياء التراث العربي‏، نوبت چاپ: دوم‏


title: عالم برزخ و منازل
text:
  عالم برزخ و منازل 


  ●سوال:
  عالم برزخ هم شامل منازل میباشد ....؟ 
  منزل اول دوم سوم ......
  خب در این منازل چه چیزایی رخ میدهد ...؟؟؟


  ●پاسخ:
  انسان در سفر آخرتش منازل و مراحل متعددي را طي مي كند كه در اين جا به اختصار درباره آن منازل توضيحاتي ارائه مي شود:
  1. نخستين منزل، جريان سكرات مرگ و سختي جان دادن است، اميرالمؤمنين ـ عليه السّلام ـ در تبيين سكرات مرگ مي فرمايد:«و انّ للموتِ لغمراتٍ هي افظعُ مِن أن تُستَغرَقَ بصفةٍ او تَعتدِلَ علي عقول اهل 15]
  آنچه بازگو شد نمودار و نمونه‌هاي از منازل و مراحل سفرت آخرت است، و ممكن است در هر كدام از مراحل و منازل ياد شده به خصوص بعد از آن كه انسان سر از خاك بر مي‌دارد و زنده مي‌شود مراحل و مواقف‌ متعدد وجود داشته باشد مثلاً در روايات آمده كه در قيامت پنجاه موقف و ايستگاه وجود دارد كه هر موقف آن هزار سال طول مي‌كشد.
  امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمود: «انّ في القيامه خمسين موقفاً لكل موقفٍ الف سنة 




  ●منازل و مراحل آخرت در قرآن انسان در سفر آخرتش منازل و مراحل متعددی را طی می كند كه در این جا به اختصار درباره آن منازل توضیحاتی ارائه می شود:
  1. نخستین منزل، جریان سكرات مرگ و سختی جان دادن است، امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ در تبیین سكرات مرگ می فرماید:«و انّ للموتِ لغمراتٍ هی افظعُ مِن أن تُستَغرَقَ بصفهٍ او تَعتدِلَ علی عقول اهل الدنیا»[1] آری، مرگ را ورطه ها و دشواری هایی است سخت تر از آن كه بتوان وصفش كرد، یا عقل های مردم بتواند آن را بفهمد.
  طبق این كلام حضرت، سكرات مرگ بگونه ای سخت است كه اساساً هرگز قابل وصف نیست، و اگر بتوان آن را وصف كرد، كسانی كه در دنیا هستند توان درك و فهم آن را ندارند.
  2. منزل دیگر، قبر است، امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ درباره این منزل می فرماید:«فیا لَهُ مِن بیتِ وحدهٍ، و منزل وحشهٍ و مفرد غربَهٍ»[2] یعنی شگفتا از خانه تنهایی، و سرای وحشت، و جایگاه بی كسی و غربت.
  در روایتی آمده روزی رسول خدا _ صل الله علیه و آله و سلم _ بر سر میتی كه او را دفن می كردند حاضر شد، و در حالی كه اشك از چشمان حضرت به شدّت سرازیر بود به مردم فرمود:«اخوانی لمثل هذا فاعدّوا» یعنی ای برادرانِ من، از برای همچو منزلی خود را آماده سازید.[3]
  3. گر چه از یك نظر قبر همان عالم برزخ است،[4] از لحاظ دیگر برزخ را می توان یكی از منازل قیامت تلقی كرد، برزخ واسطه میان دنیا و آخرت است، انسان پس از مرگ از جهت اعتقاداتی كه داشته و اعمال نیك و بدی كه در این دنیا انجام داده مورد بازپرسی خصوصی قرار می گیرد و پس از محاسبه اجمالی طبق نتیجه ای كه گرفته شد به یك زندگی شیرین و گوارا یا تلخ و ناگوار محكوم گردیده و با همان زندگی در انتظار روز رستاخیز عمومی بسر می برد. روح انسان در برزخ، به صورتی كه در دنیا زندگی كرده است به سر می برد اگر از نیكان است از سعادت و نعمت و جوار پاكان و مقربان درگاه خدا برخوردار می شود و اگر از بدان است در نقمت و عذاب و مصاحبت شیاطین و پیشوایان ضلال می گذراند.[5]
  درباره انسان در عالم برزخ سخن بسیار است، از جمله اینكه بر اساس آموزه های دینی انسان در آن عالم سخت نیازمند كارهای نیك از قبیل دعا و صدقه دادن به نیت خود از طرف بستگان است, در روایتی آمده هر كسی كه صدقه به فقیری به نیت میتی بدهد، فرشته ای آن را در ظرفی از نور كه بسیار درخشنده است می گذارد و در عالم برزخ آن را به میت مورد نظر هدیه كننده می رساند و می گوید این هدیه را فلان كس برای شما فرستاده است، میت آن هدیه را می گیرد و از آن بهره مند می شود.[6]
  4. منزل دیگر مرحله ای است كه از آن در آموزه های دینی به «نفخ صور= فریاد مرگ و حیات» یاد شده است، و در آیات فراوانی از قرآن مجید اشاراتی به مسأله نفخ صور شده است، از مجموع آن آیات به خوبی استفاده می شود كه دو بار در صور دمیده می شود، یك بار در پایان جهان كه همه خلایق می میرند و این نفخه مرگ است، و بار دیگر در آستانه رستاخیز كه همه مردگان زنده می شوند و این نفخه حیات است، در حقیقت توقف و از كار افتادن این جهان و آغاز حركت جهان دیگر تشبیه به توقف و حركت لشكرها و قافله ها شده است كه با صدای شیپور مخصوص یا صدای بلند دیگری همگی با هم از راه رفتن باز می ایستند و متوقف می شوند و با صدای دیگر به پا می خیزند و حركت می كنند.[7] در قرآن كریم درباره این مرحله و منزل انسان در مسیر سفر آخرت چنین آمده: «وَ نُفِخَ فِی الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ مَنْ فِی الْأَرْضِ إِلاَّ مَنْ شاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِیهِ أُخْری فَإِذا هُمْ قِیامٌ یَنْظُرُونَ»[8] یعنی و در صور دمیده می شود و تمام كسانی كه در آسمان ها و زمین هستند می میرند مگر كسانی كه خدا بخواهد، سپس بار دیگر در صور دمیده می شود ناگهان همگی به پا می خیزند و در انتظار هستند.
  از این آیه به دست می آید نفخ صور در حقیقت یك صاعقه و صیحه عقلی است كه تمام آسمان و زمین را پر می كند و سبب مرگ ناگهانی همه موجودات زنده می شود و یا همه را به حركت و جنبش در می آورد و سبب حیات و زنده شدن آنها می شود.[9]
  5. منزل دیگر كه جزء مواقف هولناك مسیر آخرت است، منزل سنجش اعمال انسان است. در قرآن كریم بحث های گسترده ای درباره این مرحله از سفر آخرت مطرح شده و با تعبیرات گوناگون از آن موقف و مرحله یاد شده است كه در اینجا به نمونه هایی از آن آیات اشاره می شود تا چیستی و چگونگی این منزل تا اندازه ای معلوم شود:[10]
  فرمود:«وَ تَری كُلَّ أُمَّهٍ جاثِیَهً كُلُّ أُمَّهٍ تُدْعی إِلی كِتابِهَا الْیَوْمَ تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ»[11] یعنی هر امتی را به زانو در آمده می بینی، هر امتی به سوی كارنامه خود فرا خوانده می شود و بدیشان می گویند: آنچه را می كردید امروز پاداشی می یابید. و در آیه دیگر فرمود:«اما كسی كه نامه اعمالش به دست راست او داده می شود از خوشحالی فریاد می زند كه اهل محشر نامه اعمال مرا بگیرید و بخوانید و اما كسی كه نامه اعمال بدست چپ او داده شده می گوید: ای كاش هرگز نامه اعمال به من داده نمی شد.»[12]
  اما در این باره كه ماهیت نامه اعمال چیست، مفسران مطالب فراوانی را مطرح كرده از جمله گفته اند: ممكن است گفته شود اعمال انسان همان گونه كه در درون جان او اثر می گذارد در عالم بیرون، در فضا و هوای اطراف، در زمینی كه بر آن زندگی می كند و در همه چیز اثر دارد، گوئی بر آنها نقش می بندد، نقوش طبیعی و غیر قابل انكار، نقوشی كه به وسیله قوا و نیروهای عالم هستی و فرشتگان در دل این موجودات ثبت می شود، در قیامت پرده از آن برداشته می شود، و آشكار می گردد، و به دست هر كس داده می شود و با یك نگاه در آن حال هر كس معلوم است، مسلماً این آثار در دنیا برای ما محسوس و قابل درك نیست، اما بی شك آنها وجود دارند، و روزی كه در آن دید تازه ای پیدا می كنیم همه اینها را می بینیم و می خوانیم و تصدیق می كنیم.[13]
  6. یكی دیگر از منازل آخرت كه بسیار حساس است، مرحله عبور از صراط است، در وصف آن گفته شده: صراط پُلی است كه بر روی جهنم كشیده شده و تا كسی از آن نگذرد داخل بهشت نمی شود. و در روایات آمده است كه از مو باریك تر و از شمشیر برنده تر و از آتش گرم تر است، و مؤمنان خالص در كمال آرامش،‌ و به سرعت و بدون ترس از آن عبور می كنند. اما برخی با دشواری و همراه ترس و نگرانی بالاخره از آن می گذرند و عده ای از روی آن پل به جهنم می اُفتند.
  نمونه آن صراط در دنیا نیز وجود دارد كه در واقع گذری از این صراط پی آمدش عبور آسان از صراط یاده شده در آخرت است و آن عبارت است از دین حق و راه ولایت و متابعت از امیرمؤمنان و سایر امامان معصوم ـ علیهم السّلام ـ ، هر كسی كه در دنیا از این صراط یعنی راه ولایت عدول كند و به انحراف كشیده شود و مسیر غیر ولایت را برگزیند و با گفتار یا كردار خود در جهت خلاف آن حركت نماید، در آخرت از پل نمی تواند عبور كند و بالاخره در هنگام عبور از آن پایش می لرزد و در جهنم سقوط می كند.[14]
  برخی از بزرگان معاصر ضمن بحث مبسوطی درباره صراط به این روایت استناد كرده كه رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود:«ای علی در روز قیامت من و تو و جبرئیل به صراط می نشینیم و كسی كه از صراط نمی گذرد مگر این كه نامه ای داشته باشد كه در آن اعتقاد وی به ولایت شما نگذاشته شده باشد. ... اساساً در اسلام ناب همه معارف به هم پیوسته است لذا صراط كه همان راه و روش شناخت خدا است، دو گونه است، صراط دنیا و آخرت، راهی كه در دنیاست، همان امام واجب الاطاعه است، كسی كه در دنیا او را شناخت و به راهنمایی های او اقتدا كرد از صراط آخرت كه پل دوزخ است گذشته است و هر كس امام را در دنیا نشناخت كامش بر صراط آخرت می لرزد و در آتش دوزخ سقوط می كند.[15]
  آنچه بازگو شد نمودار و نمونه‌های از منازل و مراحل سفرت آخرت است، و ممكن است در هر كدام از مراحل و منازل یاد شده به خصوص بعد از آن كه انسان سر از خاك بر می‌دارد و زنده می‌شود مراحل و مواقف‌ متعدد وجود داشته باشد مثلاً در روایات آمده كه در قیامت پنجاه موقف و ایستگاه وجود دارد كه هر موقف آن هزار سال طول می‌كشد.
  امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: «انّ فی القیامه خمسین موقفاً لكل موقفٍ الف سنه»[16] یعنی در قیامت پنجاه موقف وجود دارد كه هر موقف آن هزار سال است.
  علما گفته‌اند: در مسیر محشر برای هر یكی از واجبات الهی یك ایستگاه گذاشته می‌شود و انسان‌ها در آن ایستگاه‌ها نگاه داشته می‌شوند و درباره نحوه‌ عملكرد انسان نسبت به آن كار و فریضه الهی حساب‌ رسی می‌شود, اگر عمل كرده بود و رحمت الهی شامل او شد به عقبه بعدی منتقل می‌شود تا به این ترتیب از همه عقبه‌ها عبور كند و اگر خدای نخواسته عمل نكرده بود و رحمت الهی نیز شامل او نشد از همان عقبه پای او می‌لرزد و وارد جهنم می‌شود. زیرا همه این موقف‌ها به عبور از پل صراط بر می گردد، اسم یكی از آن‌ها عقبه‌ی ولایت است كه انسان در آنجا مورد بازجویی قرار می‌گیرد و درباره‌ی ولایت امام علی و سایر ائمه ـ علیهم السّلام ـ سئوال می‌شود.[1] . نهج البلاغه، خطبه 221.
  [2] . همان، خطبه 158.
  [3] . قمی، شیخ عباس، منارل الآخره، ص 20، نشر مؤسسه در راه حق، قم 1365 ش.
  [4] . امام خمینی، معاد از دیدگاه امام خمینی(تبیان دفتر 30)، ص 171، نشر مؤسسه نشر آثار امام (ره)، 1378 ش.
  [5] . علامه طباطبایی، شیعه در اسلام، صفحه 100، نشر دارالكتب الاسلامیه، تهران، 1348 ش.
  [6] . قمی، شیخ عباس، منارل الآخره، ص 43، نشر پیشین.
  [7] . ناصر مكارم شیرازی، پیام قرآن، ج 6، ص 46، نشر دارالكتب الاسلامیه، تهران 1377 ش.
  [8] . سوره زمر، آیه 68.
  [9] . ناصر مكارم، پیام قرآن، ج 6، ص 67، نشر پیشین.
  [10] . همو، ص 75.
  [11] . سوره جاثیه، آیه 28.
  [12] . سوره الحاقه، آیه 19، 25، 26.
  [13] . ناصر مكارم، پیام قرآن، ج 6، ص 105، نشر پیشین.
  [14] . قمی، شیخ عباس، منازل الآخره، ص 118، نشر پیشین، امام خمینی، چهل حدیث، ص 98 نشر مؤسسه آثار امام (ره), سال 1378 ش _ ناصر مكارم، تفسیر نمونه، ج 13، ص 119، نشر دارالكتب الاسلامیه، تهران، 1379 ش.
  [15] . جوادی آملی، تفسیر موضوعی قرآن، (معاد در قرآن، ج 5)، ص 214، نشر مركز اسراء قم، 1381 ش _ مجلسی، محمد باقر، بحار، ج 8، ص 67، نشر داراحیاء التراث العربیّه، بیروت 1403 ق _ نور الثقلین، ج 4، ص 402، نشر المطبعه العلمیه، قم بی تا.
  [16] . بحار، ج7، باب 6، حدیث 5، ص127، نشر دار الاحیاء التراث العربی، بیروت، 1403ق. 


title: چه کنیم که مرگ و عالم قبر و برزخ و همچنین آخرت راحت تر و بهتری داشته باشیم
text:
  چه کنیم که مرگ و عالم قبر و برزخ و همچنین آخرت راحت تر و بهتری داشته باشیم؟


  ●پرسش:
  چه کنیم که مرگ و عالم قبر و برزخ و همچنین آخرت راحت تر و بهتری داشته باشیم؟


  یعنی چه کنیم تا:

  اولا مرگ راحت و بی دردی داشته باشیم (مانند فرمایش امام صادق (ع) که می فرمایند مرگ مانند بوییدن گل است).

  دوما عالم برزخ بدون فشار و عذاب وهمنشینان جهنمی چون سگ و اژدها داشته باشم.

  سوما آخرت را بدون معطلی در ایستگاه ها و با حساب کشی کمتری رد کنیم؟ 



  ●پاسخ:
  مرگ نخستين منزل برزخ است. همه موجودات امكانى، داراى اجل معيّنى هستند كه با مرگ فرا مى‏رسد. مى‏دانيم كه منظور از اجل فنا و نيستى نيست؛ بلكه زمان و موعدى است كه موجودات به آن منتهى مى‏ شوند. به عبارت روشن‏تر زمانى است كه موجودات سفر خود را به سوى خداوند متعال - پس از اندكى درنگ در دنيا - آغاز مى‏ كنند تا در آن مقام جاى گيرند و استقرار يابند. پس مرگ نخستين منزلگاه سفر طولانى ما است: (ثُمَّ أَماتَهُ فَأَقْبَرَهُ)؛ «سپس او را مى‏ ميراند و در قبر پنهان مى‏ كند».عبس (80)، آيه 21.
  مرگ پلى است كه بين دنيا و آخرت زده شده‏فقال لهم الحسين(ع) صبراً بنى الكرام فما الموت إلا قنطرة يعبر بكم عن البؤس و الضراء إلى الجنان الواسطة و النعيم الدائمة فأيكم يكره أن ينتقل من سجن إلى قصر و ما هو لأعدائكم إلا كمن ينتقل من قصر إلى سجن و عذاب. إن أبى حدثنى عن رسول الله(ص) أن الدنيا سجن المؤمن و جنة الكافر و الموت جسر هؤلاء إلى جنانهم و جسر هؤلاء إلى جحيمهم؛ امام حسين در روز عاشوراء خطاب به ياران خود فرمودند: اى فرزندان بزرگوارى! صبر پيشه كنيد، زيرا مرگ جزء پلى نيست كه شما را از رنج و سختى به بهشت برگزيده و نعمت هميشگى عبور مى‏ دهد. كدامين از شما گذر از زندان به قصر را نكوهيده مى‏دارد؟ اما مرگ براى دشمنان شما جز انتقال از قصر به زندان و عذاب نيست! بدانيد كه پدر من از جدم پيامبر خدا(ص) نقل كرد كه فرمرمود: دنيا زندان مومن و بهشت كافر است. و مرگ پلى است كه آنها را به بهشتشان رهنمون مى‏ شود و اينها را آتششان مى‏كشاند» (بحارالأنوار، ج 6، ص 154). و انسان را از خانه دنيا كه خانه فنا و گذر و عمل است - به خانه بقا - و ابديت مى‏ برد و هيچ كس از آن گريزى ندارد و همگان فرستاده پروردگار را ملاقات مى‏ كنند و مرگ آنها را در مى‏ يابد و سكرات موت و جان كندن از عقبه‏ هاى سخت و دشوار مرگ است.
  قرآن مرگ را چنين توصيف مى‏كند: (فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ)؛ «پس چرا هنگامى كه جان به گلوگاه مى‏رسد و شما در اين حال نظاره مى‏ كنيد (كارى از دستتان ساخته نيست؟) و ما از شما به او نزديك‏تريم ولى نمى‏بينيد».واقعه (56)، آيات 83 - 85.


  يعنى هنگامى كه مرگ كسى - كه همان اجل و زمان رجوع و سفر او به سوى خداست - فرا مى‏رسد، شما حالت او را مى‏بينيد و نظاره مى‏كنيد، اما هيچ كارى از دستتان بر نمى‏ آيد و نمى‏ توانيد، او را به دنيا برگردانيد. دليل آن روشن است؛ زيرا آن سكرات مرگ و امر حقى است كه شما از آن تنفر داريد. اما چون از جانب خدا است كسى را در آن دخالتى نيست.ق (50)، آيه 19.
  (كَلاَّ إِذا بَلَغَتِ التَّراقِىَ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ)؛ چنين نيست؛ «تا موقعى كه جان به گلوگاهش رسد و گفته مى‏ شود: آيا كسى است كه «او را از مرگ» نجات دهد و [در اين هنگام ]به جدايى از دنيا يقين كند و ساق پاها [از سختى جان دادن‏] به هم پيچد در آن روز مسير همه به سوى پروردگارت خواهد بود».قيامة (75)، آيات 26 - 31.
  آرى مرگ پرواز روح است از جسد خاكى به سوى پرودگار جهانيان و مردمان در اين پرواز دو گروه هستند؛
  1. يا پاك و طاهرند كه در وصفشان فرمود: (الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ)؛ «كسانى كه فرشتگان روحشان را مى‏ گيرند، در حالى كه پاك و پاكيزه‏ اند؛ به آنها مى‏ گويند: سلام برشما! وارد بهشت شويد، به خاطر اعمالى كه انجام مى‏داديد».نحل (16)، آيه 32.



  اما آنهايى كه دنياى خود را با گناه آلوده كرده‏اند، مرگ برايشان بسيار سخت است. آرى جدا شدن از دنيا و همسر، فرزندان، دوستان و آنچه در طول زندگانى خود جمع كرده‏ اند، بسيار سخت است و چه بسا موجب بى‏ ايمانى و بدعاقبتى شود. قرآن در وصف مرگ اين گروه مى‏فرمايد:
  (وَ لَوْ تَرى‏ إِذِ الظَّالِمُونَ فِى غَمَراتِ الْمَوْتِ وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَ كُنْتُمْ عَنْ آياتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ)؛ «اگر ببينى هنگامى كه ظالمان در شدايد مرگ فرو رفته‏ اند؛ و فرشتگان دست‏ها را گشوده، به آنان مى‏گويند: جان خود را خارج سازيد! امروز در برابر دورغ‏هايى كه به خدا بستيد و نسبت به آيات او تكبر ورزيديد، مجازات خواركننده‏ اى خواهيد ديد».انعام (6)، آيه 93.
  (اِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِى أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِى الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً)؛ «كسانى كه فرشتگان روح آنان را گرفتند در حالى كه [با انجام دادن گناهان ]به خويشتن ستم كرده بودند، به آنها گفتند: شما در چه حالى بوديد؟ گفتند: ما در سرزمين خود تحت فشار بوديم. (فرشتگان) گفتند: مگر سرزمين خدا، پهناور نبود كه مهاجرت كنيد؟ آنها [عذرى نداشتند و ]جايگاهشان دوزخ است و سر انجام بدى است».نساء (4)، آيه 97.
  (الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِى أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ ما كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلى‏ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلون فَادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتِكَبِّرِينَ)؛ «كسانى كه فرشتگان روح آنها را گرفتند، در حالى كه [با انجام دادن گناهان‏] به خويشتن ستم كرده بودند، در چنين حالتى تسليم مى‏ شوند [و به دورغ مى‏ گويند] ما كار بدى انجام نداديم! آرى خداوند به آنچه انجام مى‏ داديد، عالم است. اكنون از درهاى دوزخ وارد شويد، در حالى كه جاودانه در آن خواهيد بود؛ چه جاى بدى است جايگاه مستكبران!»نحل (16)، آيه 28.
  روشن است از مرگ گريزى نيست، اما از سختى آن مى‏توان گريخت و مرگ را به مثابه بوييدن گلى خوشبو تبديل نمود. ايمان و عمل صالح - به ويژه دوستى اهل بيت عصمت و طهارت(ع) - و مواظبت بر نمازهاى اول وقت و احترام و نيكى به پدر و مادر و انجام دادن به دستورات الهى، باعث خواهد شد كه ما منزل اول سفر خود را به سلامت طى كنيم. 

  . قبر
  در واقع «قبر» همان «برزخ» است.و برزخ عالم بين دنيا و آخرت است كه انسان از هنگام مرگ تا نفخ صور در آن قرار دارد.منظور از قبر، همين قبر ظاهرى نيست كه ما مى‏ بينيم، زيرا اين قبر كه جسم ما را در خود جاى مى‏ دهد، پس از چندى مى‏پوسد، بلكه منظور از قبر، باطن آن است كه تا قيامت پا بر جاست و در روايات ما از آن به باغى از باغ‏هاى بهشت يا چاهى از چاههاى جهنم تعبير مى‏ كنند.


  قرآن كريم پس از نقل تمنّاى باطل افراد بدكردارى كه از دنيا رفته‏اند و درخواست بازگشت به دنيا را دارند تا شايد رفتارى شايسته پيشه كنند، ولى برآورده نمى‏ شود؛ مى‏ فرمايد:
  (وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ) ؛ «و پشت سر آنان برزخى است تا روزى كه برانگيخته شوند».مومنون (23)، آيه 100.
  همچنين حال برزخ و برزخيان پس از مرگ را چنين بيان مى‏فرمايد:
  (وَ ما نُؤَخِّرُهُ إِلاَّ لِأَجَلٍ مَعْدُودٍ يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلاَّ بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِى النَّارِ لَهُمْ فِيها زَفِيرٌ وَ شَهِيقٌ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلاَّ ما شاءَ رَبُّكَ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِى الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلاَّ ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ) ؛هود (11)، آيات: 104 - 108. «و ما [مجازات ]را جز تا زمان محدودى تأخير نمى‏ اندازيم، آن روز كه فرا رسد، هيچ كس جز به اجازه او سخن نمى‏ گويد؛ گروهى بدبختند و گروهى خوشبخت. اما آنها كه بدبخت شدند، در آتش‏اند؛ و براى آنان در آنجا «زفير» و «شهيق» (ناله‏ هاى طولانى دم و بازدم) است. جاودانه در آن خواهند ماند؛ تا آسمان‏ها و زمين بر پا است؛ مگر آنچه پروردگارت بخواهد. پروردگارت هر چه را بخواهد انجام مى‏ دهد. اما آنهايى كه سعادتمند شدند، جاودانه در بهشت خواهند ماند، تا آسمان‏ها و زمين برپا است؛ مگر آنچه پروردگارت بخواهد. بخششى است قطع نشدنى».


  عبارت «ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ» روشن مى‏سازد كه منظور از «جنت» و «جهنم»، بهشت و دوزخ پيش از قيامت است؛ زيرا هر گاه قيامت برپا شود، بساط زمين و آسمان نيز برچيده مى‏ شود. به همين دليل امام على(ع) به اين آيات در قبال كسى كه ثواب و عقاب برزخى پيش از قيامت را انكار مى‏ كرد، استناد كرده است:
  «اما رد بر كسى كه ثواب و عقاب در دنيا پيش از برپايى قيامت را انكار مى‏كند، سخن خداوند متعال است». آن‏گاه آيات بالا را قرائت مى‏كنند و در ادامه مى‏ فرمايد: «منظور از «إِلاَّ ما شاءَ رَبُّكَ» آسمان‏ها و زمين پيش از برپايى قيامت است؛ زيرا با قيامت، آسمان‏ها و زمين تبديل مى‏شوند».اشاره به آيات 66 و 67 سوره مباركه «زمر».



  همانند آيه مذكور، اين سخن خداوند است: (وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ) و برزخ عبارت است از امرى بين دو امر (دنيا و آخرت) كه عبارت از ثواب و عقاب بين دنيا و آخرت است و مثل آن آيه (النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ).مؤمن (23)، آيه 46: «آتش است كه هر صبح و شام بر آن (خاندان فرعون) عرضه مى‏ شوند». قيامت خانه جاودانگى است و صبحگاهان و شامگاهان در آن راه ندارد؛ بلكه آن دو در دنيا هستند. همچنين خداوند متعال درباره بهشتيان مى‏ فرمايد: (وَ لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيها بُكْرَةً وَ عَشِيّاً).مريم (19)، آيه 62: «و هر صبح و شام روزى آنان در بهشت مقرر است». صبح و شب از صفات شبانه روز است كه در بهشت زندگانى پيش از روز قيامت واقع مى‏ شود. خداوند متعال درباره اين گروه مى‏ فرمايد: (لا يَرَوْنَ فِيها شَمْساً وَ لا زَمْهَرِيراً).انسان (76)، آيه 13: «نه آفتاب را در آنجا مى‏ بينند و نه سرما را». اين همانند آن سخن خداوند است [كه درباره شهيدان نازل شده است‏]: (وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِى سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ).آل عمران (3)، آيه 169: «و مپندار كسانى كه در راه خدا كشته شده‏ اند، مردگانند؛ بلكه آنان زنده‏ اند و نزد پروردگارشان روزى داده مى‏ شوند».؛ بحارالأنوار، ج 6، ص 245.


  امام سجاد(ع) در تفسير اين آيه مى‏ فرمايد: «هو القبر و إن لهم فيه مَعِيشَةً ضَنْكاً و الله إن القبر لروضة من رياض الجنة أو حفرة من حفر النار»؛ «منظور از برزخ همان قبر است و براى مردگان در آن زندگى سختى است و به خدا قسم قبر يا باغى از باغ‏هاى بهشت است يا چاهى از چاههاى آتش».بحارالأنوار، ج 6، ص 159؛ امام صادق(ع) نيز چنين تفسيرى از برزخ دارند: «البرزخ القبر و هو الثواب و العقاب بين الدنيا و الآخرة. و الدليل على ذلك أيضا قول العالم(ع) والله ما يخاف عليكم إلا البرزخ؛ امام صادق مى‏ فرمايند: برزخ عبارت از قبر است كه همان عقاب و ثواب بين دنيا و آخرت مى‏ باشد. (آن‏گاه مرحوم مجلسى اضافه مى‏ كند) دليل آن سخن عالم (امام موسى كاظم(ع)) است كه فرمودند: «به خدا قسم من بر شما تنها از برزخ مى‏ ترسم»: (بحارالأنوار، ج 6، ص 218).


title: اثبات توانایی مردگان از منظر قرآن وسنت
text:
  اثبات توانایی مردگان از منظر قرآن وسنت

  ●سوال:

  آیا مردگان هم مانند زندگان قادر و توانا هستند ؟



  ●پاسخ:
  البته مستحضرید که در بحث توانایی اموات آنچه محل بحث است بحث سماع و شنوایی آنان است که از دیر باز مورد بحث بوده ودر این مبحث نیز حتی میان سلفیون هم اختلاف است و اصل آن مورد قبول همۀ علمای اسلام است حتی ابن تیمیه نیز سماع الموتی را اجمالا قبول می نماید.
  بنابراین این بحث ، بحثی میان شیعه و سنی نیست؛ بلکه بحث میان علمای اسلام (شیعه و سنی) از طرفی و علمای سلفی از طرف دیگر است البته با اختلافی که در خود سلفیون است.
  نکتۀ دیگر اینکه در بحث توانایی اموات و یا سماع آنها که خود زیر مجموعۀ توانایی آنان است محل بحث در مورد اولیای دین است و نه غیر آنها.
  به نظرم قبل از اینکه به بحث بپردازید ترسیم کلی ای از آنچه مد نظر دارید بیان بفرمائید تا هدف بحث و نتایج آن مشخص باشد و اینکه مبانی مورد پذیرش خود را هم بیان بفرمائید تا بحث علی المبنی پیش برود.


title: عالم دخان و عذاب دخان چیه
text:
  عالم دخان و عذاب دخان چیه ؟


  ●سوال:
  بسم الله الرحمن الرحیم
  سلام علیکم
  امروز با سوالی روبه رو شدم که نیازمندم تا جوابشو بدونم
  ==============متن سوال:

  امروز در یکی از سایتها مطلبی درباره عالم دخان وعذاب دخان و... خوندم و اینکه در نزدیکی ظهور عوالم دیگه ( عالم دخان و عالم برزخ ) با عالم ما مخلوط میشن.

  راستش نتونستم هضمش کنم . یعنی حقیقت داره . اگر راسته پس چرا تا بحال کسی در موردش حرفی نزده ؟

  لطفا اگر در موردش کسی چیزی میدونه من رو هم راهنمایی کنه
  کارشناس بحث : شعیب



  ●پاسخ:
  سلام دوست گرامی
  چند روزی است که بنده در پی مطلبی برای جواب سوال شما بودم بعد از تتبع نسبی در آیات و روایات و نقل های بزرگان نتیجه را تقدیم می کنم (علت تاخیر کم بودن منابع در این موضوع می باشد):
  در باره عذاب دخان تنها آیه ای که در قرآن یافت می شود آیه 10سوره دخان می باشد:
  "فارتقب يوم تاتي السماء بدخان مبين"
  در تفسیر این آیه که این عذاب که از دخان به آن تعبیر شده است تفسیر شریف المیزان وجوه مختلفی بیان کرده است:
  علامه طباطبایی ذیل این آیه می فرماید: از جوامع الجامع نقل شده كه در تفسير آيه فارتقب يوم تاتي السماء بدخان مبين گفته است كه در معناي دخان اختلاف شده ، بعضي گفته‏ اند : دودي است قبل از قيام قيامت از آسمان مي‏ آيد و داخل گوشهاي كفار مي‏شود ، به طوري كه سر آنها مانند سر كباب شده مي‏شود ، ولي مؤمنين از آن دود تنها دچار حالتي نظير زكام مي‏گردند ، و روي زمين با همه وسعتش مانند اطاقي در بسته مي‏شود كه در آن كاه دود كرده باشند ، و اين وضع تا چهل روز ادامه مي‏ يابد - اين معنا از علي و ابن عباس و حسن روايت شده .
  و نيز از حذيفة بن يمان و ابي سعيد خدري از رسول خدا (ص‏) ، و نيز از ابن عمر بدون ذكر نام رسول خدا (ص‏) آورده است .
  و در تفسير قمي در ذيل همين آيه گفته است : اين در وقتي است كه اهل رجعت از قبور درآيند ، در آن روز تمامي مردم در ظلمت فرو مي‏روند ، و مي‏گويند كه اين عذاب اليمي است ، پروردگارا اين عذاب را از ما برطرف كن كه ما داراي ايمانيم
  فارتقب يوم تاتي السماء بدخان مبين يغشي الناس كلمه فارتقب امر از باب ارتقاب است ، و ارتقاب به معناي انتظار است
  مي‏فرمايد : منتظر روزي باش كه آسمان دودي آشكار بياورد .و اين تهديدي است به عذابي كه از هر سو مردم را فرا مي‏گيرد .
  مفسرين در اينكه منظور از اين عذاب چيست اختلاف كرده‏ اند : بعضي گفته‏ اند : مراد همان قحطي است كه اهل مكه بدان مبتلا شدند ، چون بعد ازآنكه بر كفر خود و بر آزار رسول خدا (ص‏) و مؤمنين اصرار ورزيدند ، رسول خدا (ص‏) نفرينشان كرد و عرضه داشت : بار الها آنها را به قحطيي نظير قحطي زمان يوسف گرفتارشان فرما .
  بدنبال اين نفرين ديگر زمين گياه نرويانيد ، و قريش به قحطي شديدي دچار شدند ، به طوري كه افراد از شدت گرسنگي گويي دودي جلو چشمشان را گرفته و آسمان را پر از دود مي‏ديدند .
  و براي سد جوع مردار و استخوان مي‏خوردند ، تا آنكه نزد رسول خدا (ص‏) رفته ، عرضه داشتند : اي محمد ! تو آمده‏اي تا بشر را به صله رحم دعوت كني ، اينك قوم تو و ارحامت دارند مي‏ميرند ، و آنگاه وعده دادند كه اگر اين گراني و قحطي برطرف شود به وي ايمان خواهند آورد .
  پس رسول خدا (ص) دعا كرد و از خدا خواست تا نعمت را بر آنان فراخ و فراوان كند ، و خدا هم دعايش را مستجاب نمود .
  اما مردم دوباره به كفر قبليشان برگشته ، عهد خود بشكستند .
  بعضي ديگر گفته‏ اند : دخان مذكور در اين آيه از علامتهاي قيامت است كه هنوز محقق نشده ، و قبل از قيام قيامت محقق مي‏شود .
  و دود در گوشهاي مردم داخل مي‏شود ، به طوري كه سرهايشان مانند سر گوسفند بريان مي‏گردد ، اما مؤمنين تنها دچار زكام مي‏شوند ، و زمين تماميش مانند خانه‏ اي بدون روزنه مي‏شود كه در آن آتش افروخته و دود به راه انداخته باشند .زمين چهل روز چنين حالتي به خود مي‏گيرد .
  بعضي هم چه بسا گفته باشند كه : مراد از روزي كه دود بياورد ، روز فتح مكه است ، كه لشكر اسلام وارد آن شد ، و دود اجاقهايشان فضاي مكه را پر كرد ، و تاريك ساخت .
  و چه بسا بعضي ديگر گفته باشند : مراد از آن ، روز قيامت است ، و اين دو قول يعني قول سوم و چهارم به طوري كه ملاحظه مي‏فرماييد چندان قابل قبول نيست
  ]یغشي الناس - يعني دودي است كه از هر طرف بر مردم احاطه مي‏يابد .
  و مراد از ناس بنا بر قول اول ، اهل مكه ، و بنابر قول دوم عموم مردم است .
  هذا عذاب اليم ربنا اكشف عنا العذاب انا مؤمنون اين جمله حكايت گفتار مردمي است كه دچار عذاب دخان شدند ، و معنايش اين است كه در آن روز كه آسمان دودي آشكارا مي‏ آورد ، مردم مي‏گويند : پروردگارا اين عذاب را از ما بردار كه ايمان خواهيم آورد .(1)



  ●اما در باره عالم دخان:
  آنچه که در سایت های مختلف به عنوان عالم دخان مطرح است هیچگونه تایید روایی یا نقلی از بزرگان ندارد اینکه گفته اند اجنه و شیطان در عالمی به عنوان عالم دخان بوده و امکان تاثیر گذاری در روح انسان و تصویر صحنه های دلخواهشان در وهم انسان هستند فاقد دلیل عقلی و نقلی می باشد.
  قرآن کریم اصل وجودی شیطان و اجنه را از آتش بیان می کند:
  "والجانَّ خلقناه من نار السّموم" (2); "و خلق الجانّ من مارج من نار" (3)
  و از طرفی می فرماید که هیچ گونه سلطه ای شیطان بر انسان ندارد
  بلكه شيطان از طريق تزيين (آراستن، زيباجلوه دادن) ، وسوسه ، دعوت ، تسويل (فريفتن) استزلال (لغزاندن) ، افتنان (به فتنه انداختن) اضلال (گمراه كردن) ، ايحاء (القا كردن سخن، وحى كردن، وسوسه كردن) وعده دروغ و مانند آن انسان را به نافرمانى خدا سوق مى دهد و اين همه، از لوازم شيطنت است. بايد توجه داشت كه اگر در بعضى از آيات اشاره به سلطه شيطان بر بعضى افراد شده، اين سلطه تكوينى نيست و از اين رو، شيطان در قيامت، به هنگام رويارويى با پيروان خود مى گويد: "انّ اللّه وعدكم وعدالحقّ و وعدتكم فاخلقتكم و ما كان لى عليكم من سلطان الاّ ان دعوتكم فاستجبتم لي فلاتلوموني ولوموا انفسكم و ما انتم بمصرخيّ انّي كفرت بما اشركتمون من قبل..."(4)
  البته روشن است كه سلطه در آيه شريفه، اطلاق دارد و شامل هر نوع سلطه اى مى شود، چه سلطه بر ابدان باشد و چه سلطه بر افكار و انديشه ها.
  دعوت شيطانى و تزيين اعمال و تسويل و وسوسه توسط شيطان ممكن است در انسان ميل و شوق به گناهان ايجاد كند و انسان هم پس از آن به راحتى تن به معصيت و نافرمانى خدا دهد، ولى اين به معناى مسلوب الاختيار كردن انسان نيست ،بلكه او مخيّر است كه دل و فكر خود را جايگاه و سنگر شيطان قرار دهد يا جايگاه ذكرالهى. بسيارند كسانى كه حاضر نيستند، حتى يك لحظه، قلب خود را جايگاه وساوس شيطانى قرار دهند; دل هاى آن ها لبريز از ايمان به خداست و هميشه بر او توكّل دارند و از اين رو، شيطان هم بر آن ها هيچ سلطه اى ندارد: "انّه ليس سلطانه على الّذين آمنوا و على ربّهم يتوكلّون" (5) او بر بندگان خدا (كسانى كه واقعاً بنده او هستند) هيچ سيطره اى ندارد، مگر بر پيروان گمراه خود: "انّ عبادي ليس لك عليهم سلطانٌ الاّ من اتّبعك من الغاوين" (6)


  منابع:
  1.ترجمة الميزان ج : 18ص 208
  2.حجر:27
  3.الرحمن: 15
  4.ابراهيم:22
  5.نحل: 99
  6.حجر:42


title: ممنوعيت ورود شياطين به آسمان ها
text:
  ممنوعيت ورود شياطين به آسمان ها


  طبق نظر بعضى از مفسرّان، شياطين براى گم راه كردن پيروان خود، به آسمان ها صعود مى كنند تا كلام ملائكه را استماع نموده، براى افراد ضعيف الايمان جن بيان كنند و از سوى ديگر، به وسيله آن ها در دل هاى كاهنان ايجاد وسوسه نمايند و اين توهم را در آن ها ايجاد كنند كه غيب مى دانند. اين خود وسيله اى براى اغواى بيش تر و اخلال در امر هدايت مردم بود.
  به هر حال پس از ظهور اسلام ديگر نتوانستند به چنين اطلاعاتى مانند اطلاعات مربوط به حوادث زمين دست رسى پيدا كنند; چرا كه شهاب هاى آسمانى مانع ورود آن ها به آسمان مى شد و آن ها را به طور دقيق مورد هدف قرار مى دادند:
  ـ"انّا زيّنا السمّاءالدّنيا بزينة الكواكب وحفظاًمن كلِّ شيطان مارد لايسمعون الى الملأالاعلى ويقذفون من كل جانب دحوراً و لهم عذابٌ واصبٌ الاّمن خطف الخطفة فاتبعه شهابٌ ثاقبٌ." (صافات: 10ـ6);
  ـ "و انّا لمسنا السماء فوجدناها ملئت حرساً شديداً و شهباً و انّا كنّا نقعد مقاعد للسّمع فمن يستمع الان يجدله شهاباً رصداً." (جن: 9);
  ـ "و ما تنزّلت به الشياطين و ما ينبغى لهم و ما يستطيعون انّهم عن السمع لمعزولون." (شعرا: 212);
  ـ و حفظناها من كل شيطان رجيم الاّ من استرق السّمع فاتبعه شهابٌ مبينٌ." (حجر:18ـ17)
  در اين جا ممكن است گفته شود تاريخ به طور متواتر دلالت دارد بر اين كه پيش از اسلام و آمدن پيامبر(صلى الله عليه وآله) نيز اين شهاب ها وجود داشتند، تا جايى كه حكما و فلاسفه قبل از اسلام درباره سبب حدوث آن ها سخن گفته اند. پس نمى توان ادعا كرد كه در زمان رسول خدا(صلى الله عليه وآله) چنين حوادثى اتفاق افتاده و چنين شهاب هايى به وجود آمده اند.
  فخر رازى در جواب اين شبهه مى گويد: پيش از اسلام هم چنين شهاب هايى بود، اما در زمان رسول الله(صلى الله عليه وآله) بيش تر شده اند، به طورى كه اين كثرت آن ها در زمان آن بزرگوار به عنوان يكى از معجزات آن حضرت تلّقى شد.
  فخر رازى شبهه ديگرى را مطرح كرده كه ملائكه در سطح اعلايى از فلك قرار دارند; همان گونه كه شياطين امكان وصول به سطح اسفل را دارند. از اين رو، حرم فلك مانع از نزديك شدن شياطين به فرشتگان مى شود. آن گاه اشكال مى شود كه شياطين نمى توانند كلام فرشتگان را استماع كنند تا نيازى به رجم باشد.
  سپس جواب مى گويد: افعال الهى غيرمعلّله هستند; "فيفعل الله ما يشاء و يفعل ما يريد" و هيچ كس نبايد درباره افعال الهى اعتراض كند.
  ولى بايد توجه داشت كه اين گونه پاسخ ها به چنين شبهاتى در صورتى امكان دارد كه ما فرشتگان را موجوداتى مادى و داراى مكانى مادى بدانيم، وگرنه چنانچه موجوداتى غيرمادى باشند ـ كه هستند ـ و خلقت آن ها از نوع خلقت آدمى و شياطين نباشد ـ كه نيست ـ بلكه موجودات و مخلوقاتى نورانى باشند و مجرّد ـ كه در جاى خود ثابت شده است ـ آن گاه نه تنها چنين پاسخ هايى غيرمعقول است، بلكه اصولا جايى براى طرح چنين سؤالاتى نخواهد بود و مسأله صورت ديگرى پيدا مى كند.
  مرحوم علّامه طباطبايى در اين باره مى فرمايد: "بياناتى اين چنينى، كه در كلام الهى براى ما تبيين شده اند براى آن است كه حقايقى خارج از حس ما هستند و از طريق حواس، دست رسى به آن ها براى ما ميسّر نيست تا به صورت محسوس و نزديك به ذهن آن ها را تصور كنيم و از اين رو، خداى تعالى مى فرمايد: "و تلك الامثالُ نضربها للناس و ما يعقلها الاّ العالمون." (عنكبوت: 43) حقايقى ديگر، كه فراوان نيز هستند، در بيانات الهى اين چنين براى ما بيان شده اند; مانند عرش، كرسى، لوح، كتاب و... بنابراين، مراد از آسمانى كه فرشتگان ساكن آن هستند، عالم ملكوت است كه داراى افقى عالى تر است كه نسبت آن به عالم مشهود همان نسبت آسمان محسوس به زمين است. اما مراد از نزديك شدن شياطين به آسمان و استراق سمع آن ها از ملائكه و رانده شدن آن ها توسط شهب، نزديك شدن آن ها به عالم فرشتگان است تا به اسرار خلقت و حوادث آينده اطلاع پيدا كند و اين جاست كه آنان توسط نورى از ملكوت، كه طاقت آن را ندارند، رانده مى شوند. و مى توان گفت: منظور اين است كه شياطين براى باطل كردن و مشتبه كردن حق، خود را به آن نزديك مى كنند (و حق را به صورت باطل و باطل را به صورت حق جلوه گر مى سازند.) كه در اين جا فرشتگان آن ها را به وسيله حق رمى نموده، اباطيل آن ها را نابود ساخته و حق را هويدا مى نمايند."
  پس طبق فرمايش مرحوم علّامه(رحمه الله)، يا بايد گفت: "سماء" در آيه شريفه به معناى عالم ملكوت، و صعود شياطين به آسمان هم به معناى نزديك شدن و توجه آن ها به عالم فرشتگان است و منظور از "شهاب" هم شهاب معنوى و نورانى است كه شياطين به وسيله آن ها رانده مى شوند و يا اين كه بگوييم: سماء به معناى حق است و صعود شياطين هم بيانگر نزديك شدن آن ها به حق براى نابودى آن است و "شهاب" هم به معناى آشكار و پديدارشدن حق توسط ملائكه مى باشد.
  ولى در اين جا، احتمال سوّمى نيز وجود دارد كه بعضى از مفسّران بزرگ داده اند كه با توجه به آن، علاوه بر اين كه مسأله تجرّد ملائكه حفظ مى شود، مسأله صعود شياطين به آسمان هاى ظاهرى و مادى نيز توجيه نمى شود; همان گونه كه مرحوم علّامه توجيه كردند، و آن اين كه: مى دانيم شيطان از نوع جن است، جن هم موجودى مادى است و مانند انسان داراى روح مى باشد، اگرچه از آتش خلق شده است. موجوداتى هم كه داراى روح و جسم هستند، روح و جسم آن ها تأثير و تأثّر متبادل در يكديگر دارند; مثلا، گاهى انسان غمگين مى شود و اين حالت او امرى روحى است كه موجب لاغرشدن جسم او مى شود. بدن نيز در روح اثر مى گذارد; همچنان كه برخى غذاها مانند خوردن زعفران موجب نشاط آدمى مى شود يا اين كه پس از خوردن غذا، انسان احساس سنگينى مى كند; چرا كه خون كم تر به مغز مى رسد و انسان كم تر نشاط انديشيدن دارد. پس اگر روح بخواهد فعاليت هاى ويژه خود را انجام دهد، بايد جسم داراى شرايط ويژه بدنى باشد. مرتاضان هم از عكس همين قضيه استفاده كرده، براى تقويت روحشان ـ مثلا ـ كم غذا مى خورند يا كم حركت مى كنند يا كم تر تنفّس مى كنند كه صرف نظر از حرمت يا حليّت آن، بدينوسيله با موجوداتى مثل جن تماس مى گيرند و اطلاعاتى كسب مى كنند. همين قانون در مورد جن هم كه او نيز مادى مى باشد، صادق است و چنين رابطه اى بين روح و بدن برقرار است; يعنى مى توان چنين تصور كرد كه رفتن به جوّ زمين براى جن شرايط خاص روحى پيش مى آورد كه بر اساس آن روحش مى تواند با عالم بالا تماس بگيرد كه گويى اين بالا رفتن براى آن ها نوعى رياضت است كه به وسيله آن با حصول شرايط خاص، بهتر مى توانند از امور معنوى استفاده كنند; مانند كسب اطلاعات مورد علاقه براى اخلال در امر هدايت آدميان.
  اين ماجرا هم تا پيش از توّلد رسول اللّه(صلى الله عليه وآله) ادامه داشت و آن ها بدينوسيله كم و بيش مردم را گم راه مى كردند، اما اكنون به نص قرآن، ديگر اين توانايى را ندارند: "فَمَن يستمع الآن يجد له شهاباً رصداً." (جن: 9)
  اما در اين كه منظور از "شهاب" در اين صورت چيست، بايد گفت: اين احتمال بعيد نيست كه شهاب امرى معنوى باشد، گرچه ممكن است كه منظور همين شهاب ظاهرى باشد; زيرا وجود علل طبيعى به معناى نفى علل ماوراى طبيعى نيست; چرا كه اين ها مى توانند ابزار و معدّاتى باشند كه در حد اعداد و در عالم طبيعت تأثير دارند، اما تأثير حقيقى تر و اصلى تر از آنِ عوامل ماوراى طبيعى است. پس مى توان تصور كرد كه اختيار اين شهاب ها در دست ملائكه باشد، همان گونه از آيات استفاده مى شود كه آنان مدبّرات و رسل الهى هستند و پس از ولادت پيامبر(صلى الله عليه وآله)، تدبير الهى در مورد اين شهاب ها چنين است كه وقتى شيطان ها بخواهند استراق سمع كنند به سوى آن ها پرتاب مى شوند; مانند باران كه به طور طبيعى مى بارد، ولى مؤمنان با نماز استسقا، طلب باران نموده، دعايشان مستجاب مى شود كه همين عوامل تحت تأثير ملائكه الهى است و در نهايت، تحت تدبير الهى، به گونه اى عمل مى كنند كه دعاى مؤمنان مستجاب مى شود.


title: دنیای دخان
text:
  دنیای دخان



  البته امروزه دنیای غرب توسط سینمای هالیوود قصد سلطه بر افکار و عقاید مردم را داشته و گاها این اغراض خواسته یا ناخواسته توسط دست هایی در داخل کشور ما نیز پیگیری شده و گاها می بینیم در فیلم های سینمایی و تلوزیونی ما داستانهایی همسوی این جریان ساخته می شود
  سینمای غرب بالخصوص هالیوود به دنبال این است که حوزه اختیارات انسان را محدود به عوامل ما ورایی مخصوصا دنیای اجنه و شیاطین نشان داده و رعب و وحشتی از این نظر در دلها ایجاد نماید و در این میان با ارائه راه هایی از قبیل عرفان های نو ظهور و عرفانهای بازسازی شده یهودی از جمله کابالا (1)به زمینه سازی برای اهداف دنیای سلطه بپردازد و فطرت های پاک انسانی را مشغول آموزه های اکثرا خرافی ما ورایی کرده و از هدف اصلی خویش باز دارد.
  به نظر می رسد این که در این چند ساله عبارت های دنیای دخان و اجنه و شیطان در سینماهای غربی رواج یافته و گاهی در سینمای ما نیز رخ نمایی می کند به همین منظور باشد.


  (1)کابالا یا کبالا یا قبالا به معنای «دریافت‌کردن» و به معنی واقعی کلمه «رسم رسیده» است. کابالا تفسیر رمزگونه‌ای از کتاب‌های مقدس عبری است.
  کابالا نامی است که بر تصوف یهودی اطلاق می‌شود و تلفظ اروپایی قبّالاه عبری است به معنی قدیمی و کهن. این واژه به شکل قباله برای فارسی زبانان و عرب‌ها است. بیشتریهودیان ارتدکس به آئین کابالا (کابالیسم) اعتقاد دارند. بر اعتقاد هواداران و معتقدین به آئین کابالا، فهمیدن و درک رموز مخفی درآئین کابالا، باعث می‌شود تا انسان بصورت روحانی‌واری به خدا نزدیکتر شود و بدین ترتیب بشریت، قدرت والایی از رموز مخفی خدا که برای دیگر انسانها پوشیده‌است، را پی می‌برد. تاریخچه اصطلاح نام «کابالیسم» به درستی مشخص نیست و مورد اختلاف است. برخی سلیمان ابن جبریل (۱۰۵۸ - ۱۰۲۱) میلادی و برخی کابالیست اسپانیولی قرن سیزدهم، آشر را اولین اشخاصی می‌دانند که آئین مخفی و سری عهد عتیق را «کابالا» نامیدند. با این وجود مدارک و منابع بسیار قدیمی که برخی ازآنها به قرن دوم میلادی بازمی‌گردند، وجود دارند که حاکی از نام‌هایی بجز «کابالا» بر آئین فوق هستند. با این وجود همکنون اصطلاح «کابالا» وصف کننده تمرین آئین و دانش محرمانه یهود است(منبع ویکی پدیا)


title: اعمال باعث میشود که عالم اجنه که از عوالم دخان است به عالم ماده نزدیک گردد
text:
  اعمال باعث میشود که عالم اجنه که از عوالم دخان است به عالم ماده نزدیک گردد 

  ●سوال:
  اعمال باعث میشود که عالم اجنه که از عوالم دخان است به عالم ماده نزدیک گردد 
  همانطوریکه در زمان حضرت سلیمان چنین شد



  ●پاسخ:
  در مورد اجنه باید گفت که خلقت اجنه در قرآن به آتش بدون دود نسبت داده شده است و نامیدن عالم اجنه به عالم دخان اول الکلام است:
  و خلق الجان من مارج من نار( الرحمن 15)
  و جن را از شعله اى از آتش خلق كرد
  علامه طباطبایی می فرماید :كلمه (مارج ) به معناى زبانه خالص و بدون دود از آتش است.(المیزان ج 19)


title: احتیاج به غذا در برزخ
text:
  احتیاج به غذا در برزخ 



  ●پرسش:
  آیا ما در برزخ همانند این دنیا به خوردن و آشامیدن نیاز داریم؟ لطفا پاسخ علمی بدهید

  منظورم این هست که آیا همان بدن مثالی گرسنه و تشنه میشود؟ یا خیر
  کارشناس بحث : شعیب 



  ●پاسخ:
  با سلام
  به شهادت بسیاری از آیات قرآن انسانها در عالم برزخ به جهت اعمالشان در غم یا شادی، عذاب یا نعمت به سر می برند. شهدا از جمله کسانی هستند که تاکید به پاداششان در عالم برزخ شده است . وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ(آل عمران 170(؛ البته نپندارید كه شهیدان راه خدا مرده‏ اند بلكه زنده به حیات ابدى شدند و در نزد خدا متنعم هستند. عذاب فرعونیان نیز نمونه ای برای اثبات عذاب در برزخ برای بدکاران است که در قرآن به صراحت ذکر شده است . النَّارُ یُعْرَضُونَ عَلَیْها غُدُوًّا وَ عَشِیًّا وَ یَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ (46 غافر)؛ عذاب آنها آتش است كه هر صبح و شام بر آن عرضه مى‏ شوند و روزى كه قیامت برپا شود خطاب مى‏رسد كه آل فرعون را در سخت‏ترین عذابها وارد كنید. بنابراین خوردن و نوشیدن یکی از انواع پاداشهای برزخی برای مومنین و عذاب با آتش از انواع عذابهای برزخی برای تبهکاران است پس در حیات برزخی هم وجود جسم و بدن فرض می شود که از خوردن و نوشیدن لذت برده یا از آتش عذاب کشد. اجسام برزخی در بسیاری از روایات نیز سخن از وجود بدنهای برزخی است. یعنی روح در این جسم برزخی قرار دارد که کاملا به بدنهای دنیایی شباهت دارند و به گفته روایات اموات آشنا همدیگر را با دیدن همین چهره ها می شناسند. اما این اجسام برزخی مانند اجسام دنیوی پست نیستند. از حیث چهره شبیه بدنهای دنیایی است اما زحمت اجسام دنیوی را ندارند مثلا برای راه پیمودن نیازی به گام برداشتن ندارند بلکه در کمتر از لحظه ای مسافتی طولانی را طی می کنند این بدنها لطیف بوده و جسمیتی مانند هوا دارند. خوراک و نوشابه ایشان نیز نباید از نوع خوراکهای دنیوی باشد و حالت معنوی دارد مثلا وقتی برای میت چیزی را خیرات می کنیم اثری از آن خلق می شود که غذای معنوی روح است و متوفی از آن تغذیه می کند. عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام): قَالَ قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ یَرْوُونَ أَنَّ أَرْوَاحَ الْمُؤْمِنِینَ فِی حَوَاصِلِ طُیُورٍ خُضْرٍ حَوْلَ الْعَرْشِ فَقَالَ لَا الْمُؤْمِنُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ یَجْعَلَ رُوحَهُ فِی حَوْصَلَةِ طَیْرٍ وَ لَكِنْ فِی أَبْدَانٍ كَأَبْدَانِهِم(الكافی، ج‏3،245) در حدیث دیگرى از امام صادق علیه السلام مى‏ خوانیم كه شخصى خدمتش عرض كرد: جمعى نقل مى‏ كنند كه ارواح مؤمنان بعد از مرگ در سینه پرندگان سبز رنگى قرار مى‏ گیرند كه اطراف عرش الهى مى‏ گردند؟! امام فرمود: چنین نیست، مؤمن نزد خدا گرامى‏تر از این است كه روح او را در سینه پرنده‏ اى محبوس كند، بلكه ارواح مؤمنین در بدنهایى همانند بدنهایشان قرار دارد. باز فرمود این ارواح (در قالب برزخی)می خورند و می آشامند، و هر گاه شخصی بر آنها وارد شد، آنها او را به همان صورتی که در دنیا بود می شناسند.(فروع کافی، ج 3،ص244) البته اجسام در عالم برزخ با اجسام دنیوی بسیار متفاوتند. اصلا عالم برزخ خود به کلی عالمی برتر از دنیا بوده و لطیف و وسیع است وجود اجسام گوشتی با فضولات مادی در عالم برزخ راهی ندارد. تجسم در عالم برزخ می تواند مانند تجسم جن در عالم دنیا باشد. در برزخ اعمال نیک و بد ما هم تجسم پیدا می کنند لذا در بسیاری از احادیث نماز یا روزه و ... شبیه به ملائکه های زیبایی به دیدار متوفی رفته و او را خوشحال می کنند. خوردن و نوشیدن یکی از انواع پاداشهای برزخی برای مومنین و عذاب با آتش از انواع عذابهای برزخی برای تبهکاران است پس در حیات برزخی هم وجود جسم و بدن فرض می شود که از خوردن و نوشیدن لذت برده یا از آتش عذاب کشد.
  راوی می‌گوید: به امام صادق (ع) عرض کردم: ارواح مومنان کجاست؟ حضرت فرمود:
  «ارواح المومنین فی حجرات فی الجنته، یاکلون من طعامها و یشربون من شرابها و یتزاورون فیها؛
  ارواح مومنان در منازل بهشت‌‌اند . از طعام‌های آن می‌خورند . از نوشیدنی‌های آن می‌نوشند . همدیگر را می‌بینند و زیارت می‌نمایند». راوی بعد از ارواح کفار پرسید، حضرت فرمود: «فی النار یاکلون من طعامها و یشربون من شرابها و یتزاورون فیها؛ (3) ارواح کفار در آتش‌اند. از غذای و نوشیدنی آن استفاده می‌کنند . همدیگر را می‌بینند و با هم ملاقات و دیدار دارند».)علامه مجلسى، بحار الأنوار، ج 6 ،ص 235 ،مؤسسة الوفاء بيروت - لبنان، 1404 ه ق
  بحث از منظر فلسفی :
  مشهور فلاسفه عوالم را سه تا می‌دانند: عالم مادّه، عالم مثال و عالم عقل.
  عالم مثال به مرتبه‌ای از وجود گفته می‌شود که واسطه بین عالم عقلی و عالم جسمانی است. در واقع موجودات این عالم اگرچه مادّی نیستند اما برخی از آثار ماده مانند کمّ و کیف و وضع و... را دارند.( آموزش فلسفه، ج 2، ص 166 و نهاية الحکمة، قم، مؤسسة‌ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ج 4، ص 1238)
  برخی دیگر از اسامی این عالم عبارتند از:‌ عالم اشباح مجرّده، عالم صور معلّقه، عالم مُثُل معلًقه، عالم خیال منفصل، عالم أظلّه و عالم أشباح.(نهاية الحکمة، قم، مؤسسة‌ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ج 4، ص 1238 (تعلیقة 2).
  اين عالم در لسان متأخرین عالم برزخ نیز نامیده می‌شود و این به آن سبب است که برزخ در لغت به معنای حائل بین دو چیز است و این عالم هم حائل و حاجز بین عالم ماده و عالم عقل است.
  - تعبیر به اشباح و مانند آن درباره این عالم به این معنا نیست که موجودات این عالم، صورت‌هایی کمرنگ‌تر از موجودات جسمانی هستند و از نظر مرتبه وجودی ضعیف‌تر از آنها هستند بلکه این تعبیر نشان دهنده وجود صورت‌های ثابت و تغییرناپذیری در آن عالم است که نه تنها ضعیف‌تر از موجودات مادی نیستند، بلکه قوی‌تر از آنها به شمار می‌آیند
  روح انسان در عوالم مختلف باید بدنی مناسب همان نشئه و همان عالم داشته باشد که این بدن بنا بر ویژگی های خاص خودش نیاز هایی خاص دارد جسم مثالی - جسمی شبیه به آنچه که ما در خواب می بینیم- خوردن و آشامیدن دارد اما خوراک او مناسب با جسم اوست


title: آیا همین نیازهای دنیایی ما بعد از مرگ با روحمان انتقال می یابند
text:
  آیا همین نیازهای دنیایی ما بعد از مرگ با روحمان انتقال می یابند


  ●سوال:

  آیا همین نیازهای دنیایی ما بعد از مرگ با روحمان انتقال می یابند؟ 
  یا اینکه این نیازها به کلی با جسم دگرگون می شود و نیازهای جدید و متفاوتی را بعد از مرگ تجربه می کنیم؟


  ●پاسخ:
  در هر یک از منازل عالم دنیا ، برزخ ، حشر ، قیامت روح انسان به تناسب آن عالم جسمی دارد مثلا در عالم دنیا با جسم مادی ، در برزخ با جسم مثالی و در قیامت با جسم متناسب با قیامت قرین است و هر کدام از این جسم ها نیازهای خاص خودشان را دارد و هر مرتبه ای و عالمی با عالم دیگر نیازها متفاوت است مثلا برای تقریب به ذهن در بحث خوردن و آشامیدن در برزخ خواب را نمونه می آورند چگونه در خواب جسمی از ما هست که هم شکل دارد و هم رنگ و هم حرکت و گاها می خورد ولی سیر شدن و گرسن شدن آن متفاوت با دنیاست


title: دیدن اموات درخواب
text:
  دیدن اموات درخواب


  ●سوال:
  سلام خدمت اساتید گرامی

  چند تا سوال داشتم

  1-اول اینکه روند خواب دیدن اموات چگونه هست؟ یعنی انسان چه شرایطی باید داشته باشد تا بستگان متوفی خود را در خواب ببیند؟

  2-آیا هر وقت اموات خود را خواب ببینیم روح خودشون هست؟ یا نه تصویری مجازی و شبیه سازی شده مغزمون هم می تونه باشه که به دلیل دل تنگی و ...این تصویر از قسمت خاطرات ما فرا خوانده میشه و روح ما اون و در خواب می بیند؟

  3-ما امواتمون را خواب می بینیم یا آنها به خواب ما میان؟اگر آنها میان چطوری این کار و می کنن؟از برزح که توی آسمون هست میان توی اتاقمون و وارد ذهنمون میشن
  یعنی در کجا اتفاق می افتد؟در مغز ما هست؟در فضای بالای سر ماست؟در عالم مثال هست؟در برزخ هست... کجاست؟

  4- این ملاقات چگونه صورت میگیرد؟آیا اجازه می خواهد؟یا یک روال طبیعی و از قوانین رایج برزخی محسوب میشود


  5-آیا همه خوابهای اموات درست هست؟یعنی ممکنه شیطان هم به شکل آنها ظاهر شود و اخبار دروغ به ما بدهد؟آگر این طور هست چطوری بفهمیم؟

  با تشکر
  کارشناس بحث : اندیشمند 




  ●پاسخ:
  بحث در مورد خواب بسیار پیچیده است به گونه ای که هنوز دانشمندان به تمام زوایای خواب پی نبرده اند و در متون دینی نیز به برخی از زوایای آن اشاره شده است. قرآن می فرماید:
  اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
  خدا جانها را به هنگام مردنشان می گيرد ، و نيز جان کسانی را که در، خواب خود نمرده اند جانهايی را که حکم مرگ بر آنها رانده شده نگه می داردو ديگران را تا زمانی که معين است باز می فرستد در اين عبرتهاست برای آنهايی که می انديشند.[1]

  به این ترتیب هنگامى که به فرمان خدا پرتو روح از بدن برچیده مى‏شود و جز شعاع کم رنگى از آن بر این جسم نمى‏تابد، دستگاه درک و شعور از کار مى‏افتد، و انسان از حس و حرکت باز مى‏ماند، هر چند قسمتى از فعالیتهایى که براى ادامه حیات او ضرورت دارد، مانند ضربان قلب و گردش خون و فعالیت دستگاه تنفس و تغذیه ادامه مى‏ یابد.[2]

  رؤيا امرى است ادراكى، كه قوه خيال در آن مؤثر و عامل است و اسباب و عوامل خارجى كه محيط به بدن آدمى است، از قبيل حرارت و برودت و امثال آن، و همچنين عوامل داخلى كه بر آن عارض مى‏شود از قبيل مرض و ناملايمات و انحرافات مزاج و پرى معده و خستگى و غير آن، همه در قوه مخيله و در نتيجه در خوابها تاثير مى‏ گذارد.

  البته نمی توانیم بگوییم بطور كلى هر چه رؤيا هست از اين قبيل است و حقيقت و واقعيتى ندارد بلکه خوابهايى در اين ميان هست كه رؤياى صالح و صادق است و از حقائقى پرده برمى‏دارد كه هيچ راهى به انكار آن نيست، و نمى‏ توانيم بگوييم هيچگونه رابطه ‏اى بين آنها و بين حوادث خارجى و امورى كه كشف و پيش بينى شده وجود ندارد.


  ممکن است که انسان در خواب، با سیر در عالم مثال و عقل، خدمت این عزیزان تشرف یابد یعنی وقتى انسان به خواب رفت به عالم مثال و عقل که خود، هم سنخ آنها است متوجه ‏شود، و در نتیجه پاره‏اى از حقایق آن عوالم را به مقدار استعداد و امکان مشاهده ‏نماید.[3]

  بنابراین از لحاظ امکان عملی ممکن است ارتباطی روحی در خواب واقع شود که از حقیقت برخوردار است. همچنان که در برخی موارد ممکن است چنین ارتباطی رخ نداده و همه رؤیا ساخته و پرداخته توهمات فرد باشد که اکثراً چنین مواردی برای معبر رؤیا یا خود فرد قابل تشخیص است. به طور کلی هرقدر یک رؤیا از آثار وجودی و کمال عقلانی و عرفانی بالاتری برخوردار باشد، نشانگر صادقه بودن آن است.

  در حديثي از رسول اللّه‏ صلي الله عليه وآله چنين نقل شده: "الرؤيا ثلاثة: بُشْري مِنَ اللّهِ، تَحرينٌ مِن الشيطانِ، و الذي يَحدِثَ به الانسانُ نَفسَه فَيراهُ في مَنامه" يعني خواب بر سه قسم است: يا بشارتي از سوي خداوند است، يا غم و اندوهي از طرف شيطان است و يا مشكلات روزمره انسان است كه در خواب آن را مي‏بيند و در حدیث دیگر از حضرت آمده: رؤيا (خوابهاى خوب و خوش ) از جانب خداوند است و خوابهاى آشفته از جانب شيطان ..[4]




  به نظر میرسد با توجه به برخی روایاتی که در مورد تمثل شیطان در خواب وجود دارد غیر از مواردی که استثنا شده اند شیطان بتواند در خواب به شکل برخی از انسان ها در بیاید:

  در حدیثی از رسول خدا آمده است:مَنْ‏ رَآنِي‏ فِي‏ مَنَامِهِ‏ فَقَدْ رَآنِي لِأَنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَ لَا فِي صُورَةِ أَحَدٍ مِنْ أَوْصِيَائِي وَ لَا فِي صُورَةِ وَاحِدَةٍ مِنْ شِيعَتِهِمْ...[5]
  هرکس مرا در خوابش ببیند به تحقیق مرا دیده است زیرا شیطان به صورتی شبیه من و اوصیای من و شیعیان اوصیای من متمثل نمی شود


  تشخیص اینکه رویایی صادقه است و یا کاذبه کار آسانی نیست و باید به اهل فن در این زمینه رجوع کرد مگر اینکه همراه قرائنی باشد که برای ما روشن شود که خواب حقیقت دارد ولی ملاک هایی در روایات بیان شده است که می تواند در تشخیص آن مارا کمک کند. هرچه خواب به سحر نزدیک تر باشد ، احتمال صادق بودن آن بیشتر است .

  ابوبصیر از امام صادق‌ علیه السلام پرسید: آیا خواب راست و دروغ هر دو یک منشأ دارد؟ حضرت فرمود: "درست است (با این تفاوت که‌) رؤیای دروغ و خلاف واقع را انسان در آغاز شب که هنگام تسلط (شیاطین‌) رانده شده و نابکار است می‌بیند. این گونه رؤیاها تخیلات آدمی است که دروغ و غیر واقعی و بی‌فایده می‌باشد. اما رؤیای صادق را بعد از گذشت دو سوم شب که فرشتگان فرود می‌آیند و آن پیش از سحر است می‌بیند. این گونه رؤیاها راستند و به خواست خدا تحقق می‌یابند مگر آن که بیننده خواب جنب یا ناپاک خوابیده باشد و خدا را چنان که شایسته است‌، یاد نکرده باشد. در این صورت رؤیا، مختلف و با درنگ و تأخیر تحقق می‌یابد."[6]

  مرحوم شيخ عباس قمي، با بهره گيري از برخي كتاب هاي بزرگان دين، بعضي آداب و شرايطي را بيان نموده و باور دارد كه با رعايت آنها مي‌توان اموات را در خواب ديد. برخي از شرايط و آداب عبارتند از:

  1) وضو گرفتن قبل از خواب،
  2) خواندن سوره هاي: شمس، ليل، قدر، كافرون، اخلاص، فلق و ناس
  3) فرستادن صلوات بر محمد(ص) و آل آن حضرت(ع)
  4) صد مرتبه خواندن سورة اخلاص،
  5) به جانب راست خوابيدن،
  6) خواندن برخي از دعاها، ماننداين دعا: اللهمّ أنت الحيّ الذي لا يوصف و الايمان يعرف منه...".[7]


  [1] سوره : الزمر آیه : 42
  [2] نک: تفسیر نمونه، ج‏19، ص: 482و 483
  [3] برای آگاهی بیشتر، نک: ترجمه المیزان، ج‏11، ص 366- 373
  [4] بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏58، ص: 191 ،نويسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏ ، ناشر: دار إحياء التراث العربي‏ ، مكان چاپ: بيروت‏ ، سال چاپ: 1403 ق‏ ، نوبت چاپ: دوم‏
  [5] ابن بابويه، محمد بن على، من لا يحضره الفقيه، 4جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم - قم، چاپ: دوم، 1413 ق
  [6] کافی ج 8،ص 91 نويسنده: كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق‏ ، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد ، ناشر: دار الكتب الإسلامية ، مكان چاپ: تهران‏ ، سال چاپ: 1407 ق‏ ، نوبت چاپ: چهارم‏
  [7] براي ديدن تفصيل مطالب به حاشيه كتاب مفاتيح الجنان كه در فهرست به نام باقيات الصالحات آمده، رجوع فرماييد.به نقل از سایت ای پرسش


title: آیا قبر همان برزخ است
text:
  آیا قبر همان برزخ است؟


  ●پاسخ:
  منظور از قبر ، مدفن خاکی که بدن مادّی مرده را در آن دفن می کنند نیست. در فرهنگ اهل بیت (ع) ، قبر نام عالمی است که مردگان بعد مرگ وارد آن می شوند و تا روز قیامت در آن خواهند بود تا قیامت برپا شود. به عبارت دیگر ، مقصود از قبر همان عالم برزخ است. در عالم قبر (برزخ) انسان هم دارای روح است هم دارای بدن ؛ لکن بدنی غیر مادّی دارد که از جهاتی شبیه آن بدنهایی هستند که در خواب می بینیم. شب اوّل قبر یا سوال قبر یا فشار قبر و امثال این امور نیز همگی مربوط به وجود برزخی شخص می شوند و ربطی به بدن مادّی او ندارند.
  « عَنْ عَمْرِو بْنِ يَزِيدَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع إِنِّي سَمِعْتُكَ وَ أَنْتَ تَقُولُ كُلُّ شِيعَتِنَا فِي الْجَنَّةِ عَلَى مَا كَانَ فِيهِمْ قَالَ صَدَقْتُكَ كُلُّهُمْ وَ اللَّهِ فِي الْجَنَّةِ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ الذُّنُوبَ كَثِيرَةٌ كِبَارٌ فَقَالَ أَمَّا فِي الْقِيَامَةِ فَكُلُّكُمْ فِي الْجَنَّةِ بِشَفَاعَةِ النَّبِيِّ الْمُطَاعِ أَوْ وَصِيِّ النَّبِيِّ وَ لَكِنِّي وَ اللَّهِ أَتَخَوَّفُ عَلَيْكُمْ فِي الْبَرْزَخِ قُلْتُ وَ مَا الْبَرْزَخُ قَالَ الْقَبْرُ مُنْذُ حِينِ مَوْتِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ـــــــ عمرو بن یزید گوید: به امام صادق (ع) گفتم: من از شما شنیدم که می فرمودید: همه ی شیعیان ما به خاطر آنچه دارند ( عقیده ولایت) در بهشت هستند. امام فرمودند: راست گفتی ؛ به خدا سوگند همگی در بهشت می باشند. عمرو گوید: گفتم: فدایت شوم ! گناهان زیادند و بزرگ. امام فرمودند: امّا در قیامت ، همه ی آنها در بهشت می باشند ؛ به سبب شفاعت پیامبر مطاع یا وصّی پیامبر ؛ ولی به خدا سوگند من بر شما درباره ی برزخ می ترسم. گفتم: برزخ چیست؟ فرمود: برزخ همان قبر است از زمان مرگ شخص تا روز قیامت » (الكافی ، ج3 ، ص242) 


title: جهان برزخ چيست و كجا است
text:
  جهان برزخ چيست و كجا است!؟


  عالم برزخ چه عالمى است، و كجا است، و دليل بر اثبات عالمى كه در ميان دنيا و عالم آخرت قرار دارد چيست؟ آيا برزخ براى همه است؟ يا براى گروه معينى؟ و بالاخره وضع حال مؤمنان و صالحان، و نيز كافران و بدكاران در آنجا چگونه است؟ اين‏ها سؤالاتى است كه در اين زمينه وجود دارد، و در آيات و روايات اشاراتى به آنها شده است، و لازم است تا آنجا كه وضع اين كتاب اجازه مي ‏دهد به پاسخ آنها بپردازيم.
  واژه (بَرْزَخٌ) در اصل به معنى چيزى است كه در ميان دو شى‏ء حائل مى‏ شود، و سپس به چيزى كه ميان دو امر قرار گيرد (بَرْزَخٌ) گفته مي ‏شود.
  دليل بر وجود چنين جهانى كه گاهى از آن به (عالم قبر) و يا (عالم ارواح) تعبير مى‏ شود از طريق ادله نقليه است. آيات متعددى از قرآن مجيد داريم كه بعضى ظهور، و بعضى صراحت در اين معنى دارند. آيه مورد بحث:
  وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ.
  ظاهر در وجود چنين عالمى است. هر چند بعضى خواسته‏ اند كلمه (برزخ) را در اين آيه به معنى مانعى براى بازگشت به اين دنيا معرفى كنند، و گفته ‏اند مفهوم آيه اين است كه پشت سر انسان مانعى است كه او را از بازگشت به اين جهان منع مي ‏كند. ولى اين معنى بسيار بعيد به نظر مي ‏رسد. زيرا تعبير به (إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ) يعنى تا روز رستاخيز- دليل بر اين است كه اين (برزخ) در ميان دنيا و آخرت قرار گرفته، نه ميان انسان و دنيا. از آياتى كه صريحا وجود چنين جهانى را اثبات مي ‏كنند آيات مربوط به حيات شهيدان است:
  وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ.
  يعنى هرگز گمان نكن: كسانى كه در راه خدا كشته مي ‏شدند مردگانند. بلكه آنها زنده‏ اند و نزد پروردگارشان روزى داده مي شوند آيه 169 سوره: آل عمران- در اينجا خطاب به پيامبر است. و در آيه
  - 154- سوره: بقره خطاب به همه مؤمنان كرده مى‏ گويد:
  وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ.
  نه تنها در مورد مؤمنان عالي مقامى همچون شهيدان جهان (برزخى) وجود دارد.
  ____________________________
  تفسير آسان، ج‏13، ص: 381



  بلكه در باره كفار طغيانگرى همچون فرعون و يارانش نيز وجود برزخ صريحا در آيه 46 سوره: مؤمن آمده است:
  النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ.
  يعنى و آنها (فرعون و يارانش) هر صبح و شام در برابر آتش قرار مي ‏گيرند، و به هنگامى كه روز قيامت برپا مى‏ گردد فرمان داده مي ‏شود:
  آل فرعون را در شديدترين كيفرها وارد كنيد. البته آيات ديگرى را نيز براى اين موضوع ذكر نموده ‏اند كه در صراحت و ظهور، به پايه آيات فوق نمي ‏رسد. تنها مطلبى كه بايد در آيات (برزخ) مورد توجه قرار گيرد اين است كه بجز آيه مورد بحث كه مسئله (برزخ) را به طور كلى بيان كرده بقيه آنها مسئله را به صورت خصوصى مثلا در مورد (شهداء) يا (آل فرعون) طرح مي ‏كنند. ولى روشن است كه نه آل فرعون خصوصيتى دارند كه همانند آنها در جهان بسيار بوده، و نه شهيدان. چرا كه قرآن مجيد گروهى از صالحان و خاصان را همطراز آنها شمرده، و در آيه 69 سوره:
  نساء: پيامبران و صديقان و شهداء و صالحان را در كنار هم قرار مى‏دهد:
  فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ.
  در باره عمومى بودن، يا نبودن (برزخ) سخنى داريم كه به خاست خدا در پايان اين بحث خواهد آمد. و اما از نظر روايات: در كتب معروف شيعه و اهل تسنن، روايات فراوانى است كه با تعبيرات مختلف و كاملامتفاوت از جهان برزخ و عالم قبر و ارواح و خلاصه جهانى كه ميان اين عالم و عالم آخرت قرار دارد سخن مي ‏گويد:
  1- در حديث معروفى كه در كلمات قصار در نهج البلاغه آمده است مي ‏خوانيم: على عليه السلام هنگام مراجعت از جنگ صفين وقتى كه نزديك كوفه كنار قبرستانى كه بيرون دروازه قرار داشت رسيد رو به سوى قبرها كرد و چنين گفت:
  يا اهل الديار الموحشة و المحال المقفرة و القبور المظلمة! يا اهل التربة! يا اهل الغربة! يا اهل الوحدة! يا اهل الوحشة! انتم لنا فرط سابق، و نحن تبع لا حق، اما الدور فقد سكنت، و اما لأزواج فقد نكحت، و اما الاموال فقد قسمت، هذا ما عندنا، فما خبر ما عندكم!؟
  ثم توجه الى اصحابه فقال: اما لو اذن لهم في الكلام لا خبر و كم: ان خير الزاد التقوى.

  يعنى اى ساكنان خانه‏ هاى وحشتناك، و مكان‏هاى خالى و قبرهاى تاريك، اى خاك نشينان! اى غريبان! اى تنهايان! اى وحشتزدگان! شما در اين راه بر ما پيشى گرفتيد، و ما نيز به شما ملحق خواهيم شد. اگر از اخبار دنيا بپرسيد به شما ميگويم: خانه‏ هايتان را ديگران ساكن شدند. همسرانتان به نكاح ديگران درآمدند. و اموالتان تقسيم شدند. اين‏ها خبرهائى است كه نزد ما است. نزد شما چه خبر!؟ سپس رو به يارانش كرد و فرمود:
  اگر به آنها اجازه سخن گفتن داده شود حتما به شما خبر مي ‏دهند كه بهترين زاد و توشه براى اين سفر: پرهيزكارى است. و ...
  ____________________
  تفسير آسان، ج‏13، ص: 382




  2- در حديث ديگرى از اصبغ بن نباته (به ضم نون) از على عليه السلام مى- خوانيم كه روزى آنحضرت از كوفه خارج شد، و به نزديك سرزمين (غرى) بر وزن (تقى) يعنى نجف اشرف آمد و از آن گذشت. اصبغ مي ‏گويد:
  ما به او رسيديم، در حالى كه ديديم روى زمين دراز كشيده است. قنبر گفت:
  اى امير مؤمنان! اجازه نمي ‏دهى عبايم را زير پاى شما پهن كنم؟ فرمود: نه! اينجا سرزمينى است كه خاك‏هاى مؤمنان در آن قرار دارد. و اين كار تو مزاحمتى است براى آنها. اصبغ مي ‏گويد: عرض كردم: خاك مؤمن را فهميدم چيست، اما مزاحمت آنها چه معنى دارد!؟ فرمود:
  يابن نباته! لو كشف لكم لرئيتم ارواح المؤمنين في هذا الظهر حلقا يتزاورون و يتحدثون. ان في هذا الظهر روح كل مؤمن، و بوادى برهوت نسمة كل كافر.
  يعنى اى فرزند نباته! اگر پرده از مقابل چشم شما برداشته شود ارواح مؤمنان را مي ‏بينيد كه در اينجا حلقه حلقه نشسته‏ اند، و يكديگر را ملاقات مي ‏كنند و سخن مي ‏گويند. اينجا جايگاه مؤمنان است. و در وادى برهوت ارواح كافران

  3- در حديث ديگرى از امام: على بن الحسين عليه السلام مي ‏خوانيم:
  ان القبر اما روضة من رياض الجنة، او حفرة من حفر النار.
  يعنى به راستى كه قبر: يا باغى است از باغ‏هاى بهشت، يا گودالى است از گودال‏هاى جهنم

  4- در حديثى از امام صادق عليه السلام مي ‏خوانيم كه فرمود:
  البرزخ: القبر، و هو الثواب و العقاب بين الدنيا و الاخرة ...
  و اللّه ما نخاف عليكم الا البرزخ.
  يعنى برزخ همان عالم قبر است كه پاداش و كيفر ميان دنيا و آخرت است. به خدا سوگند كه ما بر شما نمى‏ ترسيم مگر از (برزخ) و ... بنابر اين: در اصل وجود عالم برزخ بحث نيست. مهم آن است كه بدانيم: زندگى (برزخى) چگونه است؟ در اينجا تصويرهاى مختلفى ذكر شده است كه روشن‏ ترين آنها آن است كه روح انسان بعد از پايان زندگى اين جهان در اجساد لطيفى قرار مي ‏گيرد كه از بسيارى از عوارض اين ماده كثيف بركنار است. و چون از هر نظر شبيه اين جسم است لذا به آن (قالب مثالى) مي ‏گويند كه نه به كلى مجرد است، و نه مادى محض. بلكه داراى يك نوع (تجرد برزخى) است. و ...

  جهت مزيد اطلاع نيز به متني از شيخ بهايي كه در شرح فصوص الحكم آمده توجه فرماييد
  نقل شيخنا البهائى عن شرح الفصوص انه قال: عليك ان تعلم ان البرزخ الذى يكون الارواح فيها بعد المفارقة من النشئة الدنياويه هو غير البرزخ الذى بين الارواح المجردة و الاجسام. لان مراتب تنزلات الوجود و معارجه دورية. و المرتبة التى قبل النشأة الدنيا هى من مراتب التنزلات، و لها الاولية. و التى بعدها من مراتب المعارج، و لها آخرية.
  و ايضا الصورة: الصور التى تلحق الارواح في البرزخ الاخير انما هو صورة الاعمال، و نتيجة الافعال السابقة في نشأة الدنياوية بخلاف صورة البرزخ الاول. فيكون كلا منها غير الاخر. لكنهما يشتركان في كونهما عالما روحانيا، و جوهرا نورانيا غير مادى مشتملا لمثال صور العالم‏
  __________________________
  تفسير آسان، ج‏13، ص: 384


title: چرا انسان ها حیوان دیده می شوند
text:
  چرا انسان ها حیوان دیده می شوند؟!! 


  ●سوال:
  یک سوال دارم اونم اینکه
  -دلایل متفاوت بودن چهره های انسانها در چیست ،یعنی چرا عده ای به شکل حیوان دیده می شوند؟
  -آیا روح ،حیوان می گردد یا قالب مثالی شخص به حیوان مبدل میشود؟
  -چه گناهانی مترادف چه شمایلی در سیرت ما هستد؟(اگر ممکنه چند مورد را نام ببرید)
  -آیا این همان چهره آخرتی ماست یا نه اگر هم بمیریم بازم ما را با همان چهره می بینند؟

  و اینکه :
  -کسی که قدرت دیدن صورت برزخی افراد را دارد آیا لزوما مومن است و صاحب منزلت و مقام می باشد؟

  تشکر
  کارشناس بحث : کریم




  ●پاسخ:
  در پاسخ به سوال دوست عزیزمان باید بگویم،انسان موجودی است که دارای روح وجسم است وقدرت تفکر دارد بر خلاف سایر موجودات که دارای نعمت روح وتعقل نیستند و انسانی که از این نعمت الهی یعنی تفکر وتعقل استفاده نکند وانها را در راه عبادت خداوند به کار نبردوسایر قوا ونعمت های الهی را با مدیریت عقل اداره نکند فرقی با حیوانات نداردبلکه از حیوان نیز پست تر است واین فرمایش خداونداست.
  وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ‏ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ (اعراف/179)
  . و در حقيقت، بسيارى از جنّيان و آدميان را براى دوزخ آفريده‏ايم. [چرا كه‏] دلهايى دارند كه با آن [حقايق را] دريافت نمى‏ كنند، و چشمانى دارند كه با آنها نمى‏ بينند، و گوشهايى دارند كه با آنها نمى‏ شنوند. آنان همانند چهارپايان بلكه گمراه‏ ترند. [آرى،] آنها همان غافلانند.
  اعمال انسان دارای حقیقت وصورت واقعی است وقیامت که روز اشکار شدن باطن ها است انسان با چهره واقعی خود که بر اساس اعمال او شکل یا فته است ظاهر خواهد شد.
  يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ (طارق/9)آن روز كه رازها [همه‏] فاش شود،
  قیامت تجسم اعمال است واعمال انسان های صالح به صورت نیک وانسانهای فاسد به صورت زشت اشکار خواهد شد.
  يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ (/30آل عمران)
  روزى كه هر كسى آنچه كار نيك به جاى آورده و آنچه بدى مرتكب شده، حاضر شده مى‏ يابد؛ و آرزو مى‏ كند: كاش ميان او و آن [كارهاى بد] فاصله‏اى دور بود. و خداوند، شما را از [كيفر] خود مى‏ ترساند، و [در عين حال‏] خدا به بندگان [خود] مهربان است.
  فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ،وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ (7و8) پس هر كه هموزن ذرّه‏اى نيكى كند [نتيجه‏] آن را خواهد ديد.و هر كه هموزن ذرّه‏اى بدى كند [نتيجه‏] آن را خواهد ديد.
  از آنجایی که حقیقت انسان ازاعمالش جدانیست وسیرت واقعی اورا اعمال او تشکیل می دهد.
  كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهينَةٌ (مدثر/38)هر كسى در گروِ دستاورد خويش است.
  حال انسان هر عملی که انجام می دهد دارای چهره ای است متناسب با آن عمل ونیت، که به تعدادی از آنها در احادیث اشاره شده است.مثلا آدم متکبربه صورت مورچه است.یا منافق به صورت گرک است.
  وفي الخبر في صفة قومٍ من المنافقين: «إنّهم إخوان العلانية لا إخوان السريرة، ألسنتهم أحلى من العسل، قلوبهم قلوب الذئاب، يلبسون للناس جلود الضأن‏ «1» من اللين» «2»، فهذا هو مسخ الباطن أن يكون قلبه قلب ذئب، وصورته صورة إنسان(حاشیه اصول کافی).
  در حدیث در مورد صفت گروهی از منافقین امده است،انها برداران ظاهر هستند نه باطن (یعنی در ظاهر اظهار دوستی می کنند ولی در باطن دشمن هستند)زبانهایشان شیرین تراز عسل است و قلبهایشان مانند قلبهای گرگها است برای گول زدن مردم پشم نرم گوسفندی می پوشند(در حالی که در واقع گرگ هستند)واین همان مسخ وعوض شدن باطن هست قلبش قلب گرگ است وصورتش صورت انسان.
  در امتهای قبلی مخصوصا یهود به خاطر گناهانی که انجام می دادند شکل ظاهریشان به شکل حیوان تبدیل می شد ولی واقعیت انسانی آنها سر جای خود بودکه قرآن به تعدادی از آنها مانند اصحاب سبت اشاره کرده است که دوستان انها را بیان کردند.در واقع حیوانی بودند که قلب وخصوصیات انسانی در باطن آنها سر جای خود بود وخودشان آن را احساس می کردندکه به این حالت مسخ می گفتند ولی این نوع عذاب در امت اسلامی برداشته شد.
  اما در قیامت همه انسانها با چهره واقعی محشور خواهندشد و در این دنیا انسانهای که تزکیه نفس کرده وروح خود را تلطیف نموده پلیدیها ورجس ها را از خود دور کرده وخود را غرق در این دنیا وسرگرمی ها ی آن نکرده اند با لطف وعنایت الهی می توانند چهره واقعی دیگر انسانها را ببینندکه در اینجا به یک نمونه از آن اشاره می کنم.
  كما نقل عن بعض أرباب المكاشفة أنّه دخل عليه ذات يوم واحدٌ من أهل السوق وكان مستغرقاً في حاله، فلمّا نظر إليه، قال لخادمه: أَخْرِج هذا الحمار! فلم يكن ير منه إلّاصورة الحمار، ثمّ بعد أن زال عن هذه الحال، أخبره الخادم بما جرى، فقال: ما قلتُ إلّاما رأيتُ.(حاشیه اصول کافی،علوی عاملی ص113)
  یکی از اهل بازار محضر یکی از اولیای الهی وارد شد و او غرق در حالات معنوی خودبود وقتی چشمش به آن بازاری افتاد به خادمش فرمود:این الغ را بیرون کن!واورا به صورت درازگوش دیدوقتی از حالت مکاشفه بر گشت خادمش جریان را گفت،واودر جواب گفت نگفتم مگر آنچه را که دیدم.!
  در اینجا برای بهتر روشن شدن مساله فرمایش یکی از مفسران بزرگ قران که معاصر هم بود یعنی مرحوم علامه حسن مصطفوی را نقل می کنم:
  مفر- الْمَسْخُ‏: تشويه الخلق و الخلق و تحويلهما من صورة الى صورة.
  قال بعض الحكماء: المسخ‏ ضربان: مسخ خاصّ يحصل في العينة و هو مسخ الخلق، و مسخ قد يحصل في كلّ زمان و هو مسخ الخلق، و ذلك أن يصير الإنسان‏ متخلّقا بخلق ذميم من أخلاق بعض الحيوانات، نحو أن يصير في شدّة الحرص كالكلب، و في الشره كالخنزير، و في الغَمارة كالثور، و على هذا أحد الوجهين في قوله- وَ جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَ الْخَنازِيرَ.
  لسا- المسخ: تحويل صورة الى صورة أقبح منها. و في التهذيب تحويل خلق الى صورة أخرى. مسخه اللَّه قردا يمسخه و هو مسخ و مسيخ، و كذلك مشوّه الخلق. و
  و التحقيق‏
  أنّ الأصل الواحد في المادّة: هو مسخ معنوىّ للشي‏ء في جهة العقوبة و المؤاخذة الشديدة بحيث يوجب تحوّلا في الصورة الظاهريّة أو الباطنيّة.
  فالمسخ خفيف و شديد: أمّا الخفيف فهو حصول تحوّل و تغيّر في الصورة الباطنيّة البرزخيّة للإنسان في نتيجة الأعمال السيّئة و بواسطة تجلّى الصفات الخبيثة الظلمانيّة، فيتحوّل باطن الإنسان على طبق ما في قلبه من الصفات الحيوانيّة.و هذا المسخ و التحوّل الباطنىّ يشاهده من أخلص قلبه و نوّر روحه و زكّى نفسه، بنور الايمان و اليقين.
  و أمّا الْمَسْخُ‏ الشديد التامّ: فهو حصول تحوّل في القلب ثمّ ظهوره التامّ في البدن، فيتأثّر و ينقلب البدن و صورته على وفق القلب.
  و هذه امور مشهودة مسلّمة لذوي البصائر، بل من الجريانات الطبيعيّة القهريّة، و لا ينكرها إلّا المحجوب الجاهل.
  ثمّ إنّ تحقّق المسخ الكامل في الخارج إنّما يقع بأمر اللَّه و إرادته، فانّه تبديل في خلق اللَّه و في الخارج و يحتاج الى أمره، راجع القرد.
  و هذا نوع من المجازات، و حقيقة انعكاس أخلاق الإنسان و أعماله صالحة أو طالحة في نفسه- [فمن يعمل مثقال ذرّة خيرا يره و من يعمل مثقال ذرّة]. فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ.
  يراد إنّ الإنسان يرى ما عمل من خير أو شرّ، فهو يرى نفس الخير و الشرّ من عمل، و ليس المراد رؤية الجزاء.(التحقیق فی کلمات القآن الکریم ج11ص104)
  می فرماید:مسخ تغییر یافتن صورت وسیرت از حالتی به حالت دیگر است وبر دو نوع است،1-مسخ خاصی که لنی وظاهری است ودر بعضی زمانها اتفاق افتاده وآن تغییر یافتن خلقت وصورت شخص است.2-مسخی که در همه زمانها است وآن تغییر یافتن اخلاق است که اخلاق زشت بعضی از حیوانات را پیدا کند مثلا در شدت حرص مانند سگ باشد یا ودر آزمندی وطمع مانند خوک باشد یا در کینه مانند گاو است .
  حال مسخ بر دو نوع است مسخ خفیف که تحول وتغییری در صورت باطنی وبرزخی ومثالی انسان رخ می دهدوانهم در نتیجه اعمال زشت او ظهور صفات ظلمانی در اوست که در این حالت باطن انسان بر اساس صفات حیوانی که پیدا کرده تغییر پیدا می کند وکسانی که قلب خود را خالص کرده وروح خود را با نور ایمان ویقین اراسته اند می توانند باطن وچهره واقعی چنین انسانهایی را ببینند.اما مسخ کامل و تام انست که با حصول تحول در قلب وظهور ان در قبدن قیافه انسان تغییر یابد وبه همان حالت قلب که چهره واقعی است در آید.
  این مساله از امر مشهوده ومسلمه نزد اهل بصیرت است واز جریانات طبیعی قهریه می باشد،غیر از افراد بی بصیرت وجاهل آنرا نفی نمی کنند.
  تحقق مسخ کامل بدون اذن الهی واراده او تحقق نمی یابد و وقوع آن در خارج نیازمند امر الهی است.
  این نوعی از مجازات است و انعکاس چهره واقعی اخلاق واعمال خوب وبد انسان در نفس اوست وبه فرموده قران هر کس ذره ای عمل خوب یا بد انجام دهد نتیجه آنرا خواهد دید.
  مراد این است که انسان آنچه را که از خوب وبد انجام داده خواهد دید وخود اعمال خوب وبد خود را بعینه خواخد دید نه اینکه پاداش آنرا ببیند.


title: آیا با مرگ مغزی روح از بدن انسان جدا می شود
text:
  ●سوال:
  آیا با مرگ مغزی روح از بدن انسان جدا می شود؟ 


  ●پاسخ:
  کسانی که در اثر حوادث دچار مرگ مغزی میشوند چون زمان جدا شدنشون از دنیا مادی سریع و بدون آمادگی بوده از مرگ خود برای مدتی که در افراد مختلف متفاوت است در حول محور فیزیکی زمین باقی میمانند و به کارهای زمان زنده بودن خود را انجام میدهند و به هیچ وجه مرگ خویش را قبول ندارند مثالی میزنم فکر کنید شما در یک روز زمستانی در خیابان قدم میزنید وقتی به خانه باز میگرید تا چند دقیقه هنوز اون سرما را در بدنتون احساس میکنید در رابطه با مرگ هم همینطور هست در مرگ های ناگهانی روح تا مدتی از مرگ خویش باخبر نیست و هنوز حافظه روح در تسخیر عوامل فیزیکی است 


title: درست است كه انسان مرده تا 72 ساعت گوشهايش ميشنود
text:
   درست است كه انسان مرده تا 72 ساعت گوشهايش ميشنود 


  ●سوال:
  ايا اين درست است كه انسان مرده تا 72 ساعت گوشهايش ميشنود وهمچنين از نظر علمي هم ثابت شده؟ 



  ●پاسخ:

  با توجه به روایاتی که در ادامه می آید پاسخ روشن می شود:

  در كتاب "من لا یحضره الفقیه" آمده است كه چون میت را به نزدیك قبر آورند فوراً او را داخل قبر نكنند زیرا براى قبر هول‌هاى بزرگی است، و زمینی که قبر را در بر می‌گیرد از هول آنچه اتفاق خواهد افتاد به خداوند پناه برد؛ بنابراین خوب است که پیکر مرده را نزدیك قبر بگذارند و اندكى صبر كنند تا آماده ورود به منزل گاه ابدی و سختی‌های قبر شود ، پس اندكى او را پیشتر برند و اندكى صبر كنند. آنگاه او را به كنار قبر برند.

  علامه محمد تقی مجلسى اول در حوادث قبر گفته است: هر چند روح از بدن مفارقت كرده است و روح حیوانى مرده است اما نفس ناطقه زنده است و تعلق او از بدن كاملا زایل نشده و از بین نرفته است، و خوف ضغطه(1) قبر و سؤال منكر و نكیر و رومان فتّان قبور (2)، و عذاب برزخ هست تا آنكه براى دیگران عبرت باشد و تا همه بیندیشند كه چنین حادثه‌اى در پیش دارند...

  و در حدیثی که گویا از حسن بصری، از یونس آمده، منقول است كه گفت حدیثى از حضرت امام موسى كاظم(علیه‌السلام) شنیدم كه فرمودند: چون مرده را به كنار قبر مى‌برید، ساعتى او را مهلت دهید تا استعداد و آمادگی پرسش منكر و نكیر بیابد.

  از احادیث ذکر شده بر می آید که با مرگ انسان و ورود آن به عالم برزخ بدلیل باز شدن چشم و گوش برزخی اش، اگر چه به حسب ظاهر مرده است اما از هوشیاری بیشتری نسبت به قبل از ورود به عالم برزخ برخوردار است. و اگر چه روح حیوانی اش می میرد اما نفس ناطقۀ آن زنده و هوشیار است و هم بهتر از قبل می بیند و هم بهتر می شنود.

  احادیث بسیاری در بارۀ سخنان مرده، مکالمات و حالات مختلف وی در برابر گفتار و رفتار حاضران در بستر میت و هنگام تشییع و تدفین وارد شده است که همه گویای هوشیاری و فعال بودن چشم و گوش برزخی مرده است.

  مضافاً اینکه شخص مرده با گوش و چشم خود چیزهائی را می بیند که اطرافیان و انسان های زنده از دیدن آن عاجزند.

  آنچه در این موضوع پر اهمیت و عبرت آمیز است؛ سختی های هنگام مرگ و درون قبر و عالم برزخ است که در آیات نورانی قرآن و کلام معصومان (ع) به کرات به آن اشاره شده است.

  مثلاً در روایتی از جناب "براء بن عازب" كه یكى از معروفین صحابه پیامبر است آمده كه ما در خدمت حضرت رسول(صلى الله علیه و آله) بودیم كه نظرش به جماعتى افتاد كه در محلى جمع گشته بودند. پرسیدند: براى چه مردم اجتماع كرده‌اند؟ گفتند براى كندن قبر جمع شده‌اند. براء بن عازب گفت: چون حضرت اسم قبر را شنید در رفتن به سوى آن شتاب كرد تا خود را به قبر رسانید پس كنار قبر به زانو نشست و من از طرف دیگر مقابل آن حضرت رفتم تا ببینم چه كار مى‌كنند، دیدم به شدت گریستند و آنگاه رو به ما كردند و فرمودند: "اخوانى لمثل هذا فاعدوا" یعنى اى برادران من، براى چنین حادثه‌ای خود را آماده کنید.

  پاورقی_____________________________

  (1) ضغطه قبر به ضم ضاد و سکون غین به معنای فشار قبر است.

  (2) رومان فتان القبور یعنی فرشته‌ای که آزمایش کننده (اهل) قبرها می‌باشد. نقل شده که: «رومان نام فرشته‌ای است که پیش از نکیر و منکر در قبر می‌آید و آدمی را می‌آزماید .»


title: مرگ بد به چه مرگی گفته میشود؟
text:
  مرگ بد به چه مرگی گفته میشود؟ 


  ●سوال:
  مرگ بد چه مرگی گفته میشود و شامل چه کسانی میشود؟ 



  ●پاسخ:

  از جمله مسائلي كه گاه و بي گاه فكر انسان را به خود جلب مي كند مسأله مرگ و جان دادن است. هر كسي دغدغه اين را دارد كه آن لحظات آخرين از حيات دنيوي را چگونه سپري مي كند و با چه وضعيتي پا به حيات برزخ مي گذارد. هر كسي كه آشنايي اجمالي با كتاب آسماني قرآن و روايات معصومين ـ عليهم السّلام ـ داشته باشد به اين مسأله پي مي برد كه لحظات آخرين عمر انسان، لحظاتي است كه به آساني طي نمي شود و براي بدست آوردن امنيت و آسايش آن بايد سعي و تلاش بسياري كرد. راحتي و سختي مرگ از يك طرف با عقايد و باورهاي انساني ارتباط دارد و از طرف ديگر با كردار و اعمال و منش و ملكات نفساني هماهنگي كامل دارد. بايد ديد انسان از اين گوهر گرانبهاي انسانيت خويش چه بهره اي گرفته است و كدام جنبه از جهات وجودي خود را در طول حيات دنيا، به فعليّت رسانده است, آيا جنبة انساني و ملكوتي خود را رشد و تعالي داده و الان كه هنگام مرگ او فرا رسيده بسان يك ميوة مثمر الثمري كه باغبان عالم او را از درخت حيات دنيا چيده، و منتقل به حيات برزخي شده يا نه با غفلت و بي توجهي نسبت به جهات روحاني و انساني خود در طي ساليان دراز از خود حيوان فربهي ساخته و حال با همين صورت و سيرت به حيات ابدي خود ادامه مي دهد؟ بايد ديد هر كسي چه عقيده و باوري نسبت به حقايق عالم دارد و در بُعد انديشه متوجه چه نقطه اي است و چه كسي را محل اتكاء خود مي داند و در بُعد رفتار و عمل تابع دستور چه دين و آئيني است. قرآن پيرامون سختي جان دادن اهل كفر و تبهكاري، آياتي دارد و در ضمن از رفتار فرشتگان در هنگام قبض روح آنها اين چنين خبر مي دهد.
  «اگر بيني سختي حال كافران را هنگامي كه فرشتگان جان آنان را مي گيرند و بر روي و پشت آنان مي زنند و به آنان مي گويند بچشيد طعم عذاب سوزنده را»(1)
  در روايت است كه خدمت امام صادق ـ عليه السّلام ـ عرض كردند:
  ..... گروهي مي گويند كه آن (جان دادن براي كافر) سخت تر از بريدن به ارّه، پاره كردن با قيچي و شكستن با سنگ و گردش محور آسياب در حدقه چشم است. حضرت فرمود: براي بعضي از بدكاران و كافران به همين گونه است .....(2) در مقابل كساني كه در دنيا اهل ايمان بوده اند و عمري را با عمل به دستورات الهي و دوري از محرمات الهي سپري كرده اند در هنگام جان دادن فرشتگان را ملاقات مي كنند كه با آنها برخوردي از روي شرافت و بزرگواري دارند.
  «پرهيزكاران كساني هستند كه فرشتگان جان آنان را در حالي كه پاك و پاكيزه اند مي گيرند و به آنان مي گويند درود بر شما باد.»(3)

  در روايتي است كه از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ سؤال كردند فرشته مرگ چگونه جان آدمي را مي گيرد؟

  حضرت فرمودند: فرشتة مرگ هنگام مردن مؤمن نزد وي آن گونه مي ايستد كه برده اي ذليل نزد مولي، او و يارانش نزد مومن مي ايستند و نزديك نمي شوند تا اين كه نخست فرشتة مرگ سلام كند و به او بشارت به بهشت دهد.(4) پس آنچه كه باعث سختي و يا راحتي جان دادن انسان مي شود هم عقايد و انديشه هاي اوست و هم كردار و رفتار اوست كه اگر در مسير حق و صراط مستقيم گام بر مي دارد آن لحظات حسّاس زندگاني از آسايش و امنيت خاصّي برخوردار خواهد بود و در غير اين صورت با سختي و اندوه و عذاب، دنيا را ترك خواهد كرد.
  عامل ديگري كه نقش اساسي در اين امر دارد مسأله دنيا و تعلق به اوست. هر كسي به هر اندازه كه گرفتار دنيا و آن چه مربوط به دنياست شود در هنگام ارتحال به همان اندازه از شكنجه و زجر و عذاب برخوردار خواهد بود.

  انساني كه از امور واقعي و حقايق عالم غافل شود و گرفتار امور اعتباري و قرار دادي دنيا شود به گونه اي كه سرمست رياستي شود كه به امضايي اعتبار شده و دلخوش پُست و مقامي شود كه باعث تكبّر و غرور او نسبت به ديگران شده اين چنين آدمي در هنگام مرگ وضع نامطلوبي خواهد داشت. انساني كه با عزل او از مقام و پستش خود را در بن بست مي بيند و از گرفتن رياست از او در رنج و عذاب است چگونه حالتي خواهد داشت آن هنگام كه از تمام نعمت ها و لذائذ و اعتبارات دنيا جدا مي شود.
  حال اين چنين انسان گرفتاري بسان انسان معتادي است كه عمري گرفتار مواد مخدّر بوده و تعلقش به اين مادّه سمّي بسيار شده حال مواد مخدّر را از او بگيرند، تعلّق و وابستگي او به مواد باقي است ولي مواد را از او مي گيرند اين چنين انساني چه وضعي خواهد داشت درست شبيه همين، انساني گرفتار دنيا شود و به من و ما دلخوش كند با تعلق شديدي كه به اين امور دارد حال مي خواهد از اين دنيا منتقل به عالم ديگري شود علاقه موجود است و لكن ديگر خبري از من و ما و رياست و مال و مقام نيست همه و همه رخت برمي بندند و او با آن تعلّق شديد بايد زنجيرهاي علاقة خود را با شكنجه و عذاب پاره كند و به حيات برزخ منتقل شود.(5) پس هر چه انسان در اين زندگاني دنيا كمتر به دنيا دل ببندد و خود را دلبستة او نكند كه گويا به تعبير قرآن به زمين چسبيده اند، در هنگام ارتحال از آسايش خاطر بيشتري برخوردار خواهد بود.


  و امّا عوامل ترس از مرگ عبارتند از
  1. جهل و ناداني نسبت به حقيقت مرگ

  .
  2. سنگيني بار گناه.

  3. تعلق به دنيا(علاقه شديد به دنيا هم باعث سختي جان دادن است و هم باعث ترس و واهمة انسان از مرگ

  است چون انسان دنيا گرا خوش ندارد لحظه جدا شدنش از اين دنيا را به خاطر بياورد و هميشه از آن لحظه بد

  در خوف و وحشت است)


  انسان موظف است با استفاده از تعاليم ديني به گونه اي خود را تربيت كند كه اين عوامل سه گانه از بين روند يعني نسبت به حقيقت مرگ با دقت و تأمل در آيات الهي و روايات معصومين ـ عليهم السّلام ـ آشنائي پيدا كند و همچنين نسبت به گناهان حال توبه پيدا كرده نسبت به گذشته و در صدد جبران گذشته ها باشد و براي اينكه گرفتار دنيا نشود از اموري چون ياد مرگ و آخرت مدد بگيرد.

  انسانهايي كه با تلاش و كوشش به مقامات بلند انساني رسيده اند ديگر خوف و وحشتي از مرگ ندارند آنچنانكه حضرت اميرالمؤمنين پيرامون متقين مي فرمايد: «اگر نبود اجلي كه براي آنها(متقين) مقدّر گرديده از شوق به ثواب و بيم از عقاب لحظه اي جانهايشان در بدن هاي آنها نمي ماند»(6)

  پاورقی:
  1. انفال: 50.
  2. فيض كاشاني، محجة البيضاء، ترجمه دكتر عارف، آستان قدس رضوي، ج 8، ص 256.
  3. نحل: 32.
  4. من لا يحضره الفقيه، بيروت، دارالتعارف، 1411، ج 1، ص 135.
  5. ر.ك: جوادي آملي، عبدالله، صورت و سيرت انسان در قرآن، تفسير موضوعي، مركز نشر اسراء، چاپ دوم، آذر 1382، ج 14، ص 215 ـ 220.
  6. نهج البلاغه، خطبه 182.


title: یاد مرگ
text:
  یاد مرگ 


  پیامبر خدا(ص)در یکی از خطبه های خود چنین فرموده اند:

  ای مردم!مرگ را بسیار یاد کنید،چرا که اگر در زمان فقر از آن یاد کنید،روزی شما وسیع می شود و اگر در هنگام بی نیازی آن را یاد کنید،بی نیازی را برای شما ناخوش نشان می دهد.
  مرگ آرزوها را از بین می برد و گذشت شبها،لحظه ی مرگ را می رساند.بنده همیشه بین دو روز زندگی می کند،روزی که دیگر گذشته است و برای آن کارهای وی را حساب کرده اند،و روزی که در پیش است و هنوز نیامده است و شاید هم که انسان به آن نرسد.
  بنده در لحظه ی جدایی جان از بدن و داخل شدن در گور،سزای کارهای خود را و بی ارزشی ثروتی را که باقی گذاشته است می بیند.
  ای مردم!
  فرج،در قناعت ورزیدن و راضی شدن به میانه روی است،و آسایش نیز در پرهیزکاری است و هر کاری پاداشی دارد و هر آینده ای هم نزدیک است.


  منبع:کشکول شیخ بهایی(ره)


title: شب اول قبر
text:
  شب اول قبر


   شب اول قبر ،اولين شبي است كه انسان از دنيا رفته وشبي است سخت كه علت آن آشنایی با جهان آخرت ، پذیرفتن حقایق هولناکی چون حساب و کتاب ،نکیر و منکر ،برزخ و قیامت و... باشد.در دعاي مكارم الاخلاق آمده است:



  اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَ مِنْ ضِیقِ الْقَبْرِ وَ مِنْ ضَغْطَةِ الْقَبْر. (مكارم الأخلاق،قسمتی از دعای هر صبح وشام از امام صادق ص 279) خداوندا از عذاب قبر و تنگى و فشار قبر بتو پناه میبرم .



  از ويژگي هاي اين شب سوالات نكير ومنكر هستند : نکیر و منکر در شب اول قبر وارد می شوند. یکی در جانب راست و دیگری در جانب چپ متوفی قرار می گیرد و شروع به پرسیدن سوالاتی از او می کنند.این سوالات راجع به اعتقادات مهم، همچون خدایت کیست. پیامبر و امامت کیست. و جوانیت را در چه راهی صرف کردی می باشد. (ر.ج:كشف المحجة لثمرة المهجة، ص: 273) از امام صادق(علیه السلام) نقل است که: چون در قبر خود داخل شود دو فرشته قبر (نكیر و منكر) نزد او آیند در حالى كه موهاى خود را به زمین می كشند و با پاهاى خود زمین را می شكافند، صداى ایشان مانند صداى سخت رعد و چشمهایشان مانند برق خیره‏كننده چشم است و به او می گویند: كیست پروردگار تو و چیست دین تو و كیست پیغمبر تو؟ می گوید: خدا پروردگار من و اسلام دین من و محمد (ص) پیغمبر من است، پس به او می گویند خداوند تو را در آنچه كه دوست می دارى و به آن راضى و خشنودى ،ثابت و استوار گرداند. (طرائف الحكم یا اندرزهاى ممتازترجمه‏ ج‏2-ص152 )




  نتيجه آنكه وضعيت انسان در آن دنيا بستگي به اعمال انسان دارد كه براي آن روزها ذخيره كرده است و از معصومين(عليهم السلام) نيز بياناتي براي آسايش در شب اول قبر نقل شده است كه بايد راهنماي انسان در زندگي قرار بگيرد:

  1-خواندن سوره سوره ملک، برای خلاصی از ترس و وحشت پس از مرگ سفارش شده است؛ در برخی دعاها نیز خلاصی از این مرحله دشوار طلب شده است.



  2- سفارش شده است که پس از خاکسپاری، میت را تنها نگذارند و با تلقین به او، در پاسخ دادن به سئوالات نکیر و منکر یاری‌اش کنند( اصول کافی،‌ باب المسأله فی القبر 2/ 634 و 3/201 )



  3- روزه ماه شعبان:هر كس نُه روز از ماه شعبان را روزه بگیرد منكر و نكیر به هنگام سؤال، با وى مهربان و با عطوفت خواهند بود.( ثواب الاعمال وعقاب الاعمال ،شیخ صدوق ،ص82)



  4- دوستی و پیروی از حضرت علی علیه السلام :هر كس على را دوست بدارد خداوند ...

  ترس منكر و نكیر را از او دور مى‏ گرداند و قبرش را روشن مى ‏سازد و چهره ‏اش را نورانى مى ‏نماید. (الإیمان و الكفر بحار الانوار،ج‏1،254)




  5- نماز شب:و امام صادق علیه السّلام از پدرانش از پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلم نقل كردند كه: نماز شب باعث خشنودى خدا و دوستى فرشتگان مى ‏گردد و... جواب منكر و نكیر و مونس و زائر او در قبر مى‏ گردد.(منبع:تبيان) 


title: آیا در برزخ و قیامت هم می شود نماز خواند؟
text:
  آیا در برزخ و قیامت هم می شود نماز خواند؟ 


  ●سوال:

  بسم الله الرحمن الرحیم
  حقیقتش من یک مشکلی دارم و اون اینه که خیلی به تلاوت قرآن و اقامه نماز علاقه دارم .و مطالعات مذهبیم خیلی زیاده.برای همین بیشتر وقتم رو عبادت میکنم و همین باعث شده که به درسم که مهندسی کامپیوتر هست لطمه زیادی وارد بشه .برای همین تصمیم گرفتم دیگه هیچ نماز مستحبی نخونم و از قرآن هم به چند تا سوره کوچک که حفظ هستم قناعت کنم و به جای این همه عبادت و مطالعه مذهبی بشینم درس های مربوط به خودم رو بخونم.
  حالا این سوال برای من پیش اومده که برای کسی مثل من که خیلی از عبادت لذت میبره ولی فرصت عبادت رو نداره آیا خدا در برزخ و قیامت بهش فرصت میده تا اون جا بتونه از این اذکار و عبادات لذت ببره ؟


  ●پاسخ:

  سرمايه عمر و فرصت‏هاى زندگى از كف می ‏رود و همچون ابرهاى گذران، از آسمان حيات ما می گذرد. بايد هوشيار بود و از اين رهگذر، بيشترين بهره را برد و بندگى خدا كرد.
  در حديث زيبايى، على عليه السلام فرموده است:
  «اِنَّ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ يَعْمَلانِ فيكَ فَاعْمَلْ فيِهما وَ يَأخُذانِ مِنْكَ فَخُذْ مِنْهُما»(1) شب و روز در تو كار می كنند، تو هم در آنها كار كن، و از تو می ‏گيرند، تو هم از آن‏ها بگير.
  راستى... عمرى را كه می دهيم و اين سرمايه را شب و روز خرج می ‏كنيم، چه به دست می ‏آوريم؟
  رسولخدا صلى الله عليه وآله فرموده است: «اَلدُّنيا ساعةُ فَاجْعَلُوها طاعَةً»(2) دنيا، ساعت و لحظه ‏اى بيش نيست، آنرا در راه اطاعتِ خدا بكار گيريد.
  اگر هم در شرايطى خاص امكان عبادت و بندگى كم بود، بايد تلاش كرد و زمينه فراهم ساخت و به محيط هاى آزادتر رفت و و خدا را پرستيد، كه تنگناى زمين و زمان، براى دورى از پرستش خدا، بهانه نيست: «إِنَّ أَرْضِى وَسِعَةٌ فَإِيَّىَ فَاعْبُدُونِ»(3)

  ولی برای گرفتن جواب کاملتر به لینک زیر نیز مراجعه فرمائید
  http://www.askquran.ir/thread23884.html

  1) الحياة، ج 1، ص 331.
  2) بحارالانوار، ج 77، ص 164.
  3) عنكبوت، آيه 56.




  ●پاسخ کارشناس دوم:



  الف) انجام واجبات و ترک محرمات اولین و آخرین توصیه بزرگان دین بوده است لذا بیشترین چیزی که بایدمورد توجه قرار گیرد این دو امر اساسی است.

  ب) در راس اعمال واجب نماز قرار دارد سعی کنید نمازهایتان را اول وقت و با نشاط بخوانید.

  ج) قرائت روزانه قرآن فراموش نشود ولو اینکه یک صفحه باشد.

  د) دنیا مزرعه آخرت است ، این دنیا محل عمل است و عالم دیگر محل التذاذ از ثمرۀ این اعمال و نه محل کار :«ادْخُلُوا الْجَنَّةَ أَنْتُمْ وَ أَزْواجُكُمْ تُحْبَرُونَ، يُطافُ عَلَيْهِمْ بِصِحافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ أَكْوابٍ وَ فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَ أَنْتُمْ فِيها خالِدُونَ، وَ تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ، لَكُمْ فِيها فاكِهَةٌ كَثِيرَةٌ مِنْها تَأْكُلُونَ (الزخرف/70- 72)»؛(به آنها خطاب مى‏ شود) وارد بهشت شويد شما و همسرانتان در نهايت شادمانى.ظرفها (ى غذا) و جامها (ى شراب طهور) از طلا گرداگرد آنها مى‏ گردانند، و در آن (بهشت) آنچه دل مى‏ خواهد و چشم از آن لذت مى‏ برد وجود دارد، و شما در آن هميشه خواهيد ماند.اين بهشتى است كه شما وارث آن مى‏ شويد به خاطر اعمالى كه انجام مى‏ داديد. براى شما در آن ميوه‏ هاى فراوان است كه از آن تناول مى‏ كنيد.

  ه) گمان نمی رود که انجام این امور منافاتی با فعالیتهای علمی شما داشته باشد و به عکس کسی که واجبات دینی خود را انجام می دهد و از محرمات پرهیز می نماید مشمول الطاف باری تعالی خواهد بود.

  موفق باشید.


title: یک مسئله درباره دنیای خواب
text:
  یک مسئله درباره دنیای خواب 


  ●سوال:
  دوستان من خواب زیاد می بینم خیلی زیاد!...اما هنوز نتونستم بفهمم این دنیای خواب کجاست در مغز هست؟در قلب هست؟اصلا در بدن هست ...؟
  من خوندم که پیامبر گفتن وقتی می خوابید روح شما در فضایی بین زمین و اسمان برده میشه (این منظور کدوم خواب هست (صادقه؟)

  پس چرا دانشمندا مکان خواب رو مغز انسان میدونن و براش قرص هم می سازن که خواب بد نبینیم!
  آیا این تصاویری که در خواب می بینیم همان سیگنال ها یا پالس های الکتریکی و یا پیام های الکترو شیمیایی سیستم های عصبی و نورون های مغز ما نیستن که در قسمت هوشیاری مغز به هنگام خواب فعالیت دارن؟

  با تشکر 


  ●پاسخ:

  قرآن در آيات متعددى صراحت دارد كه حد اقل، پاره‏اى از خوابها، انعكاسى از آينده دور يا نزديك مى‏باشد.
  در داستان خواب يوسف كه در آيات فوق خوانديم، و همچنين داستان خواب زندانيان كه در آيه 36 همين سوره و داستان خواب عزيز مصر كه در آيه 43 خواهد آمد به چند نمونه خواب برخورد می ‏كنيم كه همه آنها از حوادث آينده پرده برداشته است، بعضى از اين حوادث نسبتا دور مانند خواب يوسف كه مى‏ گويند بعد از چهل سال به تحقق پيوست و بعضى در آينده نزديكتر مانند خواب عزيز مصر و هم بندهاى يوسف به وقوع پيوست.
  در غير اين سوره اشاره به" خوابهاى تعبيردار" ديگرى نيز شده، مانند رؤياى پيغمبر ص كه در سوره فتح به آن اشاره شده و خواب ابراهيم كه در سوره صافات آمده است (اين خواب، هم فرمان الهى بود و هم تعبير داشت).
  جالب اينكه در روايتى از پيامبر ص چنين می خوانيم:

  الرؤيا ثلاثة بشرى من اللَّه و تحزين من الشيطان و الذى يحدث به الانسان نفسه فيراه فى منامه‏
  :" خواب و رؤيا سه گونه است گاهى بشارتى از ناحيه خداوند است گاه وسيله غم و اندوه از سوى شيطان، و گاه مسائلى است كه انسان در فكر خود می ‏پروراند و آن را در خواب می ‏بيند «1».


  روشن است كه خوابهاى شيطانى چيزى نيست كه تعبير داشته باشد، اما خوابهاى رحمانى كه جنبه بشارت دارد حتما بايد خوابى باشد كه از حادثه مسرت بخش در آينده پرده بردارد.
  ******************************
  (1) بحار الانوار جلد 14 صفحه 441- بعضى از دانشمندان قسم چهارمى بر اين خوابها افزوده‏اند و آن خوابى است كه نتيجه مستقيم وضع مزاجى و جسمانى انسان است و در بحثهاى آينده به آن اشاره خواهد شد.

  تفسیر نمونه ج 9 ص 312


title: خواب دیدن
text:
  خواب دیدن


  ●سوال:
  یادمه زمان کودکی از دین و خواب و این ها فقط یه اسم می دونستم و بس خواب های معنی داری می دیدم هنوز تو ذهنم هست اما الان یه 5 سالی میشه خواب هام اصلا یادم نمی مونه .... یادمه تو روستامون یه خونه بزرگ داشتیم ... تقریبا بزرگترین خونه .... خواب میدیدم از تو ایوون اونجا 2 نفر ادما رو میگرفتن می زاشتن داخل یه مکعب مستطیل سفید و می فرستادن هوا .... اسمونم پر بود از این مکعب مستطیلا ( می دونید چیه دیگه ! ) رو هوا شناور بودن و اینور اونور می رفتن ....البته خواب نبود برام کابوس شبانه روزی بود .... وقتی بیدار می شدم نمی فهمیدم اصلا چرا می ترسیدم .... نمی دونستم اصلا قبر چیه که کفن سفید باشه و .... تا اینکه 2 سال بعد یکی بهم گفت امام صادق گفته خواب رو برای اولین نفری که تعریف کنی برات تعبیر کنه تعبیرش درسته .... منم بهش گفتم و اونم گفت اره قضیه اینه .... یه خواب دیگم بود که سر اون نزدیک بود تشنج کنم ! خوابش هنوزم نفهمیدم چیه اگه شما می دونید به من بگید ... یه صفحه شبیه صفحه شطرنج اما تعداد خونه هاش تقریبا 4*4 (شایدم 3*3 ) بود 3-4 تا مهره سیاه و یکی 2 تا مهره سفید روش بود همین !
  کسانی هم میگن خواب تراوش ذهنی بیش نیست بگم والا بعضی چیزا اثباتش سخته مثلا یکی رو میشناسم خواب بدی ببینه صد در صد در مورد هر کس خواب ببینه براش اتفاقی می افته ...... مگه اینکه صدقه بده اتفاقش محسوس نشه.... یه کتاب قدیمی هم یکی میشناختم داشت فکر کنم فروخت به اجنبی حالشو برد اما تو اون کتاب چند صد صفحه ای تعبیر خواب به طور کامل و واقعی رو گفته بود .... هر چی هم از اون تعبیر کرده بودیم درست در می اومد .... 



  ●پاسخ:
  1- تفسير مادى. 2- تفسير روحى.


  ماديها می ‏گويند رؤيا چند علت ميتواند داشته باشد:

  الف- ممكن است خواب ديدن و رؤيا نتيجه مستقيم كارهاى روزانه انسان باشد، يعنى آنچه براى انسان در روزهاى گذشته روى داده به هنگام خواب در مقابل فكرش مجسم گردد.


  ب- ممكن است يك سلسله آرزوهاى بر آورده نشده باعث ديدن خوابهايى‏
  شود، همانطور كه شخصى تشنه، آب در خواب می بيند و كسى كه در انتظار سفر كرده‏ اى است آمدن او را از سفر بخواب مى‏بيند (و از قديم گفته ‏اند شتر در خواب بيند پنبه دانه! ...)


  ج- ممكن است ترس از چيزى باعث شود كه انسان خواب آن را ببيند زيرا مكرر تجربه شده است كسانى كه از دزد وحشت دارند شب خواب دزد ميبينند (ضرب المثل معروف دور از شتر به خواب و خواب آشفته نبين اشاره به همين حقيقت است).


  " فرويد" و پيروان مكتب فرويد يك نوع تفسير و تعبير مادى ديگرى براى خواب دارند:

  آنها طى مقدمات مشروحى اظهار می ‏دارند كه: خواب و رؤيا عبارت است از ارضاى تمايلات واپس زده و سركوفته‏اى كه هميشه با تغيير و تبديل هايى براى فريب" من" به عرصه خودآگاهى روى می ‏آورند.


  توضيح اينكه: بعد از قبول اين مسئله كه روان آدمى مشتمل بر دو بخش است" بخش آگاه" (آنچه به تفكرات روزانه و معلومات ارادى و اختيارات انسان ارتباط دارد) و" بخش ناآگاه" (آنچه در ضمير باطن به صورت يك ميل ارضا نشده پنهان گرديده است) مى‏ گويند:
  بسيار می شود اميالى كه ما داريم و به عللى نتوانسته‏ ايم آنها را ارضا كنيم و در ضمير باطن ما جاى گرفته ‏اند، به هنگام خواب كه سيستم خود آگاه از كار می ‏افتد براى يك نوع اشباع تخيلى به مرحله خودآگاه روى می ‏آورند، گاهى بدون تغيير منعكس می ‏شوند (همانند عاشقى كه محبوب از دست رفته خود را در عالم خواب مشاهده ميكند) و گاهى تغيير شكل داده و به صورتهاى مناسبى منعكس ميشوند كه در اين صورت نياز به تعبير دارند.


  بنا بر اين" رؤياها" هميشه مربوط به گذشته است، و از آينده هرگز خبر نمی ‏دهد، تنها ميتوانند وسيله خوبى براى خواندن" ضمير ناآگاه" باشند، و به همين جهت براى درمان بيماريهاى روانى كه متكى به كشف ضمير ناآگاه است بسيار ميشود كه از خوابهاى بيمار كمك ميگيرند.
  ______________________________________

  تفسير نمونه، ج‏9، ص: 313 و 314


title: تقسیم بندی خوابها
text:
  تقسیم بندی خوابها


  بعضى از دانشمندان غذا شناس ميان" خواب و رؤيا" و" نيازهاى غذايى بدن" رابطه قائل هستند و معتقدند كه مثلا اگر انسان در خواب ببيند از دندانش" خون" ميچكد لابد ويتامين ث بدن او كم شده است! و اگر در خواب ببيند موى سرش سفيد گشته معلوم ميشود گرفتار كمبود ويتامين ب شده است!!.
  و اما فلاسفه روحى تفسير ديگرى براى خوابها دارند، آنها ميگويند، خواب و رؤيا بر چند قسم است:.

  1- خوابهاى مربوط به گذشته زندگى و اميال و آرزوها كه بخش مهمى از خوابهاى انسان را تشكيل ميدهد.
  2- خوابهاى پريشان و نامفهوم كه معلول فعاليت توهم و خيال است (اگر چه ممكن است انگيزه‏هاى روانى داشته باشد).
  3- خوابهايى كه مربوط به آينده است و از آن گواهى مى‏ دهد.

  شك نيست كه خوابهاى مربوط به زندگى گذشته و جان گرفتن و تجسم صحنه‏ هايى كه انسان در طول زندگى خود ديده است تعبير خاصى ندارند، همچنين خوابهاى پريشان و به اصطلاح" اضغاث احلام" كه نتيجه افكار پريشان، و همانند افكارى است كه انسان در حال تب و هذيان پيدا ميكند نيز تعبير خاصى نسبت به مسائل آينده زندگى نميتواند داشته باشد، اگر چه روانشناسان و روانكاوان از آنها به عنوان دريچه‏اى براى دست يافتن به ضمير ناآگاه بشرى استفاده كرده و آنها را كليدى براى درمان بيماريهاى روانى ميدانند، بنا بر اين تعبير خواب آنها براى كشف اسرار روان و سرچشمه بيماريها است نه براى كشف حوادث آينده زندگى.

  و اما خوابهاى مربوط به آينده نيز داراى دو شعبه است

  قسمتى خوابهاى صريح و روشن مى‏ باشند كه به هيچوجه تعبيرى نمى‏ خواهند و گاهى بدون كمترين تفاوتى با نهايت تعجب، در آينده دور يا نزديك تحقق مى‏ پذيرد ميباشد.
  دوم خوابهايى است كه در عين حكايت از حوادث آينده بر اثر عوامل خاص ذهنى و روحى تغيير شكل يافته و نيازمند به تعبير است.

  براى هر يك از اين خوابها نمونه‏ هاى زيادى وجود دارد كه همه آنها را نمى‏ توان انكار كرد، نه تنها در منابع مذهبى و كتب تاريخى نمونه‏ هايى از آن ذكر شده بلكه در زندگى خصوصى خود ما يا كسانى كه ميشناسيم مكرر رخ داده است به اندازه‏ اى كه هرگز نمى‏ توان همه را معلول تصادف دانست.
  _________________________

  تفسير نمونه، ج‏9، ص: 315 و 316


title: بحث پایانی خوابها
text:
  بحث پایانی خواب ها


  برخى از دانشمندان و روان‏شناسان، خواب ديدن را در اثر ناكامی‏ها و شكست‏ها دانسته و به ضرب المثلى قديمى استشهاد كرده‏ اند كه: «شتر در خواب بيند پنبه دانه» و برخى ديگر خواب را تلقينِ ترس گرفته‏ اند، بر اساس ضرب المثلى كه می‏گويد: «دور از شتر بخواب تا خواب آشفته نبينى» و بعضى ديگر خواب را جلوه غرائز واپس زده دانسته‏ اند. امّا على رغم تفاوت‏هايى كه در خواب‏ها و رؤياها وجود دارد، كسى اصل خواب ديدن را انكار نكرده است و البتّه بايد به اين نكته توجّه داشت كه همه خواب‏ها با يك تحليل، قابل بررسى نيستند.

  مرحوم علامه طباطبايى در تفسير الميزان جلد 11 صفحه 299 می‏گويد:
  سه عالم وجود دارد عالم طبيعت، عالم مثال، عالم عقل. روح انسان به خاطر تجرّدى كه دارد، در خواب با آن دو عالم ارتباط پيدا می‏كند و به ميزان استعداد و امكان، حقايقى را درك مى‏ كند. اگر روح كامل باشد، در فضاى صاف حقايق را درك میكند. و اگر در كمال به آخرين درجه نرسيده باشد، حقايق را در قالب‏هاى ديگر می‏ يابد. همانطور كه در بيدارى، شجاعت را در شير و حيله را در روباه و بلندى را در كوه میبينيم، در خواب، علم را در قالب نور، ازدواج را در قالب لباس و جهل و نادانى را به صورت تاريكى مشاهده می‏كنيم.

  ما بحث ايشان را با ذكر مثال‏هايى بيان می كنيم كسانى كه خواب می‏بينند چند دسته ‏اند:

  دسته اوّل، كسانى كه روح كامل و مجردى دارند و بعد از خواب رفتنِ حواس، با عالم عقل مرتبط شده و حقايقى را صاف و روشن از دنياى ديگر دريافت می‏كنند. (نظير تلويزيون‏هاى سالم با آنتن‏هاى مخصوص جهت‏دار كه امواج ماهواره‏اى را از نقاط دور دست می‏گيرد.)
  اينگونه خواب‏ها كه دريافت مستقيم و صاف است، نيازى به تعبير ندارد.

  دسته دوّم، كسانى هستند كه داراى روح متوسط هستند و در عالم رؤيا، حقايق را ناصاف و همراه با برفك و تشبيه و تخيّل دريافت مى‏كنند. (كه بايد مفسّرى در كنار دستگاه گيرنده (بوستر تلویزیون )، ماجراى فيلم را توضيح دهد و به عبارتى، عالمى آن خواب را تعبير كند.)

  دسته سوّم، كسانى هستند كه روح آنان به قدرى متلاطم و ناموزون است كه خواب آنها مفهومى ندارد. (نظير صحنه‏ هاىِ پراكنده و پربرفك تلويزيونى، كه كسى چيزى سردرنمی‏ آورد.) اين نوع رؤياها كه قابل تعبير نيستند، در قرآن به «أَضْغاثُ أَحْلامٍ» تعبير شده است.

  _______________________
  تفسير نور، ج‏6، ص: 26


title: شكل وشمايل ابليس
text:
  شكل وشمايل ابليس


  ●سوال:
  شکل وشمایل ابلیس چگونه است؟



  ●پاسخ:

  با سلام
  جن، آن‏گونه که در قرآن و احادیث اسلامی آمده، موجودی به شکل و شمایل انسان است که از آتش آفریده شده است.
  در قرآن کریم، اشاره شده است که ابلیس و دیگر شیاطین، از جنس جِن هستند و برخی از اَجنّه به پیامبر(ص) ایمان آوردند و برخی از آنها به محضر امامان ما، رفت و آمد داشتند.[4]

  در ادبیات ما، داستان‏های دیو و پری (جن مذکّر و مؤنّث)، به گستردگی دیده می‏شود.[5] به علاوه، با آن‏که در تعالیم اسلامی، از ارتباط برقرار کردن عموم با اجنّه نهی شده و فقط خواص (آگاهان به علوم الهی)، آن هم به جهت کسب معرفت بیشتر و نیز حلّ مشکلات مسلمانان، مجاز به این کار دانسته شده‏ اند،[6]
  امّا تقریباً در همه مناطق کشور، کسانی به عنوان «جن‏گیر»، مدّعی ارتباط با اجنّه هستند که غالباً نه تنها صلاحیت این کار را ندارند، بلکه موجب ترویج خرافات و ایجاد گرفتاری برای مردم‏اند.[7]

  تیموتی گود، پژوهشگر معاصر امریکایی که در موضوع موجودات فرازمینی و بشقاب‏های پرنده (U.F.Oها) تحقیق می‏کند، احتمال می‏دهد که این موجودات، همان اجنّه هستند که در قرآن، یاد شده‏ اند.[8]

  گفتنی است: یکی از مشهورترین اجنّه مؤمن که به محضر رسول خدا(ص) رسیده و اسلام آورده بود (به نام «زَعفَر»)، در دهه 1330 شمسی درگذشت و در مسجد الجنّ (از مساجد
  معروف مکّه) دفن گردید و به دستور آیة‏اللّه حاج‏ آقا حسین بروجردی، سنگ یادبودی بر مزار وی نهاده شد و در قم و مکّه برای او، مجالس ختم برگزار گردید.9



  [4] بحارالأنوار، ج72 (السماء والعالم)، ص164؛ دانش‏نامه جهان اسلام، مدخل «جن»، ابراهیم موسی‏ پور، نیز، سوره‏ های: الرحمان، آیه 15؛ کهف، آیه 50؛ احقاف، آیه 29؛ ناس، آیه 6.

  [5]ر.ک: فرهنگ نامه داستان‏های بومی ایران، هادی محمدی و علی‏اشرف درویشیان، تهران: قصّه، ذیل «دیو».

  [6]به عنوان نمونه، ر.ک: استفتائات، [آیة‏الله] محمدابراهیم جنّاتی، قم: اجتهاد، ج2، ص239 - 245؛ هزار و یک نکته، حسن حسن‏ زاده‏ آملی، قم: بوستان کتاب، نکته 31.

  [7]دانستنی‏هایی از جن، محسن آشتیانی، قم: زهیر، ص17؛ داستان‏هایی درباره جن، محمدرضا اسداللهی، قم: سلسله، ص9

  [8]پیام‏آوران کیهان، تیموتی گود و دیگران، ترجمه: داریوش ادیب، تهران: جشنواره کتاب، ص 37. نیز، ر.ک: جن در قرآن و حدیث و دانش امروز، عبید محمد المصری، ترجمه: محمدرضا شکری، تهران: نبوی - کتاب یوسف، ص189.

  [9]مکتب اسلام، دوره اوّل، 1338، ش10، ص45.


title: چرا سوال و جواب بعد از مرگ انجام می شود
text:
  چرا سوال و جواب بعد از مرگ انجام می شود ؟ 


  ●سوال:
  چرا سوال و جواب بعد از مرگ انجام می شود ؟

  اولا خود خدا از تمام اعمالی که ما در این دنیا انجام دادیم باخبر است با این وجود چرا سوال و جواب بعد از مرگ انجام می شود

  دوما در روز قیامت به تمام اعمال رسیدگی می شود چرا بلافاصله بعد از مرگ سوال می شود . 



  ●پاسخ:
  با سلام و عرض ادب
  ●الف)قیامت انسان با مرگ او آغاز می گردد، و سرآغاز ورود او پرسش از اعتقادات و عملکردهای کلی اوست .
  سوالاتی که در عالم برزخ می شود یک بازجویی اولیه است که سوال از کلیات و اصول عقاید و بعضی از اصول اعمال است؛ زیرا در برزخ پروندۀ انسان هنوز مفتوح است و چه بسا تغییری در اعمال او به وجود آید لذا مقام ، مقام سوال از کلیات است به خلاف حساب قیامت که به تمام جزئیات اعمال رسیدگی می شود.
  «وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى‏ بِنا حاسِبِينَ‏»؛ما ترازوهاى عدل را در روز قيامت بر پا مى‏ كنيم؛ پس به هيچ كس كمترين ستمى نمى‏ شود! و اگر به مقدار سنگينى يك دانه خردل (كار نيك و بدى) باشد، ما آن را حاضر مى‏كنيم؛ و كافى است كه ما حساب كننده باشيم.(الانبیاء/47)

  ●ب) سؤال خداوند براى رفع جهل از خود نيست، چون او به همه چيز عالم است؛ او سؤال مى‏ كند تا حقايق براى مردم روشن شود و حجّت را بر آنان تمام كند تا اگر كسى به سوى بهشت يا جهنم روانه مى‏ شود، از روى حجّت و برهان قطعى باشد و كسى نتواند به كار خداوند اعتراض كند.


title: ایا مردگان همدیگر را میبیند و از احوال هم اگاه هستند
text:
  ایا مردگان همدیگر را میبیند و از احوال هم اگاه هستند؟ 


  ●سوال:

  این سوالی هست که دوست دارم جوابش رو بدونم به طور مثال زن و شوهر یا خواهر بردار کلا کسانی که تو دنیا همدگیر میشنناختن ایا از احوال هم اگاه هستن تو عالم برزخ ؟


  ●پاسخ:

  در كافى ج 3/ 244 از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه نقل شده: ارواح مؤمنان در صفت بدنها در درختى از بهشت هستند همديگر را می ‏شناسند و صحبت می ‏كنند چون روح تازه واردى بيايد گويند: اين از هول بزرگى بيرون آمده بگذاريد آرام گيرد، آن گاه می ‏پرسند: فلانى و فلانى چه كردند؟ اگر گويد:
  وقت مرگ من زنده بود، اميدوار باشند كه پيش آنها آيد و اگر گويد پيش از من مرده است گويند: «قد هوى هوى» يعنى به عذاب افتاده اگر از پرهيزكاران بود پيش ما می ‏آمد. (1)

  در حديث ديگرى از اصبغ بن نباته از على عليه السلام می خوانيم كه روزى آنحضرت از كوفه خارج شد، و به نزديك سرزمين (غرى) يعنى نجف اشرف آمد و از آن گذشت. اصبغ می ‏گويد:
  ما به او رسيديم، در حالى كه ديديم روى زمين دراز كشيده است. قنبر گفت:
  اى امير مؤمنان! اجازه نمی ‏دهى عبايم را زير پاى شما پهن كنم؟ فرمود: نه!
  اينجا سرزمينى است كه خاك‏هاى مؤمنان در آن قرار دارد. و اين كار تو مزاحمتى است براى آنها. اصبغ می ‏گويد: عرض كردم: خاك مؤمن را فهميدم چيست، اما مزاحمت آنها چه معنى دارد!؟ فرمود:

  يا بن نباته! لو كشف لكم لرئيتم ارواح المؤمنين في هذا الظهر حلقا يتزاورون و يتحدثون. ان في هذا الظهر روح كل مؤمن، و بوادى برهوت نسمة كل كافر.

  يعنى اى فرزند نباته! اگر پرده از مقابل چشم شما برداشته شود ارواح مؤمنان را می ‏بينيد كه در اينجا حلقه حلقه نشسته‏ اند، و يكديگر را ملاقات می ‏كنند و سخن می ‏گويند. اينجا جايگاه مؤمنان است . (2)

  _______________________
  1- تفسير أحسن الحديث، ج‏1، ص: 288
  2- تفسير آسان، ج‏13، ص: 383
  ****************************

  در تحقیقی که از مجموع آیات قرآن کریم و همچنین احادیث نورانی ائمه معصومین علیهم السلام نمودم چنین برداشت می شود که حسب ها و نسب ها و ارتباطات اجتماعی لازمه حیات دنیوی انسان هست که در هر صورتی برای قوام اجتماعی لازم است بعبارتی در عالم دنیا و مادی همه انسانها لزوما برای تداوم زندگی در کنار همدیگر هستند چه مومن و چه کافر اما حیات برزخی حیاتی است که اعمال انسانها آن را درست می کنند بنا بر این در عالم برزخ و قیامت کسانیکه در عمل و کردار سنخیت دارند در کنار همدیگر زندگی می کنند فلذا از برخی ایات الهی چنین مستفاد که کسانی در آنجا در کنار همدیگر قرار می گیرند که اعمالشان شبیه هم باشد (سنخیت در عمل )

  همچنانکه در سوره هود آیه 41 آمده إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِح‏ چون با توجه به اینکه کنعان فرزند نوح بود ولی چون از نظر عمل با پدر هماهنگ نبود بنا بر طوفان که تجسم واقعی از عذاب بود بینشان فاصله انداخت و همچنین از آیه شریفه 67 سوره مبارکه زخرف الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِين‏ نیز استفاده میشود که کسانی همنشین در عالم برزخ خواهند بود که اعمالشان شبیه همدیگر باشد و این بدین معناست که شاید چند نفری که در طول عمر دنیویشان هم دیگر را اصلا ندیده باشند ولی بر اثر سنخیت و تشابه عمل در عالم برزخ و همچنین قیامت همنشین همدیگر باشند



  نتیجه اینکه در عالم برزخ اقوام و خویشاوندان از نظر اعمال و کردار تقسیم بندی می شوند نه بر اثر قرابت و فامیلی که گویاترین آیه در این باره آیه 100 سوره مبارکه مومنون می باشد که میفرماید فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَ لا يَتَساءَلُون‏


title: فرشتگان مرگ
text:
  فرشتگان مرگ 


  ●پرسش:
  چرا در آیه زیر از فرشتگان برای مرگ سخن گفته در صورتیکه عزراییل که یک فرشته است جان انسان ها را می گیرد؟


  ترجمه آیه سوره 28 نحل

  همانان كه فرشتگان جانشان را مى‏ گيرند در حالى كه بر خود ستمكار بوده‏ اند پس از در تسليم درمى‏ آيند [و مى‏ گويند] ما هيچ كار بدى نمى‏ كرديم آرى خدا به آنچه مى‏ كرديد داناست (28)



  ●پاسخ:
  با سلام
  در رابطه با مردن انسانها چهار تعبير در قرآن مجيد آمده است‏:

  " قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ"(سجده/11)

  " اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها"(زمر/42)

  " حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا"(انعام/62)

  " الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ"(نحل/28)

  علامه در المیزان ذیل آیه 11 سوره سجده می نویسد:

  اگر در اين آيه قبض روح و توفى را به ملك الموت و در آيه" اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها" به خدا نسبت داده، و در آيه" حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا" به فرستادگان، و در آيه" الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ" به ملائكه نسبت داده، به خاطر اختلاف مراتب اسباب است، سبب نزديكتر به ميت ملائكه هستند، كه از طرف ملك الموت فرستاده مى‏ شوند، و سبب دورتر از آنان خود ملك الموت است، كه ما فوق آنان است، و امر خداى تعالى را نخست او اجراء مى‏ كند، و به ايشان دستور مى‏ دهد، خداى تعالى هم ما فوق همه آنان و محيط بر آنان، سبب اعلاى ميراندن و مسبب الاسباب است، و اگر بخواهيم اين جريان را با مثلى مجسم سازيم، نظير عمل كتابت است كه هم به قلم نسبت مى‏ دهيم و مى‏ گوييم قلم خوب مى‏ نويسد، و هم به دست و انگشتان نسبت مى‏ دهيم و مى‏ گوييم دست فلانى به نوشتن روان است، و هم به انسان نسبت مى‏ دهيم و مى‏ گوييم فلانى خوب مى‏ نويسد.( ترجمه الميزان، ج‏16، ص: 376)

  شریف لاهیجی (متوفی قرن 11)در تفسیر خود می نویسد:
  « در کتاب من لا يحضره الفقيه نقل كرده كه شخصى از حضرت صادق عليه السّلام پرسيد كه حق تعالى درين سوره قبض ارواح را بملك الموت نسبت داده و در جاى ديگر قبض ارواح را بذات مقدس خود نسبت داده فرموده كه‏«اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها» و در جاى ديگر بملائكه نسبت داده چنانچه فرموده الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ و الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ پس جمع ميان آيات چون مى‏ شود و مع هذا اگر ملك الموت تنها قبض ارواح كند چگونه ممكنست و حال آنكه در يك ساعت در اطراف عالم آن قدر ميميرند كه احصاى آن بغير از حق تعالى احدى را ممكن نيست؟

  حضرت امام عليه السّلام در جواب فرمودند كه حق تعالى از جهت ملك الموت اعوان و مددكاران مقرر ساخته است از فرشتگان كه ايشان بفرموده ملك الموت قبض ارواح كنند و ملك الموت بفرموده خداى تعالى، بنا برين نسبت قبض ارواح بخداى تعالى بطريق مجاز توان كرد و بملائكه نيز نسبت توان داد بطريق حقيقت و چون ملك الموت را از ملائكه اعوان هست در اندك زمانى قبض ارواح جمعى بيعد و حد توانند كرد».(تفسير شريف لاهيجي، ج‏3، ص: 595)


title: خاک برای آفرینش انسان توسط عزرائیل
text:
  خاک برای آفرینش انسان توسط عزرائیل


  ●سوال:
  تو یه کتابی خوندم نوشته شده
  خدا تعدادی از ملائکه رو فرستاده که از زمین خاک بیارن برای اینکه خدا انسان رو خلق کنه
  می گن هر ملک که رفت
  زمین اجازه نداد
  تا اینکه خدا عزرائیل رو فرستاد
  و عزرائیل به هر شکل از زمین خاک آورد
  و به خاطر همین خدا عزرائیل رو مامور قبض روح قرار داد
  این درسته؟



  ●پاسخ:
  بله در برخی روایات موضوع فوق ذکر گردیده است.از جمله در کتاب علل الشرایع شیخ صدوق و تفسیر نورالثقلین

  في كتاب علل الشرائع أبي رحمه الله قال: حدثنا عبد الله بن جعفر الحميري عن أحمد بن محمد عن احمد بن محمد بن أبي نصر عن أبان بن عثمان عن محمد الحلبي عن أبي عبد الله عليه السلام قال: ان القبضة التي قبضها الله من الطين‏ الذي خلق منه آدم أرسل إليها جبرئيل عليه السلام أن يقبضها، فقالت الأرض: أعوذ بالله ان تأخذ منى شيئا فرجع الى ربه فقال: يا رب تعوذت بك منى، فأرسل إليها إسرافيل فقالت له مثل ذلك، فأرسل إليها ميكائيل فقالت له مثل ذلك، فأرسل إليها عزرائيل‏ فتعوذت بالله منه ان يسبى‏ منها شيئا، فقال ملك الموت: و انا أعوذ بالله ان أرجع اليه حتى اقبض منك، قال: و انما سمى آدم آدم لأنه خلق من أديم الأرض‏(تفسير نور الثقلين، ج‏2، ص: 8)

  در بحارالانوار نیز این روایت ،مفصلتر ذکر گردیده است:(بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏15، ص: 32)
  ...
  فَبَعَثَ عِزْرَائِيلَ‏ فَقَالَ وَ أَنَا أَعُوذُ بِعِزَّةِ اللَّهِ أَنْ أَعْصِيَ لَهُ أَمْراً فَقَبَضَ قَبْضَةً مِنْ أَعْلَاهَا وَ أَدْوَنِهَا وَ أَبْيَضِهَا وَ أَسْوَدِهَا وَ أَحْمَرِهَا وَ أَخْشَنِهَا وَ

  أَنْعَمِهَا فَلِذَلِكَ اخْتَلَفَتْ أَخْلَاقُهُمْ وَ أَلْوَانُهُمْ فَمِنْهُمُ الْأَبْيَضُ وَ الْأَسْوَدُ وَ الْأَصْفَرُ فَقَالَ لَهُ تَعَالَى أَ لَمْ تَتَعَوَّذْ مِنْكَ الْأَرْضُ بِي فَقَالَ نَعَمْ لَكِنْ لَمْ

  أَلْتَفِتْ لَهُ فِيهَا وَ طَاعَتُكَ يَا مَوْلَايَ أَوْلَى مِنْ رَحْمَتِي لَهَا فَقَالَ لَهُ اللَّهُ تَعَالَى لِمَ لَا رَحِمْتَهَا كَمَا رَحِمَهَا أَصْحَابُكَ قَالَ طَاعَتُكَ أَوْلَى فَقَالَ اعْلَمْ

  أَنِّي أُرِيدُ أَنْ أَخْلُقَ مِنْهَا خَلْقاً أَنْبِيَاءَ وَ صَالِحِينَ وَ غَيْرَ ذَلِكَ وَ أَجْعَلَكَ الْقَابِضَ لِأَرْوَاحِهِمْ فَبَكَى عِزْرَائِيلُ ع‏


title: یاد مرگ و تفکر در احوال آن
text:
  یاد مرگ و تفکر در احوال آن 


  ●سوال:

  به یاد مرگ بودن و تفکر در احوال آن، چه آثار و برکاتی برای انسان دارد؟



  ●پاسخ:
  ياد مرگ و سراى پس از آن، بهترين موعظه، سازنده‏ ترين اندرز و نيكوترين پند براى هر انسان است و غفلت از آن موجب مى‏ شود كه انسان به بيراهه رود و از حركت در مسير كمال بازماند.

  در اخبار و روايات وارد شده از معصومان(ع) به ياد سراى ديگر و پرهيز از غفلت بسيار توجه شده است؛ از جمله:
  از پيامبر(ص) سؤال شد: هوشيارترين مؤمنان كيانند؟ حضرت فرمود: «هوشيارترين مؤمنان كسانى هستند كه بيشتر به ياد مرگ باشند و خود را براى آن آماده كنند».(1)

  در روایتی دیگر از پيامبر اکرم(ص) سؤال شد: پرهيزكارترين مردم كيست؟ حضرت فرمودند: «پرهيزكارترين مردم كسى است كه قبر و عذابهاى آن را از ياد نبرد؛ زينتهاى دنيا او را نفريبد؛ سراى جاودان را بر اين دنياى گذران برگزيند؛ فردا را از عمر خويش نشمرد و خود را آماده مرگ كند».(2)

  و نیز امام صادق(ع) فرمود: «ياد مرگ، خواهشها و هوسهاى نفسانى را مى‏ميراند؛ ريشه‏ هاى غفلت را قطع مى‏ كند؛ دل را به نويدهاى الهى نيرو مى‏ دهد؛ خوى بندگى را در نهاد انسان مى‏ آفريند؛ نقش و نگارهاى دلباختگى به دنيا را به هم مى‏ زند؛ شعله‏ هاى حرص و طمع را فرو مى‏ نشاند و دنيا را پست و كوچك مى‏ گرداند».(3)

  بنابراين «انديشه مرگ» انسان را از گناه باز مى‏ دارد؛ او را به سوى كارهاى نيك فرا مى‏ خواند؛ ايمان را در دل مى‏ آفريند و به زندگى و حيات انسان معنا و جهت مى‏ دهد.

  برای مطالعۀ بیشتر ر.ک به منابع زیر:
  1. دیدار یار، استاد محقق آیة الله مکارم شیرازی.
  2. معاد، استاد ارجمند حجة الاسلام والمسلمین قرائتی.
  3. زندگی و حیات پس از مرگ، تألیف علی محمد اسدی،«مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم»، سال 77.

  موفق باشید ...
  _________________
  پاورقی

  1 . سُئِلَ النَّبي(ص): أيُّ المُؤمنينَ اَكْيَسُ؟ قال: «اَكْثَرُهُم ذِكْراً لِلْمَوْتِ وَ اَشَدُّهُم لَهُ اسْتِعْداداً»، «المحجةالبيضاء»، الفيض الكاشانى، ج‏8، ص‏242، مؤسسة النشر الاسلامى.

  2 . سُئِلَ النَّبي(ص): مَنْ اَزْهَدُ النّاس؟ قالَ: «مَنْ لَمْ يَنْسَ المَقابِرَ و الْبَلى‏؛ وَ تَرَكَ فَضْلَ زينَةِ الدُّنيا؛ وَآثَرَ مايُبْقى‏ على مايُفنى‏، وَلَمْ يَعُدَّ غَداً مِنْ اَيّامِهِ؛ وَعَدَّ نَفسَهُ في المَوتى‏»، «مكارم الاخلاق»، الشيخ الطبرسى، باب‏12، ص‏463؛ مؤسسة الاعلمى للمطبوعات.

  3 . قال الصادق(ع):« ذِكْرُالْموتِ، يُميتُ الشَّهواتِ فى النَّفسِ؛ ويُقَطِّعُ مَنابِتَ الغَفْلَة؛ وَيُقوّى القلبَ بمواعِدِ اللَّهِ؛ و يَرُقُّ الْطَبعَ؛ و يُكسِّرُ اَعلامَ الهَوى‏؛ و يُطْفي نارَالْحِرصِ؛ وَيُحَقِّرُالدّنيا»، «المحجة البيضاء»، ج‏8، ص‏242، بنقل از زندگی و حیات پس از مرگ، علی محمد اسدی.


title: آيا مرگ به معنای نيستى، نابودى، فنا و انهدام است
text:
  آيا «مرگ» به معنای نيستى، نابودى، فنا و انهدام است؟ 


  ●سؤال: 
  آيا «مرگ» به معنای نيستى، نابودى، فنا و انهدام است؟ و چه رابطه ای با خواب دارد؟



  ●پاسخ:
   اين پرسش ها، همواره براى بشر مطرح بوده، هست و خواهد بود و هر كس از دير زمان مايل بوده است پاسخ آنها را بيابد و يا به پاسخى كه ديگران داده‏ اند، ايمان و اعتقاد پيدا كند.

  ما، چون مسلمانيم و به قرآن ايمان داريم؛ پاسخ آنها را از كلام خداوند تعالى و روایات اهل بیت (ع) مى‏ گيريم:

  الف - قرآن، در اين باره (ماهيت مرگ) كلمه «توفّى‏» را به كار مى‏ برد.

  واژه «توفّى» در شكلهاى گوناگون از ماده «وَفى» 66 بار به كار رفته است و در چهارده آيه، رسماً از مرگ به «توفّى» تعبير مى‏ شود.(1)

  در «قاموس قرآن» وَفى و تَوفّى‏ چنين معنا شده است:

  «وفاء و ايفاء به معنى تمام كردن است - وفاى به عهد، يعنى اينكه آن را بدون كم و كاست و مطابق وعده انجام دهى و توفّى به معناى اخذ به‏ طور تمام و كمال است (تَوَفَّيتُ الْمال؛ يعنى، تمام مال را بدون كم‏ وكسر دريافت كردم)».(2)

  انسان، در هنگام مرگ با تمام شخصيت و واقعيتش تحويل فرشتگان الهى مى‏ گردد و آنها نيزبه طور كامل و تمام او را دريافت مى‏ دارند؛ لذا از مرگ تعبير به «وفات» يا «توفّى‏» مى‏ شود؛ بنابراين، مرگ از ديدگاه قرآن، نيستى، نابودى و فنا نيست؛ بلكه انتقال از جهانى به جهانى و از خانه‏ اى به خانه‏ اى ديگر است.

  به آياتى در اين‏باره، توجه فرماييد:

  -(حتّى‏ اِذا جاءَ اَحَدَكُم الْمَوتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا)(3) آنگاه كه مرگ يكى از شما فرا رسد، فرستادگان ما، او را (به تمام و كمال) دريافت مى‏ كنند.

  -(قُل يَتَوَفّاكُم مَلَكُ الْمَوتِ الَّذي وُكِّلَ بِكُم ثُمَّ اِلى‏ رَبِّكُم تُرْجَعُونَ)(4) بگو: همانا فرشته مرگ كه مسؤوليت گرفتن جانها به او سپرده شده است، در هنگام مرگ (به تمام و كمال) شما را دريافت مى‏ دارد.

  -(اَعْبُدُ اللَّهَ الّذي يَتَوفّاكُم)(5) خدايى را عبادت مى‏كنم كه مرگ همه شما به امر اوست.

  ب- واژه «توفّى‏» گاهى به معناى «خواب» نيز در قرآن به كار رفته است:

  -(وَهُوَالَّذي يَتَوفّاكُم بِاللَّيلِ وَ يَعْلَمُ ماجَرَحْتُم بِالنَّهارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُم فيه لِيُقْضى‏ اَجَلٌ مُسَمّىً ثُمَّ اِلَيْه مَرْجِعُكُم ثُمَّ يُنَبِّئُكُم بِما كُنْتُم تَعْمَلُونَ)(6) اوست خدايى كه چون شب هنگام به خواب مى‏ رويد، شما را (موقت) مى‏ ميراند و پس از آن شما را بيدار مى‏ كند تا آنگاه مرگتان - كه نزد او معين‏است - فرا رسد، به سوى او باز مى‏ گرديد تا شما را از نتيجه كردارتان آگاه نمايد.

  -(اللَّهُ يَتَوفَّى الانَفُسَ حينَ مَوْتِها وَالَّتى لَمْ تَمُتْ في مَنامِها فَيُمْسِكُ الّتي قَضى‏ عَلْيهَا الْمَوْتَ وَ يُرسِلُ الاُخْرى‏ اِلى‏ اَجَلٍ مُسَمَّى)(7) خداوند، جانها را در هنگام مرگ و آنكه مرگش فرا نرسيده در هنگام خواب، دريافت مى‏ كند؛ سپس كسى را كه حياتش در دنيا به سرآمده، در نزد خود نگه مى‏ دارد و ديگرى را تا وقت معين (كه مرگش فرا رسد) به دنيا باز مى‏ فرستد.

  اين دو آيه، شباهت خواب با مرگ -و همچنين شباهت بيدارى دنيا و آخرت- را بيان مى‏ كنند؛ همانگونه كه هنگام مرگ، روح انسان، عالم ماده را در مى‏ نوردد و به عالمى ديگر سير مى‏ كند، در هنگام خواب نيز روح انسان وارد جهانى ديگر مى‏ شود.

  به عبارت ديگر، تفاوت خواب و مرگ در اين است كه هنگام خواب، روح به طور موقت دريافت مى‏ گردد و پس از پايان خواب، باز گردانده مى‏ شود؛ ولى روح در هنگام مرگ، به طور دائم دريافت مى‏ گردد و ديگر به دنيا بازگشت نمى‏ كند.

  به جهت شباهت زيادى كه از جهت «توفّى‏»(دريافت روح) بين خواب و مرگ وجود دارد، گاهى از خواب به «مرگ كوچك» و از مرگ به «خواب بزرگ» تعبير مى‏ شود.

  ج - در روايات نيز به رابطه نزديك ميان خواب و مرگ، چنين اشاره شده است:

  قال السجاد(ع): «عَجَبٌ كُلُّ الْعَجَبِ لِمَنْ أنْكَرَالْمَوْتَ وَ هُوَ يَرى‏ مَنْ يَمُوتُ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ...».(8) حضرت امام سجاد(ع) فرمود: «بسيار شگفت‏ آور است كه كسى مرگ را انكار كند و حال آنكه در هر شبانه روز، مرگ (خود را به هنگام خواب) مى‏ بيند».

  در روایتی دیگر چنین آمده است که: سُئِلَ عَن الْباقِر(ع) مَا المَوْتُ؟ قالَ: «هُوَ النَّومُ الَّذي يَاْتيكُم في كُلِّ لَيْلَةٍ؛ إلّا اَنَّهُ طَويلٌ مُدَّتُهُ».(9) از حضرت امام باقر(ع) سؤال شد: مرگ چيست؟ حضرت فرمود: مرگ، همان خوابى است كه هر شب به سراغتان مى‏ آيد؛ با اين تفاوت كه مدتش طولانى است».

  برای مطالعۀ بیشتر ر.ک به منابع زیر:

      دیدار یار، استاد محقق آیة الله مکارم شیرازی.
      معاد، استاد ارجمند حجة الاسلام والمسلمین قرائتی.
      زندگی و حیات پس از مرگ، تألیف علی محمد اسدی، «مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم»، سال 77.


  _______________________
  پاورقی

  1 . با استفاده از: «حيات اخروى»، شهيد مرتضى مطهرى، ص‏8، دفتر انتشارات اسلامى.
  2 . برگرفته از: «قاموس قرآن»، على اكبر قرشى، ج‏7، ص 230 - 231، دارالكتب الاسلامية.
  3 . انعام (6) آيه 61.
  4 . سجده (32) آيه 11.
  5 . يونس (10) آيه 104.
  6 . انعام (6) آيه 60.
  7 . زمر (39) آيه 42.
  8 . «الفروع من الكافى»، الشيخ الكلينى، ج‏3، ص 258، انتشارات علميه اسلامى.
  9 . «معانى الاخبار»، الشيخ الصدوق، ص‏289. مؤسسة النشر الاسلامى.


title: روح انسان در هنگام خواب جسم، به کجا می رود
text:
  روح انسان در هنگام خواب جسم، به کجا می رود

  ●سوال:
  آیا مشخص شده است که روح انسان در هنگام خواب جسم، به کجا می رود؟


  ●پاسخ:

  با سلام و تشکر از سؤال خوبتان گفتنی است:

  آن چه که سبب شده دانشمندان از بیان تفسیر روشنی برای خواب عاجز بمانند، تفکر مادی آن هاست. آن ها می خواهند بدون قبول اصالت و استقلال روح این مسئله را تفسیر کنند، در حالی که خواب قبل از این که یک پدیده جسمانی باشد یک پدیده روحانی است که بدون شناخت صحیح روح، تفسیر آن ناممکن است.(1)

  آنچه به حسب ظاهر، و با درک عقلانی بدست می آید این است که؛ به هنگام آرمیدن، بخش عظیمی از فعالیتهای روحی و جسمی انسان تعطیل می شود و در پرتو آن اعضای فرسوده بازسازی شده، روح و جسم تقویت گشته، نشاط، تجدید شده و سرانجام پس از رفع هر گونه خستگی و ناراحتی، آمادگی دوباره برای کار و تلاش و حضور جدی در عرصه اجتماع فراهم می شود.(2) واقعیتی که در فرهنگ قرآن با واژه «سَبْت» یعنی قطع کوششهای جسمانی و روحانی بیان شده است.

  اما پروردگار حکیم، در قرآن کریم به حقیقتی شگرف اشاره کرده، از تحویل و تحول در روح آدمی به هنگام خواب، خبر می دهد، و می فرماید: «اللّه ُ یتوفی الانفس حین موتها و التّی لَمْ تَمُتْ فی مَنامِها ...(3)؛ خداوند تمامی روحها را موقع مرگ باز می ستاند و همچنین روحی را که در موقع خواب نمرده است، قبض کرده، آنگاه روحی که مرگ بر او واجب کرده نگاه داشته و دیگر روحها را ـ تا هنگامی معین به سوی دنیا ـ باز می فرستد، حادثه ای که در آن نشانه های قدرت خداوندی برای صاحبان خرد و اندیشه به چشم می خورد.»

  پیشوایان معصوم(ع) نیز با اشاره به سخنان پروردگار، خواب را برادر مرگ، دانسته،(4) موجب راحتی از درد، آسایش تن و آرامش اندیشه و روان بیان کرده اند(5) در واقع خواب، چهره ضعیفی از مرگ است و مرگ، نمونه کاملی از خواب.

  و از آنجا که تمامی روحها به هنگام خواب در دست خداوند قرار می گیرد، به پاکی و طهارت زمان خواب توصیه بسیاری نموده اند.(6) از اینرو امیر مؤمنان علی(ع) فرمود: «مسلمان نباید با حالت جنابت بخوابد و جز با طهارتِ وضو به بستر نرود، هرگاه آب نیابد، تیمم کند، زیرا روح مؤمن به سوی خداوند متعال بالا می رود، او را می پذیرد و به او برکت می دهد. هرگاه پایان عمرش فرا رسیده باشد او را در گنجهای رحمتش قرار می دهد و اگر فرا نرسیده باشد او را با امنائش از فرشتگان به جسدش باز می گرداند.»(7)

  پس طبق آیات و روایات، به هنگام خواب، روح انسان قبض شده و در دست خداوند قرار می گیرد.
  _____________________________
  پاورقی

  1-تفسیر نمونه، ج 19، ص 482.
  2-همان، ج26، ص19.
  3-اللّه یتوفی الانفس حین موتها و التی لم تمت فی منامها فیمسک التی قضی علیها الموت و یرسل الاخری الی اجل مسمی انّ فی ذلک لایات لقوم یتفکرون؛ زمر، 42.
  4-رسول اکرم(ص)؛ ر.ک: کنزالعمال، خ39321.
  5- امام علی(ع)؛ غررالحکم و دررالکلم.
  6- امام صادق(ع): ر.ک: من لایحضره الفقیه، ج4، ص352؛ بحارالانوار، ج62، ص316.
  7-بحارالانوار، ج61، ص31 و ج10، ص91 و ج79، ص182؛ تفسیر نورالثقلین، ج4، ص488، بنقل از دانشنامۀ حوزه نت.


title: تکامل بعد از مرگ
text:
  تکامل بعد از مرگ 


  ●سوال:
  آیا مومنان بعد از مرگ راه تکامل را ادامه می دهند؟ 



  ●پاسخ:
  انسان در زندگى دنيوى، با علم و اختيار و ديگر توانايى‏ هايى كه خداوند در او برنهاده است، مى‏ تواند خويشتن را به كمال رساند.
  روح انسانى، مجرّد و غير مادّى است؛ ولى با تعلّق به بدن تكامل مى‏ يابد تا جايى كه از آن بى‏ نياز مى‏ گردد. حركت انسان همانند ديگر آفريدگان، به سوى خدا است با اين تفاوت كه او از آزادى و آگاهى بهره‏ مند است و راه كمال را از روى اختيار برمى‏ گزيند. تكامل انسان در گرو آن است كه از پيامبران الهى (ع) پيروى كند و از حيات طيّبه برخوردار شود و در پندار و گفتار و كردار تعالى يابد و خود را براى زندگى جاودان اخروى آماده سازد.

  ويژگى‏ هاى حيات دنيوى و خصايصى كه انسان در اين حيات از آن برخوردار است، راه حركت به سوى خداى متعال را در پيش او مى‏ گشايد. چون انسان مى‏ ميرد، با دو دوره زندگى ديگر رو برو مى‏ شود:

  زندگى برزخى و اخروى. از قرآن و روايات بزرگان معصوم (علیهم السلام) برمى‏ آيد كه انسان در اين دو دوره از زندگى از گونه‏ اى حركت تكاملى بهره مند است. حكيمان مسلمان با الهام از اين آيات و روايات، درباره تكامل برزخى بحث كرده‏ اند هر چند بابى مستقل براى اين موضوع نگشوده‏ اند و در ميان مباحث ديگر بدان پرداخته‏ اند. درباره تكامل انسان پس از مرگ مسئله‏ اى عقلى‏ مطرح است. 


title: داستان سيّد جواد كربلائى و پيرمرد مستضعف سنّى‏
text:
   تکامل در برزخ : داستان سيّد جواد كربلائى و پيرمرد مستضعف سنّى‏


  مرحوم آیت الله حسینی تهرانی(ره) به نقل از مرحوم علامۀ طباطبائی(رضوان الله تعالی علیه) داستانی را نقل نموده اند که قابل توجه است.[1]
  در كربلا واعظى بود به نام سيّد جواد از اهل كربلا و لذا او را سيّد جواد كربلائى مى‏ گفتند. او ساكن كربلا بود ولى در ايّام محرّم و عزا مي رفت در اطراف، در نواحى و قصبات دور دست تبليغ مي كرد، نماز جماعت مي خواند، روضه مي خواند و مسأله مي گفت و سپس به كربلا مراجعت مي نمود.
  يك مرتبه گذرش افتاد به قصبه‏ اى كه همه آنها سنّى مذهب بودند، و در آنجا برخورد كرد با پيرمردى محاسن سفيد و نورانى، و چون ديد سنّى است، از در صحبت و مذاكره وارد شد، ديد الان نمى‏ تواند تشيّع را به او بفهماند؛ چون اين مرد ساده لوح و پاك دل چنان قلبش از محبّت افرادى كه غصب مقام خلافت را نمودند سرشار است كه آمادگى ندارد و شايد ارائه مطلب نتيجه معكوس داشته باشد.
  تا در يك روز كه با آن پيرمرد تكلّم مي نمود از او پرسيد: شيخ شما كيست؟
  (شيخ در نزد مردم عادى عرب، بزرگ و رئيس قبيله را گويند) و سيّد جواد مي خواست با اين سؤال كم كم راه مذاكره را با او باز كند تا بتدريج ايمان در دل او پيدا شده و او را شيعه نمايد.
  پيرمرد در پاسخ گفت: شيخ ما يك مرد قدرتمندى است كه چندين خان ضيافت[2] دارد، چقدر گوسفند دارد، چقدر شتر دارد، چهار هزار نفر تيرانداز دارد، چقدر عشيره و قبيله دارد.
  سيّد جواد گفت: بَه بَه از شيخ شما چقدر مرد متمكّن و قدرتمندى است!
  بعد از اين مذاكرات پيرمرد رو كرد به سيّد جواد و گفت: شيخ شما كيست؟
  گفت: شيخ ما يك آقائى است كه هر كس هر حاجتى داشته باشد بر آورده مي كند؛ اگر در مشرق عالم باشى و او در مغرب عالم، و يا در مغرب عالم باشى و او در مشرق عالم، اگر گرفتارى و پريشانى براى تو پيش آيد، اسم او را ببرى و او را صدا كنى، فوراً به سراغ تو مى‏ آيد و رفع مشكل از تو مي كند.
  پيرمرد گفت: بَه بَه عجب شيخى است! شيخ خوب است اينطور باشد، اسمش چيست؟
  سيّد جواد گفت: شيخ علىّ‏.
  ديگر در اين باره سخنى به ميان نرفت مجلس متفرّق شد و از هم جدا شدند و سيّد جواد هم به كربلا آمد.
  امّا آن پيرمرد از شيخ علىّ خيلى خوشش آمده بود و بسيار در انديشه او بود.
  تا پس از مدّت زمانى كه سيّد جواد به آن قريه آمد، با عشق و علاقه فراوانى كه مذاكره را به پايان برساند و شيخ را شيعه كند، و با خود مى‏ گفت: ما در آن روز سنگِ زيربنا را گذاشتيم و حالا بنا را تمام مى‏ كنيم،
  ما در آن روز نامى از شيخ علىّ برديم و امروز شيخ علىّ را معرّفى مى‏ كنيم و پيرمرد روشندل را به مقام مقدّس ولايت أمير المؤمنين عليه السّلام رهبرى مى‏ نمائيم.
  چون وارد قريه شد و از آن پيرمرد پرسش كرد، گفتند: از دار دنيا رفته است.
  خيلى متأثّر شد، با خود گفت: عجب پيرمردى! ما در او دل بسته بوديم كه او را به ولايت آشنا كنيم.
  حيف، از دنيا رفت بدون ولايت، ما مي خواستيم كارى انجام دهيم و پيرمرد را دستگيرى كنيم، چون معلوم بود كه اهل عناد و دشمنى نيست، إلقاءات و تبليغات سوء، پيرمرد را از گرايش به ولايت محروم نموده است.
  بسيار فوت او در من اثر كرد و به شدّت متأثّر شدم.
  به ديدن فرزندانش رفتم و به آنها تسليت گفتم و تقاضا كردم مرا سر قبر او بَريد.
  فرزندانش مرا بر سر تربت او بردند و گفتم: خدايا ما در اين پيرمرد اميد داشتيم چرا او را از دنيا بردى؟ خيلى به آستانه تشيّع نزديك بود، افسوس كه ناقص و محروم از دنيا رفت.
  از سر تربت پيرمرد بازگشتيم و با فرزندان به منزل پيرمرد آمديم. من شب را در همانجا استراحت كردم؛ چون خوابيدم، در عالم رؤيا ديدم درى است وارد شدم، ديدم دالان طويلى است و در يك طرف اين دالان نيمكتى است بلند، و در روى آن دو نفر نشسته‏ اند و آن پيرمرد سنّى نيز در مقابل آنهاست.
  پس از ورود، سلام كردم و احوالپرسى كردم، ديدم در انتهاى دالان درى است شيشه‏ اى و از پشت آن باغى بزرگ ديده ميشد.
  من از پيرمرد پرسيدم: اينجا كجاست؟ گفت: اينجا عالَم قبر من است، عالم برزخ من است و اين باغى كه در انتهاى دالان است متعلّق به من و قيامت من است.
  گفتم: چرا در آن باغ نرفتى؟
  گفت: هنوز موقعش نرسيده است؛ اوّل بايد اين دالان طىّ شود و سپس در آن باغ رفت.
  گفتم: چرا طىّ نمى‏ كنى و نمي روى؟
  گفت: اين دو نفر معلّم من هستند. اين دو، دو فرشته آسمانيند آمده‏ اند مرا تعليم ولايت كنند، وقتى ولايتم كامل شد مي روم؛ آقا سيّد جواد! گفتى و نگفتى (يعنى گفتى كه شيخ ما كه اگر از مشرق يا مغرب عالم او را صدا زنند جواب ميدهد و به فرياد ميرسد اسمش شيخ‏ علىّ است؛ امّا نگفتى اين شيخ علىّ، علىّ ابن أبى طالب است.) بخدا قسم همين كه صدا زدم: شيخ علىّ بفريادم رس، همين جا حاضر شد.
  گفتم: داستان چيست؟
  گفت: چون من از دنيا رفتم مرا آوردند در قبر گذاردند و نكير و منكر به سراغ من آمدند و از من سؤال كردند
  : مَنْ رَبُّكَ وَ مَنْ نَبيُّكَ وَ مَنْ إمامُكَ؟
  من دچار وحشت و اضطرابى سخت شدم و هر چه مى‏ خواستم پاسخ دهم به زبانم چيزى نمى‏ آمد، با آنكه من اهل اسلامم، هر چه خواستم خداى خود را بگويم و پيغمبر خود را بگويم به زبانم جارى نمى‏ شد.
  نكير و منكر آمدند كه اطراف مرا بگيرند و مرا در حيطه غلبه و سيطره خود درآورده و عذاب كنند، من بيچاره شدم، بيچاره به تمام معنى، و ديدم هيچ راه گريز و فرارى نيست؛ گرفتار شده‏ ام.
  ناگهان به ذهنم آمد كه تو گفتى: ما يك شيخى داريم كه اگر كسى گرفتار باشد و او را صدا زند اگر او در مشرق عالم باشد يا در مغرب آن، فوراً حاضر ميشود و رفع گرفتارى از او ميكند.
  من صدا زدم: اى شيخ علىّ به فريادم رس!
  فوراً علىّ بن أبى طالب أمير المؤمنين عليه السّلام حاضر شدند اينجا، و به آن دو نكير و منكر گفتند: دست از اين مرد برداريد، معاند نيست، او از دشمنان ما نيست، اينطور تربيت شده، عقائدش كامل‏ نيست چون سعه نداشته است.
  حضرت آن دو ملك را ردّ كردند و دستور دادند دو فرشته ديگر بيايند و عقائد مرا كامل كنند، اين دو نفرى كه روى نيمكت نشسته‏ اند دو فرشته‏ اى هستند كه به امر آن حضرت آمده‏ اند و مرا تعليم عقائد مى‏ كنند.
  وقتى عقائد من صحيح شد من اجازه دارم اين دالان را طىّ كنم و از آن وارد آن باغ گردم.

  [1] . معاد شناسی ،ج3،ص108.

  [2]. خان ضيافت» به معناى مهمانسراست كه در ميان أعراب مشهور است، كه با اين خان‏ها از هر كس كه وارد شود خواه آشنا و خواه غريب پذيرائى مي كنند.


title: حرکت تکاملی قبول ولی یعنی چه
text:
  حرکت تکاملی قبول ولی یعنی چه


  ●سوال:
  حرکت تکاملی قبول ولی یعنی چه ؟ در دنیا ما تکامل علمی و اخلاقی داریم و راه و روش آن هم مشخص است ولی در آخرت که اگر قرار باشد به می وانگبین و حوری و پری ( این نظر من نیست) بسنده شود ..دیگر تکامل چه معنا یی دارد.آیا شما ویژگی های دیگری برای بهشت سراغ دارید.؟



  ●پاسخ:
  قرآن کریم در مورد نعمتهای بهشتیان می فرماید:
  فیها ما تشتهیه الانفس و تلذ الاعین؛در بهشت آنچه دلها بخواهد و دیده از آن لذت برد محیا است، صرف نظر از عدم فهم لذات مادی بهشت که لایتناهی است، در بهشت لذتهای معنوی نیز وجود دارد که مورد تمنای بهشتیان است که البته فوق لذات مادی است و نهایتی نیز برای آن قابل تصور نیست، و بهشتیان هر کدام به اندازه سعۀ وجودیشان از آن بهره مند هستند.
  برای اطلاع بیشتر به حدیث معراج مراجعه فرمائید .
  موفق باشید. 


title: توصیف مرگ از سخن مرده با سلمان
text:
  توصیف مرگ از سخن مرده با سلمان 


  این مطلب طولانی هست ولی خوندنش می ارزه
  سلمان هنگامی که یقین کرد که هنگام مرگش فرا رسیده فرمود: ای اصبغ! حضرت رسول خبر داد مرا که چون نزدیک مرگ من شود مرده با من سخن خواهد گفت و میخواهم که بدانم وفات من نزدیک شده است یا نه؟
  سلمان به اصبغ گفت: تختی بیاور و مرا با آن به قبرستان ببر.
  پس اصبغ چنین کرد و سلمان را به قبرستان مدائن برد. چون سلمان را در قبرستان بر زمین گذاشتند، گفت: روی مرا به قبله کنید پس به آواز بلند ندا کرد که: السلام علیکم ای اهل عرصه کهنه شدن و پوسیدن، سلام خدا بر شما باد. پس کسی جواب نداد پس بار دیگر ندا کرد: السلام علیکم ای گروهی که زمین را لحاف شما گردانیده اند، السلام علیکم ای گروهی که رسیدید به آنچه در دنیا عمل کرده اید و السلام علیکم ای گروهی که انتظار میکشید که اسرافیل در صور بدمد و از قبر ها بیرون بیایید، سوال میکنم از شما بحق خداوند عظیم و بحق پیغمبر کریم که البته یکی از شما مرا پاسخ بگوید، بدرستی که منم سلمان آزاد کرده رسول خدا و آن حضرت مرا خبر داده که چون نزدیک وفات من شود مرده با من سخن خواهد گفت.
  چون سلمان سخن خود را تمام کرد ناگاه میّتی از قبر خود به سخن درآمد و گفت: السلام علیکم و رحمه الله و برکاته، ای گروهی که بناها میسازید و فانی خواهید شد و مشغول گردیده اید به عرصه دنیا، اینک سخن تو را می شنویم و به زودی تو را جواب می گوئیم، از آنچه خواهی بپرس خدا تو را رحمت کند.
  سلمان گفت: ای سخن گوینده بعد از مرگ! و ای کلام گوینده بعد از حسرت مردن! آیا تو از اهل بهشتی یا از اهل جهنم؟
  گفت: سلمان من از آنهایم که خدا انعام کرده است بر ایشان به عفو و کرم خود و ایشان را در بهشت گردانیده است به رحمت خود.
  پس سلمان گفت: ای بنده خدا، وصف کن از برای من که مرگ را چگونه یافتی و چه رسید بر تو از آن، و چه دیدی و چه مشاهده کردی؟
  مرده گفت: مهلت ده مرا ای سلمان و مبالغه منما، پس به خدا سوگند که بریدن بدن به ارّه ها و جدا کردن و پاره کردن به مقراضها آسانتر است بر من از شدت مرگ، بدان که حق تعالی در دنیا مرا نیکیها الهام کرده بود و عمل به خیر میکردم و فرایض الهی را انجام میدادم و قرآن میخواندم و در نیکی پدر و مادر حریص بودم و اجتناب از چیز های حرام نمودم و از ظلم و ستم به بندگان ترسان بودم و در روز و شب تعب می کشیدم و سعی مینمودم در کسب روزی حلال از ترس ایستادن نزد خدا برای سوال، پس روزی از روزها در نهایت عیش و لذت و فرح و شادی و سرور بودم ناگاه بیمار شدم و چند روز در آن مرض بودم تا آنکه مدت من از دنیا منقضی شد، پس در آن وقت مردی نزد من آمد با خلقتی عظیم و منظری مهیب و در برابر من ایستاد در هوا نه به سوی آسمان بالا می رفت و نه به سوی زمین فرود میآمد. پس اشاره کرد به سوی دیده من و آن را کور گردانید و به سوی گوش من و آن را کر گردانید و به سوی زبان من و آن را لال گردانید پس چنان شدم که هیچ چیز از چیزهای دنیا را نمی دیدم و نمی شنیدم. پس در این وقت گریستند اهل و یاران من و خبر من به برادران و همسایگان من رسید. در این وقت به او گفتم: تو کیستی ای آن کسی که مرا مشغول گردانیدی از اهل و مال و فرزندان من؟
  گفت: من ملک موت آمده ام به نزد تو که نقل فرمایم تو را از خانه دنیا به خانه آخرت و به تحقیق که منقضی شده است مدت حیات تو و آمده است وقت مرگ تو.
  و در این حال که او با من مخاطبه می کرد دو شخص دیگر آمدند به نزد من و ایشان به حسب خلقت و صورت نیکوترین مردم بودند که من دیده بودم و یکی از ایشان در جانب راست من نشست و دیگری در جانب چپ، پس گفتند به من که: السلام علیک و رحمه الله و برکاته به تحقیق که آورده ایم بسوی تو نامه تو را، الحال بگیر و نظر کن در آن.
  گفتم : این چه نا مه ای است که باید بخوانم من؟
  گفتند: مائیم آن دو ملکی که با تو بودیم در دار دنیا و نیکیها و بدیهای تو را می نوشتیم، این است نامه عمل تو.
  پس نظر کردم در نامه حسنات خود و آن نامه در دست ملکی بود که او را (رقیب) می گفتند و شاد شدم به آنچه در آن دیدم و از نیکیها خندان شدم و مرا فرحی عظیم رو داد. پس نظر کردم به نامه گناهانم و آن در دست ملکی بود که او را (عتید) می گفتند و بسیار غمگین شدم از آنچه در آن مشاهده کردم و به گریه افتادم. پس به من گفتند: بشارت باد تو را که برای تو خیر و نیکی خواهد بود.
  پس به نزد من آمد آن مرد اول یعنی ملک موت و روح را از تن من کشید و هر جذبه و کشیدنی از او برابری میکرد با همه سختیها از آسمان تا زمین، و پیوسته در این شدت بودم تا آنکه جان به سینه من رسید، پس اشاره کرد به سوی من حربه ای که اگر آن را بر کوهها میگذاشت، می گداختند و روح مرا از بینی من قبض نمود، پس در آن وقت گریه اهل من بلند شد و هر چه میگفتند را می شنیدم و هر چه می کردند بر آن مطلع بودم.
  پس چون بسیار شدید شد گریه و جزع اهل بیت من بر من، ملک موت با نهایت خشم و آزردگی متوجه ایشان شد و گفت: ای گروه! از چه چیز است گریه شما؟ پس به خدا سوگند که ما ستمی بر او نکرده ایم که شما شکایت می کنید و تعدّی بر او نکرده ایم که شما فریاد کنید. گریه کنید، لیکن ما و شما بنده یک خداوندیم. اگر خدا شما را امر میکرد در باب ما، امری چنانکه ما را در باب شما امر کرده است، هر آینه شما امتثال امر او می کردید در حق ما، چنانچه ما امتثال امر او نمودیم در حق شما، به خدا سوگند که ما روح او را نگرفتیم تا آنکه روزیِ مقدّر او تمام شد و مدت حیات او منقطع شد و رفت به سوی پروردگار کریمی که هر حکمی که خواهد درباره او مینماید و او بر همه چیز قادر است. پس اگر صبر کنید، مزد می یابید و اگر جزع نمائید گناهکار خواهید گردید، چه بسیار برگشتی خواهد بود مرا به سوی شما، میگیرم پسران و دختران را و پدران و مادران را.
  پس در آن وقت از نزد من روانه شد و روح مرا با خود برد، در این وقت ملکی دیگر آمد و روح مرا گرفت و آن را در جامه حریری پیچید و بالا برد بسوی آسمان و او را نزد حق تعالی گذاشت در کمتر از یک چشم به هم زدن، پس چون روح من نزد حق تعالی حاضر گردید از هر عمل صغیر و کبیری از من سوال نمود و از نماز و روزه ماه مبارک رمضان و حج بیت الله الحرام و تلاوت قرآن و زکات دادن و تصدق نمودن و از هر عملی که در سایر ایام و اوقات کرده بودم و از طاعت پدر و مادر و از کشتن آدمی به ناحق و از خوردن مال یتیم و از مظلمه های بندگان خدا و از عبادت کردن در شب در وقتی که مردم در خوابند و آنچه مشابه اینهاست از اعمال از همه اینها سوال نمود از روح من، پس بعد از این روح مرا به زمین برگردانیدند به اذن حق تعالی.
  در این وقت غسل دهنده من به نزد من آمد و جامه های مرا کند و شروع نمود در غسل دادن من، پس روح من او را ندا کرد که: ای بنده خدا! مدارا کن با این بدن ضعیف به خدا سوگند که من از هیچ رگی از رگهای او بیرون نیامدم مگر آنکه منقطع گردید و از هیچ عضو او بیرون نیامدم مگر آنکه آن عضو در هم شکسته شد، به خدا سوگند که اگر آن غسل دهنده این سخن را میشنید هر آینه هرگز مرده ای را غسل نمی داد، پس آب بر بدن من ریخت و سه غسل داد مرا و مرا کفن کرد در سه جامه و مرا حنوط کرد و همین بود توشه من که به آن بیرون رفت بسوی خانه آخرت، پس انگشتر را از دست راست من بیرون آورد و بعد از فارغ شدن از غسل من به پسر بزرگ من تسلیم کرد و گفت: خدا تو را ثواب دهد در مصیبت پدرت و تو را مزد و صبر بسیار دهد، پس مرا در کفن پیچید و مرا تلقین نمود و ندا کرد اهل و همسایگان مرا و گفت: بیایید به نزدیک او و او را وداع کنید، پس ایشان به نزد من آمده و وداع کردند، و چون از وداع من فارغ شدند مرا بر تختی از چوب نهادند و در این وقت روح میان رو و کفن من بود تا آنکه مرا گذاشتند و بر من نماز کردند، و چون از نماز فارغ شدند مرا به جانب قبر روانه کردند، چون مرا به قبر گردانیدند و در قبر آویختند هولی عظیم مشاهده نمودم که ای سلمان گویا از آسمان به زمین درافتادم، پس مرا در لحد گذاشتند و خشت بر من چیدند و خاک در قبر من ریختند.
  پس در این وقت روح را برگردانید به سوی زبان و گوش من، و چون مردم را ندا کردند که از قبر من برگردند شروع کردم بر ندامت و پشیمانی و گفتم: کاش من از این جماعت بودم و بر می گشتم، پس شخصی از کنار قبر مرا جواب داد و گفت: نه چنین است و بر نمی توان گشتن، و این آیه را خواند (کلّا انّها کلمه هو قائلها و من ورائم برزخٌ الی یوم یبعثون) این سخنی است که حق تعالی بر ردّ جمعی از کافران فرمود که ایشان طلب برگشتن به دنیا میکنند بعد از مرگ یعنی (حاشا که او را بازگردانند، این کلمه است که او گوینده آن است و از پس ایشان برزخی است تا روزی که زنده شوند و مبعوث گردند) پس به او گفتم: تو کیستی که با من سخن میگویی؟ گفت: منم (منبه) و منم ملکی که حق تعالی مرا موکل گردانیده است به جمیع خلائق که تنبیه نمایم ایشان را بعد از مردن ایشان تا بنویسند عملهای خود را بر نفسهای خود که حجت باشد بر ایشان نزد خداوند عالمیان، پس مرا کشید و نشانید و گفت: بنویس عمل خود را.
  من گفتم به خاطر ندارم.
  گفت: مگر نشنیده ای سخن پروردگار خود را که در قرآن فرموده است (احصاه الله و نسوه) یعنی (احصا و شمارش کرده است کرده های ایشان را خدا و فراموش کرده اند ایشان کرده های خود را) پس گفت: تو بنویس و من بر تو املا میکنم و اعمال تو را میگویم.
  گفتم: کاغذ کجاست که بنویسم؟
  پس کنار کفن خود را کاغذی دیدم و گفت این صحیفه توست.
  گفتم: قلم از کجا بیاورم؟
  گفت: انگشت تو قلم توست.
  گفتم: مرکب از کجا بیاورم؟
  گفت: آب دهان تو به جای مرکب است.
  پس املا کرد بر من آنچه کرده بودم در دار دنیا و نماند از اعمال من خردی و بزرگی مگر آنکه او را بر من املا کرد چنانکه حق تعالی فرموده است ( و یقولون یا ویلتنا مالهذا الکتاب لا یغادر صغیره و لا کبیره الا احصاها و وجدوا ما عملوا حاضراً و لا یظلم ربک احداً) یعنی (میگویند کافران: وای بر ما چیست این نامه ما که ترک نکرده است گناه کوچکی را و نه بزرگی را مگر آنکه احصاکرده است آن را و یافتند آنچه کرده بودند را حاضر و ستم نمیکند پروردگار تو احدی را)
  پس ملک آن نامه را گرفت و مهری بر آن زد و طوق گردانید آن را بر گردن من، پس گمان کردم که جمیع کوههای دنیا را طوق کرده اند در گردن من، پس به او گفتم: ای منبه چرا با من چنین میکنی؟
  گفت: آیا نشنیده ای سخن پروردگار خود را که فرموده است ( و کلّ انسانٍ الزمناه طائره فی عنقه و نخرج له یوم القیامه کتابا یلقاه منشوراً ، اقرا کتابک کفی بنفسک الیوم علیک حسیبا) یعنی (و هر انسانی، اعمالش را بر گردنش آویخته ایم، و روز قیامت، کتابی برای او بیرون می آوریم که آن را در برابر خود گشوده میبیند – کتابت را بخوان کافی است که امروز خود حسابگر خود باشی).
  پس منبه گفت: این خطابی است که تو را بدان خطاب خواهند کرد در روز قیامت و تو را حاضر خواهند گردانید در آن روز و حال آنکه نامه عمل تو در میان دو دیده تو گشوده باشد و گواهی دهی در آن روز بر نفس خود.
  پس منبه از من دور شد، و منکر به نزد من آمد با عظیم ترین منظری و منکرترین صورت و عمودی از آهن در دست او بود که اگر جن و انس جمع می شدند آن عمود را حرکت نمی توانستند داد، پس صدای موحشی بر من زد که اگر جمیع اهل زمین آن صدا را می شنیدند هرآینه همه می مردند، پس به من گفت: ای بنده خدا خبر ده مرا که پروردگار تو کیست و دین تو چیست و پیغمبر تو کیست و بر چه طریقه و حالت بوده ای و چه اعتقاد داشته ای در دنیا؟
  پس زبان من بسته شد از ترس و بیم او و حیران شدم در امر خود و ندانستم که چه بگویم در جواب او، و در بدن من هیچ عضوی نماند مگر آنکه مفارقت کرد از ترس، پس دریافت مرا رحمتی از جانب پروردگار من که دل مرا نگاه داشت و زبان مرا گویا گردانید پس به او گفتم: بنده خدا چرا مرا می ترسانی و حال آنکه من شهادت می دهم به وحدانیت خدا و شهادت می دهم که محمد (صلّ الله علیه و آله و سلّم) رسول خداست و گواهی می دهم که خدای عالمیان پروردگار من است و محمد (صلّ الله علیه و آله و سلّم) پیغمبر من است و قرآن کتاب من و کعبه قبله من و علی ( علیه السلام) امام من است و مؤمنان برادران منند، و گفتم: این است گفتار من و اعتقاد من و بر این اعتقاد ملاقات میکنم پروردگار خود را در روز معاد.
  پس در این وقت گفت: ای بنده خدا بشارت باد تو را به سلامتی بدرستی که نجات یافتی. و از پیش من رفت.
  پس نکیر به من نزدیک شد و صدای مهیب بر من زد عظیم تر از صدای اول، پس اعضای من بعضی بر بعضی داخل شدند و گفت: عمل خود را بکو ای بنده خدا.
  پس حیران ماندم و متفکر شدم که چه جواب بگویم، پس در این وقت گردانید و دور کرد حق تعالی شدت ترس و بیم را و حجت مرا به من الهام کرد به یقین نیکو و مرا توفیق کرامت فرمود، پس گفتم ای بنده خدا مدارا کن با من و من از دنیا بیرون آمدم و حال آنکه گواهی میدادم که خداوندی نیست به غیر خدای یگانه و او را شریکی نیست و گواهی میدادم که محمد (صلّ الله علیه و آله و سلّم) بنده و رسول خداست و آنکه بهشت حق است و عذاب آتش حق است و صراط حق است و میزان حق است و حساب کردن خلائق حق است و سؤال منکر و نکیر در قبر حق است و زنده شدن در قبر حق است و آنکه بهشت و آنچه حق تعالی وعده کرده در آن از نعمتها حق است و آنکه جهنم و آنچه حق تعالی وعید فرموده است در آن از عذاب حق است و آنکه قیامت آمدنی است و شکی در آن نیست و آنکه خدا زنده می گرداند آنها را که در قبرهایند.
  پس مرا گفت ای بنده خدا بشارت باد تو را به نعیم ابدی و خیری که هرگز زایل نگردد. پس مرا در لحد خوابانید و گفت: بخواب مانند خوابیدن داماد، و از نزدیک سر من دری گشود از بهشت، و دری از پیش پای من گشود به سمت جهنم پس گفت: نظر کن ای بنده خدا به سوی آنچه خواهی یافت به سوی آن از بهشت و نعمتهای آن و نظر کن به سوی آنچه نجات یافتی از آن از آتش جهنم، پس دری که از پیش پایم به سوی جهنم گشوده شده بود را مسدود گردانید و دری را که از پیش سرم به سوی بهشت گشوده بود چنان گشاده گذاشت. و پیوسته داخل می شد بر من از آن در شمیم بهشت و نعمتهای آن و لحد مرا فراخ گردانید بقدر آنچه دیده کار کند، و از نزد من رفت – و ای سلمان من نیافتم نزد حق تعالی چیزی را که خدا دوست دارد بزرگتر از سه چیز: اول نماز کردن در شب بسیار سرد، دوم روزه داشتن در روز بسیار گرم و سوم تصدقی که به دست راست کنی که دست چپ تو از آن خبر نداشته باشد.
  پس این بود سخن من و وصف من و آنچه من دریافته بودم.


title: گفتگوی مرده با سلمان
text:
  گفتگوی مرده با سلمان


  در روزهایی که سلمان در حال مرگ بود،اصبغ بن نباته به دیدارش رفت.
  سلمان رو به اصبغ کرد وگفت:«رسول خدا(ص) به من فرموده بود که وقتی مرگت نزدیک شود،هر مرده ای با تو صحبت خواهد کرد.اکنون دوست دارم بدانم،زمان مرگم رسیده است،یا نه».
  برو تختی بیاور، رویش آنچه برای مردگان می اندازند،بینداز و همراه چهار تن مرا به قبرستان ببر.
  اصبغ شتابان رفت به همراه چند نفر تختی آورد. آنها سلمان را روی آن گذاشته،به سوی قبرستان مدائن بردند.
  در آن لحظه سلمان با صدای بلند به مرده ها سلام کرد،ولی پاسخی نشنید.
  او دوباره با الفاظ ویژه ای سلام کرد و سپس گفت:شما را به خداوند عزیز و پیامبریش سوگند میدهم که یک نفر پاسخ دهد!من سلمان فارسی،آزاد کرده رسول خدا (ص) هستم.ایشان به من فرمودند که وقت مردنت هر مرده ای با تو سخن میگوید، حال میخواهم بدانم وقت مرگم رسیده است یا نه.
  ناگهان از قبری صدایی برخاست که به سلمان سلام میکرد.سلمان پرسید:ایا با گذشت خداوند از اهل بهشت شدهای یا با عدل او از اهل دوزخ؟مرده پاسخ داد:ای سلمان،من از کسانی هستم که با رحمت خداوند به بهشت داخل شده ام.
  سلمان گفت:ای بنده خدا،مرگ را برای من توصیف کن.
  مرده گفت:به خدا سوگند ،بریده شدن با قیچی و پاره شدن با ارّه برای من از سختی و شدتی که زمان مرگ به من وارد شد،آسانتر است .من از کسانی بودم که در دنیا کارهای خوب و واجبات الهی را انجام میدادم،قرآن را میخواندم،به پدر و مادرم بسیار نیکی واز کارهای حرام دوری میکردم،هرگز به کسی ظلم نمیکردم و شب و روز در طلب حلال بودم،یک باره برای چند روز ناخوش شدم تا آن که مهلتم در دنیا به پایان رسید.شخصی درشت هیکل و بد قیافه به کنارم آمد و چشم و گوش و زبانم را ناتوان کرد.
  به آن شخص گفتم:تو کیستی؟پاسخ داد:من فرشته مرگ هستم.
  در همان حال دو نفر زیبارو چپ و راست من نشستند و پس ازسلام گفتند:
  ما همان دو فرشته ای هستیم که با تو در دنیا بودیم و اعمال خوب و بدت را مینوشتیم.این نامه عمل توست!از دیدن نامه خوبیها شادمان شدم و با نگریستن به نامه; بدی هایم گریستم.
  آنها مرا به خیر و نیکی بشارت دادند.
  سپس فرشته مرگ روح را از بدنم جداکرد. چه جذبه هایی که در شدت و سختی مانند این بود که در هر دفعه از آسمان به زمین افکنده میشوم!همین گونه ادامه داد تا آن که روح به سینه ام رسید.سپس به من اشارهای کردکه اگر آن را به کوههای دنیا کرده بود،نابود میشدند.به این طریق،روح را از بینیم خارج ساخت.در آن زمان ناله و فریاد اهل و عیال و دوستان بلند شد.وقتی فریاد و ناله آنان در مرگ من زیاد شد،فرشته مرگ با خشم رو به آنان کرد و گفت:
  ای مردم،گریه شما برای چیست؟به خدا سوگند ما به او ظلم نکرده ایم تا شما از آن شکایت کنید و به او تعدی ننمودهایم که شما بر او گریه کنید.ما و شما بندگان خدای یگانه ایم.شما هم اگر چنین دستوری نسبت به ما داشتید،آن را انجام میدادید.ما جان او را نگرفتیم تا آن که روزی و مدت ماندنش در دنیا به پایان رسید و به سوی خداوند کریمی که نسبت به او هر چه بخواهد،حکم می کند،بازگشت نمود .او بر هر کاری قادر و تواناست.اگر صبر پیشه کنید،پاداش داده می شوید و اگر جزع کنید،دچار معصیت شده اید.
  سپس ملک الموت رفت و من هم با او بودم.فرشته ای آمد و من را از او گرفت،با لباسی از حریر پوشاند و در کمتر از چشم بر هم زدنی به محضر ربوبی برد.
  حضرت حق از نماز و روزه در ماه رمضان ،حج بیت الله الحرام ،قرا ئت قرآن، زکات و صدقات و سایر اوقات و ایام،اطاعت از والدین ،قتل نفس محترمه به غیر حق و خوردن مال یتیم و مظالم بندگان و تهجّد (در وقت خواب مردم) و امثال آن سؤال فرمود.
  بعد از آ ن ،امر فرمود روح مرا به زمین باز گردانند.غسّال نزد من آمد و مرا غسل داد.روح من به او گفت:ای بنده خدا، این بدن ضعیف است،با آن مدارا کن.
  ولی او حرفهایم را نمی شنید.
  به خدا قسم،اگر غسّال ناله مرده را هنگام غسل میشنید، دیگر کسی را غسل نمیداد.
  پس از غسل ،خانواده و همسایگان و دوستانم را صدا زد و گفت: بیایید با او وداع کنید.
  آنها پس از وداع،مرا بر تختی چوبین گذاشته، از روی زمین برداشتند.روحم به آنانگفت:ای اهل و عیال من، دنیا شما را فریب ندهد،چنانکه مرا فریب داد.همت من مالی بود که از حلال و غیر حلال جمع کردم و آن را برای شما گذاشتم تا آن را به گوارایی و سلامت بخورید،پس بترسید و از من عبرت بگیرید!
  سرانجام جسدم را روی زمین گذاشتند و پس از خواندن «نماز میت» به سوی قبر بردند و در آن نهادند.
  ای سلمان،ای بنده خدا،بدان که در آن لحظه دیدم از آسمان به زمین در لحد خویش سقوط کردم.وقتی با خاک گور را پوشاندند و همگی مرا تنها گذاشته،از قبرستان خارج شدند،گریستم و از سختی قبر و تنگی و فشارِ آن صدمه ها دیدم.گفتم: ای کاش به دنیا باز میگشتم وعمل صالحی برای امروز خود انجام میدادم .در آن حال ،شنیدم از گوشه قبر کسی این گونه به من پاسخم داد:)…کلّا إنّها کلمة هو قائلها و من ورائهم برزخ الی یوم یبعثون) (سوره مؤمنون،ایه100). بازگشت تو به دنیا محال است و تمنّای مراجعت، کلمه ای است که تو گوینده آن هستی و از این پس عالم برزخ است تا روزی که مبعوث شوی!
  به او گفتم:ای کسی که با من سخن میگویی و صحبت میکنی، کیستی؟
  گفت:من «منبّه» هستم؛فرشته ای که خداوند عز و جل بر همه مخلوقاتش موکّل کرده تا آنان را بعد از مرگشان متنبه سازد که در حضور خداوند عز وجل کارهایشان را بنویسند. حال اعمالت را بنویس.
  گفتم:آنها را شمارش نکرده ام.
  پاسخ داد:مگر سخن پروردگارت را نشنیده ای که فرموده است:)…احصاه الله ونسوه…)؛خداوند آنها را حساب کرده و مردم فراموش نموده اند. (سوره مجادله،ایه6)
  بنویس من بر تو املا می کنم!
  سپس آنچه را در دنیا انجام داده بودم ،بر من املا کرد.هیچ عمل صغیره و کبیرهای باقی نماند،مگر این که آن را به من بازگفت. همچنان که خداوند متعال فرموده است:)…ویقولون یا ویلتنا مال هذا الکتاب لا یغادر صغیرة ولا کبیرة الا احصاها و وجدوا ما عملوا حاضراً و لا یظلم ربّک احد)؛مجرمان میگویند:ای وای بر ما،این چه نامهای است که هیچ کار کوچک و بزرگی را فرو نگذاشته،جز آن که همه را به شمارش در آورده است؛و آنچه را انجام داده اند،حاضر یابند و پروردگار تو به هیچکس ظلم نمیکند.(سوره کهف، ایه 49)
  بعد او نامه اعمالم را به گردنم انداخت،گویی تمامی کوههای دنیا را به گردنم انداخته بودند.
  پرسیدم:ای منبّه،چرا چنین کردی؟
  پاسخ داد:مگر فرمایش پروردگارت را نشنیده ای:)وکلّ انسان الزمناه طائره فی عنقه و نخرج له یوم القیامة کتاباً یلقاه منشوراً .إقرأ کتابک کفی بنفسک الیوم علیک حسیب)؛ و کارنامه هر انسانی را به گردن او میاندازیم و روز قیامت برای او نامهای را بیرون آوریم که آن را گشوده شده میبیند.[به او گفته میشود] نامهات را بخوان،کافی است که امروز خود حسابرس خویش باشی.(سوره إسرا،ایه 14 -13)
  وقتی منبّه رفت وتنها شدم ،بر خود گریستم و حسرت خوردم که کاش در دنیا به نیکی رفتار کرده بودم تا در نامه اعمالم هیچ گناه و شری نوشته نمی شد!
  در همین افکار بودم که ناگهان دیدم،فرشته ای مهیب به نام «منکر» نزد من آمد وگفت:ای بنده خدا به من بگو پروردگارت کیست؛ دینت چیست؛پیامبرت چه کسی است ؛به چه پایبند بودی و در دار دنیا چه عقیده ای داشتی؟
  از ترسی که از دیدن او و نحوه سؤالاتش به من دست داد ،زبانم بند آمد،در کار خویش متحیر شدم و ندانستم چه بگویم،اما رحمتی از سوی حق مرا فرا گرفت که قلبم را از ضعف و سستی نگاه داشت و در پی آن زبانم گشوده شد.بنابراین پاسخ دادم:ای بنده خدا،چرا مرا میترسانی،حال آنکه من پاسخ پرسشهایت را میدانم. گواهی میدهم که معبودی جز «الله» نیست و «محمد» فرستاده خدا و پیامبرم ؛اسلام ،دینم؛قرآن کتابم؛کعبه، قبله ام و علی امامم میباشد و بعد از او فرزندانش پیشوایانم و مؤمنان برادران من هستند.مردن،سؤال،صراط،بهشت وجهنّم حق است و تردیدی نیست که قیامت برپا میشود و خداوند اجساد مردگان را در قبرها زنده و محشور می نماید.این قول و اعتقادم می باشد و با همان،پروردگارم را در معاد و روز قیامت ملاقات میکنم.
  منکر گفت:ای بنده خدا،به تو بشارت میدهم که به سلامتی،از من نجات پیدا کردی،پس مثل عروسان بخواب!
  این را گفت و رفت و «نکیر» آمد او هم همان سؤالها را از من پرسید و من همان جوابها را دادم.
  او،دری از بالای سرم به سوی بهشت و دری نیز از پایین پایم به سوی آتش گشود و گفت:ای بنده خدا،به بهشت و نعمتهایی که از آن به تو تعلق میگیرد، بنگرو به آتش جهنّم که از آن رهایی یافتی،نگاه کن!
  جهنم را طوری دیدم که نمیتوان آن را توصیف کرد، مگر همانطور که توصیف شده است.
  پس به من گفت:اگر تو مؤمن نمی شدی و رحمت خداوند شامل حالت نمیشد، این جای تو بود.
  آنگاه دری را که از طرف پایم باز شده بود،بست و دری را که از بالای سرم به سوی بهشت باز شده بود، باز گذارد و نسیم و نعیم آن به سوی من آمد و لحدم را تا جایی که چشم کار میکرد،فراخ نمود و برای من چرا غی که پر نورتر از خورشید بود، روشن کرد و رفت.
  آری!این احوال من است و به خدا که تلخی مرگ تا روز قیامت در کامم میباشد.پس ای سؤال کننده،آگاه باش و بترس از احوالی که نسبت به آنها با خبرت نمودم.آنچه باز گفتم،رفتاری بود که با مؤمن صالح نمودند،اما در مورد غیر صالح بسیار خطرناک و وحشتناک است…
  اصبغ میگوید:پس از سخنان مرده،ما به دستور سلمان او را روی زمین به جایی تکیه دادیم.
  سلمان سرش را به سوی آسمان گرفت،شهادتین گفت و از دنیا رفت.
  به نقل از http://www.hawzah.net/Hawzah/Magazines/MagArt.aspx?MagazineNumberID=7009&id=84955


title: گفت و گوي سلمان فارسي (ره ) با يكي از اهل قبور و از دنيا رفتن ايشان
text:
  گفت و گوي سلمان فارسي (ره ) با يكي از اهل قبور و از دنيا رفتن ايشان 


  اصبغ بن نباته مي گويد: زماني كه سلمان فارسي از جانب اميرالمؤمنين (ع) والي مدائن بود, نزد او بودم . سلمان به مرضي مبتلا بود كه باآن مرض از دنيا رفت . روزي به من فرمود: رسول خدا(ص)مرا آگاه ساخت كه وقتي زمان مرگ من نزديك شود. مرده اي از مردگان با من سخن خواهد گفت . حال دوست دارم بدانم آيا زمان وخاتمه نزديك شده است .
  به سلمان گفتم : حال چه مي خواهي براي تو انجام دهم ؟
  ـ هم اكنون مي روي و تابوتي براي من مي آوري و زيراندازي را كه معمولاً در تابوت براي مردگان فرش مي كنند, در آن مي گستراني . سپس مرا با چهار نفر كه با خود مي آوري , به قبرستان مي بري !
  اصبغ اطاعت نمود و فوراً حركت كرد و پس از ساعتي برگشت , در حالي كه تمام خواسته هاي سلمان را مهيا نموده بود. طبق دستور, سلمان را به قبرستان بردند و تابوت را بر زمين گذاردند و روبه قبله اش نمودند؛
  آنگاه سلمان با صداي بلند گفت : سلام بر شما, اي ساكنان وادي و روشويندگان از دنيا!
  جوابي نشنيد. دوباره به آن ها سلام كرد و گفت : شما را به خداوند بزرگ و پيامبر كريم مي خوانم كه يك نفر از شما مرا پاسخ گويد. من , سلمان فارسي صحابي پيامبرم و او به من فرمود پيش ازمرگم يك نفر از شما با من سخن مي گويد, مي خواهم بدانم اجلم رسيده است !
  ناگهان مرده اي به صدا در آمد و گفت : سلام بر تو, اي سلمان ! منتظر شنيدن سؤالات تو هستم !
  سلمان گفت : تو اهل بهشتي يا دوزخ ؟ گفت : من از كساني هستم كه مورد عفو و بخشش خدا قرارگرفته و داخل بهشت شده است .
  ـ براي من تعريف كن مرگ را چگونه ديد؟
  گفت : به خدا قسم ! اگر با قيچي انسان را پاره پاره كنند و با شيشه انسان را بدرند, براي من از دردِ مرگ , آسان تر و راحت تر است . بدان من در دنيا آدمي بودم كه خداوند به او خير عطا كرده بود.فرايضم را به جا مي آوردم , قرآن را تلاوت مي كردم , با والدينم بسيار خوشرفتار بودم , از محرمات بسيار پرهيز مي نمودم و صبح و شب در طلب روزي حلال بودم !
  پس از پايان گفت و گو, سلمان را از تابوت بيرون آوردند و روي زمين گذاردند. سلمان به خدا عرض كرد: اي آن كه در دستش خزاين هر چيز است و به سوي او برگشت همه , و او است كه افرادرا از بلا و عذاب مصون مي دارد و كسي قادر نيست مانع عذاب وي شود. به تو ايمان آوردم و از پيامبرت پيروي نمودم و كتاب مقدست را تصديق كردم . هم اكنون وعده اي كه داده اي , فرا رسيده است . اي آن كه خلف وعده نمي كني , روح مرا بگير و به رحمتت ملحق فرما و در خانهء فضل و كرمت فرود آور!
  سپس شهادتين بر زبان جاري كرد و جان به جان آفرين تسليم نمود.
  ميزان الحكمة, محمد محمدي ري شهري , ج 2(عربي ) يا ج 4(ترجمه فارسي ) ذيل عنوان دنيا


title: چيستى و چگونگى مرگ
text:
  چيستى و چگونگى مرگ


  ●سوال؟
  ماهيت و حقيقت مرگ چيست؟ امرى عدمى است يا وجودی و مخلوق؟
  آيا مرگ نيستى و نابودى و فنا و انهدام است‏يا تحول و تطور و انتقال از جايى به جايى و از جهانى به جهانى؟
  اين پرسشى است كه همواره براى بشر مطرح بوده و هست و هر كس مايل است پاسخ آن را مستقيما بيابد و يا به پاسخى كه داده شده ايمان و اعتقاد پيدا كند.


  ●جواب :

  ما مسلمانان به حكم اينكه به قرآن كريم ايمان و اعتقاد داريم پاسخ اين پرسش را از قرآن كريم مى‏ گيريم .

  تفاوت موت، فوت و وفات در چیست؟
  براى دانستن فرق سه واژه «موت، فوت و وفات» كافى است كه معانى استفاده شده آنها را در قرآن بدانيم و با هم مقايسه كنيم: وسپس منظور از موت دربحث ما را تبیین کنیم.
  موت در معانى گوناگونى در قرآن آمده است:
  الف) در مقابل قوه ناميه موجود در انسان، حيوانات و نباتات.
  لِنُحْيِيَ بِهِ بَلْدَةً مَّيْتًا وَنُسْقِيَهُ مِمَّا خَلَقْنَا أَنْعَامًا وَأَنَاسِيَّ كَثِيرًا . [1]
  تا به وسيله آن سرزمينى پژمرده را زنده گردانيم و آن را به آنچه خلق كرده‏ ايم از دامها و انسانهاى بسيار بنوشانيم
  ب) از بين رفتن قوه احساس
  وَيَقُولُ الْإِنسَانُ أَئِذَا مَا مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا.[2]
  و انسان مى‏ گويد آيا وقتى بميرم راستى زنده [از قبر] بيرون آورده مى‏ شوم
  ج) از بين رفتن قوه عاقله
  أَوَ مَن كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَا كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْكَافِرِينَ مَا كَانُواْ يَعْمَلُون. [3]
  آيا كسى كه مرده[دل] بود و زنده‏اش گردانيديم و براى او نورى پديد آورديم تا در پرتو آن در ميان مردم راه برود چون كسى است كه گويى گرفتار در تاريكيهاست و از آن بيرون‏ آمدنى نيست اين گونه براى كافران آنچه انجام مى‏دادند زينت داده شده است
  بر اين اساس، هر گاه فرد يا جامعه‎اي فاقد صفات و ارزش‎هاي عقلاني باشد، فاقد حيات انساني بوده و مرده است، چنان‎كه علي ـ عليه السلام ـ مي‎فرمايد: «فَالْمَوتُ فِي حَياتِكُمْ مَقْهُورِينَ، و الحَياةُ فِي مَوتِكُم قَاهِرينَ».[4]
  باز از علی علیه السلام است که فرمود : من ترک انکارالمنکر بقلبه و یده و لسانه فهو میت الاحیاء[5] کسی که با قلبش و دستش و زبانش جلوی منکر را نگیرد او مرده بین زندگان است.
  د) براى تشبيه هر امرى كه زندگى را تيره كند (موت در اين معنا غير حقيقى است و به صورت مجاز به خاطر شباهت، به مرگ حقيقى اطلاق مى شود.
  هَاأَنتُمْ أُوْلاء تُحِبُّونَهُمْ وَلاَ يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُواْ آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْاْ عَضُّواْ عَلَيْكُمُ الأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ قُلْ مُوتُواْ بِغَيْظِكُمْ إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ .(6)
  هان شما كسانى هستيد كه آنان را دوست داريد و [حال آنكه] آنان شما را دوست ندارند و شما به همه كتابها[ى خدا] ايمان داريد و چون با شما برخورد كنند مى‏ گويند ايمان آورديم و چون [با هم] خلوت كنند از شدت خشم بر شما سر انگشتان خود را مى‏ گزند بگو به خشم خود بميريد كه خداوند به راز درون سينه‏ ها داناست
  هـ )مرگ در مقابل حيات یعنی جدایی بدن از روح ( و از بين رفتن قوه حيوانى )
  قرآن می فرماید: اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ;[7]
  خدا روح مردم را هنگام مرگشان به تمامى باز مى‏ستاند و [نيز] روحى را كه در [موقع] خوابش نمرده است [قبض مى‏ كند] پس آن [نفسى] را كه مرگ را بر او واجب كرده نگاه مى‏ دارد و آن ديگر [نفسها] را تا هنگامى معين [به سوى زندگى دنيا] بازپس مى‏ فرستد قطعا در اين [امر] براى مردمى كه مى‏ انديشند نشانه‏ هايى [از قدرت خدا]ست .
  و باز میفرماید: كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ [8].
  هر جاندارى چشنده [طعم] مرگ است و همانا روز رستاخيز پاداشهايتان به طور كامل به شما داده مى‏ شود .
  نتیجه :
  الف : مراد از مرگ در قرآن در بحث ما معنی آخری یعنی موت در مقابل حیات است. (جدایی روح از بدن)
  ب- موت یا مرگ امر وجودی و مخلوق خداست ، نه امر عدمی یعنی از بین رفتن
  خداوند در اين باره مى فرمايد: (اَلَّذى خَلَقَ المَوتَ والحَيوةَ لِيَبلُوَكُم اَيُّكُم اَحسَنُ عَمَلاً)[9]
  همانكه مرگ و زندگى را پديد آورد تا شما را بيازمايد كه كدامتان نيكوكارتريد .

  پاورقی:
  [1] فرقان، آيه 49.
  [2] مريم، آيه 66.
  [3] انعام، آيه 122.
  [4] . نهج البلاغه، خطبه 51.
  [5] . بحار الانوار ج97 ص94
  [6] آل عمران، آيه 119.
  [7] زمر، آيه 42.
  [8] آل عمران، آيه 185; زمر، آيه 30; ر.ك: فيروز آبادى، بصاير، ص 338 ـ 536.
  [9] ملك، آيه 2.


title: آیا روح محصور در زمان است
text:
  آیا روح محصور در زمان است؟ 


  ●سوال:

  آیا روح انسان پس از مرگ میتواند در زمان سیر کند؟ یا اینکه گرفتار در گذشته خویش است؟
  و آیا روح انسانهای مختلف در این مورد متفاوت است؟



  ●پاسخ:
  روح و نفس ناطقه انسان مجرّد است و به هيچ وجه مقيّد به زمان نيست، مگر به اعتبار تعلّقش به بدن، آنهم به لحاظ ادراك صاحبش؛ ولى اگر كسى روح خود را وجدان كند مى‏ بيند كه از زمان و مكان برتر است و بلكه بر زمان سيطره دارد و همه عوالم را فرا گرفته است و عوالم چون گردوئى در مشت اوست.
  ولى چون ما روح خود را نيافته‏ ايم و هستى خود را همين هستى مادّى و طبيعى مي دانيم، و اين هم زمانىّ و مكانىّ است، تصوّر نموده‏ ايم كه روحمان هم زمانىّ است؛ آنوقت ميگوئيم: ما الان هستيم، روح ما الان هست، الآنش را بايد حذف كرد.[1]



  چو روح‏ ما بود نور مجرد

  درين ظرف زمان‏ نبود مقيد

  نه از طى مراحل در عذابست‏

  نه از بعد منازل در حجابست‏

  يكى عنقاى عرشى آشيانست‏

  رسد جايى كه بى‏ نام و نشانست‏

  يكى سيمرغ رضوان جايگاهست‏

  كه صد سيمرغ او را پر كاهست‏

  به بين اين گوهرى كو خاك زاد است‏

  بسيط است و مبرى از فساد است‏[2]



  [1].معاد شناسى،حسینی تهرانی، ج‏6 ،199.

  2.آغاز و انجام ، متن 157، فصل يازدهم ..... ص : 153








  ●برای پاسخ سوال شما باید به شیوه ی تحلیلی بریم جلو و ببینیم این مفاهیمی که اساس سوال شما را شکل داده اصلا به چه معناست؟! من نظر مورد قبول اکثر علمای بزرگ دین و حکما و فلاسفه را عرض می کنم؛

  روح: نفس ناطقه ی انسان-مجرد از ماده و عوارض آن(غیر مادی است.)

  زمان: امتداد حرکت (حرکت: تبدیل قوّه به فعل)-از عوارض ماده و عالَم ماده

  عوالم هستی؛(عالَم قبل از مرگ و عالَم بعد از مرگ و...) عوالم هستی در اولین مرحله به دو بخش تقسیم می شوند: 1-عالَم ماده 2-عالَم ماورای ماده
  و خود عالَم ماورای ماده به 3 بخش تقسیم می شود: 1-عالَم مثال 2-عالَم عقل 3-عالَم اسماء و صفات
  لذا از پایین ترین تا بالاترین عوامل اینها می شه: ماده(ناسوت)-مثال(برزخ)-عقل(جبروت)-اسماء و صفات
  زمان صرفا در عالَم ماده یعنی پایین ترین مرتبه ی هستی جریان داره. دقّت کنید که حتّی اگر زمان رو به معنی غلط گردش زمین به دور خورشید هم بگیرید، باز فقط مربوط به عالشم ماده می شه. ولی معنای حقیقی زمان همان است که در بالا عرض کردم که باز اون هم فقط در عالَم ماده هست.

  انسان دو بُعد دارد: بُعد مادی(که همین جسم اوست.) / بُعد معنوی و روحانی (شامل نفس یا روح)
  البته نفس و روح اندک تفاوتی دارند که فعلا ربطی به بحث ما نداره و چشم پوشی می کنیم.

  پس خود روح ما که زمان مند نیست. بعد از مرگ هم که روح به برزخ منتقل می شه، در عالَم برزخ یا مثال که ماورای عالَم ماده است، زمانی در کار نیست. فقط می مونه این دنیا. روح در زمانی که صاحبش در این دنیا داره زندگی می کنه، بازم خودش زمان مند نیست، بلکه به واسطه ی جسم مادی، در زمان بخصوصی رشد می کنه یا تضعیف می شه. یعنی تحت اثر یک اتفاق زمان مند توسط جسم، روح یک اثری می پذیره.

  اما اساساً سوال شما که مربوط به بعد از مرگ بود، نخیر بعد از مرگ، روح از جسم جدا می شه و در عالشم ماورای این عالَم ماده، به عالَم برزخ یا مثال منتقل می شه که اونجا اصلا مادی نیست که خواص و عوارض ماده که یکیش زمان هست، اونجا باشه.

  ***********************************************

  ●به این توضیح هم به عنوان تکمیل بحث طبق دقّت به نکات فوق، دقّت کنید؛

  هر حادثه ای چند جُزء داره؛

  فاعل
  فعل
  مفعول
  اثر فعل

  مثلا فرض کنید فردی، زمانی که زنده بوده، در سن 20 سالگی، یک عمل وحشیانه انجام داده و سر یک گُربه را بریده. حالا الان فاعل که خود فرد بوده، که الان مرده ولی هست. خود فعل هم که بریدن سر گربه بوده، تموم شده رفته و باقی نمونده. مفعول هم که خود گربه است، باقی نمونده و مُرده و احتمالا روحش به جای مخصوصی منتقل شده. فقط اثر فعل مونده که همان تاثیر مستقیمی است که روح از آن فعل و عمل پذیرفته و الان همراهش هست که همان گناه و خشونت و سیاهی و آتشی است که این عمل روی نفسش و روحش گذاشته و بعد هم توبه نکرده که پاک شده باشد. حالا اینجا این اتفاق برده شدن سر گربه، وقتی در عالَم ماده رُخ می داده، یک سری عوارض مادی هم داشته مثل مکان و حرکت و زمان. مثلا در مکان الف اتفاق افتاده. به علاوه سر گربه که استعداد بریده شدن داشته، توسط چاقو بریده شده که این هم حرکت بوده. امتداد و مدتی که طول کشیده این استعداد بریده شدن به فعلیت برسه و سر گربه بریده بشه، زمان این اتفاق بوده. اینها همه ماده و عوارض ماده در عالَم ماده بوده.
  بعد از مرگ، روح که خودش غیر مادی است و در عالَمی غیرمادی قرار دارد، چون مادی نیست، عوارض ماده از جمله مکان و حرکت و زمان هم ندارد و سیر در زمان هم برایش معنی ندارد چون آنجا عالَم فعلیت محض است و اصلا استعدادی نیست که بخواهد به فعلیت برسد که منجر به حرکت و زمان بشود.
  پیوسته متعادل و متعالی
  یاحق


title: گرسنگی در قیامت و برزخ
text:
  گرسنگی در قیامت و برزخ 


  ●سوال:
  سلام

  سوالم این است چه کسانی در برزخ یا در روز قیامت گرسنه محشور می شوند؟

  و همچنین چه کسانی در عالم برزخ یا قیامت از تشنگی در غذابند؟ 




  ●پاسخ:
  با سلام

  در تفسیر نمونه ذیل آیۀ شریفه 14 سوره بلد ذکر شده است که "مسغبة" از ماده سغب ( بر وزن غضب ) به معنى گرسنگى است بنابر اين "أَوْ إِطعَمٌ فى يَوْمٍ ذِى مَسغَبَةٍ"(1) به معنى روز گرسنگى است گرچه هميشه گرسنگان در جوامع بشرى بوده‏ اند ولى اين تعبير تاكيدى است بر اطعام گرسنگان در ايام قحطى و خشكسالى و مانند آن، براى اهميت اين موضوع، وگرنه اطعام گرسنگان هميشه از افضل اعمال بوده و هست.

  در حديثى از پيغمبر اكرم (صلى‏ الله‏ عليه‏ وآله‏ وسلم‏) مى‏ خوانيم: "من اشبع جائعا فى يوم سغب ادخله الله يوم القيامة من باب من ابواب الجنة لا يدخلها الا من فعل مثل ما فعل": كسى كه گرسنه‏ اى را در ايام قحطى سير كند خدا او را در قيامت از درى از درهاى بهشت وارد مى‏ سازد كه هيچ شخص ديگر از آن وارد نمى‏ شود، جز كسى كه عملى همانند عمل او انجام داده باشد.(2)

  و نیز ابن مسعود از پیامبر (ص) نقل کرده است: در شب معراج دیدم بر سومین در دوزخ نوشته شده: هر کس می‏خواهد در روز قیامت عریان نباشد، باید بدن‏های عریان را بپوشاند و هر کس می‏خواهد در آن روز، تشنه نماند باید تشنگان را در دنیا سیراب‏ کند و هر کس مایل است در روز قیامت گرسنه‏ نباشد، باید گرسنگان را در این دنیا غذا دهد.(3)

  با این تعابیر تا حدود زیادی روشن می شود که چه کسانی در قیامت، تشنه و گرسنه و برهنه محشور می شوند، و برای خلاصی از آن وضعیت دهشتناک، باید چه کرد.

  موفق باشید ...

  ___________________________________
  پاورقی
  1. البلد/آیه 14.
  2. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 27، ص 30.
  3. مستدرک وسایل الشیعه،ج 3:ص 317.


title: علت ترس از مرگ
text:
  علت ترس از مرگ



  مهمترين علت ترس از مرگ رامی توان چند چيز دانست‏كه عبارتنداز:
  1- تعلق داشتن به دنيا: 
  كسى كه خود را وابسته به دنيا مى‏ بيند و خود را دل سپرده و دلباخته دنيا مى‏ داند هرگز حاضر نيست ازاسباب تعلق تعلقات خود دل بردارد و چون مرگ را روز جدايى از تعلقات مى‏ داند به شدت از آن مى‏ ترسد كه اين ترس به اعتبار سببش يعنى دلبستگى‏به تعلقات بسيار مذموم مى‏ باشد.


  2- عقاب و عذاب بعد از مرگ: 
  گاهى انسان‏ دل را به دنيا نبسته است ولى از مرگ هم مى‏ ترسد چون بر اثر گناه خود را از عذاب الهى و خشم او ايمن نمى‏دارد اين ترس بسيار ممدوح است زيرا هميشه انسان را به ياد مرگ مى‏ اندازد و ياد مرگ هم آثار بسيار مفيدى براى روح دارد.

  حضرت على (ع) مى‏ فرمايند: 
  (من صور الموت بين عينيه هان امرالدنيا عليه )هركس مرگ را بين دو چشمش تصور كند امر دنيا بر او سبك مى‏ گردد و دنيا را به هيچ مى‏ انگارد»(1)
  فقط يك شرط مهم دارد و آن اين است كه ترس نبايد آن قدر بر وجود انسان غلبه كند كه او را از رحمت‏ خداوند تعالى مأيوس سازد زيرا گناه هر چند بزرگ باشد رحمت خدا بزرگترو وسيع‏تر است اين ترس بايد در حدى باشد كه به تقواى انسان بيفزايد واو را از گناهان بپرهيزاند. آباد ساختن آخرت با عمال صالح و استغفار در پيشگاه‏ خداوند براى راه از بين بردن ترس از مرگ است.
  انسان اگر همیشه خود رادرپیشگاه خدا بداند ومرگ را نه نیست و نابودی که کمال انسان بداند واین دنیا را گذرگاه بداند وخود رامسافری دراین گذرگاه هرگز دل به این دنیا نمی بندد ودر اینچنین حالتی است که با دلی آرام و قلبی مطمین به استقبال مرگ می رود واین چنین مرگی نه تنها ترس ندارد که انسان به استقبالش می رود

  پى‏ نوشت:‏
  (1) (الغرر والدرر باب الموت به نقل ازسرالاسرأر على سعادت ج 2 ص 160 روايت 11) 





  بيشتر مردم از مرگ مى ‏ترسند و وحشت دارند و پس از تحليل و بررسى مى ‏بينيم كه ريشه اين ترس را يكى از دو چيز تشكيل مى ‏دهد:
  1- بسيارى از مردم مرگ را به معنى فنا و نيستى و نابودى تفسير مى ‏كنند و بديهى است كه انسان از فنا و نيستى وحشت دارد، اگر انسان مرگ را به اين معنى تفسير كند حتما از آن گريزان خواهد بود، و لذا حتى در بهترين حالات زندگى و در اوج پيروزى فكر اين مطلب كه روزى اين زندگى پايان مى‏ يابد، شهد زندگى را در كام آنان زهر مى ‏كند، و هميشه از اين نظر نگرانند.

  2- افرادى كه مرگ را پايان زندگى نمى ‏دانند و مقدمه‏ اى براى زندگى در سرايى وسيعتر و عاليتر مى ‏بينند به خاطر اعمال خود و خلافكاريها از مرگ وحشت دارند، زيرا مرگ را آغاز رسيدن به نتائج شوم اعمال خود مى ‏بينند، بنا بر اين براى فرار از محاسبه الهى و كيفر اعمال، ميل دارند هر چه بيشتر مرگ را به عقب بيندازند، آيه بالا اشاره به دسته دوم مى ‏كند.(تفسير نمونه، ج‏1، ص: 359)

  موفق باشید


title: دلایل واقعی ترس از مرگ
text:
  دلایل واقعی ترس از مرگ 


  دلایل واقعی ترس انسان از مرگ:

  1. ترس دیرهنگام: وقتی از چیزهایی که باید بترسی و پرهیز کنی غافل شدی، گرفتار ترسی می شوی که در حقیقت ترسناک نیست، بلکه حقیقتش به تمامه نوید و ورود به حیات طیبه است. بعبارتی عدم تدبیر شرایط آینده، خوف و ترس طبیعی را قبل از ورود به شرایط جدید به ارمغان می آورد. چنانکه آیه شریفه سوره حشر می فرماید: "یا ایهاالذین آمنوااتقواالله ولتنظر نفس ما قدمت لغد واتقواالله ان الله خبیر بما تعملون؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ ايد، از خدا پروا داريد؛ و هر كسى بايد بنگرد كه براى فردا[ى خود] از پيش چه فرستاده است؛ و [باز] از خدا بترسيد. در حقيقت، خدا به آنچه مى‏ كنيد آگاه است."


  2. فقدان مستمسک نجاتبخش: ضلالت و گمراهی از مسیر قرآن و اهل بیت (ع) که نوید نجات و سعادت واقعی از سوی مرید و مراد ما نبی مکرم اسلام (ص) است، نتیجه ای جز غرق شدن در غرقاب خطوات "عدوٌ مبین" شیطان و نفس نخواهد داشت و کسی که در این گرداب افتد مستمسکی جز توجیه و فریب های شیطان ندارد، مستمسکی که گر چه در دنیا بکار آید اما در دیار آخرت، بازار و خریداری نخواهد داشت. نه راه پس دارند و نه راه پیش ...

  به فرموده خداوند در آیه 65 الی 67 سوره یس: "الْيَوْمَ نخْتِمُ عَلى أَفْوَهِهِمْ وَ تُكلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَ تَشهَدُ أَرْجُلُهُم بِمَا كانُوا يَكْسِبُونَ؛(65) وَ لَوْ نَشاءُ لَطمَسنَا عَلى أَعْيُنهِمْ فَاستَبَقُوا الصرَط فَأَنى يُبْصِرُونَ‏؛(66) وَ لَوْ نَشاءُ لَمَسخْنَهُمْ عَلى مَكانَتِهِمْ فَمَا استَطعُوا مُضِيًّا وَ لا يَرْجِعُونَ‏؛(67)

  امروز بر دهانهاى آنان مُهر مى‏ نهيم، و دستهايشان با ما سخن مى‏ گويند، و پاهايشان بدانچه فراهم مى‏ ساختند گواهى مى‏دهند. و اگر بخواهيم، هرآينه فروغ از ديدگانشان مى‏ گيريم تا در راه [كج‏] بر هم پيشى جويند؛ ولى [راه راست را] از كجا مى‏توانند ببينند؟ و اگر بخواهيم، هرآينه ايشان را در جاى خود مسخ مى‏ كنيم [به گونه‏ اى‏] كه نه بتوانند بروند و نه برگردند.

  3. انس و قرابت با زینت های حیات دنیا: کسانیکه در طول عمرشان، از یاد و ذکر خدا و حرکت در مسیر بندگی و تقرب حضرت حق و کسب نیکی ها و فضائل معنوی غافل بوده و بجای آن تمام همتشان در مسیر تأمین دنیا و مافیها، آن هم به جهت جلب رضایت نفس و خاطر اطرافیان و وابستگان بوده، در اواخر عمر، سرمایه عمرشان را ضایع و زائل شده می بینند و قبل از انکه جان از کالبدشان جدا شود دچار عذاب حسرت و به تبع ان ترس و خوف روحی از مرگ می شوند زیرا عملی که برایشان باقیات الصالحات اخروی شود و بدان واسطه به رحمت الهی امیدوار شوند در پرونده عملشان سراغ ندارند لذا دچار ناامیدی و ترس روانی می شوند. (گر چه به اطرافیان اظهار نکنند) چنانکه خداوند در آیه 46 سوره کهف می فرماید: "الْمَالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ الْبَقِيَت الصلِحَت خَيرٌ عِندَ رَبِّك ثَوَاباً وَ خَيرٌ أَمَلاً؛ مال و پسران زيور زندگى دنيايند، و نيكي هاى ماندگار از نظر پاداش نزد پروردگارت بهتر و از نظر اميد [نيز] بهتر است."


title: آگاهی مردگان از دنیا
text:
  آگاهی مردگان از دنیا 


  ●سوال:
  این که می گویند: «روح مرده در آن دنیا آگاه است» یعنی چه؟ از کجا آگاه است؟ آیا از طریق فرشتگان با این دنیا در ارتباط است؟



  ●پاسخ:
  در پاسخ به سؤال شما توجه به چند نکته ضروری است:

  1. روح انسان حقیقتی است که همواره باقی است و فنا در آن راه ندارد، پس از مرگ آنچه از انسان جدا می شود قالب مادی اوست و روح در عالم برزخ به واسطۀ قالب مثالی (که با عالم برزخ سنخیت دارد) به سیر خود ادامه می دهد.

  2. علامه مجلسی (علیه الرحمة)، در بحارالانوار، بدن مثالی را به اجسام جن و ملائکه، تشبیه نموده است.(1) یعنی همانگونه که جن و ملائکه از قالبی لطیف (حتی لطیف تر از هوا) برخوردارند، قالب مثالی انسان نیز به همین شکل است.

  3. آیات و روایات، گویای آنست که درجۀ حیات برزخی از حیات دنیوی به مراتب کاملتر و برتر است و البته از صراحت و وضوح تجرد حیات آخرت پایین تر. در مثل، چنانکه انسان در حال خواب از درجه درک و احساس ضعیفی برخوردار است؛ به عبارتی حالتی نیمه زنده و نیمه مرده دارد و در بیداری از حالت بالاتر و هوشمندانه تری برخوردار است، نسبت حیات برزخی به دنیا بمثابۀ حالت بیداری نسبت به خواب است.(2)

  4. طبق روایات بسیاری از معصومین (ع)، در جهان برزخ، به تناسب توشه و اندوختۀ انسان از ایمان و عمل، رنجها شدیدتر و خوشی ها نیز همراه با لذت بیشتری است، در آن نشئه (بدلیل حالت تجرد نفس انسانی) موانع مادی از سر راه برداشته می شود، دوری مسافت معنا ندارد، به قدر درجه و رتبه ای که نزد خدا در آن حیات، دارند می توانند از حقایق این جهان آگاه شوند، حتی می توانند به پرواز در آمده و به خانواده های خود در دنیا سر بزنند.(3)

  امام کاظم (ع) فرمودند: "انسانهای برزخی، در شکل پرنده ای لطیف به دیوار خانه هایشان فرود می آیند. اگر کردار نیکی از خانواده هاشان ببینند خوشحال و در غیر اینصورت اندوهگین می گردند."(4)

  در روایتی دیگر امام صادق (ع) فرموده اند: "وقتی مؤمن، به دیدار خانواده اش می آید؛ آنچه که او را خوش آید می بیند و کارهای ناپسند از او پوشیده می گردد. اما وقتی کافر به دیدار خانواده اش می رود آنچه که وی را غمگین نماید بر او نمایان و آنچه پسندیده است از او پوشیده و مخفی می شود."(5)،(6)

  از اینرو سطح آگاهی انسان، به همان دلائلی که در بالا گفته شد در نشئه و حیات برزخ به مراتب بالاتر، وسیع تر و حساس و دقیق تر از سطح آگاهی انسان در نشئۀ دنیا است. به عبارتی تمثیلی روح انسان در نشئۀ دنیا چون پرنده ای در قفس را ماند که تنها از پنجرۀ ماده و جسم مادی می تواند عالم و حوادث پیرامونی آن را نظاره کند. در حالیکه روح انسان در نشئۀ برزخ، پرنده ای رها و آزاد از قفس جسم و ماده است که در حیاتی وسیع تر و از افقی بلندتر و بالاتر به حوادث عالم نظاره می کند.

  موفق باشید ...

  پاورقی______________________________
  1. بحارالانوار، ج 6، ص 217.
  2. برگرفته از کتاب زندگی جاوید، اثر متفکر شهید استاد مرتضی مطهری، ص 21.
  3. الکافی، ج 3، ص 231؛ بحارالانوار، ج 6، ص 257.
  4. همان منبع، ج 3، ص 230؛ همان منبع، ج 6، ص 257.
  5. همان منبع؛ همان منبع، ج 6، ص 256.
  6. برای مطالعۀ بیشتر ر.ک: حیات پس از مرگ، نوشتۀ علی محمد اسدی، نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.


title: روح مرده در آن دنیا آگاه است
text:
  روح مرده در آن دنیا آگاه است


  ●سوال:
  این که می گویند: 
  «روح مرده در آن دنیا آگاه است» یعنی چه؟ از کجا آگاه است؟ آیا از طریق فرشتگان با این دنیا در ارتباط است؟



  ●پاسخ:
  در مورد این سوال باید عرض کنم که روح كه از بدن فارغ و جدا شد، در عالم وسيعي قرار مي‌گيرد كه تسلط عالم ماده دارد، از اين جهت روح‌ ميّت اگر گرفتار نباشد، به راحتي مي‌تواند به ديدار خويشان و آشنايان بي آيد.
  ‌
  قرآن مي فرمايد: "بگو مرگي كه از آن مي گريزيد، به شما رو خواهد آورد [ملاقات خواهد كرد] سپس شما را به سوي خداي دانا بازگشت خواهيدكرد و شما را به آنچه كرده ايد، آگاه مي سازد".[1]

  انسان بعد از جدايي از عالم ماده و دنيا به عالم برزخ مي رود تا آن كه درقيامت مبعوث شده و وارد جايگاه ابدي شود.قرآن مي فرمايد: " وپيشاپيش آنان برزخي است تا روزي كه برانگيخته شوند".[2]
  وقتي روح به برزخ رفت، داراي حيات جديدي مي شود و عالم برزخ را عالمي بسيار بزرگتر از دنيا مي بيند.

  آيا روح انسان مي تواند محيط انسان ها را درك كند؟
  اگر مقصود دنيا است، معلوم است . چون روح فعال است. گاهي به محيط انسان ها رفت و آمد مي كند و از بستگانش مطلع مي شود. اگر روح مؤمن باشد، هر از چند گاهي ازوضع بستگانش با خبر مي شود. اگر روح كافر باشد، در عالم برزخ محبوس است و جز ازطريق ارواح تازه رسيده، اطلاعي از محيط انسان ها ندارد.
  بعضي از انسان ها در اثر رياضت و مبارزه با نفس امّاره در دنيا به مراحلي مي رسند كه داراي چشم برزخي مي شوند و از دنيا ، عالم بالا را درك مي كنند.چنين افرادي اگر به آن دنيا رفتند، آزاد و رهاه ستند و به احتمال زياد از اتفاق هاي موجود با خبر مي شوند.
  امام صادق(ع) فرمود: "مؤمن اهل خود را مي بيند و آنچه را كه موجب محبّت او است مي بيند، ليكن چيزهايي كه موجب كراهت او مي شود، از نظر او پوشيده مي شود . كافر نيز اهل خود را مي بيند و آنچه را موجب ناراحتي و كراهت او است، مشاهده مي كند، ليكن چيزهايي را كه موجب محبت اواست، از نظر پوشيه مي شود. نيز بعضي از مؤمنان در هر هفته يك بار در روز جمعه به زيارت و ملاقات اهل خود مي رسند و بعضي ديگر بر حسب مقدار عمل خود مي توانند آنانرا ملاقات و زيارت كنند".[3]اسحاق پسر عمار مي گويد: از امام كاظم (ع) راجع به ارواح درگذشتگان پرسش كردم كه ايا آنها اهل خود را ملاقات مي كنند ، حضرت فرمود: بلي . گفتم : در چه مقدار از زمان ديدار مي كنند. حضرت فرمود: در هر جمعه و در هر ماه و در هر سال يك بار بر حسب منزلت و مكانت مؤمن.[4]
  امّا اثر گذاري آنها جز از طريق دعا و نفرين نمي باشد.
  در صورت استجابت، در زندگي بستگان بي اثر نمي باشند.

  پاورقی:
  [1]جمعه (62) آية 7.
  [2]مؤمنون (23) آيه 100.
  [3]معاد شناسي، حسيني تهراني، ج 3، ص 220.
  [4]همان، ص222.


title: سرکشی روح مؤمنین در قالب پرنده نوعی تمثیل است
text:
  سرکشی روح مؤمنین در قالب پرنده نوعی تمثیل است 



  ●سوال:
  سلام.
  این پرنده ، یک پرنده طبیعی (مثل کبوتر و ... ) است یا منظور ، عمل سیر آسان است که به پرواز
  اگر منظور پرنده طبیعی باشد ، آیا برای ما قابل رویت است؟
  فرضاً که این پرنده طبیعی ، یک کبوتر باشد؛ آیا یک کبوتر کاملاً سفید با یک کبوتر سیاه و سفید تفاوت دارد؟ (به این معنی که شاید آدم صالح به شکل کبوتر کاملاً سفید درآید و آدمی که صلاح کمتری دارد به شکل کبوتر سیاه و سفید).

  من در ایام خاص که اتفاقات خاصی در خانواده ما می افتاد بعضاً پرنده های ناشناسی را می دیدم. البته فقط دو سه بارش یادم هست. مثلاً آخری اش شب عقد کنان خواهرم بود، که پرنده ای را که در روزهای قبل اصلاً مشاهده نشده بود ، در روی دیوار منزل دیدم. داشت به درون خانه ما نگاه می کرد. نصف شب بود و یکی دو ساعت از رفتن میهمانان گذشته بود. هیچکس در حیاط و کوچه نبود. شاید من که از روی اتفاق و جهت کار غیر منتظره ای بیرون آمدم تنها کسی بودم که دیدمش. آن پرنده هم تا مرا دید پرواز کرد و رفت. همان وقت به فکر روح مادربزرگ و پدر بزرگهایم افتادم (خدا رحمتشان کند). بعد از آن شب عقد کنان ، نیز دیگر مشاهده نشد.
  این می تواند موردی از فرمایش حضرتعالی باشد؟




  ●پاسخ:
  با سلام و تشکر

  البتّه‌ در اينجا كه‌ حضرت‌ ميفرمايد روح مؤمن به‌ صورت‌ پرنده‌ و طير بر ديوارها مي‌نشيند، منظور اين‌ نيست‌ كه‌ واقعاً روح‌ مؤمن‌ تعلّق‌ به‌ صورت‌ مرغي‌ و حيواني‌ ميگيرد، و انسان‌ ممكن‌ است‌ بعضي‌ از اوقات‌ مرغي‌ را كه‌ بر روي‌ ديوار خانه‌ مي‌بيند واقعاً همان روح‌ مردۀ او باشد؛ بلكه‌ حضرت‌ در این بیان تمثيل‌ مي‌كنند بدين‌ طريق‌ كه‌ همانطور كه‌ مرغها بر روي‌ ديوارهاي‌ شما خود را مي‌اندازند و به‌ آساني‌ رفت‌ و آمد مي‌كنند، همينطور هم‌ روح‌ مؤمن‌ مي‌آيد و سركشي‌ ميكند و از اهل‌ خود و احوالات‌ آنها اطّلاع‌ پيدا ميكند.

  در «جامع‌ الاخبار» وارد است‌ كه‌:قَالَ رَسُولُ اللَهِ صَلَّي‌ اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ وَ سَلَّمَ: فَوَالَّذِي‌ نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ، لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَي‌ نُفُوسِهِمْ، حَتَّي‌ إذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَي‌ نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ، وَ هُوَ يُنَادِي‌: يَا أَهْلِي‌! وَ يَا وُلْدِي‌! لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي‌، فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ، ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي‌ فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَالتَّبِعَةُ عَلَيَّ ؛ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي‌. (1)

  «رسول‌ خدا صلّي‌ الله‌ عليه‌ وآله‌ وسلّم‌ فرمود: سوگند به‌ آنكه‌ جان‌ محمّد در دست‌ قدرت‌ اوست‌، اگر بازماندگانِ مرده‌ موقعيّت‌ و محلّ مرده‌ را ميديدند و سخن‌ او را مي‌شنيدند، هر آينه‌ از مردۀ خود غافل‌ ميشدند و او را فراموش‌ ميكردند و بر نفس‌هاي‌ خود ميگريستند. تا جائي‌ كه‌ چون‌ مرده‌ را بر روي‌ تابوت‌ حمل‌ مي‌كنند روحش‌ برفراز تابوت‌ گرداگرد آن‌ به‌ پرواز و گردش‌ در مي‌آيد و پيوسته‌ ندا درميدهد: اي‌ اهل‌ من‌! اي‌ فرزندان‌ من‌! دنيا با شما بازي‌ نكند همان‌ قسمي‌ كه‌ با من‌ بازي‌ كرد ؛ مال‌ دنيا را از طريق‌ حلال‌ و غير حلال‌ جمع‌آوري‌ كردم‌ و سپس‌ همه‌ را براي‌ غير خود گذاردم‌، پس‌ عيش‌ و راحتي‌ و گوارائي‌ آن‌ مال‌ براي‌ ديگران‌ است‌ و عواقب‌ حساب‌ و تبعات‌ آن‌ براي‌ من‌ ؛ پس‌ بترسيد و حذر كنيد از مثل‌ آنچه‌ بر من‌ وارد شده‌است‌.»(2)

  موفق باشید ...

  پاورقی______________________________________ _________
  1) «بحار الانوار» ج‌ 6، ص‌ 161.
  2) حسینی طهرانی، علامه سید محمد حسین، معاد شناسی، ج 3، ص 223 و 224.


title: ارتباط با پدر فوت شده
text:
  ارتباط با پدر فوت شده


  ●سوال:
  من خیلی دلم برای پدرم تنگ شده و دوست دارم با ایشان ارتباط برقرار کنم راهی هست؟



  ●پاسخ:
  با سلام و احترام
  يكي از ويژگي‏هاي عالم برزخ همين است كه ميت تا هنگامي كه در برزخ بسر مي‏برد. به كلي از دنيا بريده نمي‏شود بلكه گاه گاهي با آن ارتباط برقرار مي‏كند و در روايات به اين مسأله تصريح شده چنان كه مرحوم كليني در كافي، ج 3، ص 230بابي با عنوان "ان الميت يزور اهله" مطرح كرده و رواياتي نيز نقل كرده است. از آن روايات معلوم مي‏شود كه مردگان اعم از افراد با ايمان و حتي افراد بي‏ ايمان نيز گاه گاهي به ديدار خانواده خود مي‏ آيند. در اين كه هر چند وقت يك بار به ديدار آنها مي‏ آيند طبق روایت بستگي به مقام و منزلت شخص ميت دارد. 



  امام صادق (ع) مي‏فرمايد: ان المؤمن ليزور اهله فيري ما يحب و يستر عنه ما يكره و ان الكافر ليزور اهله فيري ما يكره و يستر عنه ما يحب ميت مؤمن هر آينه به ديدار خانواده‏ اش مي‏ آيد پس هر چه را كه خوشايند باشد مي‏بيند و آنچه را كه خوشايند نباشد از او پوشيده د و كافر نيز به ديدن خانواده خود مي‏ آيد پس مي‏بيند هر آنچه را كه ناخوشايند است و هر چه پسنديده و خوب باشد از او پوشيده مي‏شوددر روايات آمده است كه معمولاً روزهاي جمعه و به شكل پرنده‏اي به ديدار خانواده خود مي‏ آيند،(1).اما اين كه از خانواده و بازماندگان توقع و انتظار دارند، آري چنين است.
  چنان كه پيامبر اكرم (ص) فرموده‏اند: ان ارواح المؤمنين تأتي كل جمعة الي السماء الدنيا بعذاء دورهم و بيوتهم ينادي كل واحد منهم بصوت حزين باكين: يا اهلي و يا ولدي و يا ابي و يا امي و اقرباي اعطفوا علينا يرحمكم اللَّه. اعطفوا علينا بدرهم او برغيف او بكسوة يكسوكم اللَّه من لباسي الجنه. ارواح مؤمنان هر شب جمعه به آسمان دنيا مي‏ آيند و روبروي خانه‏ ها مي ايستند و هر يك با آواي حزين در حالي كه مي‏گريد مي‏گويد اي كسان من اي فرزندانم، پدرم، مادرم، نزديكانم به ما عطوفت كنيد. خداي شما را بيامرزد.

  1. کافی ج3 ،ص 230 ، ح 3.

  . با درهم پولي يا گرده ناني و يا لباسي در حق ما رحم كنيد كه خدا به شما از لباس‏هاي بهشتي بپوشاند. در روايات زيادي به مردم سفارش شده كه مردگان را فراموش نكنند. چنان كه پيامبر اكرم (ص) مي‏فرمايد: لا تنسوا موتاكم في قبورهم و موتاكم يرجون احسانكم و موتاكم محبوسون يرغبون في اعمالكم البر و هم لايقدرون. اهدوا الي موتاكم الصدقة والدعا مردگان خود را در قبرهايشان فراموش نكنيد و آنها اميد به احسان شما دارند و مردگان شما محبوسند رغبت و ميل در كارهاي نيك شما دارند و خود قدرت بر انجام آن ندارند. براي مردگان خود صدقه و دعا هديه كنيد،(1).

  1. (آثارالصادقين، ج 21، ص 274) 

  براساس روايات و هم‏چنين با توجه به ارتباط نسبي كه بدن برزخي با بدن مادي كه در زير خاك پنهان است، دارد. ارواح انساني در برزخ براساس منزلت و فضايلي كه در دنيا داشته‏اند، امور دنيوي را درك كرده و حتي به خانواده خود سر زده و آنها را زيارت مي‏كنند و اين امر مي تواند در هر زماني و براي هر فردي باشد ولي روز جمعه كمترين و مشخص‏ترين زماني است كه در روايات وجود دارد، در اين باب تنها به ذكر دو روايت بسنده مي‏كنيم:
  1- اسحق‏بن عمار از امام كاظم (ع) پرسيد: آيا مؤمن خانواده خويش را زيارت مي‏كند؟ فرمود: آري. گفتم: چقدرمود: بر حسب فضايلشان. پاره‏ اي از آنان هر روز و پاره‏ اي هر سه روز خانواده خود را زيارت مي‏كنند اسحق بن عمار مي‏گويد: در اثناي كلام حضرت دريافتم كه مي‏فرمود: كم‏ترين آنان هر جمعه (خانواده خود را زيارت مي‏كنند) پس گفتم: در چه ساعتي؟ فرمود: هنگام زوال خورشيد يا مثل آن، پس خداوند فرشته‏ اي را با او روانه مي‏كند تا چيزهايي را به او نشان دهد كه شاد شود و از وي چيزهايي را بپوشاند كه او را غمگين مي‏سازد،(1).
  كليني، محمد بن ابراهيم، كافي، به تصحيح علي‏اكبر غفاري، دارالكتب الاسلاميه، تهران، 1350، ج 3، كتاب الخبائز، ص 231، روايت پنجم


  2- امام صادق (ع) فرمود: "به درستي كه مؤمن خانواده خويش را زيارت مي‏كند پس آنچه را دوست دارد مي‏بيند و آنچه را ناخوشايند دارد از او پوشيده مي‏شود و به درستي كه كافر خانواده خويش را زيارت مي‏كند پس مي‏بيند آنچه ناخوشايند اوست و از او پوشيده مي‏شود آنچه را دوست دارد. امام (ع) فرمود: پاره‏اي از ايشان هر جمعه زيارت مي‏كنند و پاره‏اي بر حسب عمل خود زيارت مي‏كنند"(1)


title: براي خواب ديدن اموات
text:
  براي خواب ديدن اموات

  از برخي متون ديني استفاده مي شود كه براي خوابيدن، آداب و شرايطي پيش بيني شده است، كه برخي از آنها از آداب و شرايط عمومي به حساب مي آيد؛ مانند اين كه مستحب است انسان در هنگام خوابيدن وضو بگيرد، ولي برخي از شرايط و آداب اختصاصي است؛ يعني اگر كسي مي خواهد پيامبر(ص) و يا امامان(ع) و يا مردگان را در خواب ببيند، بايد آداب و شرايط خاصي را رعايت نمايد و برخي اعمال را انجام دهد. مرحوم شيخ عباس قمي، با بهره گيري از برخي كتاب هاي بزرگان دين، بعضي آداب و شرايطي را بيان نموده و باور دارد كه با رعايت آنها مي‌توان مردگان را در خواب ديد. برخي از شرايط و آداب عبارتند از:
  1) وضو گرفتن قبل از خواب،
  2) خواندن سوره هاي: شمس، ليل، قدر، كافرون، اخلاص، فلق و ناس
  3) فرستادن صلوات بر محمد(ص) و آل آن حضرت،
  4) صد مرتبه خواندن سورة اخلاص،
  5) به جانب راست خوابيدن،
  6) خواندن برخي از دعاها، ماننداين دعا: اللهمّ أنت الحيّ الذي لا يوصف و الايمان يعرف منه...".[2] براي ديدن تفصيل مطالب به حاشيه كتاب مفاتيح الجنان كه در فهرست به نام باقيات الصالحات آمده، رجوع فرماييد.

  1. همان، ص 230، روايت اول
  2. مفاتيح الجنان، ص969.

  همان، ص 230، روايت اول.


title: شیاطین بجای میت درخواب
text:
  شیاطین بجای میت درخواب

  ●سوال:
  روش امنی نیست به دلیل اینکه ممکن است شیاطین در خواب خود را به جای میت جا بزنند.


  ●پاسخ:

   خواب يكي از راههاي ارتباط انسان با عالم غيب است، زيرا انسان در عالم خواب به جهت اقتضاء قوانين و سنن حاكم بر آن از بدن مادي خود منصرف گشته و با توجه به عالم غيب حقايقي را مشاهده مي كند. ( الميزان، ج 11، ص 269).
  چنانكه براي دريافت حقايق عالم در بيداري نياز به مراقبه است، در عالم خواب هم مراقبه لازم است، اگر كسي مي خواهد در عالم رؤيا حقايق را آنچنان كه هستند، بفهمد و از هدايت ها، اشارات و ارشادهاي آنها سود جويد بايد مراقبه داشته باشد و اين مراقبه با يك سلسه اعمال كه شمارش آنها در اينجا ميسور نيست حاصل خواهد گشت. (بحارالانوار، ج 76، صص 218_181). 

  خواب گاهي مستند به اسباب طبيعي مزاجي و يا اسباب اخلاقي و روح انسان است مثلا گفته شده كسي كه مزاجش گرم است حركاتش مشوش و مضطرب بوده، خواب او هم پر از اضطراب است. اين خواب آشفته مستند به مزاج بدني خواب بيننده مي باشد. يا اگر كسي انسان يا فعلي را دوست داشته باشد آن را در خواب مي بيند و يا نسبت به شخصي بغضي و عداوتي دارد، در خواب با او جدال مي كند، اين جدال و يا همراهي با دوستان در خواب مستند به خلقيات و ملكات اخلاقي انسان است ( الميزان، ج 11، ص269-270).
  گاه خواب مستند به حوادث خارج از ما بوده و با حقايق عالم هستي و ديگر عوالم مرتبط است. در چنين خوابي كه خواب حقيقي است، نفس انسان از عالم دنيوي گذشته و با توجه به مسانختي كه با عالم مثال و عالم عقل دارد با آن دو مرتبط مي گردد. اين نوع خواب خود سه گونه است كه مجال تفصيل آن در اينجا وجود ندارد. ( خواب و نشان هاي آن، آيت الله محمد شجاعي، صص34-24).
  ذکر اذکار شریفه و آیات کریمه خود نوعی مصونیت از دخل و تصرف شیطان ایجاد می کند بخصوص ذکر شریف لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظیم که دوری شیاطین جنی را در پی دارد.
  در کتاب شریف مفاتیح الجنان دعایی معروف امده است که خواندن آن از تصرف شیاطین در خواب جلوگیری می کند : اللهم اعوذبک من الاحتلام و من سوء الاحلام و من ان یتلاعب الشیطان بی فی الیقظه و المنام.


title: حضرت عزراييل
text:
  جان گرفتن حضرت عزراييل


  ●سوال:
  با سلام
  میخوام بگین که میگن عزراييل جان همه انسانهارو میگیره این جا برام سوال هست خوب چطور میگیره یکی تصادف میکنه در جا میمیره یکی تنها میمیره یکی جلوی هزارنفر میمیره این گرفتن جان انسانها به چه صورت هست اگه میشه یه راهنمایی کنید در ضمن عزراییل جان همه انسانهای خوب وبد رو به یه صورت میگیره یا نه فرق داره
  با تشکر



  ●پاسخ:
  سلام دوست عزيز.
  حضرت رسول (ص) وقتي به معراج رفتند ديدند كه يك فرشته اي نشسته و يك لوحي پر از نقطه سياه دستشه و داره يكي يكي نقطه ها رو پاك مي كنه . از جبرئيل پرسيدند جريان چيه؟
  حضرت جبرئيل پاسخ دادند اين فرشته حضرت عزرائيل هستند و اين نقطه هاي سياه كساني هستند كه در جاهاي مختلف هستند و بايد جانشان گرفته بشه.
  در واقع براي فرشته ها و خداوند زمان و مكان مثل اون چيزي كه براي ما هست معني ندارد. در يك لحظه وقتي مي خواهند كاري را بكنند انجام ميشود. جان انسانها را هم در هر جا و هر لحظه اي باشد به صورتي كه در بالا گفتم مي گيرند و اين طور نيست كه از يك جا مسافتي را طي كنند و جان يكي را بگيرند و بعد برن به جاي ديگر. با يك اشاره جان هر كسي را كه بخواهند در هر جاي دنيا ميگيرند.
  در قرآن اشاره شده كه لحظه جان دادن انسان هاي بد فرشته هاي عذاب به سراغ آنها مي آيند و با گرزهاي آتشين و بدترين حالت جانش را ميگيرند اما هنگام جان دادن مومن فرشته هاي مژده دهنده با سلام و تهيت به سراغ او مي آيند و به راحتي جانش را مي گيرند.
  البته فقط حضرت عزرائيل به تنهايي جان نمي گيرد. گاهي فرشته هاي مامور اين كار را انجام ميدهند و برخي افراد را هم خدا خودش مستقيما جانشان را مي گيرد. 


title: ترس و وحشت در قبر و عالم برزخ
text:
  ترس و وحشت در قبر و عالم برزخ ؟


  ●سوال:
  با سلام و عرض ادب
  یه سوال برام پیش اومده
  میگم اون ترس و وحشتی که میگن تو قبر و عالم برزخ وجود داره فقط برای کسایی هست که گناهکارن یا برای مومنان هم هست ولی شدتش کمتره؟
  قضیه چیه؟ لطفا یکی مفصل توضیح بده
  با تشکر 



  ●پاسخ:
  در پاسخ به سؤال شما گفتنی است:

  از جمله مسائلي كه گاه و بي گاه فكر انسان را به خود جلب مي كند مسأله مرگ و جان دادن است هر كسي دغدغه اين را دارد كه بالاخره، آن لحظات آخرين از حيات دنيوي را چگونه سپري مي كند و با چه وضعيتي پا به حيات برزخ مي گذارد.

  هر كسي كه آشنايي اجمالي با كتاب آسماني قرآن و روايات معصومين ـ عليهم السّلام ـ داشته باشد به اين مسأله پي مي برد كه لحظات آخرين عمر انسان لحظاتي است كه به آساني طي نمي شود و براي بدست آوردن امنيت و آسايش آن بايد سعي و تلاش بسياري كرد.

  راحتي و سختي مرگ از يك طرف ارتباط مستقيم با عقايد و باورهاي انساني دارد و از طرف ديگر با كردار و اعمال و منش و ملكات نفساني هماهنگي كامل دارد. بايد ديد انسان از اين گوهر گرانبهاي انسانيت خويش چه بهره اي گرفته است و كدام جنبه از جهات وجودي خود را در طول حيات دنيا به فعليّت رسانده است آيا جنبة انساني و ملكوتي خود را رشد و تعالي داده و الان كه هنگام مرگ او فرا رسيده بسان يك ميوة مثمر الثمري كه باغبان عالم او را از درخت حيات دنيا چيده، و منتقل به حيات برزخي شده يا نه با غفلت و بي توجهي نسبت به جهات روحاني و انساني خود در طي ساليان دراز از خود حيوان فربهي ساخته و حال با همين صورت و سيرت به حيات ابدي خود ادامه مي دهد.

  بايد ديد هر كسي چه عقيده و باوري نسبت به حقايق عالم دارد و در بُعد انديشه متوجه چه نقطه اي است و چه كسي را محل اتكاء خود مي داند و در بُعد رفتار و عمل تابع دستور چه دين و آئيني است قرآن پيرامون سختي جان دادن اهل كفر و تبهكاري، آياتي دارد و در ضمن از رفتار فرشتگان در هنگام قبض روح آنها اين چنين خبر مي دهد.

  «اگر بيني سختي حال كافران را هنگامي كه فرشتگان جان آنان را مي گيرند و بر روي و پشت آنان مي زنند و به آنان مي گويند بچشيد طعم عذاب سوزنده را»(1)

  در روايت است كه خدمت امام صادق ـ عليه السّلام ـ عرض كردند: ..... گروهي كه آن (جان دادن براي كافر) سخت تر از بريدن به ارّه، پاره كردن با قيچي و شكستن با سنگ و گردش محور آسياب در حدقه چشم است. خضرت فرمود: براي بعضي از بدكاران و كافران به همين گونه است ....(2) در مقابل كساني كه در دنيا اهل ايمان بوده اند و عمري را با عمل به دستورات الهي و دوري از محرمات الهي سپري كرده اند در هنگام جان دادن فرشتگان را ملاقات مي كنند كه با آنها برخوردي از روي شرافت و بزرگواري دارند.

  «پرهيزكاران كساني هستند كه فرشتگان جان آنان را در حالي كه پاك و پاكيزه اند مي گيرند و به آنان مي گويند درود بر شما باد.»(3) «مومنان و بندگان صالح پروردگار در اولين مرحلة انتقال به حيات اخروي با استقبال فرشتگان روبرو خواهند شد و آنها را با شرافتي وصف ناپذير بشارت بهشت مي دهند.»

  پس بر اساس آیات و روایاتی که ذکر شد، ترس و وحشت از مرگ و برزخ در اکثر موارد به عمل و رفتار خود انسان و نوع تعلقاتش به دنیا و مافیها بستگی دارد و اینکه چگونه از نعمت ها، فرصت ها و سرمایه های الهی در دنیا بهره جسته است.

  ادامه دارد ...

  پاورقی______________________________________ _________
  1. انفال، آية 50.
  2. محجة البيضاء، ج 8، ص 256 ـ (فيض كاشاني ـ ترجمه دكتر عارف، آستان قدس رضوي).
  3. نحل، آية 32، بنقل از پایگاه اندیشه قم با تغییر.




  ●ادامه:

  در ادامه بحث در باره ترس و وحشت از مرگ و برزخ نزد مؤمنان و غیر مؤمنان باید گفت: در روايتي است كه از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ سؤال كردند فرشته مرگ چگونه و با چه کیفیتی جان آدمي اعم از (مؤمن و کافر) را مي گيرد؟ حضرت فرمودند: فرشتة مرگ هنگام مردن مؤمن نزد وي آن گونه مي ايستد كه برده اي ذليل نزد مولي او و يارانش نزد مومن مي ايستند و نزديك نمي شوند تا اين كه نخست فرشتة مرگ سلام كند و به او بشارت به بهشت دهد.(1)

  پس آنچه كه باعث سختي و يا راحتي جان دادن انسان مي شود هم عقايد و انديشه هاي اوست و هم كردار و رفتار اوست كه اگر در مسير حق و صراط مستقيم گام بر مي دارد از آسايش و امنيت خاصّي برخوردار خواهد بود در آن لحظات حسّاس زندگاني و در غير اين صورت با سختي و اندوه و عذاب دنيا را ترك خواهد كرد، عامل ديگري كه نقش اساسي در اين امر دارد مسأله دنيا و تعلق به اوست. هر كسي به هر اندازه كه گرفتار دنيا و ما فيها شود در هنگام ارتحال به همان اندازه از شكنجه و زجر و عذاب برخوردار خواهد بود.

  انساني كه از امور واقعي و حقايق عالم غافل شود و گرفتار امور اعتباري و قرار دادي دنيا شود به گونه اي كه سرمست رياستي شود كه به امضايي اعتبار شده و دلخوش پُست و مقامي شود كه باعث تكبّر و غرور او نسبت به ديگران شده اين چنين آدمي در هنگام مرگ وضع نامطلوبي خواهد داشت. انساني كه با عزل او از مقام و پستش خود را در بن بست مي بيند و از گرفتن رياست از او در رنج و عذاب است چگونه حالتي خواهد داشت آن هنگام كه از تمام نعمت ها و لذائذ و اعتبارات دنيا جدا مي شود.

  حال اين چنين انسان گرفتاري بسان انسان معتادي است كه عمري گرفتار مواد مخدّر بوده و تعلقش به اين مادّه سمّي بسيار شده حال مواد مخدّر را از او بگيرند، تعلّق و وابستگي او به مواد باقي است ولي مواد را از او مي گيرند اين چنين انساني چه وضعي خواهد داشت درست شبيه همين، انساني گرفتار دنيا شود و به من و ما دلخوش كند با تعلق شديدي كه به اين امور دارد حال مي خواهد از اين دنيا منتقل به عالم ديگري شود علاقه موجود است و لكن ديگر خبري از من و ما و رياست و مال و مقام نيست همه و همه رخت برمي بندندو او با آن تعلّق شديد بايد زنجيرهاي علاقة خود را با شكنجه و عذاب پاره كند و به حيات برزخ منتقل شود.(2)

  پس هر چه انسان در اين زندگاني دنيا كمتر به آن دل ببندد و خود را دلبستة او نكند كه گويا به تعبير قرآن به زمين چسبيده اند، در هنگام ارتحال از آسايش خاطر بيشتري برخوردار خواهد بود.


  موفق باشید ...

  پاورقی______________________________________ ____
  1. من لا يحضره الفقيه، ج 1، ص 135، دارالتعارف، بيروت 1411.
  2. ر.ك: آيت الله جوادي آملي، صورت و سيرت انسان در قرآن، تفسير موضوعي، ج 14، ص 215 ـ 220، مركز نشر اسراء، چاپ دوم، آذر 1382، بنقل از پایگاه اندیشه قم. 


title: آيا فرشته ي مرگ مي تواند در يك زمان، روح افراد متعدد را در جاهاي متفاوت قبض كند؟
text:
  ●سوال:
  آيا فرشته ي مرگ مي تواند در يك زمان، روح افراد متعدد را در جاهاي متفاوت قبض كند؟


  ●پاسخ:
  در مورد این سوال شما بايد بگوييم كه مسئول قبض روح انسان ها حضرت عزرائيل است كه خداوند او را بر اين كار گمارده است. از آيات قرآن استفاده مي شود كه حضرت عزرائيل دستياراني از فرشتگان دارد كه زير نظر او به قبض روح انسان ها مبادرت مي كنند؛ چنانچه مي فرمايد: "توفتهم الملائكة؛ فرشتگان جانشان را مي ستانند". بنابراين، هيچ انساني نمي تواند ديگري را قبض روح كند.


title: چرا خدا جون بعضی ها رو تو سن کم میگیره
text:
  چرا خدا جون بعضی ها رو تو سن کم میگیره؟ 
  خیلی دوسشون داره؟ 
  قضیه چیه؟


  ●سوال:
  میگم چرا خدا جون بعضی ها رو تو سن کم میگیره؟ خیلی دوسشون داره؟ قضیه چیه؟
  اگه اون دنیا بندش بهش گفت تو به من مهلت ندادی که گناهانمو جبران کنم جواب خدا چیه؟
  مثلا یکی از دوستای خودم که دو سال ازم کوچیکتر بود یعنی 17 سال داشت چند روز پیش فوت کرد!!!
  اگه ادم صالحی باشه که هیچی ولی اگه گناهکار باشه چی؟؟



  ●پاسخ:
  ما طبق عقاید دینی و اصول عقلی خداوند را موجودی عادل و حکیم و قادر و ......می دانیم که جامع جمیع صفات متعالی است

  تمام اعمال و کردار خداوند طبق اصول اعتقادی از روی حکمت است و مصلحت و عمر هر انسانی نزد خداوند مشخص است

  و این که چه کسی چند سال عمر نماید و چه کسی چه مدت در این جهان زندکی کند دست خداوند است و غیر از خداوند کسی از این مساله اطلاعی ندارد

  هرچند همین خداوند برخی اعمال را برای طولانی شدن و کم شدن عمر انسان در اختیار انسان قرار داده است که با انجام انها عمر انسان زیاد و یا کم می شود

  مثلا خداوند این اختیار را به انسان داده است که اکر خودش را از بلندی پرت نماید می میرد
  یا اگر رگ گردن خود را بزند می میرد و....

  البته این که میگویم اختیار داده است نه اینکه این کار را بکند
  اختیار داشتن یک مساله است و انجام ان عمل مساله ای دیگر
  انسان به انجام خیلی اعمال اختیار دارد ولی این که انجام دهد یا ندهد را قوانین دین تعیین می کند 



  ●بنده در مقابل شما بزرگوار چند سوال می پرسم:

  اولا که عمر و زندگی مگر چیست؟؟

  زندکی انسان در این دنیا مگر غیر از این است که بنده و عبد خداوند باشد و مطیع فرامین الهی

  خب این اطاعت از فرامین و دستورات خداوند که زمان و مکان ندارد و سن خاصی نمی خواهد

  انسان در تمام مراحل زندگی خود باید عبد و بنده خداوند باشد چه جوان و چه مرد وچه پیر مرد چه.....

  انسان اگر بنده خداوند باشد برایش فرقی نمی کند که در چه زمانی از سن خود سفر دنیوی خود را به پایان برساند
  و اگر عبد خداوند نباشد چه در جوانی و چه پیری در هر زمان که بمیرد نافرمان خداست و حساب و کتابش مشخص
  مهم این نیست که انسان در چه زمانی بمیرد مهم است که با چه توشه ای بمیرد و چه اعمالی در کارنامه خود داشته باشد

  این یک طرف قضیه





  ●بحث دیکر توبه فرد است
  این فرد زمانی از خداوند می تواند این سوال را بپرسد که خداوند برای توبه ایشان زمان ومکان و....تعریف کند
  (البته خلط مبحث با برخی مکانها و زمانها مثل شب قدر و روزهای مخصوص و... نشود)

  ولی خداوند خود فرموده است که ادعونی استجب لکم
  انسان در هر ساعت از شبانه روز اگر خدای خویش را بخواهد و از کرده های گناه خود واقعا پشیمان باشد خداوند می بخشد
  و در روایت هم داریم که کسی که توبه کرده است مانند نوزادی است که تازه متولد شده است

  خب وقتی که خداوند راه بازگشت و توبه را برای انسان فراهم کرده و سن خاصی هم قرار نداده است و از طرفی توبه را بعد از گناه ؛ ضروری شمرده است

  چرا انسان باید از خداوند چنین توقعی داشته باشد و چنین سوالی بکند
  اتفاقا اگر انسان در جوانی گناه کرد و توبه نکرد و در همان حال مرد

  خداوند باید سوال کند که چرا توبه نکردی ؟؟؟
  چرا بعد از نافرمانی من و متوجه بودن به ان نافرمانی توبه نکردی ؟؟؟

  عبد چه جوابی می دهد و چه جوابی می تواند داشته باشد؟؟





  ●انسان باید در همه حال اعمال صالح انجام دهد و اصل بر خلقت انسان این است که چنین باشد و انسان گناه کرد باید که زود توبه کند و روی بر درگاه خدا اورد

  ولی این که چرا اجل زمان از پیش تعیین نمی کند و انسان وقت مرگ خود را نمی داند را هم با یک سوال می توان جواب داد که:

  انسانی که نمی داند کی می میرد و چه زمان وقت مرگ اوست و هر لحظه احتمال فوت و ترک این در دنیا را دارد این گونه طغیان می کند و هر چه نفس اش می خواهد انجام می دهد و با گناهان و نافرمانی های خود؛ دنیا بر دیگران تنگ کرده است

  چه رسد به زمانی که انسان بداند 20 سال در این دنیا ماندگار است وبعد از پایان زمان زندکی ترک دنیا می کند
  خب انسانی که خیالش راحت است به راحتی هر کاری که بخواهد انجام می دهد و مدتی مانده به زمان مرک توبه می کند و خلوت می گزیند و دعا و گریه و .......

  ایا واقعا چنین اعمالی و توبه ای ارزش دارد؟؟

  انسان هر لحظه اماده سفر است و هر زمان را زمان فوت می داند و چنین فردی هر لحظه به فکر اعمال صالحه است
  و از گناه دوری می کند و اگر گناهی مرتکب شد فورا توبه می کند و اماده سفر است

  چنین اعمال و زندکی را مقایسه کنید با زندگی انسانی که قطعا می داند که زمان زندگی ومرگ مشخص است 


title: اجل مسمی یعنی چه
text:
  ●سوال:
  اجل مسمی یعنی چه ؟ 


  ●پاسخ:
  سوره مبارکه احقاف
  ***
  بسم الله الرحمن الرحیم
  مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُّسَمًّى...(3)
  ***
  ما آسمانها و زمین و آنچه را در میان آن دو هست جز به حق و تا مدتی معین نیافریدیم...
  ***
  در بسیاری از آیات بیان شده است که هرچه در این جهان هست اجلی دارد.1
  اجل یعنی مدت معین؛ و درباره انسان، یعنی مدت مقرر شده برای زندگی او. از این رو به مرگ اجل می گویند که بر دوقسم است: اجل معلق و مبهم؛ اجل مسمّی و حتمی، که در نزد خدا معین است و عبارت است از پایان استعداد جسم برای بقا؛ اما اجل معلق مشروط به چیزی است که اگر آن چیز تحقق یابد، اجل در آن زمان فرا می رسد. قرآن دراین باره می فرماید: ایمان به دعوت انبیاء و عمل به برنامه های انها جلوی اجل معلق را می گیرد و سبب ادامه یافتن زندگی انسان تا اجل مسمّی می شود.2
  ***
  امام صادق(ع) فرمودند:«گاهی انسان گناه می کند و از اعمال نیکی همچون نماز شب بازمی ماند.» آنگاه فرمودند:« بدانید که کار بد در فنای انسان از کارد در گوشت سریع تر اثر می کند.»3
  در روایت دیگری از امام باق(ع) آمده است:«نیکوکاری و انفاق پنهانی فقز را برطرف و عمر را افزون می کند و مانع هفتادگونه مرگ و میر بد می شود.»4 پس این که در روایات فراوانی آمده است که انفاق یا صله رحم عمر را طولانی و بلاها را برطرف می کند بدین معناست که اجل معلق را مانع می شود.
  ****
  پی نوشت ها :
  1) احقاف:3 ؛لقمان:29 ؛بقره:36 ؛اعراف:34 ؛منافقون:11 ؛حج:5 . 2) ابراهیم:10 .
  3) سفینة البحار ،ج1 ،ص488 . 4) همان ، ج4 ، ص23 .


title: اجل مسمی
text:
  اجل مسمی



  بیان ساده ای دررابطه با اجل مسمّى (حتمى) و معلّق (غير حتمى)

  بدون شك انسان داراى دو گونه سرآمد و اجل است:
  سرآمد و اجل حتمى كه پايان استعداد جسم انسان براى بقاء است، و با فرا رسيدن آن هر چيز به فرمان الهى پايان مى‏ گيرد.
  سرآمد و اجل معلق كه با دگرگونى شرائط دگرگون مى‏ شود، فى المثل انسانى دست به انتحار و خود كشى مى‏ زند در حالى كه اگر اين گناه كبيره را انجام نمى‏ داد سالها زنده مى‏ ماند، و يا بر اثر روى آوردن به مشروبات الكلى و مواد مخدر و شهوترانى بى حد و حساب توانائى جسمى خود را در مدت كوتاهى از دست مى‏ دهد، در حالى كه اگر اين امور نبود ساليانی مى‏ توانست عمر كند.
  اينها امورى است كه براى همه قابل درك و تجربه است، واحدى نمى‏ تواند آن را انكار كند.
  در زمينه حوادث ناخواسته نيز امورى وجود دارد كه مربوط به اجل معلق است كه آن نيز قابل انكار نمى‏ باشد.
  بنابراين اگر در روايات فراوانى آمده است كه انفاق در راه خدا يا صله رحم عمر را طولانى و بلاها را برطرف مى‏ سازد در حقيقت ناظر به همين عوامل است.
  و هر گاه ما اين دو نوع اجل و سرآمد عمر را از هم تفكيك نكنيم درك بسيارى از مسائل در رابطه با «قضا و قدر» و «تأثير جهاد و تلاش و كوشش در زندگى انسانها» لاينحل خواهد ماند.
  اين بحث را ضمن يك مثال ساده مى‏توان روشن ساخت، و آن اينكه: انسان يك دستگاه اتومبيل نو تهيه مى‏ كند كه طبق پيش بينى‏ هاى مختلفى كه در ساختمان آن به كار رفته مى‏ تواند مثلا بيست سال عمر كند، اما مشروط به اينكه به آن دقيقاً برسند، و مراقبتهاى لازم را به عمل آورند، در اين صورت اجل حتمى اين اتومبيل همان بيست سال است كه از آن فراتر نمى‏ رود.
  ولى اگر مراقبتهاى لازم انجام نشود و آن را به دست افراد ناآگاه و لاابالى بسپارند و بيش از قدرت و ظرفيت از آن كار بكشند، و در جاده‏ هاى پرسنگلاخ همه روزه آن را به كار گيرند ممكن است عمر بيست ساله آن به نصف يا به کمتر تنزل پيدا كند. اين همان «اجل معلق» آن است.



  بسيارى از موجودات از نظر ساختمان طبيعى و ذاتى استعداد و قابليت بقاء براى مدتى طولانى را دارند، ولى در اثناء اين مدت ممكن است موانعى ايجاد شود كه آنها را از رسيدن به حداكثر عمر طبيعى باز دارد، مثلًا يك چراغ نفت سوز با توجه به مخزن نفت آن، ممكن است بيست ساعت استعداد روشنائى داشته باشد، اما وزش يك باد شديد و ريزش باران و يا عدم مراقبت از آن سبب مى‏ شود كه عمر آن كوتاه گردد.
  در اينجا اگر چراغ با هيچ مانعى برخورد نكند و تا آخرين قطره نفت آن بسوزد سپس خاموش شود به اجل حتمى خود رسيده است و اگر موانعى قبل از آن باعث خاموشى چراغ گردد مدت عمر آن را «اجل غير حتمى» مى‏ گوئيم.
  در مورد يك انسان نيز چنين است اگر تمام شرائط براى بقاى او جمع گردد و موانع برطرف شود ساختمان و استعداد او ايجاب مى‏ كند كه مدتى طولانى- هر چند اين مدت بالاخره پايان و حدى دارد- عمر كند، اما ممكن است بر اثر سوء تغذيه يا مبتلا شدن به اعتيادات مختلف و يا دست زدن به خودكشى يا ارتكاب گناهان خيلى زودتر از آن مدت بميرد.
  مرگ را در صورت اول اجل حتمى و در صورت دوم اجل غير حتمى مى‏ نامند.
  و به تعبير ديگر اجل حتمى در صورتى است كه ما به مجموع علل تامه بنگريم و اجل غير حتمى در صورتى است كه تنها مقتضيات را در نظر بگيريم.


  با توجه به اين دو نوع «اجل» بسيارى از مطالب روشن مى‏ شود، از جمله اينكه در روايات مى‏ خوانيم صله رحم عمر را زياد و يا قطع رحم عمر را كم مى‏ كند (منظور از عمر و اجل در اين موارد اجل غير حتمى است).
  و يا اينكه در آيه‏اى مى‏ خوانيم«فاذا جاء اجلهم لايستأخرون ساعة و لايستقدمون؛ هنگامى كه اجل آنها فرا رسد نه ساعتى به عقب مى‏افتد و نه جلو».[1]
  در اينجا منظور از اجل همان مرگ حتمى است.

  بنابراين آيه مزبور تنها مربوط به موردى است كه انسان به عمر نهائى خود رسيده است، و اما مرگهاى پيش رس را شامل نمى‏ شود.
  و در هر صورت بايد توجه داشت كه هر دو اجل از ناحيه خدا تعيين مى‏ شود يكى بطور مطلق و ديگرى به عنوان مشروط و يا معلق، درست مثل اينكه مى‏ گوئيم:
  اين چراغ بعد از بيست ساعت بدون هيچ قيد و شرط خاموش مى‏ شود و نيز مى‏ گوئيم اگر طوفانى بوزد بعد از دو ساعت خاموش خواهد شد، در مورد انسان و اقوام و ملتها نيز چنين است مى‏ گوئيم خداوند اراده كرده است كه فلان شخص يا ملت پس از فلان مقدار عمر بطور قطع از ميان برود و نيز مى‏ گوئيم اگر ظلم و ستم و نفاق و تفرقه و سهل انگارى و تنبلى را پيشه كنند در يك سوم آن مدت از بين خواهند رفت، هر دو اجل از ناحيه خدا است يكى مطلق و ديگرى مشروط.
  از امام صادق عليه السلام در ذيل آيه فوق چنين نقل شده كه فرمود:«هما اجلان اجل‏محتوم و اجل موقوف؛ اين اشاره به دو نوع اجل است، اجل حتمى و اجل مشروط» و در احاديث ديگرى [2]كه در اين زمينه وارد شده تصريح گرديده است كه اجل غير حتمى (مشروط) قابل تقديم و تأخير است و اجل حتمى قابل تغيير نيست.[3]


  [1]. اعراف آيه 34.

  [2]. (نورالثقلين جلد اول صفحه 504).

  [3]. تفسير نمونه 5/ 149


title: فرشته مرگ
text:
  فرشته مرگ 


  ●سوال:
  فرشته مرگ
  رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: در شب معراج ، خداوند مرا به آسمانها سیر می داد، در آسمان فرشته ای را دیدم كه لوحی از نور در دستش ‍ بود، و آنچنان به آن توجه داشت كه به جانب راست و چپ نگاه نمی كرد و مانند شخص غمگین ، در خود فرو رفته بود، به جبرئیل گفتم : این فرشته كیست ؟ گفت : این فرشته مرگ (عزرائیل ) است كه به قبض روحها اشتغال دارد گفتم : مرا نزد او ببر، تا با او سخن بگویم ، جبرئیل مرا نزدش برد، به او گفتم : ای فرشته مرگ آیا هر كسی كه مرده یا در آینده می میرد روح او را تو قبض ‍ كرده ای و یا قبض می كنی ؟ گفت : آری ، گفتم : خودت نزد آنها حاضر می شوی ؟ گفت : آری خداوند همه دنیا را همچنان در تحت اختیار و تسلط من قرار داد، همچون پولی كه در دست شخصی باشد، و آن شخص ، آن پول را در دستش هرگونه كه بخواهد جابجا نماید. هیچ خانه ای در دنیا نیست مگر اینكه در هر روز پنج بار به آن خانه سر می زنم ، وقتی كه گریه خویشان مرده را می شنوم به آنها می گویم : گریه نكنید من باز مكرر به سوی شما می آیم تا همه شما را از این دنیا ببرم
  سخت جان کندن
  پیامبر(ص) به علی علیه السلام فرمود: عزرائیل وقتیكه برای قبض روح كافر می آید، روح او را با آهنی گداخته به آتش كه بریان كننده است از بدنش ‍ بیرون می آورد، و دوزخ (در این هنگام صیحه می كشد). علی علیه السلام عرض كرد: آیا این گونه جان كندن سخت ، برای شخصی از امت تو (مسلمان) نیز ممكن است صورت گیرد؟ پیامبر(ص) فرمود: آری جان دادن سه نفر از امت من ، این گونه است : 1- حاكم ظالم 2- كسی كه از روی ظلم ، مال یتیم را بخورد 3- كسی كه گواهی ناحق بدهد (كه از آن به شهاده الزور تعبیر می شود). 




  ●پاسخ:
  بسم الله الرحمن الرحیم
  در کتاب شریف احتجاج داستان زندیقی آمده که با مراجعه به امیرمومنان علیه السلام بحثی را به عنوان تناقض در قرآن مطرح و پاسخ آن را از حضرت دریافت می کند. بحث قبض روح به دست ملائک و یا خداوند متعال بخشی از این مباحث است:
  قَوْلُهُ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ قَوْلُهُ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ وَ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَهُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يَتَوَلَّى ذَلِكَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلُ رُسُلِهِ وَ مَلَائِكَتِهِ فِعْلُهُ لِأَنَّهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ فَاصْطَفَى جَلَّ ذِكْرُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَ سَفَرَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ هُمُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ- اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الطَّاعَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْمَعْصِيَةِ تَوَلَّتْ قَبْضَ رُوحِهِ مَلَائِكَةُ النَّقِمَةِ وَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ أَعْوَانٌ مِنْ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ وَ النَّقِمَةِ يَصْدُرُونَ عَنْ أَمْرِهِ وَ فِعْلُهُمْ فِعْلُهُ وَ كُلُّ مَا يَأْتُونَ مَنْسُوبٌ إِلَيْهِ وَ إِذَا كَانَ فِعْلُهُمْ فِعْلَ مَلَكِ الْمَوْتِ وَ فِعْلُ مَلَكِ الْمَوْتِ فِعْلَ اللَّهِ لِأَنَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ يُعْطِي وَ يَمْنَعُ وَ يُثِيبُ وَ يُعَاقِبُ عَلَى يَدِ مَنْ يَشَاءُ وَ إِنَّ فِعْلَ أُمَنَائِهِ فِعْلُهُ فَمَا يَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّه‏
  الإحتجاج على أهل اللجاج، ج‏1، ص: 247




  ●بسم الله الرحمن الرحیم
  ترجمۀ روایت:
  این کلام الهی که فرمود: "خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مى‏كند "و نیز آیۀ شریفه:"فرشته مرگ كه بر شما مأمور شده، (روح) شما را مى‏ گيرد" و " فرستادگان ما جان او را مى‏ گيرند " و "همانها كه فرشتگان (مرگ) روحشان را مى‏ گيرند در حالى كه پاك و پاكيزه‏ اند " و "همانها كه فرشتگان روحشان را مى‏ گيرند در حالى كه به خود ظلم كرده بودند " خداوند تبارک و تعالی برتر از آن است که کار قبض روح را، خود عهده دار شود ولی کار فرستادگان و فرشتگان او نیز کار او بشمار می رود چرا که ایشان به فرمان او انجام می دهند.پس خداوند (جل ذکره) از میان ملایکه رسولان و سفیرانی میان خود و بندگانش برگزید
  و هم ایشان همانان اند که خداوند دربارۀ ایشان فرمود:
  "خداوند از فرشتگان رسولانى برمى‏ گزيند، و همچنين از مردم" پس کسی که از اهل طاعت باشد قبض روحش را ملائکۀ رحمت به عهده می گیرند.و کسی که اهل عصیان باشد قبض روحش را ملائکۀ عذاب به عهده می گیرند و ملک الموت (عزرائیل) یارانی از ملائک رحمت و نقمت دارد که از پی امر او پدید آیند که فعل ایشان کار او و منتسب به اوست. و کار ملک الموت کار خداوند است.خداوند ارواح را به هنگام مرگ و به دست هر که بخواهد قبض مى‏ كند و می بخشد و بازمی دارد و به دست هر که بخواهد پاداش می دهد و عقاب می کند و کار امناء و امینانش کار خود اوست چرا که ایشان اراده نمى‏ كنند مگر اينكه خداوند- پروردگار جهانيان- اراده كند و بخواهد.


title: مرگ نابودی است
text:
  مرگ نابودی است



  ●سوال:
  مرگ آغاز مرحله ای بدتر از زندگی است . من از چند منبع شنیده ام که قبل از این زندگی ارواح در دنیای دیکری بودند ولی کسی خاطره ای از ان ندارد میدانید چرا ؟ چون اگر میدانستید که چرا اینجا هستید یک لحظه هم نمیماندید ولی جبر حاکم بر جهان برنامه های دیگری برای ما دارد که با مرگ آغاز میگردد. 



  ●پاسخ:
  با سلام به دوست عزیز

  انسانها نسبت به مرگ دیدگاه های متفاوتی دارند که بر اساس جهان بینی آنهاست بعضی مرگ را انتقال به جهان ابدی می دانند که این افراد معتقدند كه عالم، صنع خدا است، و خدا اين جهان را آفريده، تا راه و وسيله براى جهان ديگر باشد، آنها علاوه بر اعتقاد به مبدأ، معتقد به معاد هم هستند، وقتى مى‏خواهند براى زندگى دنيايى خود اساسى بريزند، طورى مى‏ريزند كه هم در دنيا سعادتمند باشند، و هم در آخرت كه حياتى است ابدى، و آغازش از همان روزى است كه حيات دنيا با مرگ خاتمه مى‏يابد. اما عده ای مرگ را پایان زندگی انسان و فنا و نابودی او می پندارند که این اندیشه ناشی از جهان بینی مادی است و این افراد طوری زندگی می کنند که گویا تنها برای همین جهان آفریده شده اند.
  بنابراین براساس معارف الهی مرگ پایان زندگی انسان نیست و ما در این جهان بصورت جبری و عبث آفریده نشدیم و کسانی که آخرت خود را آباد کرده اند مرگ برای آنها بسیار شیرین است اما کسانی که آخرت خود را تباه نمودند ترسناکترین و بدترین حادثه برای آنها مرگ است.
  موفق باشید


title: پیامبر و ترس
text:
  پیامبر و ترس



  ●سوال:
  چرا شب اول قبر برای شخصیتی به بزرگی مثله پیامبر وحشتناک بود؟
  چرا پیامبر با وجود این همه امتیازات ( پاک و معصوم) از شب اول قبر میترسید؟
  مگه گناه کرده بود تو زندگیش؟!!!!!!!! یا اینکه خدا واسه ما مومنین
  شب اول قبرو سخت تر در نظر گرفته.!



  ●پاسخ:
  با سلام به دوستان بزرگوار
  در مورد خوف پیامبراکرم«صلی الله علیه وآله» و یا سایر اولیای دین نسبت به احوالات قیامت«برزخ و قیامت» به صورت کلی عرض می شود:
  (کسانی که معرفتشان نسبت به مبدا ضعیف است خوف و رجای آنها نفسانی است؛در نتیجه درخواست زاهدانه دارند واز خدا جز نجات از جهنم چیزی نمی طلبند، یا درخواست راغبانه ورود به بهشت را دارند؛ این گروه بر اثر ترهیب و ترغیب در حد وسط مانده اند.
  اما کسانی که خدای سبحان را به عظمت شناخته اند، ترس آنها از خداوند ترس عقلی و ترس از هجران او بوده و سوز آنها از فراغ اوست .
  از ویژگی های انسانهای اوحدی، همان شوق لقای خدا وخوف هجران اوست و این خصیصه، همان عقل ناب خواهد بود«واخلصناهم بخالصة ذکری الدار؛ما آنها را با خلوص ويژه‏اى خالص كرديم، و آن يادآورى سراى آخرت بود.سورۀ:ص،46»واگر در پرتو آن شوق به بهشت و یا خوف از دوزخ مطرح است آنها نیز عقلی است.
  بنابراین آیاتی همچون«انا نخاف من ربنا یوما عبوسا قمطریرا»[1]،«ولمن خاف مقام ربه جنتان»[2]«واما من خاف مقم ربه و نهی النفس عن الهوی، فان الجنة هی الماوی»[3].ناظر به خوف عقلائی اولیای الهی است.
  لذا آنها گر چه منزه از خوف نفسانی اند؛ لیکن خوف عقلائی که یک کمال است را حتما دارا هستند.
  خوف عقلی را خداوند به فرشتگان هم نسبت می دهد:«یخافون ربهم من فوقهم»[4]ترس فرشتگان عقلی است نه وهمی و خیالی، زیرا در مسائل نظری آنها وهم وخیال راه ندارد و در مسائل عملی نیز، عقل عملی عهده دار کار آنهاست.یعنی هر دو مرحلۀ نظر و عمل آنها براساس عقل تنظیم می شود.
  نتیجه سخن: گر چه پیامبر«صلی الله علیه وآله» خائف از احوالات قیامتند«انی اخاف ان عصیت ربی عذاب یوم عظیم»[5]لیکن ترس او ترس از شکنجۀ بدنی و آسیب دیدن نفس و مانند آن نیست، بلکه خوف آن حضرت عقلی است.
  عقل نظری به لزوم هراس فتوی می دهد و عقل عملی آنرا اجرا می کند و کاملا از جمال و جلال الهی می ترسد و از آن حریم می گیرد.
  این خوف معقول برای آنحضرت«صلی الله علیه وآله» ملکه بوده و همواره با وی مشهود بود، از این رو می فرمود: من وقیامت، همانند این دو انگشت قرین هم هستیم«انا و الساعة کهاتین»[6]).[7]
  بنابراین اولیای دین از مرگ و مراحل بعدی آن خوفی که ما داریم را ندارند، چگونه خوف داشته باشند در حالی که حقیقت مرگ را شهود نموده اند و می دانند مشمول رحمت خاص خداوند هستند.
  خداوند متعال در مورد پرهیزکاران می فرماید:«الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ ادْخلوا الْجَنَّةَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ»[8] ؛پرهیزکاران همانها كه فرشتگان (قبض ارواح) روحشان را مى‏ گيرند در حالى كه پاك و پاكيزه‏ اند به آنها مى‏ گويند سلام بر شما باد، وارد بهشت شويد بخاطر اعمالى كه انجام مى‏ داديد.چه رسد به مربی پرهیزکاران که اشرف مخلوقات عالم هستی و تجلی اسماء و صفات اویند .
  لذا اگر خوفی هست ناظر به جهت دیگری است و آن به خاطر شهودشان نسبت به عظمت خداوند متعال و ادراک نیستی و فقر وجودی خودشان است كه اين امر از بالاترين مراتب كمال انساني است.


  [1].انسان/10.

  [2].الرحمن/46.

  [3].نازعات/40-41.

  [4].نحل/59.

  [5].انعام/15.

  [6].بحار الانوار،ج2ص263.

  [7]. سیره رسول اکرم در قرآن، جوادی املی، با تصرف.

  [8].نحل/32.



  در كتاب «معانى الاخبار» صدوق روايت مى‏كند از مفسّر از أحمد بن الحسن الحسينى از حسن بن علىّ النّاصرى از پدرش از حضرت أبى جعفر جواد از پدرانش«عليهم السّلام» از حضرت علىّ بن الحسين«عليهما السّلام» كه:

  «لَمَّا اشْتَدَّ الامْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِىِّ بْنِ أَبِى طَالِبٍ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ نَظَرَ إلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ، فَإذًا هُوَ بِخِلَافِهِمْ؛ لِانَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الامْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَآئِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ، وَ كَانَ الْحُسَيْنُ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَآئِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ. فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ: انْظُرُوا! لَا يُبَالِى بِالْمَوْتِ.
  فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: صَبْرًا بَنِى الْكِرَامِ! فَمَا الْمَوْتُ‏إلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّآءِ إلَى الْجِنَانِ الْوَاسِعَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّآئِمَةِ.
  فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إلَى قَصْرٍ؟ وَ مَا هُوَ لِاعْدَآئِكُمْ إلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ.
  إنَّ أَبِى حَدَّثَنِى عَنْ رَسُولِ اللَهِ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ: إنَّ الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ؛ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هؤُلَآءِ إلَى جَنَّاتِهِمْ وَ جِسْرُ هؤُلَآءِ إلَى جَحِيمِهِمْ، مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ».[1]

  «حضرت امام زين العابدين عليه السّلام فرمودند: چون در روز عاشورا كار بر حسين بن علىّ بن أبى طالب«عليهما السّلام» بسيار سخت شد، بعضى از افرادى كه با آن حضرت بودند، چون بر آن حضرت نظر كردند ديدند آن حضرت در حالات به خلاف آنهاست؛ چون حال آنها چنين بود كه هر چه امر شدّت مى‏ يافت رنگها از چهره‏ها متغيّر مى‏ شد و بندها به لرزش در مى‏ آمد و دلها به طپش مى‏ افتاد.
  وليكن حال و خصيصه سيّد الشّهداء«صلوات الله عليه» و بعضى از اطرافيان آن حضرت كه با او بودند چنين بود كه رنگهاى صورت هايشان مى‏ درخشيد و اعضايشان آرام مى‏ گرفت و نفس‏ها در سينه‏ ها آرامش بيشترى مى‏ يافت.
  در اين حال بعضى به يكديگر مى‏ گفتند: ببينيد! گوئى اين مرد ابداً باكى از مرگ ندارد
  حضرت سيّد الشّهداء«علیه السلام» به آنها فرمود: اى فرزندان عزيزان و بزرگواران! قدرى آرام بگيريد، صبر و تحمّل پيشه كنيد! چون مرگ نيست مگر پلى كه عبور مى‏ دهد شما را از گرفتاريها و شدائد به سوى بهشت‏هاى وسيع و نعمت‏هاى جاودانى.
  كداميك از شما مكروه و ناپسند داريد كه از زندانى به قصر مجلّلى انتقال يابيد؟
  آرى، مرگ براى دشمنان شما نيست مگر مانند كسيكه از قصرى به سوى زندان و شكنجه انتقال يابد.
  همانا پدرم براى من روايت كرد از رسول خدا«صلّى الله عليه و آله» كه: حقّاً دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است؛ و مرگ پلى است كه اينها را به سوى بهشت و آنها را به سوى جهنّمشان مى‏ كشاند، من دروغ نمى‏ گويم و به من نيز دروغ گفته نشده است‏.


  [1]. «معانى الاخبار» باب نوادر المعانى، ص 389، روايت بيست و نهم‏


title: نمازهای یومیه
text:
  نمازهای یومیه


  ●سوال:
  یه سوال همیشه تو ذهنم میچرخه اما هیچوقت پیگیرش نشدم.
  میخوام بدونم مثلا چرا نماز صبح دو رکعته؟؟
  ممنون میشم اگه کلی به این سوال جواب بدین!
  صبح..ظهر..عصر...
  لطفا اگه آیه ی قرآنی داره ذکر کنید.


  ●پاسخ:
  باسمه تعالی
  با سلام و تشکر
  حکم وجوب نماز در قرآن آمده(أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى‏ غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً، نماز را وقت زوال آفتاب تا اول تاريكى شب به پا دار و نماز صبح را نيز به جاى آر كه آن به حقيقت هم مشهود ملائكه شب است (كه می‏روند) و هم ملائكه روز (كه مى‏آيند)78، اسراء) اما کیفیت خواندن نماز در قرآن نیامده بلکه توسط پیامبر صلی الله علیه و آله بصورت عملی به مسلمانان آموزش داده شده است. وجود نازنین پیامبر به مسلمانان فرمود همانگونه که من نماز می خوانم نماز بخوانید.
  در کتاب علل الشرائع در مورد حکمت رکعات نماز این چنین آمده است:
  اصل نماز يك ركعت است چون اصل عدد، يك مى‏ باشد لذا هر گاه نماز را از يك ركعت كمتر بياورند عمل آورده شده نماز نيست بارى حقّ عزّ و جلّ مى‏دانست يك ركعتى كه كمتر از آن اصلا نماز نيست را بندگان كاملا و تماما به جا نياورده بلكه ناقص اداء می نمايند لذا يك ركعت ديگر را با آن مقرون ساخت تا با ركعت دوّم نقص ركعت اوّل جبران شود و بدين ترتيب اصل نماز دو ركعت جعل گرديد.
  سپس از آنجایی که بندگان اين دو ركعت را با تمام آنچه مورد امر است به جا نخواهند آورد از اين رو به هر كدام از نماز ظهر و عصر و عشاء دو ركعت ضميمه شد تا بدين وسيله نقص دو ركعت اوّل و دوّم جبران گردد و نيز از آنجایی که در وقت نماز مغرب غالبا مردم از خواندن نماز منصرف و به كارهايى از قبيل افطار و تناول غذا و وضوء و آماده نمودن مقدّمات استراحت در شب هستند لذا يك ركعت بيشتر به آن اضافه نكردند تا بدين وسيله نماز مغرب بر آنها سبك و خفيف باشد.
  و از آنجا که قلوب و دلها در وقت نماز صبح از فكر و انديشه نسبت به اوقات ديگر خالى ‏تر است زيرا در شب معاملات مردم كمتر و داد و ستد قليل و ضعيف‏تر مى‏ باشد لذا انسان در وقت صبح اقبالش به نماز بيش از اوقات ديگر است به دو رکعت نماز صبح چیزی افزوده نشد.
  با تشکر


title: به نظر شما مرگ چه رنگییه
text:
  به نظر شما مرگ چه رنگییه؟



  ●پاسخ:
  با سلام

  به اعتقاد بنده نمی توان برای حقیقت مرگ، که از جنس ماده نبوده و قابل مشاهده عینی نیست، رنگی بسان رنگ هائی که در دنیا برای ما متصور است، در نظر بگیریم.

  اما با توجه به انواع مرگ، که در ادامه ذکر می کنیم، می توان این اقسام را بین دو وضعیت تاریکی و نورانیت تصور کنیم.

  چنانکه در كتاب ارزشمند تفسير ادبي عرفاني قرآن مجيد از قول عارف واله و شيدا خواجه عبدالله انصاري آمده است:

  مرگ چهار گونه است: مرگ اهانت و لعنت، مرگ حسرت و مصيبت، مرگ تحفه و كرامت، مرگ خلقت و مشاهدت.

  مرگ لعنت مرگ كافران است، مرگ حسرت مرگ عاصيان است، مرگ كرامت مرگ مؤمنان است، مرگ مشاهدت مرگ پيغمبران است.

  با استفاده از اصطلاحات فلسفی می توان چنین تقریر کرد: انواع مرگ حد فاصل نور و تاریکی اند که البته وضعیت آنها در خصوص نزدیکی به نور یا تاریکی، بسته به تشکیک مراتب است.

  با این توضیح، اکنون می توانید مرتبه و رنگ هر مرگی را بهتر ترسیم فرمایید امید آنکه رنگ مرگ ما و همۀ دوستان و اهالی اسک دینی کانونی از نور و روشنائی باشد. آمین

  موفق باشید ...


title: مرگ و رنگ آبی
text:
  مرگ و رنگ آبی


  حالا كه صحبت مرگ و رنگ آن شد مي خواهم پرسشي را مطرح كنم.
  نمي دانيم شنيده ايد يا نه كه برخي قبل از مرگ نور آبي مشاهده ميكنند.آيا اين مسئله حقيقت دارد و اگر دارد اين نور آبي چيست؟


  ما استادي داشتيم كه همسرشان فرانسوي و مسيحي بود. استاد به دليل بيماري در بيمارستان بستري شده بودند. در ضمن خانم فرانسوي ايشان هم استاد ما بودند و خانمي بسيار راستگو و درستكار بودند. ايشان در روز فوت همسرشان نقل كردند كه در اتاق بيمارستان ديدند يك نور آبي به پايين آمد و دور تخت استاد گشت و دوباره به بالا رفت!

  يكي ديگر از دوستان هم نقل ميكردند كه بر بالين شخص محتضري نشسته بودند و در عين حال صداي قدم زدن را در اطراف اين شخص مي شنيدند در حالي كه كسي آنجا نبود!
  به هر حال در هنگام مرگ پرده ها كنار مي رود و ناديده ها و نا شنيده ها براي انسان و يا كساني كه قلب سليم و روح آزاد دارند آشكار خواهد شد.

  اللهم اني اعوذ بك من هول المطلع و من سكرات الموت


title: ديدار روح بعد از مرگ از بدن
text:
  ديدار روح بعد از مرگ از بدن


  در تفسیر مجمع البیان در ذیل آیات مربوط به برزخ می گوید : وقتی سه روز از دفن میت بگذرد روح او از خداوند اجازه می گیرد تا در قبر به جسدش سری بزند ٬ هنگامی که به قبر می رود می بیند آب از بینی و دهان و گوشهایش جاری است پس گریه اش می گیرد و می گوید ٬ ای بدن بیچاره من ! آیا به خاطر داری ایام زنده بودنت را در دنیا ؟ این است منزل وحشت و بلا و پوسیده شدن بدن! و این است جای غم و پشیمانی ! سپس به آسمان می رود و بعد از پنج روز دوباره اجازه می گیرد و برمی گردد. وقتی به قبر می آید می بیند چرک و زرد آب از بینی و دهان و گوشهایش جاری است ٬ باز گریه می کند و می گوید : ای بدن بیچاره من! آیا هیچ در دنیا به فکر اینجا بودی تا چیزی از پیش بفرستی که اینجا به دردت بخورد؟! دوباره به آسمان می رود و بعد از هفت روز دوباره اجازه می گیرد و برمی گردد و می بیند خون و چرک مانند سیل از بینی و دهان و گوشهایش جاری است و کرم به آن افتاده باز گریه می کند و می گوید : این منزل جای محنت و بلا و عقربها و کرمهاست . آیا هیچ به فکر اینجا بودی ؟ کجایند آن اقوامت که کوچکترین ناراحتی پیدا می کردی دور و برت را می گرفتند؟!
  امام صادق (ع) فرموده : میان دنیا و آخرت ٬ هزار عقبه است که آسانترین آنها مرگ است . همچنین امام صادق (ع) به ابو بصیر فرموده : به یاد آور آن وقتی را که تنها در قبر باشی و چشمایت از حدقه در بیاید و به صورتت بریزد . و بند بند بدنت از هم جدا شود . و گوشت بدنت را کرمها بخورند. وخیال کن که در آن حال هستی و هیچ زاد و توشه ای هم نداری و از خداوند می خواهی که تو را به دنیا برگرداند و جبران مافات کنی . حال که اینجا هستی تصور کن این خواسته تو را خداوند اجابت کرده و به دنیا برگردانده پس تا وقت باقی است جبران کن و کارهایی که مرضیّ خداوند است انجام بده و از کارهایی که موجب نارضایتی و سحظ خداوند است دست بکش. (کفایة الموحدین ٬ ج ۴ ٬ ص ۲۵۴ به نقل از تفسیر مجمع البیان)


title: پاسخی دیگر ديدار روح بعد از مرگ از بدن
text:
  ●پاسخی دیگر ديدار روح بعد از مرگ از بدن


  با سلام و تشکر

  در بارۀ علاقۀ روح به بدن و سرکشی آن از بدن، با توجه به روایات چنین می توان گفت:

  وقتى انسان از دنيا رفت و روحش در قالب مثالى به خود صورت گرفت، روح علاقه خود را به كلى از بدن قطع نمى كند! چنانکه روح انسان هنگام خواب علاقه خود را از بدن كم كرده و بدن در حال خواب، مقدارى سرد مى شود، در حال مرگ، روح علاقه خود را بیشتر از بدن قطع مى كند بگونه ای که تنها يك ارتباط ضعيفى باقى مى ماند.

  به عبارت واضح تر: علاقه و ارتباط روح با بدن بر سه گونه است:

  1 - ارتباط كامل و تمام مانند حيات و زندگى پيش از مرگ.
  2 - ارتباط متوسط، مانند ارتباط روح با بدن در حالت خواب ؛ زيرا مانند مرگ است.
  3 - ارتباط كم و ضعيف كه در حال مرگ تحقق يافته.

  در روايت وارد شده است كه: روح پس از مرگ، در روز سوم، پنجم، هفتم، چهلم و سال به ديدن بدن مى آيد و جسم را مى بيند و از آن چه به سر آن آمده ناراحت مى شود.

  و نیز در روایات، وارد شده اینکه در وقت خروج روح، انسان بدن خود را مى بيند و به دنبال آن تا قبر مى رود. به واسطه همين علاقه جزئى مى بينيم كه قبور ائمه اطهار صلى الله عليه و آله و علما و اولياء الله منشاء اثر و نزول بركات و برآورده شدن حاجات است در حالى كه مخاطب سلام و درود و صلوات ها، ارواح برزخى آنها هستند نه بدن هايى كه در قبر خوابيده اند. اگر چه ابدان پاک و مطهر و قبور و بارگاه آن بزرگواران، نیز واجد شأن و احترام است. (1)

  وقتی طبق روایات، جسم مسلمان و مؤمن حرمت دارد. اجسام و ابدان مطهر اوصیاء و اولیاء الهی که جای خود دارد.

  علی ای حالٍ، بعد از آن كه روح انسان از بدن جدا شد و جسد بى جان او را داخل قبر نمودند. روح، جسد را فراموش نمى كند و گاه گاهى به ديدن آن مى آيد و حالاتش را مشاهده مى كند، از وضع تاءسف بار آن حسرت مى خورد، گريه مى نمايد و سخنانى با بدن مى گويد.

  روایات بسیاری در اینباره وارد شده که می توانید برای مطالعۀ تفصیلی به منابع زیر مراجعه کنید. (2)

  موفق باشید ...

  پاورقی______________________________________ ____
  1) بنقل از کتاب انسان از مرگ تا برزخ،(کتابخانۀ معارف)، نعمت الله صالحی حاجی آبادی، مبحث مرگ و ارواح، با کمی تغییر.
  2)ر.ک: لئالى، جلد 4 ص 253؛ بحارالانوار، جلد 6.


title: حقیقت مرگ
text:
  حقیقت مرگ 


  مقدّمه
  مرگ نابودی نیست؛ بلكه قطع‌شدن ارتباط روح با بدن و انتقال از حیات دنیوی به حیات برزخی مي‌باشد، به طوری كه مؤمنان از دنیایی سخت به جهانی عالی پای مي‌گذارند و غیرمؤمنان از دنیایی خوب به جهانی بسیار سخت پای مي‌نهند.1
  علّت عدم نابودی توسّط مرگ آن است كه روح پس از مرگ باقی مي‌ماند2 و تشخّص افراد نیز به روح است و این مطلب را خواب افراد از پیشینیان خود با خبرهایی به آینده و ... تأیید مي‌كند.



  چگونگی بازگشت روح به بدن

  بازگشت روح به بدن در قیامت، بازگشت معدوم نیست؛ زیرا روح‌ها در برزخ معدوم نمي‌شوند تا بازگشتشان، بازگشت معدوم باشد؛ همان‌طور كه بازگشت اجزای بدن نیز بازگشت معدوم نیست؛ زیرا اجزای پراكنده‌شده، موجود و در نزد خدای تعالی معلوم می‌باشند و هر چقدر هم كه تغییر و تبدّل یافته باشند، چیزی از آن‌ها از علم خدا پنهان نمی‌ماند.
  همچنین باقی‌ماندن اجزی مادّی و دنیوی بدن در عینیّت انسان بازگشته از نظر عقل شرط نمي‌باشد؛ زیرا تشخّص شخص به روحش است؛ چرا كه اجزی بدن انسان بارها در طول سال‌های عمرش تغییر مي‌كند، و حال آن كه در تمام آن سال‌ها یك انسان واحد است و این مطلب را حكم مَحاكم به مُجرمیت كسی كه جرمی در روزگار جوانی خویش انجام داده و سپس گریخته و در ایّام پیری یافت شده، تأیید مي‌كند.3
  البتّه دلیل‌هی شرعی به ما مي‌فهمانند كه آفریده‌شدن بدنی كه قرار است بازگردد، از اجزی پراكنده‌ی است كه بدن او را در روزگار دنیا تشكیل مي‌داده‌اند4 و مي‌توان عدم را به پراكنده‌شدن اجزی بدن (همانند داستان حضرت ابراهیم (ع)) نیز معنا كرد5 به طوری كه مادّه‌ی اصلی انسان پس از مرگ در خاك باقی مي‌مانند.6 از طرفی نیز انجام این كار برای خدا نسبت به آفرینش مقدّماتی انسان بسیار ساده‌تر است.7


  پی‌نوشت‌ها:
  1. ر.ك: بحارالانوار، جلد 6، صفحه‌های 154 و 155.

  2. ر.ك: بحارالانوار، جلد 73، صفحة 96.

  3. محقّق لاهیجی نیز از همین استدلال بهره گرفته است، البتّه ایشان مقدار كمی شباهت بین بدن برزخی و بدن دنیایی را قائل شده است كه طبق مباحث بیان‌شده، سخن او رد مي‌گردد، مگر آن كه نظرش این باشد كه شرع چنین مي‌گوید. سرمایه ایمان، صفحه‌ها‌ی 159 و 160. همچنین ر.ک: معارف قرآن، جلسة 49، صفحه‌‌های 414 تا 421.

  4. مانند این كه خدای تعالی مي‌فرماید: «و كذلك تخرجون (سورة روم، یة 19)» كه اخراج و خروج فرع باقي‌ماندن بازگشت‌كنندگان در زمین مي‌باشند.

  5. این معنا را محقّق طوسی در «تجرید الاعتقاد، صفحة 402» بیان كرده كه علاّمه نیز آن را تشریح نموده است.

  6. ر.ک: بحارالانوار، جلد 7، صفحه43.

  7. ر.ک: بحارالانوار، جلد 7، صفحه‌های 37 و 38.
  كلّ این مباحث خلاصه كتاب «بدایة المعارف الالاهیه نوشته آیة الله خرازی» است.


title: شیــپـور اسرافیـل
text:
  شیــپـور اسرافیـل 


  وقوع‌ صیحة‌ آسمانی‌ و خمود مردم

  إِن‌ کانَتْ إِلاَّ صَیحَةً وَ ا حِدَةً فَإِذَا هُمْ خَـامِدُونَ.

  «یک‌ صیحة‌ واحد بیش‌ نخواهد بود که‌ ناگهان‌ بر اثر آن‌ تمامی‌ مردم‌ خاموش‌ و پژمرده‌ و بی‌حرکت‌ و بی‌اثر خواهند شد.»


  و در آیة‌ دیگر وارد است‌:

  مَا ینظُرُونَ إِلاَّ صَیحَةً وَ ا حِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَ هُمْ یخِصِّمُونَ * فَلاَ یسْتَطِیعُونَ تَوْصِیةً وَ لاَ ´ إِلَی‌ا´ أَهْلِهِمْ یرْجِعُونَ.

  «یک‌ صیحة‌ واحد بیش‌ نیست‌ که‌ ناگهان‌ بر اثر آن‌ تمام‌ افراد در نزد ما حضور پیدا می‌کنند، پس‌ در آن‌ هنگام‌ هیچکس‌ قادر بر وصیت‌ نیست‌ و نمی‌تواند بسوی‌ اهل‌ خود برگردد.»

  حتّی‌ در روایت‌ وارد است‌ که‌: در وقتیکه‌ ساعت‌ قیام‌ قیامت‌ فرا میرسد، چنان‌ ناگهانی‌ و دفعی‌ است‌ که‌ دو مرد فروشنده‌ و خریدار مشغول‌ مبایعه‌ هستند؛ فروشنده‌ مثلاً پارچه‌ و لباس‌ را برای‌ خریدار باز کرده‌ است‌، آنان‌ مهلت‌ جمع‌ کردن‌ و پیچیدن‌ را نداشته‌ و قیامت‌ ناگهان فرا میرسد. و مردی‌ لقمه‌ را برداشته‌ تا به‌ دهان‌ خود گذارد، هنوز لقمه‌ به‌ دهانش‌ نرسیده‌ که‌ قیامت‌ میرسد.

  صدایی که‌ به‌ علّت‌ آن‌ مردم‌ می‌میرند و زنده‌ میشوند دو نفخ‌ بیشتر نیست‌: یک‌ نفخ‌ میراننده‌ و دیگر نفخ‌ زنده کننده ؛ دمیدن‌ برای‌ میراندن‌، و دمیدن‌ برای‌ زنده‌ کردن‌.



  «صور» چیست‌؟

  صور بمعنای‌ شاخ‌ است‌، شاخ‌ گاو یا بُز یا حیوانات‌ دیگر که‌ یک‌ طرف‌ آن‌ باز و طرف‌ دیگرش‌ بسته‌ و جمع‌ است‌ و چه‌ بسا در آن‌ سوراخی‌ می‌کنند و از آن‌ جا میدمند و از طرف‌ دیگر که‌ باز است‌ صدا بلند و منتشر میگردد، این‌ را میگویند صور که‌ در لسان‌ فارسی‌ به‌ آن‌ شیپور‌ میگویند.و با این ‌شیپور اعلام‌ مرگ‌، و اعلام‌ آماده‌ باش‌ و زندگی‌ می‌نمایند.
  إسرافیل‌ از آسمان‌ به‌ زمین‌ فرود می‌آید، و در بیت‌ المقدّس‌ رو به‌ کعبه‌ می‌ایستد. و چون‌ مردم‌ روی‌ زمین‌ نظرشان‌ به‌ إسرافیل‌ افتد با خود میگویند: خداوند همین‌ اکنون‌ اجازة‌ فنا و هلاکت‌ اهل‌ دنیا را داده‌ است‌.



  معنای‌ دمیدن‌ إسرافیل‌ در صور چیست‌؟

  و ما میدانیم‌ که‌ حضرت‌ سید السّاجدین‌ صلوات‌ الله‌ علیه‌ در سوّمین‌ دعای‌ خود از ادعیة‌ «صحیفة‌ کاملة‌ سجّادیه‌» فرموده‌ است‌:

  «وَ إسْرَافِیلُ صَاحِبُ الصُّورِ الشَّاخِصُ الَّذِی‌ ینْتَظِرُ مِنْک الاْ ء ذْنَ وَ حُلُولَ الاْ مْرِ، فَینَبِّهُ بِالنَّفْخَةِ صَرْعَی‌ رَهَآئِنِ الْقُبُورِ.»
  «
  و ای‌ پروردگار! درود و تحیات‌ خود را بفرست‌ بر إسرافیل‌ که‌ دارای‌ صور است‌، و چشم‌ گشوده‌ آماده‌ است‌ و در انتظار اذن‌ و فرود آمدن‌ فرمان‌ تست‌؛ تا بدینوسیله‌ افتادگان‌ گِرو قبرها را آگاه‌ کند و بیدار و زنده‌ گرداند.

  بنابراین‌، صور در این‌ آیات‌ به‌ معنای‌ بوق‌ است‌. و آن‌ همان‌ آلتی‌ است‌ که‌ برای‌ بلندی‌ و انتشار صدا از آن‌ استفاده‌ می‌کنند، و در میان‌ جادّه‌ها و کوهستان‌ها و بیابان‌ها و در مواقع‌ نبرد و جنگ‌ که‌ همهمه‌ زیاد است‌ و صدا به‌ همة‌ نقاط‌ نمی‌رسد از آن‌ استفاده‌ می‌کنند.

  ولی‌ یک‌ مطلب‌ را باید تذکر داد، و آن‌ اینستکه‌ چرا این‌ آلت‌، معروف‌ به‌ صور و بوق‌ شده‌ است‌؟ و آیا صور و بوقی‌ که‌ در دست‌ إسرافیل‌ است‌ و در آن‌ میدمد، همین‌ بوق‌های‌ معمولی‌ است‌ که‌ یک‌ طرف‌ آن‌ کوچک‌ و طرف‌ دیگر بزرگ‌ است‌؟ و آیا از جسمی‌ مادّی‌ متشکل‌ شده‌ یا نه‌ چیز دیگری‌ است‌؟

  برای‌ توضیح‌ و روشن‌ شدن‌ حقیقت‌ امر ناچار از ذکر مقدّمه‌ای‌ هستیم‌؛ و آن‌ اینکه‌ تمام‌ موجوداتی‌ که‌ در عالم‌ برزخ‌اند و یا در عالم‌ قیامت‌اند، بهیچ وجه‌ من‌ الوجوه‌ مشابهتی‌ با موجودات‌ این‌ عالم‌ که‌ سرای‌ طبع‌ و مادّه‌ است‌ ندارند، و با اعتباریات‌ و توهّمات‌ و محجوبیت‌های‌ این‌ عالم‌ مشابه‌ نیستند.


  شخصی‌ که‌ از این‌ عالم‌ میرود، تمام‌ مصلحت‌ اندیشی‌ها و اعتبارات‌ این‌ عالم‌ را زمین‌ گذارده‌ و در پشت‌ سر به‌ خاک‌ نسیان‌ می‌سپارد، و در یک‌ عالم‌ دیگر که‌ هیچ‌ شباهتی‌ با این‌ عالم‌ ندارد وارد میشود. و نیز موجودات‌ برزخیه‌ چون‌ میخواهند وارد قیامت‌ گردند، خصوصیات‌ عالم‌ برزخ‌ را رها نموده‌ خالی از آنها و لوازمشان وارد عالم‌ قیامت‌ میگردند.

  ولی‌ چون‌ از عالم‌ برزخ‌ و یا قیامت‌ برای‌ ما که‌ هیچ‌ آشنائی‌ و انسی‌ با آن‌ عوالم‌ نداریم‌ بیان‌ شود، و آیات‌ قرآن‌ کریم‌ و روایات‌ وارده‌ از معصومین‌ سلام‌ الله‌ علیهم‌ أجمعین‌ چون‌ بخواهند آن‌ معانی‌ برای‌ ما قابل‌ تفهّم‌ و ادراک‌ شود، ناچار از باب‌ تشبیه‌ استفاده شده و آن‌ معانی‌ عالیه‌ را در لباس‌ محسوسات‌ درآورده‌ و در قالب‌ آنها ریخته‌ و قالب‌گیری‌ می‌کنند. و اینجا برای قابل درک بودن نفخه و صور صدایی که مردگان را زنده میکند تشبیه به صور کرده است.

  باری‌، از این‌ نوع‌ تعبیرات‌ در کتاب‌ خدا و بیانات‌ رسول‌ الله‌ و ائمّة‌ طاهرین‌ صلوات‌ الله‌ علیهم‌ أجمعین‌ بسیار زیاد است‌.

  ما از نحوه درک مردگان و حواس آنها اطلاعی ندازیم پس ناچار مطلب طوری ذکر شده که به فکر ما نزدیک باشد.، روایتی‌ است‌ که‌ از حضرت‌ رسول‌ صلّی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم‌ وارد شده‌ است‌ مبنی بر اینکه‌ پیغمبران‌ پیوسته‌ با مردم‌ به‌ میزان‌ عقل‌ها و ادراکاتشان‌ گفتگو دارند.پیامبران‌ به‌ قدر عقول‌ مردم‌ با آنها گفتگو دارند .



  کیفیّت‌ نفخ‌ صور اسرافیل‌ و مردن‌ و زنده‌ شدن‌

  از امام سجاد (علیه السلام) پرسیدند : ای‌ فرزند رسول‌ خدا! به‌ ما خبر ده‌ چگونه‌ در صور دمیده‌ میشود؟


  فرمود: در نفخ‌ اوّل‌، خداوند به‌ إسرافیل‌ امر میکند که‌ به‌ دنیا فرود آید. و با إسرافیل‌ صوری‌ است‌، و آن‌ صور یک‌ سر و دو طرف‌ دارد ؛ و فاصلة‌ بین‌ هر طرفی‌ از سر آن‌ صور تا طرف‌ دیگر به‌ اندازة‌ دوری‌ آسمان‌ و زمین‌ است‌.

  ملائکة‌ آسمان‌ چون‌ ببینند که‌ إسرافیل‌ به‌ دنیا فرود آمده‌ است‌ و با او صور است‌ میگویند: اینک‌ خداوند در مرگ‌ و هلاکت‌ و فنای‌ اهل‌ آسمان ها و اهل‌ زمین‌ اذن‌ و اجازه‌ داده‌ است‌.
  و ای‌ پروردگار! درود و تحیات‌ خود را بفرست‌ بر إسرافیل‌ که‌ دارای‌ صور است‌، و چشم‌ گشوده‌ آماده‌ است‌ و در انتظار اذن‌ و فرود آمدن‌ فرمان‌ تست‌؛ تا بدینوسیله‌ افتادگان‌ گِرو قبرها را آگاه‌ کند و بیدار و زنده‌ گرداند.

  إسرافیل‌ از آسمان‌ به‌ زمین‌ فرود می‌آید، و در بیت‌ المقدّس‌ رو به‌ کعبه‌ می‌ایستد. و چون‌ مردم‌ روی‌ زمین‌ نظرشان‌ به‌ إسرافیل‌ افتد با خود میگویند: خداوند همین‌ اکنون‌ اجازة‌ فنا و هلاکت‌ اهل‌ دنیا را داده‌ است‌.

  در این‌ حال‌ إسرافیل‌ در صور میدمد، و از آن‌ طرفی‌ که‌ بسوی‌ زمین‌ است‌ صدائی‌ خارج‌ میشود که‌ هیچ‌ زنده‌ و ذی‌ روحی‌ در زمین‌ نمی‌ماند مگر آنکه‌ هلاک‌ میشوند و می‌میرند.

  و از آن‌ طرفی‌ که‌ بسوی‌ آسمان هاست‌ صدائی‌ خارج‌ میشود بطوریکه‌ هیچ‌ زنده‌ و ذی‌ روحی‌ نمی‌ماند مگر آنکه‌ هلاک‌ میشوند و می‌میرند؛ مگر إسرافیل‌.

  آن وقت‌ به‌ قدری‌ که‌ خداوند اراده‌ کند، مکث‌ و درنگ‌ می‌کنند. در این‌ حال‌ خداوند به‌ إسرافیل‌ خطاب‌ میکند: مُتْ؛ بمیر، إسرافیل‌ هم‌ می‌میرد.

  آنوقت‌ به‌ قدری‌ که‌ خداوند اراده‌ کند مکث‌ و درنگ‌ می‌کنند. و سپس‌ خداوند به‌ آسمان ها امر میکند و آنها به‌ تموّج‌ و اضطراب‌ می‌افتند، و به‌ کوه ها فرمان‌ میدهد و آنها به‌ حرکت‌ در می‌آیند؛ و این‌ است‌ مفاد کریمة‌ شریفة‌:

  یَوْمَ تَمُورُ السَّمَآءُ مَوْرًا * وَ تَسِیرُ الْجِبَالُ سَیْرًا.؛روزى كه آسمان سخت در تب و تاب افتد، و كوه‏ها [جمله‏] به حركت درآیند.

  تُبَدَّلُ الاْ رْضُ غَیْرَ الاْ رْضِ.؛ روزى كه زمین به غیر این زمین است،

  یعنی‌ زمینی‌ که‌ بر روی‌ آن‌ گناه‌ نشده‌ است‌، زمینی‌ مسطّح‌ و یکپارچه‌ که‌ در آن‌ نه‌ کوهی‌ است‌ و نه‌ گیاهی‌، همانطور که‌ خداوند در اوّلین‌ مرحله‌ زمین‌ را آفرید و گستراند.

  خداوند جبّار، خود در صور یک‌ نفخه‌ میدمد، و از آن‌ طرفی‌ که‌ به‌ سمت‌ آسمان هاست‌ صدائی‌ خارج‌ میشود که‌ هیچکس‌ در آسمانها نمی‌ماند مگر آنکه‌ زنده‌ میشود و بر پا می‌ایستد و قیام‌ میکنند، و فرشتگانِ حاملینِ عرش‌ همه‌ بر میگردند، و بهشت‌ و دوزخ‌ حاضر میشوند، و جمیع‌ خلائق‌ برای‌ حساب‌ محشور میشوند.


title: تصور شما از مرگ چیست؟ (راحتی یا سختی)
text:
  تصور شما از مرگ چیست؟ (راحتی یا سختی) ؟؟؟ 


  ●سوال:
  شما نگاهی به پدیدۀ مرگ دارید؟ فکر می کنید اگر بمیرید راحت می شود یا شروع دوره ای سخت و دشوار است؟

  چرا عده ای تا با کوچکترین دشواری در زندگی روبرو می شوند آرزوی مرگ می کنند؟ بنظر شما تصور می کنند آمادگی این سفر را دارند و شرایط بهتری انتظارشان را می کشد یا سخنی گزاف است؟
  "و بمیرید قبل از آنکه شما را بمیرانند و حتماً مسلمان بمیرید ..."




  ●پاسخ:
  بسم الله الرحمن الرحیم
  با سلام
  مرگ پایان همه چیز نیست اغاز راهی ست نا شناخته به دنیایی.
  مرگی که همیشه ادمیان از ان هراس داشتند.
  مرگ برای عده قلیلی شیرین و ارمش بخش و برای اکثریت تلخ و گزنده ست


  امام حسن در موقع مرگ خود رو به اصحاب خود فرمودند:

  (( مهیای سفر اخرت شوید و توشه ان سفر را پیش از رسیدن اجل تحصیل نمایید چون سفر اخرت سفریست دور و ترسناک،احتیاج به توشه ی بسیار دارد ))
  علت عام ترس و وحشت از مرگ همان جهل انسان است جهل از سفری پر رمز و راز که نسبت به هر امری اینگونه است؛ یعنی نداشتن علم باعث ترس می شود .
  باتشکر...........



  ●حكمت203:
  مردم! تقواي خدا را پيشه كنيد كه اگر آشكار يا پنهان كنيد مي شود. ياد مرگي باشيد كه اگر فرار كنيد، شما را مي گيرد. ياد مرگي باشيد كه اگر او را فراموش كنيد او شما را فراموش نمي كند. از اين مرگ هيچ راه فراري نيست. به مرگ فكر كنيد. آيا واقعا مرگ بد است؟؟؟
  التماس دعا...


  ●قرآن‌ دربارة‌ فلسفه‌ مرگ‌ می‌فرماید: «خداوند مرگ‌ وحیات‌ را خلق‌کرد تا شما را آزمایش‌ کند که‌ کدام‌ یک‌ نیکوکارتر هستید»،(ملک‌، آیه‌2). انسان‌برای‌ زندگی‌ ابدی‌ و کامل‌ و بدون‌ نقص‌ آفریده‌ شده‌ و زندگی‌ این‌ دنیا مقدمه‌آخرت‌ قرار داده‌ شده‌ است‌، تا در قالب‌ این‌ جسم‌ به‌ آن‌ کمال‌ برسد و باعبادت‌ استحقاق‌ آن‌ درجات‌ را پیدا کند. وقتی‌ به‌ کمال‌ رسید چون‌ زندگی‌جاوید و بدون‌ محدودیت‌ و نقص‌ در این‌ جهان‌ مادی‌ و محدود و در این‌ بدن‌مادی‌ ممکن‌ نیست‌، با مرگ‌ روح‌ کمال‌ او از این‌ تن‌ گرفته‌ می‌شود و به‌ جهان‌وسیع‌تر و کامل‌تر ـ که‌ ظرفیت‌ روح‌ را داشته‌ باشد و همه‌ نعمت‌هایش‌ ابدی‌ وجاودان‌ باشد ـ منتقل‌ می‌شود. یک‌ مثال‌، مطلب‌ را ساده‌ می‌کند. وقتی‌ نطفه‌ انسان‌ در دل‌ مادر بسته‌ شد،مقدار لازم‌ و زمان‌ لازم‌ برای‌ کمال‌ این‌ نطفه‌ و طفل‌ نه‌ ماه‌ است‌ و بعد از نه‌ ماه‌باید به‌ مکانی‌ و زمانی‌ مناسب‌ با مرحله‌ نهایی‌ کمال‌؛ یعنی‌، دنیا منتقل‌ شوددیگر نگه‌ داشتن‌ او در مکان‌ اول‌ به‌ مصلحت‌ و نفع‌ او نیست‌. با این‌ نگاه‌ مرگ‌خود نعمتی‌ الهی‌ و مطابق‌ حکمت‌ است‌.



  ●به نظر من فکر کردن به مرگ خوبه چون باعث میشه ادم از گناه دوری کنه ولی خوب بعضی مواقع ناامیدی میاره مثلا اینکه ادم فکر میکنه هیچ کار خوبی تو این دنیا انجام نداده و وقتی میمیره معلوم نیست چه عذابی در انتظارشه و تمام اعمال ادم از کوچیکه کوچیک تا اون بزرگه مورد بازرسی قرار میگیره ، به نظر من این وحشتناکترین قسمت مرگه که من به شخصه وقتیبه این قسمتش فکر میکنم هیچ وقت دوست ندارم بمیرم!!!!!!!





  ●حقیقت مرگ

  غالبا تصور می‌کنند مرگ یک امر عدمی و به معنای فنا است ولی این برداشت هرگز با آنچه در قرآن کریم آمده و دلائل عقلی به آن رهنمون می‌شود موافق نیست. مرگ از نظر قرآن یک امری وجودی است، یک انتقال و عبور از جهانی به جهان دیگر است و لذا بسیاری از آیات قرآن از مرگ تعبیر به توفّی شده است که به معنی باز گرفتن و دریافت روح از تن بوسیله فرشتگان است.
  در برخی از آیات هم مرگ را صریحا مخلوق خدا شمرده و می‌فرماید: «الذی خلق الموت والحیوه» (سوره ملک _ 2)
  حقیقت مرگ در روایات

  در روایات اسلامی تعبیرات مختلفی درباره مرگ آمده است.



      از امام سجاد علیه السلام سوال شد : مرگ چیست؟ حضرت در پاسخ فرمودند :

      مرگ برای مومن مانند کندن لباس چرکین است و گشودن غل و زنجیرهای سنگین و تبدیل آن به فاخرترین لباسها و خوشبوترین عطرها و راهوارترین مرکبها و مناسب ترین منزلهاست.

      و برای کافران مانند کندن لباسی است فاخر و انتقال از منزلهای مورد علاقه و تبدیل به چرک‌ترین و خشن ترین لباسها و وحشتناک ترین منزلها و بزرگترین عذاب است.

      در حدیث دیگری می‌خوانیم : امام موسی بن جعفر علیه السلام وارد بر کسی شد در حالی که غرق سکرات موت بود و به هیچ کسی پاسخ نمی‌گفت. جمعیت عرض کردند: ای فرزند رسول خدا دوست داریم حقیقت مرگ را برای ما شرح دهی و بگویی بیمار ما هم‌اکنون در چه حالی است؟

      حضرت فرمودند : مرگ وسیله تصفیه است که مومنان را از گناهان پاک می‌کند و آخرین ناراحتی این عالم است و کفاره آخرین گناهان آنهاست در حالی که کافران را از نعمتهایشان جدا می‌کند و آخرین لذتی است که به آنها می‌رسد و آخرین پاداش کار خوبی است که احیانا انجام داده‌اند. و اما این شخص محتضر بکلی از گناهان پاک شد و از معاصی بیرون آمد و خالص گشت آنچنان که لباس چرکین با شستشو پاک می‌شود و او هم اکنون شایستگی آن را پیدا کرده که در سرای جاوید معاشر ما اهل بیت باشد.



  ●مرگ محصول عمر انسان

  انسان در طول عمرش در دنیا مثل این است که غذایی می‌پزد و در آخر هنگامی که عمرش به پایان می‌رسد از این غذایی که مهیا نموده خواهد چشید. اعمال ما همان غذا پختن ماست وقتی که عمر ما در این نشئه به پایان می‌رسد می‌گویند خودت از غذایی که آماده کردی بچش! انسان‌هایی که می‌چشند یا مومن هستند یا کافر.

   آنهایی که کافر و تبه کارند وقتی این غذا را می‌چشند بدترین لحظه عمرشان خواهد بود چون بدترین فشار را می‌کشند که مشابه دنیایی نداشته و تا به امروز این چنین شکنجه نشده بودند.

    اما آنهایی که مومن‌اند وقتی که محصول اعمال و اعتقاداتشان را مقداری می‌چشند لذتی می‌برند که از اول عمر تا به آن لحظه نچشیده بودند. در روایات آمده است که گویی گل خوشبویی را استنشاق می‌کنند چون محصول اعمالشان را که با نیتهای الهی انجام داده بودند می‌چشند. 



  ●مرگ تحول است!

  هنگامی که انسان محصول اعمالش را چشید وضعیت وجودی‌اش متحول می‌شود و این تحول در پهنه هستی او اتفاق می‌افتد و سبب می‌شود که انسان با نشئه برزخ سازگاری پیدا کند.

  انتقال از این جهان به جهان دیگر به تولد طفل از رحم مادر بی‌شباهت نیست این تشبیه از جهتی نارساست زیرا تفاوت دنیا و آخرت ، عمیق‌تر از تفاوت عالم رحم و بیرون رحم است . ولی این تشبیه از جهتی هم رسا است چرا که اختلاف شرایط را نشان می‌دهد. طفل در رحم مادر بوسیله جفت و از راه ناف تغذیه می‌کند ولی وقتی پا به این جهان گذاشت آن راه مسدود می‌گردد و از طریق دهان تغذیه می‌کند.

  دنیا هم نسبت به جهان دیگر مانند رحمی است که در آن اندامها و جهازهای روانی انسان ساخته می‌شود و او را برای زندگی آماده می‌سازد.



  ●آرزوی مرگ

  قرآن کریم می‌فرماید : انسانهایی که فهمیدند مرگ چیست می‌گویند : «مرگ اگر مرد است گو نزد من آی» در سوره بقره«... فتمنّواالموت» یعنی آرزوی آمدن به یک نشئه وسعتر را بکنید.

  چنانچه پیامبر عظیم الشان اسلام و حضرت امیر علیه السلام چنین آرزویی را داشتند. اینکه علی علیه‌السلام با خوردن ضربت شمشیر فرمود : فُزتُ و ربِّ الکعبه یعنی در انتظار این روز بودم. البته آرزوی مرگ اگر بخاطر رهایی از مشکلات زندگی باشد معصیت است. اما آرزوی مرگ برای وصال الهی باشد بسیار پسندیده است.

  است که می فرماید: منابع


      سلسله بحثهای مبداء و معاد/استاد براعتی
      عدل الهی/شهید مطهری
      تفسیر نمونه/آیت اللّه مکارم شیرازی/جلد 2 


title: عذاب قبر مادر و پیر شدن دختر
text:
  عذاب قبر مادر و پیر شدن دختر 


  حضرت‌ استاد علاّمة‌ طباطبائی(ره)‌ نقل‌ کردند از مرحوم‌ آیة‌ الحقّ عارف‌ عظیم‌ الشَّأن‌ آقای‌ حاج‌ میرزا علی‌ آقا قاضی‌ رضوانُ الله‌ عَلیه‌ که‌ میفرموده‌ است‌:
  در نجف‌ أشرف‌ در نزدیکی‌ منزل‌ ما، مادر یکی‌ از دخترهای‌ أفندی‌ها فوت‌ کرد. [1]
  این‌ دختر در مرگ‌ مادر بسیار ضجّه‌ میکرد و جدّاً متألّم‌ و ناراحت‌ بود و با تشییع‌ کنندگان‌ تا قبر مادر آمد و آنقدر ناله‌ کرد که‌ تمام‌ جمعیت‌ تشییع کنندگان را منقلب‌ نمود. تا وقتی‌ که‌ قبر را آماده‌ کردند و خواستند مادر را در قبر گذارند فریاد میزد که‌ من‌ از مادرم‌ جدا نمی‌شوم‌ ؛ هر چه‌ خواستند او را آرام‌ کنند مفید واقع‌ نشد.
  دیدند اگر بخواهند اجباراً دختر را جدا کنند، بدون‌ شک جان‌ خواهد سپرد.
  بالاخره‌ بنا شد مادر را در قبر بخوابانند و دختر هم‌ پهلوی‌ بدن‌ مادر در قبر بماند، ولی‌ روی‌ قبر را از خاک‌ انباشته‌ نکنند و فقط‌ روی‌ آن را از تخته‌ای‌ بپوشانند و سوراخی‌ هم‌ بگذارند تا دختر نمیرد و هر وقت‌ خواست‌ از آن‌ دریچه‌ و سوراخ‌ بیرون‌ آید.
  دختر در شب‌ اوّل‌ قبر، پهلوی‌ مادر خوابید ؛ فردا آمدند و سرپوش‌ را برداشتند که‌ ببینند بر سر دختر چه‌ آمده‌ است‌، دیدند تمام‌ موهای‌ سرش‌ سفید شده‌ است‌. گفتند: چرا اینطور شده‌ است‌؟
  چون‌ تمام‌ طائفة‌ دختر، سنّی‌ مذهب‌ بودند و این‌ واقعه‌ طبق‌ عقائد شیعه‌ واقع‌ شد، آن‌ دختر شیعه‌ شد و تمام‌ طائفة‌ او که‌ از أفندی‌ها بودند همگی‌ به‌ برکت‌ این‌ دختر شیعه‌ شدند

  گفت‌: هنگام‌ شب‌، من‌ که‌ پهلوی‌ مادرم‌ خوابیده‌ بودم‌، دیدم‌ دو نفر از ملائکه‌ آمدند و در دو طرف‌ ایستادند و یک‌ شخص‌ محترمی‌ هم‌ آمد و در وسط‌ ایستاد.
  آن‌ دو فرشته‌ مشغول‌ سؤال‌ از عقائد او شدند و او جواب‌ میداد ؛ سؤال‌ از توحید نمودند جواب‌ داد: خدای‌ من‌ واحد است‌، و سؤال‌ از نبوّت‌ کردند جواب‌ داد: پیغمبر من‌ محمّد بن‌ عبدالله‌ است‌. سؤال‌ کردند: امامت‌ کیست‌؟
  آن‌ مرد محترم‌ که‌ در وسط‌ ایستاده‌ بود گفت‌: لَسْتُ لَهُ بِإمامٍ ؛ من‌ امام‌ او نیستم‌.
  در این حال‌ آن‌ دو فرشته‌ چنان‌ گرز بر سر مادرم‌ زدند که‌ آتش‌ به‌آسمان‌ زبانه‌ می‌کشید. من‌ از وحشت‌ و دهشت‌ این‌ واقعه‌ به‌ این‌ حال‌ که‌ می‌بینید درآمده‌ام‌.
  مرحوم‌ قاضی‌ رضوانُ الله‌ عَلیه‌ میفرمود: چون‌ تمام‌ طائفة‌ دختر، سنّی‌ مذهب‌ بودند و این‌ واقعه‌ طبق‌ عقائد شیعه‌ واقع‌ شد، آن‌ دختر شیعه‌ شد و تمام‌ طائفة‌ او که‌ از أفندی‌ها بودند همگی‌ به‌ برکت‌ این‌ دختر شیعه‌ شدند.

  منبع : کتاب معاد شناسی علامه سید محمد حسین حسینی طهرانی


title: حکایت مشاهدات آیت الله سیدجمال الدین گلپایگانی از قبرستان تخت فولاد
text:
  حکایت مشاهدات آیت الله سیدجمال الدین گلپایگانی از قبرستان تخت فولاد 


  مرحوم آیة الله آقای سید جمال الدین گلپایگانی رضوانُ الله علیه از این قبیل مطالب أخبار بسیاری داشت. ایشان از علماء و مراجع تقلید عالیقدر نجف أشرف بودند و از شاگردان برجسته مرحوم آیة الله نائینی، و در علمیت و عملیت زبانزد خاص بود و از جهت عظمت قدر و کرامت مقام و نفس پاک، مورد تصدیق و برای احدی جای تردید نبود. در مراقبت نفس و اجتناب از هواهای نفسانیه مقام اول را حائز بود. از صدای مناجات و گریه ایشان همسایگان حکایاتی دارند. دائماً صحیفه مبارکه سجادیه در مقابل ایشان در اطاق خلوت بود، و همینکه از مطالعه فارغ می شد بخواندن آن مشغول می گشت. آهش سوزان، و اشکش روان، و سخنش مؤثر، و دلی سوخته داشت. متجاوز از نود سال عمر کرد، و فعلاً نوزده سال است که رحلت فرموده است.

  در زمان جوانی در اصفهان تحصیل می نموده و با مرحوم آیة الله آقای حاج آقا حسین بروجردی هم درس و هم مباحثه بوده است، و آیة الله بروجردی چه در اوقاتیکه در بروجرد بودند و چه اوقاتی که در قم بودند، نامه هائی به ایشان می نوشتند و درباره بعضی از مسائل غامضه و حوادث واقعه استمداد می نمودند. حقیر در مدت هفت سال که در نجف أشرف برای تحصیل مقیم و مشرف بودم، هفته ای یکی دو بار به منزلشان میرفتم و یک ساعت می نشستم. با آنکه بسیار اهل تقیه و کتمان بود، در عین حال از واردات قلبیه خود در دوران عمر چه در اصفهان و چه در نجف اشرف مطالبی را برای من نقل می فرمود؛ مطالبی که از خواص خود بشدت مخفی می داشت.
  منزلش در محله حُوَیش بود و در اطاق کوچکی در بالاخانه بسر می برد و اوقاتش در آنجا می گذشت و هر وقت به خدمتش مشرف می شدم و از واردات و مکاشفات و یا از حالات و مقامات بیانی داشت، بمجرد آنکه احساس صدای پا از پله ها می نمود گرچه شخص وارد از أخص خواص او بود، جمله را قطع میکرد و به بحث علمی و فقهی مشغول می شد تا شخص وارد چنین پندارد که در این مدت ما مشغول مذاکره و بحث علمی بوده ایم.
  میفرمود: من در دوران جوانی که در اصفهان بوده ام، نزد دو استاد بزرگ: مرحوم آخوند کاشی و جهانگیر خان، درس اخلاق و سیر و سلوک می آموختم، و آنها مربی من بودند. به من دستور داده بودند که شبهای پنجشنبه و شبهای جمعه بروم بیرون اصفهان، و در قبرستان تخت فولاد قدری تفکر کنم در عالم مرگ و ارواح، و مقداری هم عبادت کنم و صبح برگردم. عادت من این بود که شب پنجشنبه و جمعه میرفتم و مقدار یکی دو ساعت در بین قبرها و در مقبره ها حرکت میکردم و تفکر می نمودم و بعد چند ساعت استراحت نموده، و سپس برای نماز شب و مناجات بر می خاستم و نماز صبح را میخواندم و پس از آن به اصفهان می آمدم.
  میفرمود: شبی بود از شبهای زمستان، هوا بسیار سرد بود، برف هم می آمد. من برای تفکر در أرواح و ساکنان وادی آن عالم، از اصفهان حرکت کردم و به تخت فولاد آمدم و در یکی از حجرات رفتم و خواستم دستمال خود را باز کرده چند لقمه ای از غذا بخورم و بعد بخوابم تا در حدود نیمه شب بیدار و مشغول کارها و دستورات خود از عبادات گردم. در اینحال دَرِ مقبره را زدند، تا جنازه ای را که از أرحام و بستگان صاحب مقبره بود و از اصفهان آورده بودند آنجا بگذارند، و شخص قاری قرآن که متصدی مقبره بود مشغول تلاوت شود؛ و آنها صبح بیایند و جنازه را دفن کنند. آن جماعت جنازه را گذاردند و رفتند، و قاری قرآن مشغول تلاوت شد. من همینکه دستمال را باز کرده و می خواستم مشغول خوردن غذا شوم، دیدم که ملائکه عذاب آمدند و مشغول عذاب کردن شدند.
  عین عبارت خود آن مرحوم است: چنان گرزهای آتشین بر سر او می زدند که آتش به آسمان زبانه می کشید، و فریادهائی از این مرده بر می خاست که گوئی تمام این قبرستان عظیم را متزلزل می کرد. نمی دانم اهل چه معصیتی بود؛ از حاکمان جائر و ظالم بود که اینطور مستحق عذاب بود؟ و أبداً قاری قرآن اطلاعی نداشت؛ آرام بر سر جنازه نشسته و به تلاوت اشتغال داشت. من از مشاهده این منظره از حال رفتم، بدنم لرزید، رنگم پرید و اشاره می کنم به صاحب مقبره که در را باز کن من می خواهم بروم، او نمی فهمید؛ هرچه می خواستم بگویم زبانم قفل شده و حرکت نمیکرد! بالاخره به او فهماندم: چفت در را باز کن؛ من میخواهم بروم. گفت: آقا! هوا سرد است، برف روی زمین را پوشانیده، در راه گرگ است، تو را میدرد! هرچه میخواستم بفهمانم به او که من طاقت ماندن ندارم، او ادراک نمی کرد. بناچار خود را بدر اطاق کشاندم، در را باز کرد و من خارج شدم و تا اصفهان با آنکه مسافت زیادی نیست بسیار به سختی آمدم و چندین بار به زمین خوردم. آمدم در حجره، یک هفته مریض بودم، و مرحوم آخوند کاشی و جهانگیرخان می آمدند حجره و استمالت میکردند و به من دوا میدادند و جهانگیرخان برای من کباب باد میزد و به زور به حلق من فرو می برد، تا کم کم قدری قوه گرفتم.
  منبع

  http://www.tahoorkotob.com/docs/2fe4be05022.php


title: بازگشت روح به بدن در قبر
text:
  بازگشت روح به بدن در قبر 


  ●سوال:
  بازگشت روح به بدن در قبر به چه صورت است آیا روح به همین بدنی که در قبر است بر میگردد؟


  ●پاسخ:
  قرآن کريم از مرگ با عنوان "توفّي" ياد کرده است (1).
  اين واژه در لغت، به معناي گرفتن چيزي به طور تمام و کمال است، به عبارت ديگر در زبان عربي، هر گاه کسي چيزي را به کمال و تمام و بدون هيچ کم و کاستي دريافت کند، از اين کلمه استفاده مي‏شود (2).
  مفردات راغب، ذيل ماده "وفي" در قرآن مي‏فرمايد:
  "اللَّهُ يَتَوَفَّي الْاَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِکُ الَّتِي قَضَي عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْاُخْرَي إِلَي اَجَلٍ مُسَمّيً" (3).
  "خدا روح مردم را هنگام مرگشان به تمامي باز مي‏ستاند، و نيز روحي را که در موقع خوابش نمرده است مي‏گيرد. پس آن نفسي‏ که مرگ را بر او واجب کرده، نگه مي‏دارد و آن ديگر نفس‏ها را تا هنگامي معين به سوي زندگي دنيا باز پس مي‏فرستد".
  در اين آيه، هم از مرگ و هم از خواب - که شباهتي به مرگ دارد - به "توفي" و سپس به "امساک" و نگه داشتن تعبير شده است؛ نه به "قبض". علاوه بر آنکه موت را وصفي براي روح شمرده است؛ يعني، روح به وسيله موت، بدن مادي را ترک کرده و وفات مي‏کند. به بيان ديگر، آنچه از اين آيه و مشابه آن استفاده مي‏شود، آن است که مرگ، تحويل گرفتن است؛ يعني، آدمي هنگام مرگ با تمام شخصيتش - که همان روح او است - در اختيار ماموران الهي قرار مي‏گيرد و آنان انسان را دريافت مي‏کنند.
  بنابراين: اولاً، مرگ از ديدگاه اسلام، نيستي و نابودي نيست؛ بلکه انتقال از عالمي به عالم ديگر بوده و در حقيقت روز مرگ، روز بازگشت به خدا و سوق به سوي او است"کلا اذا بلغت التراقي و قيل من راق و ظن انه الفراق و التقت الساق بالساق الي ربک يومئذ المساق" (4) "نه چنين است" که او پندارد؛ زيرا آن گه که جان ميان گلوگاهش مي‏رسد و گفته مي‏شود: "چاره‏ساز کيست؟" و داند که همان زمان فراق است و محتضر را ساق به ساق ديگر در پيچد. آن روز است که به سوي پروردگارت سوق دادن باشد."
  ثانياً، از آن جايي که روح از عالم مجردات بوده و از موطن اصلي خود، به نظام مادي و دنياي خاکي هبوط کرده است، با مرگ، به سوي عالمي که از سنخ عالم روح و موطن اصلي‏اش است، قدمي بزرگ برمي‏دارد.
  به بيان دقيق‏تر، انسان ممزوج از يک اصل و يک فرع است. اصل، "روح" و فرع، "بدن" آدمي است. روح که حقيقت اصلي انسان است، از عالم مجردات بوده وبه عالم مادي هبوط کرده است؛ اما بدن خاکي از عالم طبيعت و ماده بوده و با حقيقت روح - که از عالم مجردات است - بيگانه مي‏باشد. از آن جايي که انسان از ابتداي خلقتش روي زمين به سوي خداوند در حرکت است" يا ايها الانسان انک کادح الي ربک کدحا فملاقي"(5) "اي انسان! حقا که تو به سوي پروردگار خود به سختي در تلاشي و او را ملاقات خواهي کرد."
  با "مرگ" سرفصل خاصي از اين حرکت را در سير به سوي خداوند، شروع مي‏کند و بر اساس آن، تفريق و جدايي ميان روح مجرد و بدن خاکي مي‏افتد و با مرگ، روح به منزلي از منزل‏هايي که در مسير حرکتش به سوي موطن اصلي و اولي خود وجود دارد، بر مي‏گردد. البته روح در اين مسير بازگشت به خاطر تعلقي که به بدن داشت و اعمال و رفتارهائي که در او تکوين يافته و شکل گرفته ، ماهيتش نيز شکل مي گيرد و زندگي متناسب با اعمال و رفتارهاي خويش خواهد داشت.
  امام صادق(ع) اين حقيقت را چنين توضيح مي‏دهد:
  "... و به اين ترتيب انسان از دو شان دنيا و آخرت خلق شده است. هنگامي که خداوند اين دو شان را باهم گرد آورد، حيات انسان در زمين مستقر مي‏شود؛ زيرا حيات از شان آسمان به شان دنيا نزول کرده است و هنگامي که خداوند ميان آن دو شان جدائي ايجاد کند، آن مفارقت، "مرگ" است و در آن حال، شان آخرت به آسمان باز خواهد گشت. و اين بدين جهت است که در هنگام مرگ، ميان روح و جسد مادي، تفرقه ايجاد مي‏شود؛ روح به قدس اولي بازگردانده مي‏شود و جسد در همان زمين باقي مي‏ماند؛ زيرا که از شان دنيا است" (6).
  پي‌نوشت‌ها:
  1.سوره نساء (4)، آيه 97؛سوره انفال (8)، آيه 50؛ سوره سجده (32)، آيه 11؛ سوره اعراف (7)، آيه 37؛ سوره غافر (40)، آيه 77؛ سوره مائده (5)، آيه 117؛سوره نحل (16)، آيه 28، 23 و 70 سوره ؛ يونس (10)، آيه 46 و 104؛ سوره رعد (13)، آيه 40؛ سوره زمر (39)، آيه 2؛ سوره محمد(47)، آيه 27.
  2. فرهنگ بزرگ جامع نوين، مجلد 2 (3 - 4) ص 1723.
  3.سوره ؛زمر (39)، آيه 42.
  4. سوره قيامت (75)، آيات 26 و 30.
  5.سوره انشقاق (84)، آيه6.
  6. مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، ج 6، ص 117، ح 4.


title: چرا پیش از مرگ، انسان نور می بیند
text:
  چرا پیش از مرگ، انسان نور می بیند ؟


  ●توضیح:
  با سلام

  بسیاری از افرادی که تجربه قبل از مرگ داشته و نجات پیدا کردند معتقدند احساس آرامش بسیار زیادی داشته اند.اکنون دانشمندان راز این تجربه قبل از مرگ را کشف کرده اند.

  محققان معتقدند این موضوع می تواند به دلیل یک واکنش شیمیایی در بدن باشد که باعث ایجاد این حالت در مغز می شود.آن ها متوجه شدند افرادی که دارای مقادیر بالای دی اکسید کربن در جریان خونشان هستند نیز همین تجربه را داشته اند.

  تحقیقات قبلی نیز نشان داده بود مقادیر بالای زیاد گاز دی اکسید کربن می تواند باعث بروز حس توهم در انسان ها شود.بسیاری از افرادی که حالات نزدیک به مرگ را تجربه کردند معتقدند آن ها یک نور روشن ، یک تونل و حتی یکی از نزدیکانشان را که به آن ها اشاره می کند دیده اند.

  دکتر زاکیلا کلمنک کتیس از دانشگاه ماریبور در اسلوونی که این تحقیقات را انجام داده است گفت:چندین تئوری وجود دارد که مکانیسم های نزدیک به مرگ را شرح می دهد.ما متوجه شدیم در بسیاری از بیماران که این رویداد را تجربه کرده اند ، مقادیر دی اکسید کربن به حد بسیار بالایی می رسد.تحقیقات قبلی ما هم نشان داده است وارد شدن مقادیر بالای دی اکسید کربن به بدن از بیماران می تواند همین حس را در آن ها به وجود بیاورد.

  این تحقیقات که در نشریه Critical Care به چاپ رسیده است نشان می دهد مقادیر بالای دی اکسید کربن در خون می تواند باعث بروز تجربیاتی مانند دیدن نور روشن ، وهم و خیال و تجربیات مرموز و عجیب شود.

  این تحقیقات روی 52 بیمار انجام شده است که دچار ایست قلبی شده بودند و تجربه نزدیک به مرگ داشته اند.

  دی اکسید کربن به طور طبیعی در جریان خون وجود دارد و توسط سلول های قرمز حمل می شوند و برای تنظیم خون استفاده می شود.درحین ایست قلبی میزان دی اکسید کربن معمولا کاهش پیدا می کند ، اما در تعداد کمی از بیماران مقدار این گار در جریان خون افزایش می یابد.

  دکتر کلمنس کتیس در این باره گفت : تجربه نزدیک به مرگ هنوز هم ناشناخته است ، اما بسیاری از بیمارانی که ایست قلبی داشته اند این حالت را تجربه کرده اند.




  ●نظر کارشناس:

  اگر قبل از مرگ باشد نجاتي وجود ندارد و اگر نجات است مرگي وجود ندارد پس اين تجربيات ارتباطي با مرگ ندارد .
  ... فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ (61نحل)
  مرگ هنگامي است كه ملك الموت بيايد و آيا آمدن ملك المكوت براي اين افراد قابل اثبات است شايد بهتر باشد اين حالتها را حالت شبيه مرگ تعبير كنيم تا تجربه قبل از مرگ
  شايد اين مساله فقط در ارتباط با كساني كه دچار ايست قلبي مي شوند به خاطر حصول تغيير در ميزان دي اكسيد كربن، قابل اثبات باشد و با يك قضيه جزئيه نمي توان يك حكم كلي را اثبات كرد كه انسانها قبل از مرگ نور مي بينند.


title: یک فاتحه برای چند مرده
text:
  یک فاتحه برای چند مرده



  ●سوال:
  با سلام
  آيا اگر يك فاتحه بخوانيم ميتوانيم آن يك فاتحه را براي چند مرده بگويم يعني كه اين فاتحه براي اين چند مرده
  يا نه هرمرده را بايد يك فاتحه گفت
  ,و خواندن چه چيزهايي براي ببخش گناهان مردگان موثر است وخوندنش براي خودمون هم ثواب داشته باشه اگه ميشه نام ببريد يا سايت معرفي كنيد



  ●پاسخ:
  عليكم السلام
  در پاسخ شما بايد عرض كنم كه :
  1- بله مي توانيد يك عمل را براي چند نفر هديه كنيد احاديثي در اين زمينه وجود دارد كه چند نمونه مي آورم:
  (1891)* 1- به ابو عبد اللَّه صادق (ع) گفتم: مى‏توانم پدر و مادرم را در حج خود شريك سازم؟ ابو عبد اللَّه گفت: آرى. من گفتم: مى‏توانم برادرانم را در حج خود شريك سازم؟ ابو عبد اللَّه گفت: آرى. خداوند- عزّ و جلّ- براى خودت ثواب يك حج منظور مى‏كند و براى آنان نيز، ثواب يك حج. و پاداش ديگرى هم به تو عنايت خواهد كرد كه صله رحم كرده‏اى. من گفتم: به نيابت از مردان و زنانى كه در كوفه باشند مى‏توانم طواف كنم؟ ابو عبد اللَّه گفت: آرى. موقع شروع به طواف، نام او را مى‏برى و مى‏گوئى: «بار خدايا اين طواف را از فلانى بپذير».

  (1)* (1892)* 4- به ابو الحسن امام كاظم (ع) گفتم: اگر كسى به حج برود و حج و عمره خود را و يا قسمتى از طواف خود را براى خويشاوند خود منظور كند. آيا اجر و پاداش خودش ناقص مى‏ شود؟ ابو الحسن گفت: نه، ثواب يك حج كامل براى خودش و ثواب يك حج كامل براى خويشاوند او منظور مى‏ شود. پاداش ديگرى هم دارد كه به خويشان و دوستان خود صله و خدمت كرده است. من گفتم: اگر آن شخص، مرده باشد باز هم ثواب حج به او مى‏ رسد و در موقعيت او تأثير مى‏ گذارد؟ ابو الحسن گفت: آرى. حتى ممكن است مورد خشم و غضب خدا باشد و به وسيله ثواب حج مورد مغفرت قرار بگيرد و يا اگر در تنگنا باشد، وسعت و گشايش يابد. من گفتم: مرده‏اى كه در تنگنا بوده باشد، مى‏ فهمد كه اين گشايش و وسعت از كجا به او رسيده است؟ ابو الحسن گفت: آرى. من گفتم: اگر كسى باشد كه با مذهب حق به دشمنى و ستيزه مى‏ پرداخته، باز هم ثواب حج براى او مفيد واقع مى‏ شود؟
  ابو الحسن گفت: آرى. عذاب او تخفيف مى‏ يابد. (2)* (1893)* 6- به ابو عبد اللَّه صادق (ع) گفتم: اگر انسان پدر و برادر و يا خويشاوند خود را در حج خود شريك سازد، چه صورت دارد؟ (1) ابو عبد اللَّه گفت: در آن صورت، يك حج در نامه عمل تو ثبت مى‏ كنند و مانند آن را در نامه عمل آنان ثبت مى‏ كنند. و تو اجر و پاداش زائدى دريافت مى‏ كنى بدين جهت كه صله رحم كرده‏اى. (2)* (1894)* 9- از ابو الحسن الرضا (ع) پرسيدم: تا چند نفر را مى‏ توانم در حج خود شريك سازم؟ ابو الحسن گفت: هر چند نفر كه مايل باشى. [گزيده كافى، ج‏3، ص: 322]

  2- ثواب هر عمل مستحبي را براي مردگان هديه نماييد هم براي خودتان و هم براي آنها مؤثر است (همانطور كه در احاديث بالا هم آمده بود) و هر چه عمل مزبور سخت تر و مهم تر باشد ثواب بيشتري دارد و تبعا در آمرزش گناهان اهل قبور بيشتر تأثير مي كند براي اطلاعات بيشتر مي توانيد اينجا را ببينيد
  براي دو سئوال فوق ، در سايت حضرت آيت الله بهجت هم استفتائي وجود دارد كه اينجا نقل مي كنم:
  بهترين اعمال جهت ميّت
  1410. با فضيلت ترين عملى كه مى توان براى ميّت انجام داد چيست؟
  ج. كارى در ترويج مذهب حق، از قبيل نشر كتب و... انجام دهد و ثواب آن را به او هديه كند.
  اهداى ثواب براى اموات
  1411. اگر كسى عمل مستحب خود را به تمام اموات هديه كند، آيا ثواب اين عمل خير به تمام آن ها مى رسد يا بين آن ها تقسيم مى شود؟ و آيا خود او نيز از اين عمل بهره اى مى برد؟
  ج. همه از آن بهره مى برند.


title: آرزوی مرگ از نظر اسلام و قرآن
text:
  آرزوی مرگ از نظر اسلام و قرآن 


  مرگ برای بعضی از انسانها یک امر آرزویی است و برای بعضی از انسانهای دیگر امری ضدآرزوست. بعضی از انسانها حق دارند که مرگ را آرزو کنند، ولی آرزوی مرگ برای بعضی از انسانهای دیگر ضدمنطقی است. این مکتبی است که از یک طرف قائل به جاودانگی روح است و می گوید انسان با مرگ فانی نمی شود ولی از طرف دیگر مثل مکتب مانی نمی گوید که انسان قبل از اینکه به این دنیا بیاید کامل بود و موجود کاملی را آوردند و در اینجا زندانی کردند و انسان فقط باید زندانش را بشکند و برود. متأسفانه در تعبیرات شعرای ما از این نوع تعبیرات زیاد آمده با اینکه مقصودشان این نبوده است. قفس شکستن و زندان شکستن و از چاه بیرون آمدن در تعبیرات شعرای ما زیاد آمده است با اینکه تابع مکتب مانی نبوده اند.

  این مکتب بر این اساس است که روح یک امر جاودانه است ولی معتقد نیست که روح انسان به صورت یک موجود کامل بود و او را مثل یک زندانی به زندان آوردند و یک موجود آزاد را در چاه انداخته و یا مرغ آزاد را در قفس کردند، بلکه روح انسان در این دنیا ناقص است، به این معنا که یک امر بالقوه است که قابل تکامل و کامل شدن است، یعنی رابطه انسان با جهان، رابطه کشاورز است با مزرعه و رابطه کودک است با مدرسه، نه رابطه زندانی با زندان. این موجود ضعیف، وجودش از نقطه صفر آغاز شده و باید در این دنیا رشد و تکامل پیدا کند.
  دنیا برای انسان مانند مدرسه است برای دانش آموز و مانند مزرعه است برای کشاورز، که در این مدرسه است که باید تکلیف انجام بدهد و به مسؤولیتهای خود متوجه باشد و باید خود را در این مدرسه کامل کند تا وقتی از مدرسه بیرون می آید کامل باشد. یا آن کشاورز کارش در صحرا زحمت کشیدن است، ولی می داند که همین کاشتن و بعد به عمل آوردن محصول است که زندگی ایام سالش را تأمین می کند. اگر می خواهد چه در مدت زراعت و چه در مدتی که در خانه استراحت می کند زندگی خوبی داشته باشد فقط باید عمل کشاورزی را خوب انجام دهد. همچنین می توان گفت مثل انسان با جهان مثل بازرگان است با بازار. بازار برای یک بازرگان به عنوان محل کار و محل به دست آوردن سود محبوب و مطلوب است.

  بیشتر تعبیراتی که عرض کردم تعبیرات امام علی علیه السلام است. فرمود: «ان الدنیا... مهبط وحی الله و متجر اولیاء الله؛ دنیا محل فرود وحی خدا؛ و تجارتخانه اولیاء خداست.» (نهج البلاغه، حکمت 131) یا پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «الدنیا مزرعه الاخرة؛ دنیا کشتگاه و محل زراعت آخرت است» (کنوز الحقایق، باب دال).

  آیا برطبق این مکتب مرگ یک امر آرزویی است یا یک امر ضد آرزوست؟ هیچکدام. برای کسی که در این مدرسه و دانشگاه هیچ کاری انجام نداده است بیرون آمدن از آن که جز عقب افتادن و نمره بد گرفتن حاصلی برای او نداشته، نه تنها یک امر محبوب و مطلوب نیست بلکه مایه سرشکستگی و ملامت است. یا آن کشاورزی که کار نکرده است به قول شاعر حالش چنین است:
  هر که محصول خود بخورد و خبید *** وقت خرمنش خوشه باید چید

  برای آن کسی که دنیا را به بطالت گذرانده است و نه تنها به بطالت که به فسق و فجور و کارهای بد گذرانده است مرگ هرگز نمی تواند یک امر آرزویی باشد. او نه تنها عمل خوبی به تعبیر قرآن پیش نفرستاده است بلکه هر چه فرستاده، عمل بد است. طبعاً چنین افرادی همیشه باید از مرگ وحشت داشته باشند و مانند جالینوس خواهند بود. آنها گرچه از نظر تئوری و مکتب با او اختلاف دارند ولی در عمل مانند او خواهند بود، یعنی برای چنین آدمی هم در عمل چنین خواهد بود که زندگی به هر صورت ولو بخواهد در شکم استری باشد و سرش از زیر دم استر بیرون باشد بر مرگ ترجیح دارد.
  این همان است که می فرماید: «و لن یتمنوه ابدا بما قدمت ایدیهم و الله علیم بالظالمین؛ ولی به خاطر اعمالی که از پیش فرستاده اند هرگز آرزوی مرگ نخواهند کرد و خدا به (حال) ستمگران آگاه است» (بقره/ 95).

  مولوی می گوید:
  ای که می ترسی ز مرگ اندر فرار *** آن ز خود ترسانی ای جان هوش دار
  زشت روی توست نی رخسار مرگ *** جان تو همچون درخت و مرگ برگ
  مرگ هر کس ای پسر همرنگ اوست *** آینه صافی یقین همرنگ روست

  می گوید تو که از مرگ می ترسی در واقع از خودت می ترسی، چون مرگ هر کس همرنگ خود اوست، مرگ هر کس مانند آینه ای است که در وقت مرگ چهره شخص را به خودش نشان می دهد. اگر چهره ات زشت و کثیف است، وقتی که آن را ببینی ناچار از خودت وحشت می کنی. بعد می گوید مثل تو مثل همان آدم زشت و کثیفی است که از بیابان می گذشت و در عمرش آینه ندیده بود. آینه ای به پشت افتاده بود. تا آینه را برداشت و طرف دیگر آن را نگاه کرد فوراً آینه را شکست که عجب چیز بدی پیدا کردم! فکر نکرد او خودش است و چیز دیگری در آنجا نیست.
  یا تشبیه می کند به مرغی که در قفس است و گربه هایی در اطراف آن کمین کرده اند. وقتی این مرغ می بیند که گربه ها چشمهایشان را به او دوخته اند و منتظرند در قفس باز بشود تا او را بربایند هیچ گاه آرزوی بیرون رفتن نمی کند، چون می داند که باز همین قفس بهترین زندگیها برای اوست و از آن فضای وسیع که در آن، گربه ها انتظار او را می کشند خیلی بهتر است.

  برای آن کسی که در جهان بینی اش دنیا برای او مزرعه است و آن کسی که در جهان بینی اش دنیا برای او مدرسه است ولی در این مدرسه خوب عمل کرده، انتقال به آن جهان امری مطلوب است، همان طور که دانشجویی که برای تحصیل به خارج رفته و در آنجا به خوبی درس خوانده و کار کرده و دانشنامه گرفته است آرزوی بازگشت به وطن دارد چون مسؤولیت خود را به حد اعلا انجام داده است. یا مثلاً بازرگانی که به خارج رفته و در آنجا معامله کرده و سود برده است بازگشت به محل زندگی خودش برای او مطلوب است. کسی که برای او انتقال از این جهان به جهان دیگر امری مطلوب است مصداق این شعر حافظ است:

  ای خوش آن روز کزین منزل ویران بروم *** راحت جان طلبم وز پی جانان بروم

  مرحوم حاج شیخ عبدالکریم مرجع تقلید زمان خودش بود. من اگرچه خدمت ایشان نرسیده بودم و ده ماه بعد از فوت ایشان بود که ما به قم رفتیم ولی اطلاع کامل داریم که از علمای باتقوای واقعی بوده است، بسیار مرد باحقیقتی بوده است. همان شبی که ایشان ساعت یازده و نیم فوت می کنند که حال ایشان هم به حسب ظاهر هیچ علامتی از فوت نداشته است همین شعر را می خوانده اند:

  ای خوش آن روز کزین منزل ویران بروم *** راحت جان طلبم وز پی جانان بروم

  واقعاً هم همین طور است، اگر کسی در دنیا طوری زندگی کرده است که آنچه که پیش فرستاده خیر و برکت است، دیگر برای او دنیا یک زندان است، چون کارهایش را کرده و به قول امروزیها مسؤولیتش را انجام داده است. قرآن کریم نمی گوید اگر تو انسان هستی باید مرگ را آرزو کنی. برای هر انسانی مرگ آرزو نیست. قرآن می گوید تو اگر گناهکار و فاسد و کثیفی، حق داری بترسی، ولی اگر از اولیاءالله هستی مرگ برای تو به صورت یک امر آرزویی درمی آید.

  منبع=آشنایی با قرآن 7، صفحه 72-67 


title: آثار عظمت و بزرگی روح شهداء
text:
  آثار عظمت و بزرگی روح شهداء 



  امام حسین علیه السلام یک روح بزرگ و یک روح مقدس است. اساساً روح که بزرگ شد، تن به زحمت می افتد و روح که کوچک شد، تن آسایش پیدا می کند. این خود یک حسابی است. متنبی شاعر معروف عرب شعر خوبی دارد، می گوید:

  و اذا کانت النفوس کبارا *** تعبت فی مرادها الاجسام
  (دیوان متنبی، جزء دوم ص 267 چاپ مکتب دارالبیان بغداد)

  می گوید وقتی که روح بزرگ شد، جسم و تن چاره ای ندارد جز آنکه به دنبال روح بیاید، به زحمت بیفتد و ناراحت شود. اما روح کوچک به دنبال خواهشهای تن می رود، هر چه را که تن فرمان بدهد اطاعت می کند. روح کوچک بدنبال لقمه برای بدن می رود، اگر چه از راه دریوزگی و تملق و چاپلوسی باشد. روح کوچک دنبال پست و مقام می رود ولو با گرو گذاشتن ناموس باشد. روح کوچک تن به هر ذلت و بدبختی می دهد برای اینکه می خواهد در خانه اش فرش یا مبل داشته باشد، آسایش داشته باشد، خواب راحت داشته باشد.

  اما روح بزرگ به تن نان جو می خوراند، بعد هم بلندش می کند و می گوید شب زنده داری کن. روح بزرگ وقتی که کوچکترین کوتاهی در وظیفه خودش می بیند، به تن می گوید این سر را توی این تنور ببر تا حرارت آن را احساس کنی و دیگر در کار یتیمان و بیوه زنان کوتاهی نکنی (اشاره به علی علیه السلام و آن داستان معروف دارد). روح بزرگ آرزو می کند که در راه هدفهای الهی و هدفهای بزرگ خودش کشته شود. فرقش شکافته می شود، خدا را شکر می کند (اشاره به علی علیه السلام است که پس از شکافته شدن فرق مبارکش ندا در داد: «فزت و رب الکعبه؛ قسم به خدای کعبه که رستگار شدم). روح وقتی که بزرگ شد، خواه ناخواه باید در روز عاشورا سیصد زخم به بدنش وارد شود. آن تنی که در زیر سم اسبها لگدمال می شود، جریمه یک روحیه بزرگ را می دهد، جریمه یک حماسه را می دهد، جریمه حق پرستی را می دهد، جریمه روح شهید را می دهد.

  و اذا کانت النفوس کبارا *** تعبت فی مرادها الاجسام

  وقتی که روح بزرگ شد به تن می گوید من می خواهم به این خون ارزش بدهم. شهید به چه کسی می گویند؟ روزی چقدر آدم کشته می شوند، مثلاً هواپیما سقوط می کند و عده ای کشته می شوند، چرا به آنها شهید نمی گویند؟ چرا دور کلمه شهید را هاله ای از قدس گرفته است؟ چون شهید کسی است که یک روح بزرگ دارد، روحی که هدف مقدس دارد، کسی است که در راه عقیده کشته شده است، کسی است که برای خودش کار نکرده است، کسی است که در راه حق و حقیقت و فضیلت قدم برداشته است.
  شهید به خون خودش ارزش می دهد، همان طور که مثلاً یک نفر به ثروت خودش ارزش می دهد و به جای آنکه ثروتش در بانکها ذخیره باشد، آن را در یک راه خیر مصرف می کند که هر یک ریالش با مقیاس معنا بیش از صدها هزار ریال ارزش داشته باشد، ثروت خود را به صورت یک مؤسسه عام المنفعه مفید فرهنگی، مذهبی و اخلاقی در می آورد و با این عمل به آن ارزش می دهد.

  دیگری به فکر خودش ارزش می دهد، به خودش زحمت می دهد و یک کتاب مفید و اثر علمی به وجود می آورد. دیگری به ذوق فنی خودش ارزش می دهد و صنعتی را در اختیار بشر قرار می دهد. دیگری به خون خودش ارزش می دهد، در راه رفاه بشریت، خون خودش را فدا می کند.
  کدامیک بیشتر خدمت کرده اند؟ شاید خیال بکنید علماء یا مخترعین و مکتشفین و ثروتمندان بیشتر به بشر خدمت کرده اند، خیر، هیچکس به اندازه شهداء به بشریت خدمت نکرده است. چون آنها هستند که راه را برای دیگران باز می کنند و برای بشر آزادی را به هدیه می آورند. آنها هستند که برای بشر محیط عدالت به وجود می آورند که دانشمندان به کار دانش خود مشغول باشند، مخترع با خیال راحت به کار اختراع خودش مشغول باشد، تاجر تجارت بکند، محصل درس بخواند و هر کسی کار خودش را انجام بدهد. اوست که محیط را برای دیگران به وجود می آورد. مثل آنها مثل چراغ و مثل برق است. اگر چراغ یا برق نباشد ما و شما چکار می توانیم انجام دهیم؟

  قرآن کریم پیغمبر (ص) را تشبیه به یک چراغ می کند، باید چراغ باشد تا ظلمتها از میان برود و هر کسی بتواند بکار خودش مشغول باشد. چقدر عالی گفته است این شاعره زمان ما پروین اعتصامی، خدایش بیامرزد. از زبان شاهدی و شمعی می گوید: یک شاهد، یک محبوب، یک زیباروی مورد توجه، یک شب تا صبح در کنار شمعی نشست، هنرنمائیها کرد، گلدوزیها کرد، صنعتی بخرج داد، همین که از کارهایش فارغ شد، رو کرد به شمع و گفت، نمی دانی من دیشب چه کارها کردم.


  شاهدی گفت به شمعی کامشب *** در و دیوار مزین کردم
  دیشب از شوق نخفتم یکدم *** دوختم جامه و بر تن کردم
  کسی ندانست چه سحرآمیزی *** به پرند از نخ و سوزن کردم
  تو بگرد هنر من نرسی *** زانکه من بذل سر و تن کردم

  یعنی برای سر و تن خودم هنر بذل کردم. شمع هم به او جواب داد:

  شمع خندید که بس تیره شدم *** تا ز تاریکیت ایمن کردم
  پی پیوند گهرهای تو بس *** گهر اشک بدامن کردم

  تو می گوئی که من تا صبح گوهرها را بهم دوختم، ولی این گوهر اشک من بود که تا صبح ریخت تا تو توانستی آن گوهرها را در یک رشته بکشی و به گردن خود بیندازی.

  خرمن عمر من ارسوخته شد *** حاصل شوق تو خرمن کردم

  من آن کسی هستم که تا صبح سوختم و تابیدم تا تو به هدف و مقصدت رسیدی، بعد می گوید:

  کارهایی که شمردی بر من *** تو نکردی، همه را من کردم

  بوعلی سینا قانون ننوشت، محمد بن زکریا الحاوی ننوشت، سعدی ذوق خودش را در بوستان و گلستان نشان نداد، مولوی همین طور، مگر از پرتو شهداء، از آنهائی که تمدن عظیم اسلامی را پایه گذاری کردند، موانع را از سر راه بشریت برداشتند، از آنهائی که مثل شعله هائی در یک ظلمتهائی درخشیدند و جان خودشان را فدا کردند، از آنهائی که سراسر وجودشان حماسه الهی بود، سراسر وجودشان حق خواهی و حق پرستی بود، آنهائی که پرچم توحید را در دنیا به اهتزاز درآوردند و مستقر کردند، آنهائی که منادی عدالت بودند، منادی حریت و آزادی بودند.
  ما و شما که اینجا نشسته ایم مدیون قطرات خون آنها هستیم، مدیون حماسه های آنها هستیم. حسین بن علی علیه السلام سراسر وجودش حماسه است.


  منبع=حماسه حسینی 1، صفحه 146-142 


title: جنس حیات بعد از مرگ(در برزخ)
text:
  جنس حیات بعد از مرگ(در برزخ) 


  ●سوال:
  با سلام
  با توجه به اینکه این عالم عالم مادیات است بعد از مرگ در برزخ حیات انسان از جنس مادیات است یا مجردات ؟
  چرا که برخی قائلند که انسان بعد از مرگ به مجردات می پیوندد ، که اگر بخواهیم این حرف را قبول داشته باشیم پس دیگر هیچ چیزی نباید در انسان پس از مرگش در برزخ اثر کند و تکلیف آثار ما تقدم و ما تأخر انسان چه می شود؟ 



  ●پاسخ:
  با سلام

  پاسخ سؤال شما با درک دقیق مسألۀ "اصالت و تجرد نفس"، ارتباط وثیقی دارد:

  آیات بسیاری در قرآن، بر اصالت و تجرد نفس دلالت دارند، و اثبات می‎كنند كه حقیقت انسان جسم و بدن او نیست كه با مرگ از فعالیت باز ایستاده و پس از مدتی متلاشی می‎گردد، بلكه حقیقت انسان همان نفس او است كه با بدن، ارتباط تدبیری دارد و با مرگ بدن، حیات او قطع نمی‎شود، بلكه حیات او همچنان ادامه داشته، و برخوردار از نعیم و پاداش، یا گرفتار عذاب و رنج خواهد بود و این سعادت و شقاوت نتیجه حالات جسمانی و حیات بدنی و مادی او نمی‎باشد، بلكه نتیجه ملكات و اعمال اوست، بدیهی است احكام و آثار یاد شده با خواص و ‌آثار جسم متفاوت است، و در نتیجه روح و نفس انسانی مادی و جسمانی نیست.

  بنابر این نتیجه و آثار اعمال انسانی اعم از ماتقدم و ماتأخر، در لوح نفس انسانی ثبت و ضبط است، و با حقیقت انسان که همان نفس اوست به عالم برزخ منتقل می شود.

  مطلب مزبور از آیات دیگری از قرآن نیز به دست می ‎آید، كه از آن جمله آیات مربوط به توفی انفس است؛ زیرا، توفی به معنای گرفتن چیزی به صورت كامل می‎باشد، و این در حالی است كه بدن پس از مرگ متلاشی گردیده و فانی می‎شود. بنابراین، آن‎چه كاملاً گرفته شده و باقی است، همان نفس مجرد از ماده است، چنان‎كه قرآن كریم در پاسخ این شبهه منكران معاد كه: «چگونه انسان پس از آن‎كه اجزای او متلاشی گردیده و در زمین پراكنده و ناپدید شد، بار دیگر حیات نوین پیدا می‎كند؟»[1]، می‎فرماید: «قُلْ یَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِی وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ».[2]؛[3]

  موفق باشید ...

  پاورقی______________________________
  [1] . «وَ قالُوا أَ إِذا ضَلَلْنا فِی الْأَرْضِ أَ إِنَّا لَفِی خَلْقٍ جَدِیدٍ» (سجده/ 10).
  [2] . سجده/ 11.
  [2] . برای مطالعۀ بیشتر ر.ک: عقاید استدلالی، ج 2، علی ربانی گلپایگانی، ص 275.


title: آيا عذاب و فشار قبر همگانى است
text:
  آيا عذاب و فشار قبر همگانى است؟


  ●پاسخ :

  از روايات يك نوع عذاب جداگانه‌اى به دست مى آيد كه همان فشار قبر است و برخى روايات اين عذاب را عام مى دانند، شامل حال مؤمنان.
  رسول خدا(صلى الله عليه وآله) پس از خاكسپارى جنازه ى سعد بن معاذ صحابى فرمود: هيچ مؤمنى نيست كه فشار قبر نداشته باشد.[1] اگر كسى از فشار قبر رهايى مى يافت سعد بن معاذ از آن جمله مى بود.[2]
  از امام صادق(عليه السلام) سوال شد: آيا كسى از فشار قبر رهايى مى يابد؟ فرمود: از آن به خدا پناه مى برم! چه بسيار اندك اند كسانى كه از عذاب قبر نجات يابند.[3]
  در برخى از روايات اهل سنت نيز عذاب قبر متوجه همه معرفى شده است: مردگان در قبرشان عذاب مى شوند تا آنجا كه حيوانات صداى عذاب آنها را مى شنوند.[4]
  از اين دست روايات بر مى آيد كه كافر، مؤمن و مستضعف همه فشار و عذاب قبر دارند.
  برخى منابع عذاب و فشار قبر را تنها مربوط كسانى مى دانند كه در قبر مورد سوال قرار مى گيرند يعنى گروه سوم كه مورد مواخذه سوال قرار نگرفته اند (ديوانگان و بچه ها و مستضعفين) عذاب قبر ندارند.[5]
  شايد اين روايت شاهد گفتارشان باشد، يسئال و هو مضغوط[6] يعنى در حالى كه مورد پرسش قرار گرفته عذاب هم مى شود.
  اين روايت در منابع تنها يكبار آمده است كه برخى در توجيه آن گفته اند: شايد مراد توضيح وضع كفار باشد كه سوال از آنها ماهيت عذاب دارند.
  روايات ديگر عذاب و فشار قبر را از مؤمن به دور مى دانند. حضرت صادق(عليه السلام) در پاسخ ابوبصير فرمودند: هيهات ما على المؤمنين فيها شىء;[7] دور باد هرگز چيزى از فشار قبر بر مؤمنين نيست.
  مرحوم مجلسى مى فرمايند: اگر مراد از عذاب نديدن مؤمنان، مومن كامل و واقعى باشد، پس رواياتى كه عذاب قبر را متوجه سعد بن معاذ و رقيّه دختر پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) و فاطمه مادر حضرت على(عليه السلام) مى دانستند چه مى شود؟
  ممكن است گفته شود اين كه مؤمنان عذاب و فشار قبر ندارند مراد عذاب و فشار شديد باشد، يا اين كه گفته شود، مؤمن عذاب و فشار قبر تنبيهى و از باب غضب الهى ندارند بلكه اگر فشارى دارد به خاطر لطف و كفاره ى گناهان او مى باشد.[8]
  چنان كه حديث مى فرمايد: فشار و عذاب قبر براى مؤمن كفاره ى (تاوان) كارهاى است كه انجام داده است مانند ضايع كردن نعمت هاى الهى.[9]
  و نيز در حديث ديگر ضمن تفسير آيه ى قرآن آمده است: (فيومئذ لا يسال عن ذنبه)[10]. فرمودند: اينها كه روز قيامت از گناهانشان سوال نمى شود، كسانى اند كه از امير المؤمنان پيروى كرده اند و از دشمنانش بيزارى جسته اند، حلالش را حلال، حرامش را حرام داشته اند منتهى گناهانى داشته اند كه موفق به توبه نشده اند، خداوند آنها را برزخ عذاب مى كند تا در قيامت پاك شوند.[11]
  قانون كلى عذاب و فشار قبر بيان شد، اما بايد دانست كه برخى از افراد به تصريح برخى از روايات از عذاب قبر معاف شده اند و نيز برخى از كارهاى خوب و مرگ در برخى از ساعات موجب كاهش و يا آمرزش فشار قبر مى شود.
  رقيّه دختر گرامى پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) از كسانى است كه خود رسول خدا(صلى الله عليه وآله) برايش طلب بخشش از عذاب قبر فرمود و خداوند هم او را رهايى بخشيد.[12]
  فاطمه بنت اسد مادر امام على(عليه السلام) با دعاى پيامبر(صلى الله عليه وآله) و تدفين در پيراهن مبارك او شامل آمرزش عذاب قبر شد.[13]
  افراد ذيل نيز از عذاب و فشار قبر معاف اند:
  كسانى كه تلقين سوم شده اند، يعنى پس از خاكسپارى روى قبر ا و عقايد دينى يادآورى شود.
  كسانى كه از ظهر پنج شنبه تا جمعه فوت كرده اند.[14]
  كسانى كه در قبر همراه شان جريدتين گذاشته اند، يعنى دو شاخه چوب سبز همراه او دفن كنند.
  كسانى كه چهل نفر يا بيشتر به خوبى او شهادت دهند و از خداوند براى او طلب مغفرت كنند.[15]
  كسانى در ركوع نمازشان كامل و تمام باشد.[16] خواندن سوره ى نساء در هر شب جمعه، مداومت بر خواندن سوره ى زخرف، نماز شب، دفن شدن در سرزمين نجف اشرف و... .[17]
  اما عذاب و فشار قبر براى انبياء و امامان معصوم(عليهم السلام) مانند سوال در قبر از آنها جايى تصريح نشده است و بر اساس قواعدى كه درباره ى فشار قبر بيان شد، هر گونه عذاب و فشارى از وجود مبارك آنها به دور است چون نه گناهى دارند كه از باب كفاره و لطف عذاب شوند و نه هيچ كدام عاملى براى اين گونه عذاب ها در مورد آنها صادق است.
  مرحوم شبّر مى فرمايد: در حديث وارد شده است كه تنها انبياء و امامان(عليهم السلام) ارواح آنها با اجسادشان از زمين به آسمان منتقل مى شوند و با همان اجساد دنيايى خود در نعمت به سر مى برند و اين ويژه ى حجت هاى الهى است.[18]
  اما شهداء در فرهنگ قرآنى و روايى جايگاه ويژه اى دارند، از برخى امور دنيايى و آخرتى استثناء شده اند از جمله، بى نيازى از كفن و غسل در صورتى كه در معركه ى جنگ به شهادت برسد.[19] و همين طور بى نيازى از پرسش و پاسخ در قبر; از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) سوال شد، چرا شهيد در قبر مورد امتحان و آزمايش قرار نمى گيرد؟ فرمود: همان برق هاى شمشير كه بر سرش فرود مى آيند كفايت مى كند.[20]
  امام صادق ـ عليه السّلام ـ :
  طوبا درختي است در بهشت در خانة امير المؤمنين ـ عليه السّلام ـ هيچ يك از شيعيان نيست، جز اين كه شاخه‌اي از شاخه‌هايش در خانة اوست و امتي از امت‌ها مي‌تواند از برگي از برگ‌هايش سايه بگيرد.
  (تفسير نور الثقلين، ج 2، ص 502) [1]. بحار الانوار، 6 / 221، حديث 19 و ص 221، حديث 16.
  [2]. الفروع من الكافى، 3 / 236،حديث 6; بحار الانوار، 6 / 261، حديث 102; علم اليقين، فيض كاشاني، تحقيق بيدار فر، قم، 1377. 2 / 1068.
  [3]. الفروع من الكافى، 3 / 236،حديث 6; بحار الانوار، 6 / 261، حديث 102; علم اليقين، 2 / 1068.
  [4]. شرح الصدور، سيوطى، دار ابن كثير، بيروت، لبنان، 1413، ص 225.
  [5]. حق اليقين، مجلسى، ص 488.
  [6]. الفروع من الكافى، 3 / 236، حديث 5.
  [7]. الفروع من الكافى، 3 / 130.
  [8]. حق اليقين، علامه مجلسى، ص 492; حق اليقين، عبدالله شبّر، 2 / 392.
  [9]. بحار الانوار، 6 / 221.
  [10]. الرحمن / 39.
  [11]. بحار الانوار، 6 / 246، حديث 77.
  [12]. الفروع من الكافى، 3 / 241، حديث 18.
  [13]. گفتار صدوق، ( ترجمه اعتقادات ابن بابويه، محسن رضواني، قائم، قم، 1403، ص 48; حق اليقين، مجلسى، ص 482.
  [14]. حق اليقين، عبدالله شبّر، 2 / 390; منازل الآخرة، شيخ عباس قمي، چاپ قائم قم، جيبي، بي تا، ص 27.
  [15]. منازل الآخرة، ص 30 ـ 26.
  [16]. منازل الآخرة، ص 30 ـ 26.
  [17]. منازل الآخرة، ص 30 ـ 26.
  [18]. حق اليقين، عبدالله شبّر، 2 / 381 ـ 380.
  [19]. تهذيب الاحكام فى شرح المقنعه، شيخ طوسى، 6 / 140 (321 / 7).
  [20]. فروع الكافى، 5 / 56، كتاب الجهاد، فضل الشهادة، حديث 5. 


title: فشار قبر روحی است یا جسمی
text:
  فشار قبر روحی است یا جسمی ؟ یا روحی - جسمی هست؟؟ 



  ●پاسخ:
  در قرآن می خوانیم:
  وَأَنْفِقُوا مِنْ مَا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یأْتِی أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَیقُولَ رَبِّ لَوْلَا أَخَّرْتَنِی إِلَى أَجَلٍ قَرِیبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُنْ مِنَ الصَّالِحِینَ(المنافقون/10)
  از آنچه به شما روزی داده‌ایم انفاق کنید، پیش از آنکه مرگ یکی از شما فرا رسد و بگوید: «پروردگارا! چرا (مرگ) مرا مدت کمی به تأخیر نینداختی تا (در راه خدا) صدقه دهم و از صالحان باشم؟!»

  “انفقوا” از ماده “نفق “ و “نفاق “ به معنى خروج و تمام شدن است ، و “انفاق “ یعنى اخراج مال از ملكش ، زیرا شخص مالش را با آن دستش ‍ خارج مى كند، و “منافق “ از مصدر “نفاق “ است ، و آن كسى است كه از ایمان به طرف كفر خارج شده است . “نفق “ هم نقبى است كه درى دیگر براى خروج دارد.
  “رزق “ یعنى روزى، و آن عطایى است كه از آن بهره مى برند، خواه طعام باشد یا علم یا غیر آن ، از امور دنیوى یا اخروى .
  در فرهنگ قرآن هر كه انفاق كند به سود خود انفاق كرده است : “و ما تنفقوا من خیر فلانفسكم (1)، همچنین آن چه انفاق مى شود مى ماند و آنچه انفاق نشود از بین مى رود: “ما عندكم ینفد و ما عند الله باق (2) از این روست كه بزرگ ترین پشیمانى در هنگام مرگ ، كه پرده ها از حقایق كنار مى رود، از این است كه چرا انفاق نكردیم .
  روح انسان پس از مرگ و رها كردن بدن مادى به حیات برزخى وارد و با بدن مثالى خود متحد مى شود و این اتحاد بدن مثالى با روح در عالم برزخ از اتحاد جسم و روح در دنیا قوى تر است.


  امام على (علیه السلام) فرمودند: “از دنیا چیزى براى انسان باقى مى ماند كه انفاق كرده است (3)، و نیز فرمودند: “هر گاه بنده اى بمیرد، فرشتگان مى گویند: چه پیش فرستاده ؟ و مردم مى گویند: چه باقى گذاشته ؟ پس ‍ چیزى براى خود پیش فرستید تا از آن شما باشد و همه را بعد از خود باقى مگذارید كه وبال شما خواهد بود.(4)

  آیا عذاب و فشار قبر بر جسم است یا روح؟
  عذاب قبر جسمانى و روحانى است، ولى نه بدن و جسم مادى و دنیایى، بلكه جسم و بدن برزخى عذاب مى بیند. براى روشن شدن پاسخ ، به این دو نكته توجه فرمایید:
  1) روح انسان پس از مرگ و رها كردن بدن مادى به حیات برزخى وارد و با بدن مثالى خود متحد مى شود و این اتحاد بدن مثالى با روح در عالم برزخ از اتحاد جسم و روح در دنیا قوى تر است. عالم خواب بهترین نمونه براى درك عالم برزخ است ، زیرا در خواب به سبب ضعیف شدن وابستگى روح به بدن مادى، روح از حدود مادى قدرى آزاد مى شود و انسان خود را در نوعى تن مثالى ، شبیه بدن مادى و دنیوى ، مى بیند: بدن مادى ما در رختخواب است ، اما ما خود را با بدنى مشابه با این بدن در سیر و حركت و شادى و غم و...مى بینیم . عالم برزخ هم همین طور است : روح به همین بدن مثالى و قالب برزخى كه از قبل در آن عالم وجود داشته ملحق مى شود.
  امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “ارواح در بدنهایى شبیه بدنهاى دنیوى آنان است (5) البته هر چند بدن برزخى كامل تر از بدن مادى است، اما از بدن قیامتى ناقص تر است. این بدن نه مادى محض است، مانند بدن دنیایى، نه غیر مادى محض، مانند بدن قیامتى، بلكه در عین اینكه غیر مادى است، برخى از لوازم و آثار بدن طبیعى، مانند شكل و اندازه و مقدار، را دارد.
  2) ارتباط روح با بدن مادى پس از مرگ به كلى از بین نمى رود، بلكه در عالم برزخ ارتباطى است كه به رغم حضور روح در عالمى فوق عالم ماده ، علاقه خاصى به بدن مادى و قبر خود دارد. آداب خاص دفن و قبر و مقدار و حد كندن آن و حرمت قبور مومنان و زیارت آنان و نظایر آن موید این مطلب است. و این رابطه در ساعت و روزها و ماههاى اولیه مرگ بیشتر است و به تدریج، بر اثر انس روح با بدن برزخى و قالب مثالى، با بدن خاكى و مادى كم مى شود، اما در هر حال قبر، حریم هر روحى است و این ارتباط به شكل ضعیف كماكان باقى مى ماند.(6)
  ______________
  1- بقره : 272.
  2- نحل : 96.
  3- غرر الحكم ، ح 7516.
  4- بحار الانوار، ج 96، ص 115.
  5- بحار الانوار، ج 6، ص 268.
  6- براى روایات بیشتر در این باب به جلد 6 كتاب بحار الانوار و جلد 3 كتاب كافى مراجعه فرمایید.
  منبع: آیه هاى زندگى براى بیدارى، مؤلف :حسین اسكندرى


title: دلسوزی عزراییل
text:
  دلسوزی عزراییل 


  روزی رسول خدا صل الله علیه و آله نشسته بود، عزراییل به زیارت آن حضرت آمد. پیامبر از او پرسید: ای برادر! چندین هزار سال است که تو مأمور قبض روح انسان ها هستی، آیا در هنگام جان کندن آنها دلت برای کسی سوخته است؟ عزارییل گفت در این مدت دلم برای دو نفر سوخت:

  1- روزی دریایی طوفانی شد و امواج سهمگین آن یک کشتی را در هم شکست همه سر نشینان کشتی غرق شدند، تنها یک زن حامله نجات یافت او سوار بر پاره تخته کشتی شد و امواج ملایم دریا او را به ساحل آورد و در جزیره ای افکند و در همین هنگام فارغ شد و پسرش متولد شد، من مأمور شدم که جان آن زن را بگیرم، دلم به حال آن پسر سوخت.

  2- هنگامی که شداد بن عاد سالها به ساختن باغ بزرگ و بی نظیر خود پرداخت و همه توان و امکانات و ثروت خود را در ساختن آن صرف کرد و خروارها طلا و جواهرات برای ستونها و سایر زرق و برق آن خرج نمود تا تکمیل نمود. وقتی خواست به دیدن باغ برود همین که خواست از اسب پیاده شود و پای راست از رکاب به زمین نهد، هنوز پای چپش بر رکاب بود که فرمان از سوی خدا آمد که جان او را بگیرم، آن تیره بخت از پشت اسب بین زمین و رکاب اسب گیر کرد و مرد، دلم به حال او سوخت بدین جهت که او عمری را به امید دیدار باغی که ساخته بود سپری کرد اما هنوز چشمش به باغ نیفتاده بود اسیر مرگ شد.

  در این هنگام جبرئیل به محضر پیامبر (صل الله علیه و آله) رسید و گفت ای محمد! خدایت سلام می رساند و می فرماید: به عظمت و جلالم سوگند شداد بن عاد همان کودکی بود که او را از دریای بیکران به لطف خود گرفتیم و از آن جزیره دور افتاده نجاتش دادیم و او را بی مادر تربیت کردیم و به پادشاهی رساندیم، در عین حال کفران نعمت کرد و خود بینی و تکبر نمود و پرچم مخالفت با ما بر افراشت، سر انجام عذاب سخت ما او را فرا گرفت، تا جهانیان بدانند که ما به کافران مهلت می دهیم و لی آنها را رها نمی کنیم.

  منبع : راسخون


title: آيا پل صراط و ساير چيزهايي که در قيامت وجود دارد، در عالم برزخ نيز هست
text:
  ●سوال:
  آيا پل صراط و ساير چيزهايي که در قيامت وجود دارد، در عالم برزخ نيز هست 



  ●پاسخ:
  با سلام

  انسان در سفر آخرتش منازل و مراحل متعددی را طی می كند كه هر کدام اقتضائات و شرایط خاص خود را دارند:

  نخستین منزل، جریان سكرات مرگ و سختی جان دادن است.

  منزل دیگر، قبر است، که به عبارتی همان عالم برزخ است،[1] برزخ واسطه میان دنیا و آخرت است، انسان پس از مرگ از جهت اعتقاداتی كه داشته و اعمال نیك و بدی كه در این دنیا انجام داده مورد بازپرسی خصوصی قرار می گیرد و پس از محاسبه اجمالی طبق نتیجه ای كه گرفته شد به یك زندگی شیرین و گوارا یا تلخ و ناگوار محكوم گردیده و با همان زندگی در انتظار روز رستاخیز عمومی بسر می برد. روح انسان در برزخ، به صورتی كه در دنیا زندگی كرده است به سر می برد اگر از نیكان است از سعادت و نعمت و جوار پاكان و مقربان درگاه خدا برخوردار می شود و اگر از بدان است در نقمت و عذاب و مصاحبت شیاطین و پیشوایان ضلال می گذراند.[2]

  منزل دیگر مرحله ای است كه از آن در آموزه های دینی به «نفخ صور= فریادمرگ و حیات» یاد شده است، و در آیات فراوانی از قرآن مجید اشاراتی به مسأله نفخ صور شده است.

  منزل دیگر كه جزء مواقف هولناك مسیر آخرت است، منزل سنجش اعمال انسان است.

  یكی دیگر از منازل آخرت كه بسیار حساس است، مرحله عبور از صراط است، در وصف آن گفته شده: صراط پُلی است كه بر روی جهنم كشیده شده و تا كسی از آن نگذرد داخل بهشت نمی شود. و در روایات آمده است كه از مو باریك تر و از شمشیر برنده تر و از آتش گرم تر است، و مؤمنان خالص در كمال آرامش،‌ و به سرعت و بدون ترس از آن عبور می كنند. اما برخی با دشواری و همراه ترس و نگرانی بالاخره از آن می گذرند و عده ای از روی آن پُل به جهنم می اُفتند.

  در نتیجه چنانکه گفتیم بر طبق آیات و روایات، سفر آخرت مراحل و منازلی دارد که منزل برزخ، ساحت و جایگاهی متفاوت با ساحت و جایگاه قیامت دارد و صراط مرحله ای از مراحل قیامت است.

  موفق باشید ...

  پاورقی_____________________________
  [1] . امام خمینی، معاد از دیدگاه امام خمینی(تبیان دفتر 30)، ص 171، نشر مؤسسه نشر آثار امام (ره)، 1378 ش.
  [2] . علامه طباطبایی، شیعه در اسلام، صفحه 100، نشر دارالكتب الاسلامیه، تهران، 1348 ش.


title: شب و روز در برزخ
text:
  شب و روز در برزخ 


  ●سوال:
  ایا در برزخ شب و روز هم وجود داره ؟؟؟


  ●پاسخ:
  بسم الله الرحمن الرحیم
  در سوره غافر آیه 46 چنین آمده :النار یعرضون علیها غدوا و عشیا ؛که در باره آل فرعون است که طبق آیه آتش الهی شب و روز بر آنها عرضه می شود وشب و روز در عذاب الهی به سر می برند.
  در تفسیر شریف المیزان علامه (ره)چنین می فرماید:اذ من المعلوم ان یوم القیمة لا بکرة فیه ولا عشی فهو یوم غیر الیوم...1
  معلوم است که در روز قیامت شب و روز وجود ندارد پس مراد از یوم در اینجا غیر روز قیامت است.نتیحه اینکه در عالم برزخ شب و روز وجود دارد.
  1-المیزان ،محمد حسین طباطبایی،ج 1،ص 35. 


title: ایا در عالم برزخ انسانها تنها هستند و هر کس با عمل خود به سر میبرد یا خیر
text:
  ●سوال:
  ایا در عالم برزخ انسانها تنها هستند و هر کس با عمل خود به سر میبرد یا خیر ؟


  ●پاسخ:
  ميزبان انسان در قبر عقيده،اوصاف و اعمال اوست؛ اگر آدمي آتش مي‌خورد يا از زقوم مي‌چشد خود به همراه برده است و اگر در باغي از باغي از باغهاي بهشت مي‌نشيند نهال هاي آن را خود كشته و پرورده است.
  بنابراين،هم خود ميزبان وهم خود،مهمان است وبرسر سفره خويش نشسته است.*
  يعني اين خود فرد است كه جايگاه خود را معلوم مي‌كند و با اعمالي كه در همين دنيا انجام مي‌دهد انتخاب مي‌كند كه در برزخ چه جايگاهي داشته باشد و معلوم است كه متناسب با آن جايگاه اطرافيان وي‍ژه اي خواهد داشت.

  * تفسير موضوعي قرآن كريم،معاد در قرآن،آيت الله جوادي آملي،جلذ 4،صفحه 220


title: آيا زنان و مردان ديگر همديگر را مي بينند
text:
  آيا زنان و مردان ديگر همديگر را مي بينند

  ●سوال:
  آيا زنان و مردان ديگر همديگر را مي بينند
   چون فهميده ام كه مومنان نزد هم مي روند واحيانا منتظر هم مي‌مانند آيا درست است لطفا توضيح دهيد



  ●پاسخ:
  براي پاسخ به اين پرسش بايد به روايت ها مراجعه كرد

  امام صادق عليه السلام در روايتي مي‌فرمايند:هنگامي كه آدمي وارد قبر و برزخ شد،برزخيان به ديدار او مي‌شتابند و اندكي او را آرام مي‌گذارندتا وي به خود آيد؛زيرا از هول بزرگي گذشته و گردنه ي خسته كننده ي قبر،سئوال،فشار و ...را پشت سر گذاشته است.
  سپس به او نزديك شده از حال دوستان و ياران پرس و جو مي كنند. اگر در پاسخ بگويد هنوز در دنياست،اميدوار مي‌شوند كه بعد از مرگ به آنان بپيوندد و اگر در پاسخ گفت قبلاً درگذشته،در اين هنگام برزخيان گويند:سقوط كرد،سقوط كرد؛ يعني گرفتار عذاب الهي شدو گر نه او را نزد ما مي‌آوردند.*



  همچنين از امام صادق عليه السلام نقل مي‌كنند كه فرموده اند: خداوند هرگاه روح مؤمني را قبض كند،روح او را در قالبي همگون قالب دنيوي او قرار مي‌دهد و هرگاه كسي بر آنان وارد گشت ،اورا به همان صورتي كه در دنيا داشته است مي‌شناسند.**
  از اين دو روايت درمي‌يابيم كه انسانها در برزخ يكديگر را مي‌بينند و مي‌شناسند و با هم ملاقات مي‌كنند.***

  *شرح اصول كافي، جلد 1،صفحه409.
  **مجمع البيان،جلد1،صفحه434؛ نورالثقلين،جلد1،صفحه142
  ***تفسير موضوعي قرآن كريم،معاد در قرآن،آيت الله جوادي آملي،جلد 4،صفحه 220و 223


title: شب اول قبراز چه مي پرسند
text:
  شب اول قبراز چه مي پرسند؟ 



  ●پاسخ:
  با سلام
  امام صادق(عليه السلام) فرمود: همين كه ميت دفن شد، دو ملكي به نام هاي منكر و نكير سراغ او مي آيند كه آوازشان مانند... از ميت مي پرسند: پروردگارت كيست؟ دين ات چيست؟ پس ميت اگر مؤمن باشد مي گويد الله پروردگارم، اسلام دين من است، سپس مي پرسند، راجع به مردي كه از ميان شما بيرون آمد چه مي گويي؟ ميت مي گويد: پيامبر را از من مي پرسي؟ شهادت مي دهم كه او رسول خداست...[2] و از امام او مي پرسند، ميت امام خود را معرفي مي كند، دو ملك مي پرسند، چگونه امامت را شناختي؟ ميت مي گويد: اين امري است كه خدا مرا بر آن هدايت كرده است.[3]
  در روايتي از امير المؤمنين(عليه السلام) مانند آن چه از رسول خدا نقل شد آمده است:... و سوال مي كنند امام تو كيست؟ پاسخ مي گويد: امام من علي بن ابيطالب(عليه السلام) است. سپس ديگر ائمه(عليهم السلام) را يكي پس از ديگري مي شمرد تا به امام زمان خويش مي رسد.[4]
  امام سجاد(عليه السلام) جمعه ها در مسجد النبي به موعظه ي مردم مي پرداخت، و از پايان عمر و سوال و نكير و منكر مي گفت: از خدايي كه مي پرستي، از پيامبري كه براي تو مبعوث شد، از ديني كه بر آن هستي، از كتابي كه مي خواني، از امامي كه پيروي مي كني، از عمري كه سپري كردي و از مالي كه به دست آوردي و خرج كرده اي سوال مي كنند.[5]
  در روايات ديگر آمده است: از قبله اش از دوستانش[6] از نمازش، زكاتش، روزه اش.[7]
  در نتیجه محور پرسش ها، عقايد و اصول دين است به ويژه مسأله ي امامت[8] (خداوند، پيامبر، دين، امام) و نیز از مسايل فروع دين به ويژه مسايلي كه در تعيين سرنوشت انسان مؤثر است نيز سوال مي شود مانند: صرف عُمر، دوستان و... .

  [2]. الفروع من الكافى، 3 / 236، حديث 7.
  [3]. همان 3 / 238، حديث 11.
  [4]. الانوار النعمانيه، 4 / 222.
  [5]. بحار الانوار، 6 / 223، حديث 24.
  [6]. همان 6 / 175، حديث 1.
  [7]. حق اليقين، عبدالله شبّر، 2 / 388.
  [8]. در روايت تدفين فاطمه مادر حضرت امير(عليه السلام) گذشت كه پيامبراكرم نام على(عليه السلام) را به او تلقين كرد تا در پاسخ ملايكه بيان كند; حق اليقين، عبدالله شبر، 2 / 384. 


title: چرا انسان از مرگ مى‏ ترسد
text:
  چرا انسان از مرگ مى‏ ترسد؟ 



  ●پاسخ:
  علت ترس از مرگ چند چيز است:
  1- نشناختن ماهيت مرگ و فنا پندارى آن، حال آنکه انسان با مرگ فنا نمی یابدبلکه وارد عالمی جدیدو بزرگتر از این عالم می شود.
  2- گناه و ذخيره ساختن آتش براى خود،
  3- وابستگى و محبت مفرط به دنيا و تعلقات دنيوى.
  در روايت است كه از امام مجتبى (ع) پرسيدند: چرا از مرگ مى‏ ترسيم؟ فرمودند: لانكم عمرتم الدنيا و اخربتم الاخره[1] زيرا شما دنياى خود را آباد و آخرت را ويران ساختيد. يعنى، به جاى برقرارى موازنه بين دنيا و آخرت بيشترين تلاش خود را مصروف خواست‏هاى گذران دنيا ساختيد و از تلاش براى آباد سازى جهان آخرت با اعمال صالحه و ترك گناه دست كشيديد. در نتيجه چون مرگ در رسد از آبادانگاه خود به ويرانكده سيئات مى‏رويد. در حالى كه اگر آن را آباد مى‏ساختيد به مرگ مشتاق و علاقه‏مند بوديد. چنان كه اميرالمؤمنين (ع) فرمودند: «فوالله لابن ابى طالب انس بالموت من الطفل بثديى امه[2] به خدا قسم مرگ براى على گواراتر از پستان‏هاى مادر براى كودك است».


  [1] - بحارالأنوار، ج 6، ص 129.

  [2] - نهج البلاغه، خطبه3.



  ●پاسخی دیگر:
  بسم الله الرحمن الرحیم
  ترس ازمرگ عمومی ترین احساسات حاکم بر ماست وتجربه خوشایندی نیز نمی باشد واین ترس عوامل گوناگونی دارد از آن جمله:
  1-مرگ زندگی را به نیستی و هلاکت تبدیل می کند .
  2-چون وقت آن معلوم نیست آدمی هماره در ترس و اضطراب است مبادا از راه برسد.
  3-مرگ امری ناشناخته است و تجربه ای از ان نداریم بلکه پایان تجربه هاست لذا نمی دانیم هنگام مرگ برما چه می گذرد.
  4-هر انسانی باید به تنهایی با آن مواجه شود آگر چه اطرافش بسیار جمعیت باشد.
  5-با رسیدن مرگ همه امیدها و آرزوهای ادمی از دست می رود ونیان انسان و خواستنی هایش جدایی می افتد.
  باید گفت :هدف دین پالودن وجود آدمی از همه گیرودارهای درونی مثل غم و ترس و اضطراب است تربیت دینی وجود آدمی را با تمام ساحتها و حالت های او به سوی حالق خویش سوق می دهد.مومن در دل از خدا می ترسد ولی باز به او پناه می برد.ترس از غیر خدا هر روز بر قلمرواش افزوده می شود ولی ترس از خدار ریشه همه ترسها را می خشکاند پس راه حل در غلبه بر ترس از مرگ بر اساس دین باید باشد لذا دین خطوط کلی را ارائه می دهد:
  1-دین انسان را موجودی فنا ناپذیر و جاودانه می داند که با مرگ از نشئه دنیوی به نشئه دیگری می رود نه اینکه نابود گردد.
  2-وقتی ماهیت مرگ روشن شد که فنا ونابودی نیست ،ناآگاهی از موعد آن چندان اهمیتی ندارد هر چند دانستن زمان مرگ نمی تواند در آرامش آدمی اثری داشته باشد.
  3-سومین عامل ترس از مرگ توسط انبیاء واولیا الهی از بین میرود چرا که علم غیب دارند .از امام جواد علیه السلام پرسیدند :چرا مسلملنان مرگ را نا خوشایند می دانند؟فرمود:چون بدان جهل دارند آن را ناخوش می دارند و اگر معرفت داشتند و از دوستان خدا بودند بدان محبت می ورزیدند و می دانستند آخرت برایشان از دنیا بهتر است1
  4-مرگ مرحله ای از مراحل هستی انسان و مقوم وجودی اوست همانطور که همه ساحت های وجود ما از آن شخص ماست مرگ نیز به شخص ما تعلق دارد.مرگ هر شخصی مانند مرحله تولدش مخصوص به اوست.
  5-امیدها و آرزوها از لوازم عالم تفرقه و جدایی است و بقاء آنها در ادامه زندگی معلوم نیست زیرا در این عالم هر امری در معرض تغییر و دگرگونی است و وضعیت ثابتی به چشم نمی خورد بنابراین دلبستگی به امور فناپذیر بسیار مذموم است .
  اما عامل دیگری در ترس از مرگ هست که همانا ترس از حسابرسی است که دین بشررا به کیفیت تدارک گذشته و آینده خودهدایت می کند و او را رهایی می بخشد.
  1-معانی الاخبار ،شیخ صدوق ،ص 290.


title: چرا انسان از مرگ میترسد
text:
  چرا انسان از مرگ میترسد

  ●پاسخی دیگر:

  تکان دهنده است.... مرگ... مرگي که منسوب به من است، مال من است !مي‌آيد ومن ناگزير از آنم ...
  نگرانم ميکند...نياز دارم آرام شوم...چيزي بايد آرامم کند... برنامه جامع التفاسير را باز مي‌کنم...دنبال کلمه مورد نظرم مي‌گردم ..."مماتي" ... آيه 162 سوره مبارکه انعام تنها آيه اي است که اين کلمه را با چنين هيئتي دارد:
  قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُکِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
  بگو در حقيقت نماز من و [ساير] عبادات من و زندگى و مرگ من براى خدا پروردگار جهانيان است .
  پس مرگ من...
  نه! نمي‌خواهم بميرم !ميلم به جاودانگي نمي‌گذارد بروم.مي‌خواهم بمانم؛از آينده مي‌ترسم!آينده اي که پس از مرگ است.
  نه!بيشتر که فکر مي‌کنم مي‌بينم نمي‌ترسم،خيلي نگرانم! نگران!
  سراغ تفاسير قرآن مي‌روم تفسير نور و پيامهايش شايد بتواند آرامم کند:

  پيام‏ها:
  1. راه و روش و هدف خود را در برابر راههاى انحرافى، با صراحت و افتخار اعلام کنيم. «قُلْ»
  2. با آنکه نماز، جزو عبادات است، ولى، جدا ذکر شده تا اهميّت آن را نشان دهد. «صَلاتِي وَ نُسُکِي»
  3.انسان‏هاى مخلص، مسير تکوينى (مرگ و حيات) و مسير تشريعى خود (نماز و نُسُک) را فقط براى خداوند عالميان مى‏دانند. «إِنَّ صَلاتِي وَ نُسُکِي وَ مَحْيايَ وَ مَماتِي لِلَّهِ»
  4. آن گونه که در نماز قصد قربت مى‏ کنيم، در هر نفس کشيدن و زنده بودن ومردن هم مى‏توان قصد قربت کرد. «مَحْيايَ وَ مَماتِي لِلَّهِ ...»

  5. مرگ و حيات مهم نيست، مهم آن است که آنها براى خدا و در راه خدا باشد.

  «مَحْيايَ وَ مَماتِي لِلَّهِ»
  6. آنچه براى خدا باشد، رشد مى‏کند. «لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ»
  7. مرگ و زندگى دست ما نيست، ولى جهت دادن به آن دست ماست. «لِلَّهِ»
  8. اخلاص در کارها، فرمان الهى است. «بِذلِکَ أُمِرْتُ»
  9. پيشواى جامعه، بايد در پيمودن راه و پياده کردن فرمان الهى، پيشگام باشد.

  «أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ»

  تفسير نور، ج‏3، ص: 395و396
  به نظر مي‌رسيد کمي آرام شوم اما الان که دقت مي‌کنم متوجه مي‌شوم اگه پيام هاي اين آيه برايم عملي شوند،خيلي آرام تر خواهم شد.



  ●با سلام

  در جواب این سوال باید گفت که علاوه بر علتهایی را که دوست عزیز اشاره کرده اند علتهای دیگری هم می توان شمرد که به چند تا ازآنهامن اشاره می کنم:

  1-نداشتن ایمان به زندگی پس از مرگ

  عمده‌ترین دلیل ترس از مرگ این است که عده‌ای به زندگی پس از مرگ ایمان ندارند و یا اگر دارند این ایمان بصورت باور عمیق در نیامده و بر افکار و عواطف آنها حاکم نشده است. وحشت انسان از فنا و نیستی طبیعی است. انسان حتی از تاریکی شب می‌ترسد چرا که ظلمت ، نیستی نور است و گاه از مرگ می‌ترسد چرا که آنهم در مسیر فنا قرار گرفته است.

  اما اگر انسان با تمام وجودش باور کند که دنیا زندان مومن است و بهشت کافر و این جسم خاکی قفسی است برای مرغ روح او که وقتی این قفس شکست آزاد می‌شود و به هوای کوی دوست پرواز می‌کند و اگر باور کند که مرغ باغ ملکوت است و از عالم خاک نیست و تنها دو سه روزی قفسی ساخته‌اند از بدنش ، هرگز از مرگ وحشت نمی‌کند.

  لذا در حدیث عاشورا می‌خوانیم هر قدر حلقه محاصره دشمن تنگتر و فشار دشمن بر حضرت سیدالشهدا و یارانش بیشتر می‌شد چهره‌های آنها برافروخته‌تر و شکوفاتر می‌شد و وقتی از آنها سوال می‌شد چرا؟ می‌گفتند : برای اینکه ساعاتی دیگر شربت شهادت را خواهیم نوشید.

  2-دلبستگی به دنیا

  علت دیگر برای ترس از مرگ دلبستگی بیش از حد به دنیاست چرا که مرگ میان او و محبوبش جدائی می‌افکند و دل کندن از آن همه امکاناتی که برای زندگی مرفه و عیش و نوش ساخته برای او طاقت فرساست.

  3-کم کاری برای آخرت

  عامل دیگر برای ترس از مرگ خالی بودن ستون حسنات و پر بودن ستون سیئات نامه اعمال است. در حدیثی می‌خوانیم که فردی خدمت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم آمد و عرض کرد یا رسول اله من چرا مرگ را دوست ندارم؟ حضرت فرمود : آیا ثروتی داری؟ عرض کرد: آری. فرمود : چیزی از آنرا پیش از خود فرستاده‌ای؟ عرض کرد : نه. حضرت فرمود : به همین دلیل است که مرگ را دوست نداری چون نامه اعمالت خالی از حسنات است.

  با توضیحی که درباره عوامل نگران کننده از مرگ داده شد روشن گردید که مرگ برای یک انسان مومن که تمام زندگانیش را در راه اطاعت از خداوند متعال صرف نموده و کارنامه عملش پر از اعمال صالح و نیک است هیچ جای نگرانی ندارد و مرگ برای چنین کسی از عسل هم شیرین‌تر خواهد بود.

  منابع


      (عدل الهی _ شهید مطهری)
      (تفسیر نمونه _ آیة اله مکارم شیرازی _ج 24)


title: آيا حيوانات علاوه بر حشر در قيامت حيات برزخي هم دارند
text:
  آيا حيوانات علاوه بر حشر در قيامت حيات برزخي هم دارند؟ 



  ●سوال:
  حیوانات در آخرت چه می‌شوند؟

  آيا حيوانات علاوه بر حشر در قيامت حيات برزخي هم دارند؟



  ●پاسخ:
  با سلام

  در جواب این سوال باید بگوییم که از برخی آیات قرآن مانند: آیه 38، سوره انعام و آیه 5، سوره تکویر و روایات اسلامی استفاده می‌شود که برخی از حیوانات نیز حشر دارند و در روز قیامت حاضر شده و در حد آگاهی و مسؤلیت‌هایشان‌، حسابرسی می‌شوند. و هر کدام به حق خود می‌رسند. چون حیوانات در مرحله‌ای ساده و پایین از تکلیف قرار دارند و به اندازة فهم و شعور مختصر و ضعیفی که دارند تکلیف برای آن‌ها قابل تصور است‌، به همین جهت حشر آن‌ها هم با انسان‌ها تفاوت دارد.
  و حیوانات بعد از آن که به حسابشان رسیدگی شد و به حق خود رسیدند برخی به بهشت متناسب با جایگاه خودشان می‌روند.
  ممکن است از بحث حشر برخی از حیوانات در قیامت استفاده شود و بگوییم که برخی از حیوانات دارای عالم برزخ نیز هستند چون عالم برزخ در واقع عالمی است که بر سر راه تمام کسانی که قرار است محشور شوند، قرار دارد و در حقیقت کسانی که از دنیا می‌روند تا برپایی روز قیامت‌، در عالم برزخ بسر می‌برند.
  (ر.ک‌: بحارالانوار، علامه مجلسی‌;، ج 7، ص 276، مؤسسة الوفأ، بیروت / المیزان‌، علامه طباطبایی‌;، ج 7، ص 73 ـ 83، دارالکتب الاسلامیة / نمونه‌، ج 5، ص 221 ـ 227، دارالکتب الاسلامیة / مجمع البیان‌، علامه طبرسی‌;، ج 10، ص 249، چاپ بیروت‌.)
  http://www.porsemanequran.com/fa/node/13991


title: آيا ميت در قبر دوباره زنده مى شود
text:
  آيا ميت در قبر دوباره زنده مى شود؟ 



  ●پاسخ:
  با سلام
  در جواب باید بگوییم که آنچه در روایات آمده این است که پاسخ گفتن به سوالات نکیر و منکر در شب اول قبر با همين بدن مادى است و ميت در قبر يكبار ديگر زنده مى شود و براى روشن شدن مطلب و داورى درست به برخى از روايات اشاره مى شود.
  الف. رواياتى كه به گونه اى مى رساند كه روح به بدن مادى در قبر بر مى گردد:
  امام صادق(عليه السلام):... فاذا وضع فى قبره ردّ اليه الروح الى و ركيه ثم يسال عمّا يعلم; [1] هنگامى كه ميت در قبر گذاشته شد روح تا قسمت كمر (نيمه ى بدن) بر مى گردد آنگاه از آنچه مى داند سوال مى شود.
  امام صادق(عليه السلام):... پس آن دو ملك ميت را مى نشانند و روح را تا كمر (نيمه ى بدن) او مى رسانند، فيقعدانه و يلقيان فيه الروح الى حقويه...[2]
  امام صادق(عليه السلام): اتاه منكر و نكير فيقعدانه و يقولان له.[3]
  امام صادق(عليه السلام): و اذا كان كافراً... و يسلّط عليه الحيات و العقارب، و يظلم عليه قبره، ثمّ يضغطه ضغطة يختلف أضلاعه عليه ثمّ ثال بأصابعه فشرجها;[4]
  و اگر ميت كافر باشد... بر او مارها و عقرب ها را مسلط مى كند قبرش را تاريك مى كند و چنان فشارش مى دهد كه استخوانهايش مى شكند.

  در نتیجه آنچه از روایات فوق بدست می آید این است که میت در قبر دوباره زنده می شود.


  ...
  [1]. الفروع من الكافى، 3 / 130، حديث 2; شرح الصدور، سيوطى، ص 173، از ابى دنيا از پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم): فاذا دخل قبره ردّت الروح الى جسده...
  [2]. همان، 3 / 239، حديث 12.
  [3]. بحار الانوار، 6 / 222، حديث 22; شرح الصدور، سيوطى، ص 171 ـ 170، از بخارى و مسلم.
  [4]. همان، 6 / 224، حديث 25; شرح الصدور، سيوطى، ص 171، از انس. 


title: آيا عذاب و فشار قبر بر همين بدن مادى و دنيايى است؟
text:
   آيا عذاب و فشار قبر بر همين بدن مادى و دنيايى است؟ يا بر بدن مثالى؟ 


  ●پاسخ :

  اصل عذاب قبر مورد اتفاق همه ى مسلمين و از ضروريات دين بود و هيچ جاى شك و ترديد باقى نماند، بنابراين اگر كيفيت آن و يا ديگر جزئيات آن به طور تفصيل روشن نشود در اصل عقيده ضررى نمى زند.
  كيفيت عذاب قبر با كيفيت پرسش در قبر سرنوشت مشترك دارند و به دنبال سوال قبر، عذاب يا ثواب قبر به ميان مى آيد.
  پس همان سه نظريه كه در ماهيت پرسش قبر مطرح بود، در اين جا نيز مطرح است. صاحبان اين سه نظريه هر كدام به دلايل شرعى يا عقلى يا خطابى تمسك كرده اند، كه د راين جا به هر كدام به صورت فشرده اشاره و نتيجه ى نهايى اخذ مى شود.
  نظر اول. مربوط برخى از متكلمان است كه مى گويند عذاب قبر بر همين بدى مادى دنيايى است، مرحوم مجلسى در كتاب حق اليقين مى فرمايد: سوال و ضغطه و فشار قبر در اين بدن است.[1] در كتاب بحار نيز مى فرمايد: و تضغط اجساد بعضهم و انما السوال و الضغطة فى الاجساد الاصلية...[2]
  محقق حلى عذاب و فشار قبر را جسمانى مادى مى داند و به تحليل اشكالات آن پرداخته است.[3]
  مرحوم حمصى رازى: فرض را بر صحت عذاب و فشار مادى دنيايى گذاشته و از اشكالات و اعتراض ها پاسخ مى دهد و مى گويد اگر ما انسان ها به درك اين فشارهاى مادى در قبر پى نمى بريم ـ با وجود اين كه مادى اند ـ به خاطر اين است كه عذاب جسمانى مادى قبر مستدل به شرع باشد نه با مشاهده!!.[4] يعنى درك اين پديده تعبدى باشد و نه حسى.
  علامه ى شبّر مى فرمايد: آنچه از اخبار معتبر ظاهر مى شود اين است كه ضغطه ى قبر در بدن اصلى واقع مى شود.[5]
  در كتاب كفاية الموحدين صريحاً آمده است كه عقيده ى اهل شرايع حقه و هر كسى كه به آثار در اين خصوص (عذاب بر بدن عنصرى مادى) زياده از حد تواتر است كه بعضى از آنها ذكر مى شود.
  از حضرت سلمان نقل شده كه فرمود: آماده باش براى نكير و منكر... و اگر شاك در دين باشى عمودى بر سرت زنند كه خاكستر شوى... - آن دو - ملك ميت را در قبر بنشانند. سائل گفت: آن دو ملك مردم را در قبورشان عذاب مى كند. فرمود: بلى.[6]
  در نهج البلاغه آمده:... پس زمين - ميت كافر را - فشار مى دهد تا استخوان هاى شانه هايش در هم فرو روند... مارها گوشت او را نيش زنند و استخوانش را بشكنند...
  نشانيدن در قبر، درهم فرو رفتن استخوانهاى شانه و نيش زدن گوشت تنها با بدن عنصرى سازگارى دارد.[7] چندين روايت ديگر نيز در ادامه ذكر مى كند.
  نظريه ى دوم: عذاب و فشار قبر جسمانى ـ روحانى است، منتهى نه اين قبر و بدن ظاهرى دنيايى بلكه عذاب مربوط روح در قالب جسم مثال است.
  از شيخ مفيد(رحمهم الله) راجع به عذاب قبر و كيفيت و زمان آن و اين كه آيا ارواج به اجساد هنگام عذاب بر مى گردند سوال شد.
  در پاسخ فرمودند: سخن گفتن راجع به عذاب قبر تنها از راه شرع و نقل است نه عقل و ائمه(عليهم السلام) فرموده اند... اما عذاب كافر در قبر و نعمت مومن در قبر به اين گونه است كه خداوند روح مومن را در قالبى قرار مى دهد كه مثل و مانند قالب دنيايى او است و آن را در بهشتى از بهشت هاى خود متنعم نگه مى دارد تا روز قيامت. وقتى در صور دميده شد جسد او را كه در خاك كهنه و پاشيده شده را اعاده مى كند و به سوى جايگاه اش به بهشت جاويدان محشور مى كند... كافر نيز روحش در قالبى مثل و مانند قالب بدن دنيايى اش قرار مى گيرد و در جايگاهى مورد عذاب و عرضه ى آتش قرار مى گيرد تا روز قيامت پس جسدى را كه در قبر گذاشته برايش عود مى دهد و به عذاب آخرتى ابدى ملحق مى شود.[8] در ادامه به آياتى كه عذاب و ثواب برزخى را مى رساند استدلال فرموده است.
  مرحوم مجلسى نيز پس از نقل و بررسى روايات درباره ى عذاب قبر به اين نتيجه رسيده است:
  بدان آنچه از آيات و روايات مستفيضه و ادله ى قطعى بر مى آيد اين است كه روحى آدمى داراى ايمان خالص باشد يا به حال خودش واگذاشته مى شود اگر مستضعف است... پس روح تعلق مى گيرد به جسد مثالى لطيف كه در ظاهر شباهت كامل به بدن هاى اصلى دنيوى دارد و تنعّم و عذاب روح در همين بدن مثالى خواهد بود و بعيد نيست كه روح بر اثر پاره اى از آلامى كه بر بدن اصلى وارد مى شود نيز متألم گردد، چون پيش از مرگ به آن تعلق داشته است... ثواب قبر، عذاب قبر، گسترش و تنگى قبر، پرواز روح در هوا، ديدن خانواده، مشاهده ى ائمه ى طاهرين(عليهم السلام) به شكل خودشان و... با همين بيان راست و موزون مى آيد. پس مراد از قبر كه در اكثر اخبار آمده جايگاه روح در عالم برزخ است و اين مطلبى است كامل و تمام چه روح را جسم لطيف بدانيم چه مجرّد.[9] وبا وجود اين كه اجساد مثالى در اخبار معتبره ى مورد تأييد با اخبار مستفيضه وارد شده است چاره جز قايل شدن به بدن مثالى نيست.[10]
  مرحوم ملاصدرا و پيروان مكتب او با بهره گيرى از حركت جوهريه و اثبات عوالم سه گانه ى (طبيعت، عالم برزخ مثال، عالم مجردات) به تحليل و تبيين عذاب و سوال در قبر پرداخته اند; مى توان گفت آنچه بر اين جسد دنيوى پس از مرگ يم آيد از قبيل مقبور بودن و فشار و وحشت و هجوم حشرات بر روح مجرد وارد مى شود، زيرا هويت محفوظ است و لو به اعتبار گذشته از قبيل «و آتو اليتامى اموالهم» (يعنى جسم و بدنِ بالغ يتيم مسلماً غير از آن جسم و بدنِ دوران كودكى است، اما قرآن كريم مى فرمايد: اموال يتيم را كه سال ها پيش به امانت داشتى حالا به او برگردان يعنى وحدت شخصيت و روح موجب شده به اين دو بدن و جسم متفاوت لفظ و شخصيت يتيم اطلاق مى شود).
  پس بُعدى ندارد كه جسد دنيوى با جسد برزخى يكى باشند هر چند عذاب قبر و ثواب قبر بر جسد برزخى است زيرا اين جسد دنيايى از بين مى رود و مسايل برزخ ادامه دارد.[11]
  aنظريه ى ملاصدرا در اين بخش مبتنى بر اين امر است كه روح انسانى به كمك قوه ى خيال در دنياى مادى لذت ها و آلام را درك مى كند، و قوه ى خيال يك وجود مستقل است كه پس از مرگ نيازى به بدن مادى ندارد بلكه همراه روح است و روح به واسطه ى اين قوه از صورت هاى ماديات لذت و يا زحمت مى بيند.
  بنابراين وقتى انسان مرد، با قوه ى خيال خود را مفارق و جداى از دنيا مى يابد، همان گونه كه در دنيا با همان صورت به واسطه ى خيال خود را درك مى كرد، وقتى در قبر گذاشته شد، خود را با همان صورت در قبر مى يابد و با اين واسطه دردها و عقوبت ها و يا لذت ها را در مى يابد. و اين است معنى حديث: كه قبر باغى از باغ هاى بهشت يا حفره ى از حفره هاى جهنم است. پس قبر حقيقى همين هيئت ها و صورت ها است.[12]
  مشروح نظريه ى دوم در منابع گوناگون آمده است.[13]
  نظر سوم: عذاب و فشار قبر را نتيجه و تجسم اخلاق مذموم و عقايد باطل مى داند مى گويند: آنچه موجب درد و تأثر در نفس و جان آدمى مى شود، اين ضربه هاى كه به بدن مادى وارد مى شوند نيست، بلكه در حقيقت و بالذات صورت هاى اين امور است، چنان كه اگر اين صورت هاى دردآور از راه هاى غير مادى هم به نفس و جان آدمى برسند انسان دردمند و اندوهگين مى شود، پس ضغطه ى قبر و عذاب آن از اين دست است پس گشايش و تنگى قبر تابع شرح و ضيق صدر انسانى است.[14]
  هر گاه كسى با بصيرت باطنى در اين دنيا نگاه كند، دنيا را پُر از گونه هاى موذى ها و درندگان مى يابد مانند شهوت، غضب، مكر و... كه اگر كسى لحظه اى از آن ها غافل شود او را نيش خواهند زد، اما بسيارى مردمان به خاطر مشغوليت به دنيا از اين بينايى محروم اند وقتى پرده ها برداشته شد و انسان در قبر گذاشته شد اين ها را مى بيند و اين امور به تناسب خود به صورت و اشكال تمثل مى يابند....
  پس همين است عذاب قبر اگر ميت شقى باشد و در مقابلش نعيم قبر است اگر ميت سعيد باشد.[15]
  مستند اين نظر آيات و رواياتى است كه دلالت بر تجسم اعمال دارند، مانند:
  كسانى كه اموال يتيمان را به ظلم و ستم مى خورند (در حقيقت) تنها آتش مى خورند.[16]
  روزى كه هر كس، آنچه را از كار نيك انجام داده حاضر مى بيند.[17]
  اين ها همان اعمال شما است كه به سوى شما برگشت داده شده است.[18]
  در مقام تمثيل نظر سوم مى توان گفت: فرض كنيم بدن يك انسان را براى شكنجه و عذاب با ماشين زير فشار و تنگناه بگذارند. او در اين حالت احساس رنج و ناراحتى مى كند و مى گويد سخت در فشار هستم چنانچه درجه ى فشار افزايش يابد استخوانهايش مى شكند گوشت هايش كوفته و سرانجام مى ميرد.
  در فرض ديگر هر گاه يك شخص پاك و نجيب و با احساس در جامعه مورد تهمت سنگينى قرار گيرد و بدون اين كه گناهى كرده باشد مطرود و مورد تحقير قرار گيرد و مجبور به كناره گيرى و ترك شهر شود خواهد گفت بسيار در فشار هستم و ادامه ى اين وضع روانى او را بكشد. هر دو شخص در تنگنا بوده اند، اما يكى مادى و ديدنى ديگرى باطنى و غير محسوس.[19] [1]. حق اليقين، ص 473.
  [2]. حق اليقين، عبدالله شبّر، ص 399، به نقل از بحار الانوار.
  [3]. المسلك فى اصول الدين، علامه ى حلى، ص 140 ـ 138.
  [4]. المنقذ من التقليد، 2 / 198.
  [5]. حق اليقين، 2 / 389.
  [6]. كفاية الموحدين، 3 / 42 ـ 241; حق اليقين، علامه ى شبّر، ص 383.
  [7]. همان.
  [8]. مصنفات شيخ مفيد، محمد بن محمد بن نعمان، 7 / 63، المسائل السرويه، مسأله 5; حق اليقين، عبدالله شبّر، 2 / 400; بحار الانوار، 6 / 272.
  [9]. بحار الانوار، 6 / 270.
  [10]. همان، 6 / 271.
  [11]. عيون مسايل نفس و شرح آن، استاد حسن حسن زاده، 2 / 455 ـ 453.
  [12]. الحكمة المتعاليه، 9 / 219 ـ 218; عيون مسايل نفس، 2 / 366.
  [13]. معاد فلسفى، 1 / 261; معاد ربانى، محمد رضا ربانى، ص 64.
  [14]. علم اليقين، فيض كاشانى، 2 / 1069.
  [15]. همان، 2 / 1077.
  [16]. نساء / 10.
  [17]. آل عمران / 30.
  [18]. بحار الانوار، 3 / 90.
  [19]. گفتار فلسفى معاد، 1 / 260. 


title: چه گناهاني باعث فشار قبر ميشوند ؟ وبراي دوري از آن چه بايد كرد
text:
  چه گناهاني باعث فشار قبر ميشوند ؟ وبراي دوري از آن چه بايد كرد؟ 


  ●پاسخ :

  مقدمه:
  مؤمن بايد بيم و اميدش به خدا در يك سطح باشد اگر ترسش از عذاب‌هاي الهي بيش از حد باشد از رحمت خداوند مأيوس مي‌شود و به اصطلاح عوام مي‌گويد آب كه از سر گذشت چه يك وجب و چه صد وجب. و از طرفي اگر اميدش به فضل و رحمت الهي بيش از اندازه باشد، امن از مكر الهي پيدا مي‌كند و از جانب ديگر سقوط مي‌كند و انگيزه‌اي براي انجام اعمال نيك و پسنديده پيدا نمي‌كند در حالي‌كه خداوند كريم‌تر از آن است كه بندة ضعيف و ذليل را عذاب كند. در نتيجه به هر عمل ناشايستي تن داده و باز دم از فضل و كرم و لطف و رحمت خدا مي‌زند در همين راستا حضرت پيامبر عظيم‌الشأن اسلام (ص) فرمود: «اگر اندازة رحمت خدا را مي‌دانستيد هر آيينه بر آن تكيه مي‌كرديد و جز اعمال اندكي انجام نمي‌داديد و اگر ميزان غضب و خشم خدا را مي‌دانستيد گمان مي‌كرديد كه ديگر نجات نخواهيد يافت.»[1] ولي بنابر فرمايش امام صادق (ع): «هيچ بندة مومني نيست مگر آن كه در قلبش دو نور وجود دارد نور خوف (از عذاب الهي) و نور اميد (به رحمت پروردگار) كه اگر هريك را با ديگر بسنجد از آن زيادتر نخواهد بود»[2]يعني هر دو به يك ميزان خواهند بود پس شما دوست عزيز هم به همان ميزان كه از عذاب الهي بيمناك هستيد به فضل و رحمت پروردگار هم اميدوار باشيد تا انگيزة خود را براي انجام اعمال خوب و پسنديده از دست ندهيد و به گناه كبيرة يأس از رحمت پروردگار گرفتار نشويد.
  فشار قبر: انسان عوالم مختلفي را پشت سر نهاده و عوالم ديگري را در پيش‌رو دارد، انسان با مرگ از عالم دنيا به عالم آخرت منتقل مي‌شود كه عالم آخرت هم ابتدايش عالم برزخ و انتهايش كه بعد از برپايي قيامت كبري است بهشت يا دوزخ مي‌باشد. يكي از ويژگي‌هاي عالم برزخ فشار قبر مي‌باشد. فشار قبر نسبت به افراد متفاوت است بعضي از افراد فشار قبر ندارند و آن‌ها كه دارند فشارشان از نظر شدت و ضعف يكسان نيست و بستگي به اعمال آن‌ها دارد.
  عواملي كه موجب فشار قبر مي‌شود: 1ـ بداخلاقي. 2ـ سخن‌چيني‌، مراعات نكردن طهارت و نجاست و پرهيز نكردن از بول.[3] 3ـ ياري نكردن مظلوم. در كتاب ثواب الاعمال آمده است كه يكي از علماي بني‌اسرائيل از دنيا رفت و فشار قبر بر او وارد شد چرا كه او يك بار نماز را (عمداً) بي‌وضو خوانده بود و از كنار مظلومي گذشته بود و او را ياري نكرده بود.[4] 4ـ ضايع نمودن نعمت‌هاي الهي: حضرت پيامبر اكرم (ص) فرمودند: «فشار قبر براي مؤمن كفاره تباه نمودن نعمت‌ها از ناحية اوست.»[5]
  عواملي كه باعث كاهش يا رفع فشار قبر مي‌شود:[6]
  1ـ نماز شب و كامل نمودن ركوع: امام رضا (ع )فرمود: «كسي كه نماز شب بخواند و در قنوت نماز «وتر» هفتادبار استغفار كند از عذاب قبر پناه داده مي‌شود.» و امام باقر (ع )فرمود: «هر كس ركوع نمازش را كامل انجام دهد وحشت قبر به او نمي‌رسد.»[7]
  2ـ صدقه و نماز مخصوص[8].
  3ـ نماز وحشت: اين نماز بسياري از مردگان را از عذاب قبر و فشار قبر نجات داده است كه حكايات عجيبي در داستان‌هاي شگفت شهيد دستغيب در اين باره موجود است كه مي‌توان به آن مراجعه نمود. [9]
  4ـ حج نمودن: دو روايت است كه هر كس چهار مرتبه حج به جا آورد عذاب قبر از او برداشته مي‌شود. [10]
  5ـ خواندن بعضي از سوره‌هاي قرآن: علي(ع) مي‌فرمايد: «هر كس در هر جمعه سورة نساء را تلاوت كند از فشار قبر امان مي‌يابد.»[11] سوره‌هاي زخرف، ياسين، تكاثر و تبارك، نيز در اين مورد سفارش شده‌اند.
  6- اين كه مرگ انسان در روز جمعه باشد.
  7- نهادن دو چوب تر در كفن ميت هنگام دفن.
  8.- ريختن آب روي قبر.
  9. نماز شب و كامل انجام دادن ركوع در نماز‌ها.
  اميرمؤمنان علي ـ عليه السّلام ـ فرمود:
  براي پدرت و معلّمت از جايت برخيز اگر چه امير باشي.
  غررالحكم، 1/114 [1] - ميزان الحكمه 10 جلدي، ج 3، ص 178.
  [2] - بحارالانوار، ج 78، ص 259.
  [3] - همان، ج 75، ص 265.
  [4] - ثواب الاعمال، ص 111.
  [5] - بحارالانوار، ج 6، ص 221.
  [6] - با استفاده از كتاب «عالم برزخ در چند قدمي ما» محمد محمدي اشتهاردي، انتشارات نبوي.
  [7] - همان، ج 85، ص 107.
  [8] - بحارالانوار، ج 91، ص 219.
  [9] - حاشية مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمي.
  [10] - من لا يحضره الفقيه، ج 2، ص 217، روايت 2209، باب 2.
  [11] - وسايل الشيعه، ج 7، باب 54، ص 409، روايت 9714.
   


title: آيا در عالم برزخ نيز شفاعت وجود دارد
text:
  آيا در عالم برزخ نيز شفاعت وجود دارد؟ 



  ●پاسخ:
  با ورود به برزخ و "نظام برزخي" تحوّل و حرکت ادامه دارد و هر چند نتيجه حرکت آدمي در دنيا است؛ ولي دنباله و تداوم آن، به شمار مي‏رود و اين حرکت در جهت سير به سوي خدا است تا بر اثر آن معايب و نقايص را از دست بدهد و با کسب کمالات، قابليت‏ها و خصوصيات جديد، لياقت ورود به عالم حشر را پيدا مي‏کند و احکامي متناسب بااحکام و آثار نظام حشر و قيامت را دارا شود.
  از اين حقيقت با عنوان "تکامل برزخي" ياد مي‏شود که حکايتگر تداوم حرکت و تحوّل در "نظام برزخي" است.
  بنابر اين انسان بعد از مرگ نيز نيازمند آن بزرگواران است و به کمک و توجه آنان حاجت مند ميباشد.
  همچنين يکي از بهترين لذت هاي معنوي و روحاني،در جهان برزخ و عالم قيامت بهره گيري از محضر انسان هاي والامقام و با صفا است.
  از آيات و روايات اهل بيت(ع) به خوبي استفاده مي شود که بهشتيان از موهبت ويژه بهره فراوان دارند. آنان از محضر پيامبران و امامان(ع) و همنشين شدن با آنان لذت فوق العاده اي مي برند.
  قرآن مي فرمايد: "کسي که خدا و پيامبر را اطاعت کند (در قيامت) همنشين کساني خواهد بود که خدا نعمت خود را بر آن ها تمام کرده، از پيامبران و صدّيقان و شهدا و صالحان، و آن ها چه رفيقان خوبي هستند. اين فضل مرحمتي است از ناحيه خدا".(1)
  رسول خدا(ص) در جمع اصحاب خود دست حسنين(ع) را گرفت و فرمود: "اي مردم، آن کس که مرا دوست دارد و اين دو (حسن و حسين) و پدر و مادر ايشان را دوست داشته باشد، در قيامت با من در بهشت خواهد بود".(2)
  امام رضا(ع) به فرزند شبيب فرمود: "اگر خوشنود مي شوي که خدا را ملاقات کني در حالي که گناهي بر تو نباشد، حسين(ع) را زيارت کن. اگر خوشحال مي شوي که در غرفه هاي بهشت همنشين پيغمبر خدا و خاندان او باشي، کشندگان حسين(ع) را لعنت کن. اگر خوش حال مي شوي که در درجات بلند بهشت با ما باشي، براي اندوه ما اندوه ناک باشد و از فرح ما شادمان، و بر تو باد دوستي ما، که اگر مردي سنگي را دوست بدارد، خدا او را با آن سنگ محشور گرداند".(3)
  در نتيجه شيعيان و محبّان و دوستان امامان معصوم(ع) واهل بيت عصمت و طهارت در روز قيامت از شفاعت حضرات معصومين(ع) بهره مند مي شوند و آن بزرگواران را ملاقات مي کنند و با آنان همنشين مي گردند و از محضر غرق در نورشان بهره مند مي شوند.
  البته چگونگي اين ارتباط و بهره مندي در برزخ و قيامت با اين دنيا متفاوت است کسي در اين عالم با آنان ارتباط قلبي بيابد ، مي تواند در آن عالم ارتباط حضوري داشته باشدو همان گونه که در عالم برزخ با ارواح ديگر مومنان هم نشين است ، با ارواح امامان معصوم نيز هم نشين باشد و حتي درخواست حاجت نمايد . البته نوع ارتباط و درخواست در آنجابا اين عالم متفاوت است و ارتباط در آن عالم بر اساس نوع زندگي انسان در اين عالم رقم مي خورد و متناسب با همان عوالم ميباشد و کيفيت آن بر ما کاملاً معلوم نيست.
  خداوندا، زيارت اوليا را در دنيا و شفاعت و همنشين شان را در آخرت نصيبمان فرما.
  پي‌نوشت‌ها:
  1. نساء(4)آيه 69 - 70.
  2. شيخ عباس قمي، منتهي الآمال، ص 183.
  3. همان؛ نفس المهموم، ص 38



  ●پاسخ دیگر:
  سلام

  امام صادق علیه السلام خطاب به شیعیان می فرماید: «والله اتخوف علیکم فی البرزخ. قلت ما البرزخ؟ فقال: القبر منذ حین موته الی یوم القیامة». من بر شما (شیعیان) در عالم برزخ می ترسم، راوی می گوید: من به امام صادق علیه السلام گفتم که عالم برزخ کجا است؟ فرمود: قبر است، زندگی در آن از زمان مرگ تا روز رستاخیز ادامه دارد».

  امام صادق علیه السلام به جمعی از شیعیان خود فرمود: به خدا قسم که تنها خطری که من بر شما احساس می کنم، برزخ است و چون قیامت شود و کار به دست ما برسد، ما بر کار شما از خودمان اولویت داریم.(1)

  موفق باشید ...

  پاورقی_________________________________

  1. معارف و معاریف، ج 1، ص 378 و 379 تالیف سید مصطفی دشتی، بنقل از حوزه نت.


title: وجاءت سکره الموت بالحق،سکرات مرگ چگونه است
text:
  وجاءت سکره الموت بالحق،سکرات مرگ چگونه است؟



  ●پاسخ:
  در سوره ق آیه 19 آمده است: «و جاءت سکرة الموت بالحق ذلک ما کنت منه تحید»،«و سرانجام، سکرات (و بیخودی در آستانه)مرگ حقیقت را(پیش چشم او)می آورد (و به انسان گفته می­شود:) این همان چیزی است که تو از آن می­گریختی!»



  در پاسخ به این سوال که چرا مرگ، سکرات دارد، توجه به چند نکته می تواند راهگشا باشد:



  روشن است که مرگ پلی است بین دنیا و آخرت و مرحله انتقالی مهم است که باید انسان در آن لحظه، تمام پیوندهای خود را با جهانی که سالیان دراز با آن خو گرفته بود، قطع کند و در عالمی گام بگذارد که برای او کاملا تازه واسرار آمیز است، به خصوص اینکه در لحظه مرگ، انسان درک ودید تازه­ای پیدا می­کند، بی ثباتی این جهان را با چشم خود می بیند و حوادث بعد از مرگ را کم و بیش مشاهده می­کند، اینجاست که وحشتی عظیم سرتا پای او را فرا می گیرد. درست است که مرگ برای مومنان، آغاز یک انتقال به جهانی وسیعتر و مملو از مواهب الهی است ولی این حالت انتقال برای هیچ کس، آسان نیست چرا که روح سالیان دراز با این تن، خو گرفته و پیوند داشته است. لذا وقتی از امام صادق علیه السلام می­پرسند که چرا روح هنگامی که از بدن خارج می شود، احساس ناراحتی می کند، ایشان می فرمایند:«زیرا بدن با آن خو گرفته و رشد کرده است.»(1)



  درست مانند لحظه ای است که دندان فاسدی را از دهان بیرون کشند؛ مسلما بعدا احساس آرامش می کند اما لحظه­ جدایی، دردناک است.



  چنانکه گفته شد، لحظه انتقال ازمرحله دنیا به آخرت برای هر کسی سخت است اما از این نکته نباید غافل شد که میزان سکرات برای نیکوکاران و گنهکاران یکسان نیست. مسلما آنها که علایق خاصی به دنیا دارند، انتقالشان از آن بسیار سخت­تر است و نیر کسانی که مرتکب گناهان بیشتری شده اند سکرات موت برای آنها شدیدتر است لذا هرچه انسان دلبستگی کمتری به دنیا داشته باشد و خود را بیشتر و بهتر برای سفر آخرت آماده کرده باشد، سکرات موت برایش راحت تر خواهد بود.



  از آنجا که بلا و مصیبت همواره برای مومن، خیراست، سکرات موت نیز چنین است یعنی موجب می شود بخشی از گناهان مومن گنهکار، پاک شود و مومن با آمادگی و پاکی بیشتری وارد عالم برزخ و قیامت شود. بی تردید برای کافر، این سکرات، شروع عذابهای الهی است.(2)




  پاورقی_____________________________



  1. بحار الانوار ج 6 صفحه 158.

  2. بنقل از پایگاه حوزه نت.


